Сайтқа презентация қосу

Аналық жыныс мүшелері

Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым Министрлігі Семей қаласының Шәкәрім атындағы Мемлекеттік университеті

БӨЖ
Тақырыбы: Аналық жыныс мүшелері.
Орындаған: Иманақышева Ж.М. Балғанбай Ж.С. Тексерген: Сатиева К.Р.
Семей қаласы 2015 жыл

с ы н ы ж і қ ер ы л л а ше н ү А м

Аналық жыныс мүшелері

Сыртқы
Үлкен, кіші жыныстық жапсарлар және шүртекей (кли тор) жатады.

Ішкі
Екі аналық без, жатыр, екі жатыр түтігі және қынап жатады.

Ә йел адамның жыныс мү шелері

1 — оң бү йрек; 2 — сол бү йрек; 3 — оң несеп ағ ар; 4 — жатыр тү бі; 5 — жатыр денесі; 6 —жатыр тү тігінің ампуласы ; 7 —жатыр тү тігінің шашағ ы; 8 — аналық жыныс безі; 9 — аналық жыныс безінің шажырқ айы; 10 — жатыр денесі; 11 — жатырдың домалақ байламы; 12 — жатырдың мойыны; 13 — жатыр мойын каналы; 14 — несеп қ уығ ы; 15 — қ ынап; 16 — клитор аяқ шасы; 17 — несеп шығ арушы тү тіктің сыртқ ы тесі 18 — кіре беріс; 19 — қ ынап тесігі; 20 — кіре берістің ү лкен безі

Жатыр - қуықтың артына таман жамбас шоңкимасының қуысында
орналасқан алмұрт пішінді бұлшықетті мүше. Нәресте туғанға дейін ұрық жатырда дамиды. Жатырдың кабырғалары негізінен қалың бірыңғай салалы бұлшықеттерден тұрады. Оның ішкі жағын ұсақ қантамырлармен торлаған сілемейлі қабыкша астарлайды. Жатырдың төменгі жағында сыртқа ашылатын бұлшыкетті түтікше - қынап болады. Жатырда дамып жетілген нәресте әйелдер босанатын кезде қынап арқылы сыртқа шығады. Жатырдың қынапқа дейінгі аралығын жатыр мойны дейді. Жатыр мойнын сақина тәрізді бұлшықеттер орап тұрады. Қынап сперматозоидты қабылдайтын және нәрестені сыртқа шығаратын бұлшыкетті мүше. Қынаптың аузы тері қатпарларынан тұратын жыныс жапсарларының аралығында болады. Жыныстық қатынас жасамаған қыздар қынабының аузы дәнекер ұлпасынан түзілген қызпердемен (қыздық) жартылай жабулы тұрады. Зәр шығарылатын тесік қынап аузымен қатар оның алдыңғы жағында орналасады. Аналық жыныс мүшелерінің ауруларын емдейтін дәрігерді гинеколог (гр. gynaikos - әйел) дейді

Жатыр (матка)— алмұрт тәрізді бірыңғай салалы ет талшықтарынан түзілген қуысты мүше. Жатыр кіші жамбас қуысында, қуық пен тік ішек аралығында орналасқан. Ұрықтанған жұмыртқа клеткасы жатырға жатыр түтігі арқылы енгеннен бастап босанғанға дейін өсіп дамиды. Жатырдың жоғарғы түп бөлігіне екі жатыр түтігі ашылады. Оның үшбұрышты пішінде келген денесі төмен қарай сүйірленіп мойнына көшеді. Сол себептен, жатыр мойны жіңішкеріп келген жатыр денесінің жалғасы болып саналады. Жатыр мойнының төменгі қынап ішіне түсе жатқан бөлігін қынап бөлігі деп атайды. Жатыр қуысы фронтальды жағдайда жатқан үш бұрышты саңылау тәрізді. Жоғарғы жағынан бұл қуыстыққа екі жатыр түтікшелері ашылса, төменгі жағында жатыр мойнының каналына жалғасады. Жатыр ішін астарлаған кілегейлі қабықша жазық келеді, ал мойын бөлігі керісінше қыртысты келеді. Жатыр қабырғасы негізінде үш қабаттан түзілген. Сыртқы периметриум жатырдың сыртын айнала жауып жатқан сір қабаты болып саналады. Периметриум қабаты қорғаныспен қатар жатырды жамбас қабырғасымен байланыстырып қимылды бекемдеп отырады.

Ортаңғы қабат — миометриум өте қалың жетілген жатырдың ет қабаты. Әр түрлі бағытта жатқан бірыңғай салалы ет талшықтарынан түзілген, миометриум бөлігі қан тамырлы келеді. Ішкі қабат —эндометриум жатырдың іш жағын астарлап жатқан кілегейлі қабаты. Бұл жай түтікше бездерге бай келген әрі беті кірпікшеэпителиймен жабылған. Жатырдың мойын бөлігінде түтікше бездерден басқа кілегейлі бездер де бар. Олар қою кілегей шығарып мойын бөлігінде кілегей тығынын түзіп, жатыр ішіне микробтар мен вирустар өтуінен қорғап тұрады. Екіқабат болған әйел адамда жатырдың салмағы да, пішіні де өзгереді. Босанар кезде жатыр салмағы 2 кг-ға дейін барады, жалпы сыйымдылығы 60 есе ұлғаяды. Босанғаннан кейін жатырдың көлемі жинақталып бұрынғы қалпына жақындайды. Жатыр көлемі қартайған сайын тығыздалып кішірейе бастайды.

Ә йел адамның жыныс мү шелері (алдынан кө рініс)
1 — жатыр тү тігі; 2 — жатыр тү тігінің шашағ ы; 3 — аналық жыныс безі; 4 — жатырдың денесі; 5 — жатыр қ уысы; 6 — жатыр мойыны; 7 — жатыр тесігі; 8 — несеп қ уығ ы; 9 — қ ынап; 10 — тік ішек; 11 — несеп-зә р шығ ару тү тігі; 12 — клитор; 13 — қ ынап кіре берісі; 14 — кіші жыныс еріндері; 15 — ү лкен жыныс еріндері

Аналық жыныс безі (ovarium) – жұп без, жамбастың кіші астауында жатырдың екі бүйірінде орналасқан. Екі бүйірі қысыңқы,сопақша, салмағы 5-7г., оның екі беті, жоғарғы түтік, төменгі жатыр ұшы, артқы еркін, алдыңғы шарбы шеті бар.

Аналық жыныс безінің түтік ұшына жатыр түтігінің бір шашағы келіп бірігеді, жатырмен оның меншікті байламы арқылы шектеседі. Аналық жыныс безінде жыныс жасушасы өсіп дамиды, жетіледі, гормон пайда болады. Аналық жыныс безі екі қабаттан тұрады: -Ішкі милы қабаты қан тамырлары мен жүйкеге бай. -Сыртқы қыртысты қабаты фолликулалары бар дәнекер ұлпадан тұрады. Жаңа туған сәби қыздың аналық жыныс безінде бірнеше он мыңдаған жетілмеген фолликулалар болады. Кәмелетке жеткен бойжеткеннің аналық жыныс безінде жетілмеген фолликулалармен бірге жетілген фолликулалар болады. Жетілген фолликулалар немесе графф көпіршігі лимфа мен қан тамырларына бай.Пісіп жетілген графф көпіршігінің іші көпіршік сұйықтығына толы, оның ішінде дәнешелі жасушалармен қоршалған жұмыртқа төмпешігі бар. Әрбір 28-30 күнде жетілген графф көпіршігі жарылып, жұмыртқа жасуша іш қуысына түседі. Оны «овуляция» деп атайды.

Аналық жыныс безі,жатыр тү тігі жә не жатыр

1 — жатыр тү бі; 2 — жатыр тү тігінің құ йғ ыш бө лігі; 3 — аналық жыныс меншікті байламалары; 4 — аналық жыныс безінің шажырақ айы; 5 — жатыр тү тігінің ампуласы; 6 — жатыр тү тігінің шашақ тары; 7 — жатыр тү тігінің кенейген ұ шы; 8 — жатыр денесі; 9 — аналық жыныс безі; 10 — аналық жыныс байламасы; 11 — жатыр мойыны; 12 — жатырдың домалақ байламасы; 13 — жатырдың жалпақ байламасы; 14 — қ ынап:

Жатыр түтігі (Фаллопиев түтігі)— жатырдың екі жағынан басталып көлденең созылып жатады. Оның бір жағы жіңішкеріп келіп жатырға ашылса, екінші жағы құйғыш тәрізді кеңейіп келіп құрсақ қуысына ашылады. Осы құйғыш тәрізденген аузы жалбыршақтанып фолликуладан бөлініп шыққан жұмыртқа клеткасын өзінің кірпікше эпителийлерінің толқынды қимылы аркылы жатыр ішіне тартады. Жатыр түтігінің ұзындығы 10—12 см, ені 0,5 см, сырты сір қабықшамен толығынан оралған.Жатыр түтігінің қабырғасы ішкі органдар тәрізді үш қабаттан түзілген. Олардың сыртқы қабаты жатырдың жалпақ шандыр байламына жалғаса жатады. Ортаңғы ет қабаты ет талшықтарынан түзілген. Ішкі қабаты кірпікше эпителиймен жабылған кілегейлі қабаттан тұрады. Жатыр түтігіне енген жұмыртқа (аналық) клеткасы ет талшықтарының жиырылуымен және кірпікше эпителийдің толқынды қимылымен жатыр ішіне қарай жылжиды. Ұрықтану (аталық клеткасымен кездесу) процесі тек қана осы жатыр түтігінде өтеді. Жатыр түтігі жалпы жатырға келетін қан тамырлары және нерв талшықтарымен жабдықталған.

Аналық жыныс безі,жатыр тү тігі жә не жатыр (арттан кө рініс)

1 — жатырдың сыртқ ы қ абаты (периметрий); 2 — жатыр тү бі; 3 — жатыр қ уысы; 4 — жатыр денесі; 5 — жатыр тү тігінің қ атпарлары; 6 — жатыр тү тік құ йғ ышы; 7 — жатыр тү тігінің шашағ ы; 8 — жатырдың ішкі шырышты қ абаты (эндометрий);

9 — аналық жыныс безінің жоғ арғ ы жағ ы; 10 — аналық жыныс без фолликулалары; 11 — аналық жыныса безінің сары денесі; 12 — жатырдың бұ лшық ет қ абаты (миометрий); 13 — жатыр мойыны; 14 — жатыр мойынының қ атпарлары; 15 — жатыр тесігі; 16 — жатырдың қ ынап тесігі

Қынап (влагалище)— алдынан артына қарай қысыңқы келген, ұзындығы 9—10 см саңылау қуыстық. Оның жоғарғы жағы жатыр мойнымен, төменгі жағы сыртқы жыныс мүшелерімен шектес келген. Қынаптың сыртқа ашылар тесігін кіреберіс деп атайды. Оның жоғарғы жағы жатыр мойнынан айнала қалталана жатады. Оларды қынаптың алдыңғы (тайыз) және артқы (терең) күмбездері дейді. Қынап түбі төменгі бөлігіне қарағанда кеңдеу келеді. Оның алдыңғы жағында қуықтан бөліп тұратын май тканьдері бар. Қынап қабырғасы ішкі — кілегейлі, ортаңғы — бірыңғай салалы ет тканінен, сыртқы — дәнекер тканьді қабаттардан түзілген. Ішкі кілегейлі қабаты өте қалың, көптеген көлденең қыртыстар жасап жатады. Ортаңғы ет қабаты әр түрлі бағытта жатқан ет талшықтарынан түзілген. Олардың ішкі жағында сақиналы талшықтар, сырт жағында ұзына бой талшықтар жатқанын байқауға болады. Қынаптың кілегейлі қабатында бездері болмайды, тек әр жерінде лимфатикалық түйіндер кездеседі. Қілегейлі қабықшаның беті көп қабатты қан тамырлары жақсы жетілген қызғылт эпителийменжабылған. Кынап қабырғасының серпімді болуы әйел адамның босануын оңайлатады, босанғаннан кейін орнына қайтып келеді. Босанған әйелдерде кілегей қабаты қатпарлы келеді. Қыз балалардың қынап кіреберісі кілегейлі кабаттың жалғасы болып саналатын кынап пердесімен (қыздық перде) жабылып тұрады., Олардың пішіні дөңгелек, жарты айшық тәрізді болып келеді, тұтас пердемен жабылуы өте сирек кездеседі.

Ә йел адамның сыртқ ы жыныс мү шелері

1 — алдыңғ ы ерін қ осылысы; 2 — клитор; 3 — ү лкен жыныстық ерін; 4 — сыртқ ы несеп-зә р шығ ару тү тігі; 5 — қ ынап кіре берісі; 6 — кіші жыныстық ерін; 7 — қ ынап тесігі; 8 — қ ыздық перде; 9 — жыныс ерін ө сінділері; 10 — артқ ы ерін қ осылысы; 11 — анал тесігі

Сыртқы аналық жыныс мүшелері
Сыртқы аналық жыныс мүшелеріне— үлкен, кіші жыныс еріндері, клитор, қынап кіреберісі жатады. Үлкен жыныс еріндері қынаптың кіреберісін және несеп каналының ашылар жерін қоршап жатады. Үлкен жыныстық еріннің ұзындығы 8 см, ені 2—3 см болады. Бұл еріндер құрылысында пигмент клеткаларының көп болуымен байланысты түсі қоңыр келеді, май және тер бездері көп болады. Бұл еріндердің іш жағында параллельді кіші еріндер жатады. Олардың іш жағында несеп каналының ашылар жері мен қынап кіреберісі орналасқан, ал жоғарғы жағында клитор жатады. Клитор — ер адамның жыныс мүшесінің кеуекті денесіне сәйкес келеді. Сонымен байланысты мұның да үлкейіп, қатаю қасиеті бар. Мұның өзі — басы, денесі және екі аяқшасынан тұрады, екі аяқшасы арқылы шат сүйегіне бекиді.

Сү т бездері

1 — сү т безінің денесі; 2 — сү т безінің емізік айналасы; 3 — сү т безінің емізігі

Сүт бездері
Сүт бездері — жыныс мүшелеріне жатады. Олар көкірек клеткасының алдыңғы жағын алып жатқан күрделі безді орган. Оның әрқайсысы 15—20 шақты бөліктерден түзілген. Әрбір бөліктерінің сүт шығаратын түтікшелер емшек ұшында ашылып емізікше жасайды. Сүт бездерінің дамуы жалпы жыныстық жетілуге байланысты келеді. Әйел адамның аяғы ауыр кезінде без ткані дамиды да босанғаннан кейін сүт шығара бастайды.

Пайдаланылған әдебиет
1.А. Рақ ышев «Адам анатомиясы» 2.Ә . Кү зембаева «Адам анатомиясы» 3. Сатиева К.Р. «Адам анатомиясы» «Биология» мамандық студенттері ү шін зертханалық сабақ тарғ а арналғ ан оқ у құ ралы, Семей. – 2015


Пән: Социология, Демография



Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь