: « Оқыту әдістері»

ҚР Білім және Ғылым министрлігі Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті жаратылыстану – математика факультеті Математика мамандығы

СӨЖ№2
Тақырыбы: « Оқыту әдістері»

Тобы: Т- 413 Орындаған: Берік Н. Тексерген: Турғанбаева Б. Ш..

Жоспар:
I. Әдістерге жіктеме беріңіз II. Нақты бір тақырыпта оқыту әдісіне мысал келтіріңіз III. Оқыту әдістерін мұғалімнің тиімді таңдауы IV. Оқыту әдістерінің жалпы функциялары

Оқыту әдістері – күрделі, көп жақты, көп сапалы құбылыс. Оқыту әдістері арқылы обьективтік заңдылықтар, мақсаттар, мазмұн, принциптер, оқыту формалары бейнеленеді. Оқыту әдістері оқу-тәрбие үдерісінде үйретуші, дамытушы, тәрбиелеуші, ынталандырушы (мотивациялық) және бақылаушы-түзетуші қызметтерді атқарады. Қазіргі кезде педагогика ғылымы мен практикасында қолданылатын оқу әдістері өте көп. Мұғалім оқыту әдістерін кеңінен қолдана білуі үшін оларды белгілі бір жүйеге келтірудің мәні зор. Оқыту әдістері әр түрлі негіздерге байланысты жіктеледі. Ең алғашқы кезде мұғалімнің жұмыс әдістері (әңгіме, түсіндіру, әңгімелесу) және оқушының жұмыс әдістері (жаттығу, өзіндік жұмыс) деп бөлінеді. Кейіннен білім алу көздеріне байланысты оқыту әдістерінің жіктелуі кеңінен қолданылады.

Оқу әдістерін тағы бір тобын дидактика мамандары М.А. Данилов пен Б.П. Есипов олардың атқаратын қызметіне қарай жіктейді:

Түсіндірмелі-иллюстративтік әдіс – мұғалімнің ауыз екі сөздері арқылы жүреді, ақпараттық-рецептивтік әдіс келесі белгілер арқылы сипатталады: − оқушыларға білім «дайын» түрінде ұсынылады; − мұғалім әртүрлі әдістермен білімді қабылдауын ұйымдастырады; − оқушылар қабылдайды (перцепция) және білімді ой елегінен өткізеді.

Репродуктивтік әдіс қолданғанда мына белгілер арқылы сипатталады: − оқушыларға білім «дайын» түрінде беріледі; − мұғалім білімді жеткізіп қана қоймай оны түсіндіреді; − оқушылар білімді саналы түрде қабылдап түсінеді және ойына сақтайды; − білімнің беріктілігі бірнеше қайталанудан анықталады.

лема лық баян дау әдісі

Мұғалім оқушыларға сұрақ қояды, шешудің ғылыми жолын көрсетед

Дидактикалық мақсаттар бойынша Г.И. Щукин мен И.Т. Огородников оқыту әдістерін екі топқа бөледі:

Оқыту әдістерінің тағы бір тобын – сабақ беру әдістері мен оқу әдістерін біріктіре қарайтын бинарлық жіктемесін М.И. Махмутов анықтады.
Оқыту әдістерінің бинарлық жіктемесі

Сабақ беру әдістері Ақпараттық-баяндау Түсіндірмелік Нұсқаулық-практикалық Түсіндірмелі-ынталандырушы Ынталандырушы

Оқу әдістері Атқарушы Репродуктивтік Өнімділік-практикалық Жекелеген-ізденістік Ізденістік

Неміс дидакты Л. Клинберг оқыту әдістерін ынтымақтастық нысандарымен байланыстыра жіктейді.
Оқыту әдістерінің ынтымақтастық жіктемесі Монологтік әдістер Ынтымақтастық формалары Диалогтік әдістер Дәрістер Жекелеген Әңгімелесулер Әңгіме Топтық Демонстрация Фронталдық Ұжымдық

Дидактикада соңғы жылдары кең тараған оқыту әдістерін Ю.К. Бабанский үш үлкен топқа жіктейді: 1) оқу-танымдық іс-әрекетті ұйымдастыру мен жүзеге асыру әдістері; 2) оқу-танымдық іс-әрекетті ынталандыру мен мотивациялау әдістері; 3) оқу-танымдық іс-әрекеттің тиімділігін бақылау мен өзіндік бақылау әдістері. Оқу-танымдық іс-әрекетті ұйымдастыру мен жүзеге асыру әдістері
− − − Көздер сөздік көрнекілік практикалық − − Логика индуктивтік дедуктивтік − − Ойлау репродуктивтік проблемалықізденістік − − Басқару өзіндік жұмыс әдістері мұғалім жетекшілігімен жасалатын жұмыстар

Оқу-танымдық іс-әрекетті ынталандыру мен мотивациялау әдістері
Ынталандыру және оқуға қызығушылығын мотивациялау Оқудағы міндет пен жауапкершілікті ынталандыру мен мотивациялау әдістері

Оқу-танымдық іс-әрекеттің тиімділігін бақылау мен өзіндік бақылау әдістері
Ауызша бақылау және өзін-өзі бақылау әдістері Жазбаша бақылау және өзін-өзі бақылау әдістері Лаборатория-практикалық бақылау әдістері және өзінөзі бақылау

Оқыту әдістерін таңдап алуда мұғалім ең алдымен басты мақсат пен нақты міндеттерді анықтап алу қажет. Әрі қарай танымдық үдерісті дұрыс жүзеге асыру мүмкіндігін беретін тиімді жолдар қарастырылу керек. Қазіргі кезде оқыту әдістерін таңдап алуда ескерілуі қажет жағдайлар: − заңдылықтар мен олардан шығатын оқыту принциптері қанағаттандырылуын қамтамасыз ету; − жалпы ғылымның, сол сияқты жекелеген пәннің, тақырыптардың мазмұны мен әдістерін ескеріп отыру; − оқыту мақсаттары мен міндеттерін жүзеге асырып отыру; − оқушылардың оқу мүмкіндіктері, оның ішінде жас ерекшеліктерін, дайындық деңгейін, сынып ұжымы ерекшеліктерін толық ескеріп отыру; − сыртқы жағдайлар, яғни географиялық , өндірістік орта ерекшеліктерін ескеріп отыруды қамтамасыз ету. мұғалімнің мүмкіндіктерін , атап айтқанда тәжірибесін, дайындық деңгейін , оқыту үрдісіндегі типтік ситуацияларды білуіне де мән беру деп тұжырымдауға болады.

Оқу әдістерін білім көзі бойынша топтастыру. Оқу әдістері жүйесінде басты орын сөздік әдістерге беріледі. Олар: әңгімелесу, түсіндіру, сұхбат, сөз-жарыс, пікір-талас, дәрісбаян (лекция), кітаппен жұмыс. Әңгімелеу - оқу материалын тыңдарманға сипаттама не баян формасында монологты, бірізді сөйлеп жеткізу. Түсіндіру - бұл игеруге қажет обьект, құбылыс, кейбір ұғымдар заңдылықтары мен мәнді қасиеттерін талқы, талдау, мысал келтіру жолымен дәлелдеп, оқушы санасына енгізу. Сұхбат - оқудың диалогтық әдісі: педагог бірізді сұрақтар қоя отырып, оқушыны жаңа материалды түсіну, ұғу деңгейіне көтереді не ұсынылған материалдың қаншалықты меңгерілгенің тексереді. Дәрісбаян (лекция) – көлемді материалды монологтық жолмен баяндау. Дәрісбаянның басқа сөздік әдістерден өзгешелігі – қатаң құрылымды, мол ақпаратты, баяндалуы қисынды, білім мәнін ашу жүйелікке негізделеді. Дәрісбаян ғылыми-көпшілік және академиялық болып ажыратылады. Өткен материалды қорытындылауға, қайталауға шолу дәрісбаяндары қолданылады. Қазіргі кезеңде дәрісбаян әдісін қолданудың көкейкестілігі ірі бөлімдер мен жеке тақырыптарды игеруде оқу материалын топтап ұсыну (блок) тәсілін пайдалану қажеттігінен туындап отыр.

Кітаппен (оқулықпен) жұмыс – кітап оқу сөздік әдісінің аса маңызды түрлерінің бірі. Бұл әдістің тиімділігі – оқушы өзіне қолайлы жағдайда, өз түсініміне орай оқу материалын қалауынша қайталап игеруге мүмкіндік алады. Баспа көздерімен оқу жұмысын атқарудың бірнеше жолы бар: − конспектілеу- оқылған ақпараттың қысқаша жазбасы не баяны. Конспектілеу түрлері-түгелдей көшіру , іріктеумен таңдап жазу, толық не қысқа конспект түзу. Оқушы конспектіні үшінші тұлғаның атынан емес, өз атынан жазғаны жөн, осы жағдайда оның дербес ойлау қабілеті дамиды.; − тезистер түзу – негізгі идеяларды белгілі бірізділікпен қысқаша баяндау; − реферат құрастыру – тақырып бойынша бірнеше ақпарат көздеріне шолу беріп , олардың мазмұны мен формасына өз бағасын беру; − мәтін жоспарын жасау – мәтінді бөлімдерге келтіріп, әрқайсысына атама беру; жоспар жай не күрделі болуы мүмкін; − сілтемелер беру (цитирование)- мәтіннен өзгертілместен бөліп алынған көшірме. Сілтемеге байланысты қойылатын талаптар: әдептілік болуы, мағынаның өзгеріске түспеуі, сілтеме алынған еңбектің авторын атамасын, баспа орны мен атын, жария жылын, бетін дәл келтіру; − түсініктеме беру (аннотация) – оқылғанның мәнді тараптарын жойып алмастан, қысқа, ықшам баяндау (ауызша не жазба); − пікір беру (рецензирование) - оқылған жөнінде өз ойын білдіруге арналған қысқаша ауызша не жазба баян. − анықтама (справка) түзу – ізденіс нәтежиесінде жинақталған ақпарат бойынша мәлімет. Анықтамал түріөмірнамалық дерек, сандық-статистикалық, жағпариялық, терминологиялық және т.б. − формальды-қисынды модел жасау – оқылғанды сөз-сүлбе (схема) күйінде жеткізу; − тақырыптық тезаурус құрастыру – тақырып, бөлім не түгелдей пән бойынша тірек ұғымдардың реттелген жиынтық тізімін жасау; − идеялар матрицасын жасау – біртекті заттар, құблыстар жөнінде келтірілген түрлі авторлар еңбектеріндегі салыстырмалы сипаттамаларда кесте формасына келтіру; − пиктографиялық жазба- сөзсіз бейнелеу;

Оқытуды нақтылы ұйымдастырудың формалары Семинар. Семинар фронтальды Лекция. Лекция термині екі мағынаны формада жекелеме жұмысқа көшу білдіреді. Бұл форма да әдіс те бола формасы болып табылады. Сондықтан алады. Оны компьютер құралын информатиканы оқып-үйренуді өз демонстрациялау және көрнекілік мағынасын сақтайды. Ары қарай пайдаланып жүргізуге болады. Лекцияда машинаға дейінгі жұмыс дағдыларын басқаруды мұғалім жүргізеді. Егер қалыптастыруы керек. Себебі, таныс оқушыларда компьютерде дайындалған емес ортаныс меңгеруді немесе конспектілер болса танымдық қызметке алгоритм жасауда тура экран алдында ынтасы артады, қандай да бір нәрсені орындауды көпшілігі орындай алмайды. Ал, инструкцияны алдын-ала жазбай тастап кетуден қорықпайды. Конспектінің тиімді формасы сол жақтан білмейінше жұмыс істеу машинаның уақытқа да, оқушылар көзіне де тейзисті түрде маңызды жазып беріп, оң жаққа оқушылар өз коментарийлерін жазу зиянды. Тіпті ақыр соңында компьютерде не жасалды Осының керек. Бұл жұмыс барысын барлығын ұжымдық түрде тыныш жекешелендіру, оқушының ойлау жағдайда қорыту формасы керек. танымына септігін тигізеді. Басқа Компьютердің өзі оқушы оның жағынан алғанда мұндай дайын алдында не істеп отырса соның конспектілержартылай зейін қойып мәнінен оқушы назарын тайдыруы тыңдалуға әкелуі мүмкін. мүмкін.

Оқушы тапсыру керек: 1. енгізуге дайын алгоритм текстін. 2. ЭЕМ-сыз құрылған алгоритмдеу орындауға кестесі. 3. инструкция бойынша сұрақтарға жауап. 4. программамен диалог жобасы. 5. Өзінің не бөтен программаға инструкция немесе коментария беру. 6. программа жұмысынан күтетін нәтижені сипаттау. 7. ойын қатысушыларының рольдік функцияларын сипаттап, қателерін белгілеу.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі: 1. Байжанова З.Т. Жалпы педагогика, Алматы 2008 ж., 102106 бет. 2. Дүйсембекова Ш. Педагогика, Семей 2011 ж., 144-147 бет. 3. Ш.Х. Құрманалина, Б.Ж. Мұқанова, Ә.У. Ғалымова, Р.К. Ильясова, Педагогика, Астана 2007 ж., 400-410 бет. 4. Бабаев С.Б., Оңалбеков Ж.К., Алматы 2011 ж., 101-106 бет. 5. К.Халықова Информатиканы оқыту әдістемесі. Алматы. Білім, 2000. 6. Ә.Бүркіт. Информатиканы оқытудың теориялық негіздері мен әдістемесі. Шымкент, 1998.


Пән: Педагогика


Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь