Сайтқа презентация қосу

Экономикалық теорияның қалыптасу кезеңдері.Негізгі мектептер

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ СЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ

Орындаған:Алемова А.Т Тобы: ПХ-415 Семей қаласы 2015ж Тексерген:Габдуллина

.Л.Б

Жоспары: 1.Экономикалық теорияның қалыптасу кезеңдері.Негізгі мектептер. 2.Экономикалық теория саласының Нобель сыйлығы лауреаттары. 3.Қ.Р жекешелендіру процесі мен оның ерекшеліктері.

Әлемде сан алуан халықтар еңбек етіп, қоғамдық өндіріс, өзара байланыс, айырбас жүргізіп, түрліше табиғи жағдайда өмір сүріп келеді. Адам еміріндегі ең қажетті шарт — ашжалаңаш, баспанасыз болмауы үшін еңбек ету, еңбек нәтижесін тұтыну, өзара айырбас қатынастарының болуы. Адам жападан-жалғыз күн көре алмақ емес. Алғашқы қауымда адамдардыи табиғи ортада хайуанаттардан белініп шығуының өзі бірлескен еңбекке байланысты. Тарихтағы тұңғыш экономикалық ой-пікір алғашқы адамдардың бірлесіп тағы аңдарды аулауы деуге болады. Экономикалық қатынас өмір қажеттілігінен туады. Ежелгі дүниедегі экономикалық кейбір құбылыстар мен процестер Египет, Қытай, Үндістан, Греция, (Ксенсфэнт, Платон, Аристотель т. б.) ойшылдарының еңбектерінде қарастырылды. Мәселен, Аристотель тауар құны деген ұғымға тоқталып, оның айырбас қатынасьгаан шығатынын байқаған. Бірақ ерте дүниеде, орта ғасырларда экономикалық ойпікір ғылым болып қалыптаспады

Экономикалық ой-пікірлердің қалыптасуы ежелгі заманнан басталады. Алғашқы қауым адамдарының өндіріс, айырбас, тіршілік игіліктерін бөлу және тұтыну қатынастары жөнінде белгілі бір түсініктері болған. Олардың алғашқы қауымдық қоғамының экономикасын құрайтын құбылыстар туралы пікірлері әр түрлі уағыз бен тәртіп ережелерінде ресімделген. Бұл туралы бізге дейін жеткен Египет папирустары, ежелгі үнді Ведалары, Хаммурапи патшаның заңдарында көрсетілген. Бірақ бұл ғылым емес, тек қана оның ұрығы еді. Жоғарыда атап өткеніміздей, «экономика» термині ежелгі грек сөзі, оны алғаш рет грек жазушысы және тарихшы Ксенофонт (б.з.д. 430-355) қолданған.

Ғылым да шамамен, құрылыс қалай салынады немесе ағаш қалай өседі, солай қалыптасады. Өткеннің ұлы экономистері экономикалық ғылымның негізін салды. Экономика туралы алғашқы түсініктерді біз Ксенофонт, Платон, Аристотель және басқа да ежелгі ойшылдардың еңбектерінен көреміз. Алғашында экономикалық білімдер адамдардың мінезқұлықтарының жалпы ережесіне кірген, олар адамдардың қатынастарын қоғамдық ұйымдастыру мағлұматтарының жалпы жинағына қосылады. Ежелгі Грецияда Аристотель ғылымға «экономия» деген атауды кіргізеді. Бұл сөз гректің «эйкос» - шаруашылық және «номос» - заң деген екі сөзінен тұрады. Осыдан «экономиканың» мағынасы грек тілінен аударғанда «шаруашылық заңдарын» білдіреді.

Көп ғасырлар бойы “экономия “сөзі үй шаруашылығын ұйымдастырып, жүргізу ережелерін қамтыған. Сонымен қатар феодалдық бытыраңқылықты жеңу, орталықтандырылған мемлекетердің бірлесуі үй шаруашылығынжүргізу ережелері емес, жалпы ұлтық мемлекеттік шаруашылықты жүргізу ережелерінің анықталуы қажет етті. Осыған байланысы «экономия» ұғымы жаңа мәнге ие болып, «саяси экономияға» айналды, ол грек тілінде полис – мемлекет; ойкос – үй шаруашылығы; номос - заң дегенді білдіреді. «Саяси экономия» ұғымын ғылымға алғаш енгізген А.Монкретьен болатын. 1615 жылы оның «Саяси экономия тарктаты» деген еңбегі жарық көрді, мұнда мемлекеттік шаруашылықты жүргізу кеңестері мазмұндалған.

Саяси экономия ғылым ретінде XVI-XVII ғасырлар аралығында пайда болған. Бұл кезеңде қалыптаса бастаған еді. Экономикалық теория – қоғамдық ғылым. Ол, басқа да ғылымдармен қатар, қоғамдағы адамдар арасындағы іс-әрекеттердің өзара байланыстарын және қарым-қатынастарын зерттейді. Сонымен қатар, әлеуметтану және философия пәндерінен айырмашылығы, қоғамды бүтіндей қарастырмайды, тек қана оның экономикалық саласын, яғни шаруашылық байланыстар мен адамдардың экономикалық ісәрекетін қарастырады. Нақтылай айтсақ, экономикалық теория, экономиканы ұйымдастыру және реттеу, баға белгілеу және ақша табыстары, өндіріс үрдісіндегі өндіру, бөлу, айырбастау және тұтыну қарым-қатынастарын реттеу мәселелерін шешумен айналысады. Осы сұрақтардың барлығы, яғни экономикалық мәселелердің басты көрсеткіші болып табылатын - өндіріс шығындарын аз жұмсау арқылы, игіліктердің санын жеткілікті өндіру мәселесінің негізі болып табылады.

.

Экономикалық ғылым дегеніміз – экономиканың жұмыс істеуіне жалпы методологиялық көзқарас туындыратын ғылым болып табылады. Қазіргі экономиканың негізгі элементтері болып мыналар табылады: Адам, яғни ол экономиканың мақсаты мен құралы ретінде Шынайы табиғат – ресурстардың көзі және адамзаттың өмір сүру ортасы Жасанды табиғат – адамның қолымен жасалған барлық құрал-дар, яғни өндіріс құрал-жабдықтар, инфрақұрылым, тұтыну заттары, ақпарат, т.б

Ұсыныс экоеномикамы теориясы

Кезеңдері

Кейнсиандық тоерия

Марксизм

Монетаризм

Классикалық саяси экономия

Меркантилизм
Физиократтар

Институцио нализм

Оңтайлы күтімдер теориясы

Неоклассика лық теория

Маржинализм

Монетаризм теориясы

Экономиканы реттеудегі ақшаның рөлін темен ұстаған кейнс теориясына 50—60-жылдары монетаризмнің негізін қалаушы, Чикаго университетінің профессоры М. Фридмен белсенді түрде қарсы шықты. Ол 1950 жылы АҚШ-тың Ұлттық экономикалық зерттеулер бюросының бастамасымен іскер циклдағы ақшаның ролін зерттеу жобасын басқарды. М. Фридменнің және оның жетекшілігімен Чикаго университетінің студенттер тобының қарқынды тәжірибелік зерттеулері нәтижесінде ақша айналысының тарихы мен теориясы туралы іргелі еңбектер жарық көрді. М. Фридмен өзінің зерттеулерінде ақшаның белсенді ролін теріске шығаратын ортодаксальды кейнс теориясына қарама-қарсы - ақшаның сандық теориясына сүйенді.

М. Фридмен

Өзінің теориясын «монетаризм» деп атап, М. Фридмен ақшаның классикалық сандық теориясын қайта жандандырды және экономикадағы ұзақ мерзімді тепе-теңдікке сүйенетін ерте монетаризмнің негізін қалады. Монетаризм - XX ғасырдағы экономикадағы теңдесі жоқ ірі құбылыс, біртүтас экономикалық ағым. Ол көптеген мемлекеттерді дағдарыстан шығарды, экономикасын сауықтыруға мүмкіндік берді.

Экономика тұрақсыздығының басты ошағы ақша аясында жатыр және оны реттеудің мәнісі шамалап бұзылған ұдайы өндіріс циклын жоюда болып табылады. «Монетаризмнің» басты стратегиясы – экономикалық өсудің мүмкіндігі мен тиімділігін қалпына келтіруді, мемлекеттік бюджеттен экономикаға ынталандыру салымын алмай жүзеге асыру. Монетаристер ақшаның сандық теориясын бұрынғы қалпында жандандыру мүмкін еместігін түсініп, оның негізінде ақшаға сұраныс теориясын ұсынды. Ақшаның сандық теориясының жаңа нұсқасында ақшаға сұраныстың мынадай функциясы ұсынылды:
M = Pf (rb, re, p, h, Y, u)

мұнда M - атаулы ақша қалдығына жоспарлы сұраныс; Р - бағаның абсолюттік деңгейі; r - облигациялар мен акцияларға сәйкес пайыздың нарықтық нормасы; p - бағаның деңгейінің өзгеру қарқыны, пайызбен; Y - ұлттық табыс, тұрақты бағамен; h - ұлттық байлықтың нақты компонентінің үлесі (доля физического компопента); u - сұранысқа (ақшаға) әсер ететін басқа да факторлар.
 

Монетаристік теория 50 жылдардың ортасында АҚШ-та «чикаго мектебі» ретінде қалыптасып, оның негізін қалаушы М. Фридмен болды. Оның ойынша кездейсоқ тауарлы шарушылық нарықтық бәсеке тетіктері (мехнизмдері) мен баға белгілеудің іс-әрекетіне негізделген ерекше ішкі тұрақтылыққа байланысты. Бұл теорияның жақтаушылары шаруашылық «үдерістерге мемелекеттің араласуының қажеттігі туралы» кейнстік тұжырымдардың қарсыластары болып табылады. Олар кейнсшілердің ұсынған сұранысты ынталандыруға байланысты мемлекеттік шаралардың тек қана экономика жағдайын жақсартып қоймай, сонымен бірге жаңа дипропорциялары және дағдарыстарды туындататынын айтады. Монетаризм 70 жылдары үкіметтік ұйымдардың оны стагфляциямен күресте пайдаланғандықтан кеңінен тарайды және ол экономиканы ақша-несиелік реттеудің мемлекеттік бағдарламаларының теориялық негізіне айналады. Монтеризмнің бірнеше бағыттары мен өкілдері (К. Бруннер, А. Мельцер, Д. Лейдлер және т.б.) болғанымен де М. Фридменнің мынадай тұжырымдары кеңінен тарайды: ақшаның сандық теориясы бойынша айналыстағы ақша саны мен тауар бағаларының деңгейі арасындағы себепті байланысты негіздейді;

Ұлыбритания, АҚШ, Германия және өзге мемлекеттердің үкіметтерінің монетаристік идеяларды тәжірибеде қолдануы инфляциялық үдерістердің тежелуіне ықпал еткенімен, экономикадағы дағдарыстық құбылыстардың дамуына жол беріп, осы елдерде жұмыссыздықтың өсуін ынталандыра түсті. Қазіргі кезде Қазақстан да осы монетаристік тұжырымдар пайдаланушы елдердің қатарына жатады. Бізде де ондай идеяларды экономиканы ақша-несиелік реттеу барысында қолданып отыр. Ақша айналысы — шаруашылықтағы тауарларды өткізуге, сондай-ақ тауарлы емес төлемдерді және есеп айырысуларды жүзеге асыруға қызмет ететін қолма-қол және қолма-қолсыз ақша нысандарындағы ақшалардың қозғалысы. Ақша айналысының объективтік негізіне де тауар өндірісі жатады. Тауар өндірісі тұсында тауарлар әлемі: тауар және ақшаға бөліне отырып, олардың арасында өзара қарама-қайшылықтар туады.

Нобель сыйлықтары Nobelpriset,Nobel Prize) — жыл сайын әйгілі ғылыми зерттеу, революциялық жаңалықтар немесе мәдениет не қоғам дамуына зор үлес қосатын жұмыстар үшін берілетін халықаралық сыйлықтардың ішіндегі ең танымалдарының бірі. Бейресми түрде бұлай Альфред Нобельдің құрметіне Швеция Банкінің экономикалық ғылымдағы сыйлықтарын атайды. Экономика саласы бойынша ең беделді сыйлық болып табылады. Нобель сыйлығымен марапаттау салтанаттарында берілетін басқа сыйлықтардан ерекшелігі, бұл сыйлыққа қаржы Альфред Нобельдің мұрасынан бөлінбейді, оның өсиетнамасында экономика аталған жоқ. Сондықтан, бұл сыйлықты “шынайы нобельдік” деп санау дискуссиялық сұрақ болып табылады. Бұл сыйлық 1969 жылы Швед Банкімен оның 300-жылдығына орай қабылданды. Экономика бойынша Нобель сыйлығының лауреаты 12 қазанда жарияланады; барлық сыйлықты беру салтанаты Стокгольмде жыл сайын 10 желтоқсанда өтеді.

.

Экономика ғылымында Нобель сыйлығының лауреаттары

Американ экономисі, экономика саласындағы «ақшаның тұтыну, тарихы және теориясы саласындағы зерттеулері үшін» Нобель сыйлығының иегері (1976 ж.) Милтон Фридмен 1912 ж. 31 шілдесінде Бруклинде (НьюЙорк) дүниеге келген. Оның ата – анасы Сара Этель (Лаундау) Фридмен және Джено Саул Фридмен Рахуэй (Нью Джерси штаты) қаласына 1917 ж. көшіп келген. 16 жасында Фридмен конкурстық іріктеуден өтіп, Рутгер университетіне стипендияны бөлшектеп алу құқығымен түскен болатын. 1932 ж. ол экономика мен математика пәндері бойынша бакалавр дәрежесін алады.

Университетте оқып жүрген кезінде Фридмен екі ірі ассистенттердің қарамағына алынады: Артур Ф. Бернс, ол кейіннен АҚШ – тың Федералды резервтік жүйесінің бастығы және Гомер Джонс келешектегі пайыздық мөлшерлемесі теориясының атақты экономисі. Фридменнің экономикадан дипломдық жұмысты жазуына көп үлесін тигізген Г. Джонс болатын, кәспкерлікті жалғастыру мақсатында Чикаго университетіне түсу үшін Фридменге ұсыным беріледі. 1933 ж. Фридмен Чикаго университетінің магистр дәрежесін алып, аспиранттық сынақты Нью - Йорктегі Колумбия университетінде өтеді. 1935 жылға дейін Чикаго университетінің зерттеуші ассистенті жұмысын атқарып, ресурстар бойынша Ұлттық комитеттің қызметкері болады. Ал 1937 жылдан бастап Экономикалық зерттеулердің Ұлттық бюросының қызметкері жұмысын атқарады. 1940 ж. Висконсин университетінде дәріс беріп, сол жылы М. Фридменнің бірлесіп жазған «Тәуелсіз жеке іс жүзіндегі табыстары» ("Income From Independent Professional Practices") атты ғылыми еңбегі жарық көреді.

Сэр Джеймс Александр Миррлис (ағыл. sir James Alexander Mirrlees. 5маусымда 1936ж туылған, Нью-Стевард)- Шотланд экономист. Экономика саласы бойынша «Ақпараттты асимметрия аумағын зерттеу» еңбегі үшін 1996жылы Нобель Сыйлығын алған. Джеймс Миррлис 1954-жылы Эдинбург университетіне математика мамандығы бойынша оқуға түсіп, 1957-жылы университетті аяқтаған соң, экономика саласын зерттеумен тыңғылықты айналысты. 1963-жылы нәтижелі еңбегінің арқасында Кембридж университетінің ғылыми докторы атағына ие болады. Экономика оның ойынша әлсіз дамыған мемлекеттерге қызмет етуі керек деген Джеймс Миррлис өз өміріне үлкен сеніммен қарап, барлық күш-жігерін осы салаға жұмсап, өз жұмыстарында әлеуметтік сақтандыру мен салық саласы сияқты тақырыптармен айналысты.

1968-жылдары Джеймс Миррлис Оксфордско университетінде ұстаздық ете жүріп, АҚШ-тың салық жүйесімен нақты айналысып, салықтың кіріс жүйесі жайлы зерттеулер жүргізді. Джеймс Миррлис әлемнің әр түрлі елдерімен ынтымақтаса мемлекеттік қызметтерде еңбек етіп, көптеген жоғары оқу орындарында дәріс оқыды, өзге елдің ғалымдарымен тәжірибе алмасты. Ол « Миррлистің әдісі» атты салық жүйесінің әдіс-тәсілдері мен зерттеу еңбегінен тұратын құнды дүниені өмірге алып келді. 1996-жылы оның еңбектері бағаланып, экономика саласының іргетасын қалаған жұмыстары Нобель Сыйлығын оның қанжығасына байлады. (1982ж) Экономикалық ұйымның Президенті. (1988-89ж) Халықаралық атлант экономикалық ұйымының Президенті. Джеймс Миррлистің экономика ғылымына қосқан еңбегі қоғамдық экономикалық аумақ секторларымен тығыз байланысты. Оның еңбектерінде тауар айналымындағы салық туралы маңызды зерттеулер жүргізді. Бірақ, еңбектерінің көлемдісі деп, экономика аумағындағы ақпаратты жұмыстары бағаланды.

Жекешелендіру

Жекешелендiру дегенiмiз - меншiк иесi ретiнде мемлекеттiң еркiмен осы Заңда белгiленген арнайы рәсiмдер шеңберiнде немесе ол анықтайтын тәртіппен жүргiзiлетiн, мемлекеттiк мүлiктi жеке тұлғалардың, мемлекеттiк емес заңды тұлғалардың және шетелдiк заңды тұлғалардың меншiгiне сату.

Жекешелендірудің тәсілдері  Аукционда байқау бойынша сату және сатып алу.  Кәсіпорын капита-лының үлесін сату (акцияларды)  Жалға берілген кәсіпорынның мүлкін сатып алу.
Қазақстан Республикасында жекешелендіру мен мемлекет иелігінен алу процесі «Жекешелендіру және мемлекет иелігінен алудың Ұлттық бағдарламасына» сәйкес жүргізіледі. Жекешелендіру үш негізгі бағытта жүргізіледі.  Кіші жекешелендіру – еңбеккерлердің саны 200 адамға дейін.  Жаппай жекешелендіру – орташа және ірі кәсіпорындар (200-500 адам) және халыққа жекешелендіру купондарының бөлінуіне негізделді.  Жеке жобалық жекешелендіру – ірі кәсіпорындар мен мемлекеттің ерекше маңызды кәсіпорындары. ІІІ кезең – 1996-1998 жж. ІІ кезең – 1193-1995 жж.; ІІ кезең – 1193-1995 жж

І кезең – 1991-1992 жж

   Үкімет жекешелендіруді секторлық

бағдарлама бойынша жүзеге асырады. Сөйтіп, мұнай-газ, көлік-өатнастық кешендерде; ҚР Сауда және экономика министрлігіндегі кәсіпорындар жүйесінде, денсаулық сақтау, білім беру, ғылым, мәдениет және спортта жекешелендіру мен қайта құрылымдау бағдарламасы белгіленеді. Онда мемлекеттік меншіктің мена ерекше объектілері жекешелендіруге жатпайтыны көрсетілген: жер, оның қойнауы, су, ауа кеңістігі, өсімдік және жануарлар әлемі, басқа да табиғи ресурстар, тарихи және мәдени ескерткіштер, мемлекеттік бюджет қоры, республикалық сақтандыру мен резервтік қорлар.

Пайдаланған әдебиеттер:
1. 2. 3. 4. 5. Есенбекова, З.Ж. Экономикалық теория негіздері 2008ж Әпсәләмов, Н. Экономикалық теория негіздері/ : Оқу құралы ; Исабеков, Ө. Сұлтанов.- Алматы: Ғылым, 1999ж С. Әкімбеков, А.С. Баймұхаметова, У.А. Жанайдаров. Экономикалық теория. Оқу құралы. Астана: 2002. Ғабит Ж.Х. Экономикалық теория: оқу-әдістемелік кешен. – Астана: 2006 Айдарханов, М. Х. Экономическая теория: Учебно методический комплекс дисциплины / М. Х. Айдарханов; А. Ж.Зейнуллина.- Семей, 2008

Қосымша әдебиеттер: 6. http://kerekinfo.kz/ 7. http://pwzkc.blog.cz/

Образец текста
– Второй уровень
Третий уровень
– Четвертый уровень » Пятый уровень


Пән: Экономика



Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь