Тілдік байланыс


Бұл презентацияның бағасы: 500 теңге
Скачать: бот арқылы


Презентация қосу
ТІЛДІК
БАЙЛАНЫ
С
Тілдің құрылысы мен
сөз қорына әсер ететін
екі не одан да көп
тілдердің
өзара қатынасы. Тілдік
байланыс түрлі
этникалық және тілдік
топ өкілдерінің
араласу қажеттілігінен
Тілдік контактілер. (лат. contactus жанасу) Бір
немесе бірнеше тілдің құрылымы мен сөздігіне
ықпал ететін екі не одан көп тілдің бір-бірімен
байланысқа түсуі. Тілдік контактілердің
әлеуметтік жағдайлары әртүрлі этникалық,
тілдік топтардың шаруашылық, саяси т.б.
себептермен бір-бірімен жиі қарым-қатынасқа
түсуі арқылы анықталады.
Тілдік контактілер – әртүрлі тілде
сөйлеушілердің үнемі байланыс жасауы
нәтижесінде пайда болады, ондай жағдайда
сөйлеушілер бір мезгілде екі тілді бірдей
пайдалануы немесе әрқайсысын жеке қолдануы
мүмкін
бәсекелестік қақтығыс

ынтымақтаст
Бейімделу
ық

Әлеуметтік
лингвистика
да тілдер
байланысы
Ынтымақтастық нәтижесінде
тілдердің өзара сөз алмасу,
жаңа тіл пайда
болу, бір тілдің ерікті түрде
қатынас құралы ретінде
қолданылу үдерісі
жүреді. Бөтен тілге бейімделу
барысында пиджиндер
қалыптасады, яғни өз
тілдері бөлек адамдардың
ықшамдалған коммуникативтік
Пиджин, креол тілдері. Кейбір
елдерде халықтар арасындағы
қарым-қатынас қызметін пиджин
тілдері атқарады (пиджин-инглиш,
лингва-франка,
бичламар, португал пиджин). Мұндай
гибридті тілдер Қиыр Шығыс, Мұхит
елдерінде, Батыс Африка, Латын
Америка елдерінде орын алған.
Пиджин қарым-қатынас жағдайында
ортақтығы жоқ түрлі топтағы
тілдер арасында болады, көбіне
ауызша түрде жүзеге асады. Пиджин
тілдер қызметі жағынан шектеулі,
этникалық топтың ешқайсысының ана
Пиджиндер (ағыл. business сөзін бұзып
айтудан шыққан) орысша пиджины. Негіз
тілдің құрылымын бұзып, қарапайымдап
дамудан пайда болған тілдер типі.
*-Пиджин көбінесе ағылшын тілінің
негізінде қалыптасқан, сонымен бірге
француз, испан, португал тіллдері негізінде
қалыптасқандары кездеседі.
*-Пиджин халқы аралас, әр текті елдерде
этносаралық қатынас құралы ретінде
қолданылады.
*-Пиджин тілдің табиғи дамуы нәтижесінде
емес, этносаралық қатынас жағдайында
негіз-тілдің өзгеруінен туғ,ан. Ол –
генетикалық дамудан пайда болмаған,
аймақтық-типологиялық категория.
Креол тілдер (фран. Creole <
исп. Criollo) белгілі бір еуропалық
тілдің бір кезде отарланған
байырғы халықтың қатынас
құралы ренітде қолданылуы
нәтижесінде туған аралас тіл.
*-Креол тілдер негіз-тіл мен
жергілікті халық тілінің
пиджинделуі процесі негізінде
туып, жергілікті халыққа ана
тіліндей қызмет етеді.
*-Креол тілдер Африка, Азия,
адстрат
суперстрат
субстрат,
Бір-бірімен ондай әрекеттестікке
түскен тілдердің алып отырған
орнына қарай
Субстрат (лат. sub – астыңғы,
stratum – қабат) белгілі бір
лингвогеографиялық ортада ежелгі
тілден қалған көне
бірліктерСубстрат теориясы ХІХ ғ.
басында пайда болған
(Я.Бредсдорф), 60-80 жж. Г.Асколи,
ГүШухардт, А.Мейе, О.Есперсен
дамытқан.
Суперстрат (лат. super - үстінгі, stratum
- қабат, қатпар) – байырғы
тұрғындардың тілінде сақталып қалған
келімсектер тілінің іздері. Суперстрат
ұғымын субстратқа антоним ретінде В.
фон Вартбург енгізген. Субстрат сиякты
суперстрат тілдің алдымен фонетикасы
мен грамматикасында, аз дәрежеде
лексикасында кездеседі.

Адстрат – белгілі бір тілдің
элементтері көлемді түрде басқа
тілдің жүйесіне еніп, алайда сол тілдің
өзі басқа, көршілес аумақта тіршілік
етеді.
Туыс емес тілде
сөйлейтін халықтар
тілдік одақ құруы
мүмкін. Ондай одақтар
туралы Б.де Куртэне
еңбегінде сөз етіп,
лингвистикада
Н.С.Трубецкойдың
Туыс емес тілдердің
Поволжиядағы тілдік
одағы (фин -угор
тілдері – марий,
удмурт және түркі
тілдері – башқұр,
татар, чуваш), Орталық
Азия (Гималай) тілдік
одағын (үндіеуропа
Тілдердің өзара
байланысуына, екі тілде
сөйлеуіне байланысты
қостілділік құбылысы
пайда болып, әрі оған
қатысатын адамдардың
санына қарай топтық
және жалпылық

Ұқсас жұмыстар
Әлеуметтік сөз әдебі
Маманның сөз сөйлеу ерекшеліктері. Маманның сөз сөйлеу мәдениеті. Белгілі кәсіби топтағы адамның дресс-коды
ҚОҒАМДАҒЫ АУЫЗША
Тіл мәдениетінің міндеті
Қарым-қатынас психологиясы
Дискурс Ғылыми дискурс
Қазақ тіл білімінде когнитивті лингвистиканың зеріттелуі
МӘТІН ЖӘНЕ ДИСКУРС
Тілдік құрылымы
СӨЙЛЕУ ЖӘНЕ ОЙЛАУ
Пәндер