Құрамында кумариндері және хромондары бар дәрілік өсімдік шикізаттарының жалпы сипаттамасы. Кумариндер мен хромондардың медициналық-биологиялық маңызы
![](/assets/img/loading.gif)
![](/assets/img/loading.gif)
Презентация қосу
Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік фармацевтика академиясы
Фармакогнозия және химия кафедрасы
Презентация
Тақырыбы: Құрамында кумариндері және
хромондары бар дәрілік өсімдік шикізаттарының
жалпы сипаттамасы. Кумариндер мен хромондардың
медициналық-биологиялық маңызы.
Орындаған:Жусупова Д.А.
Тобы:502 «А» ФК
Қабылдаған:Ибрагимова
З.Е.
Жоспар
• І.Кіріспе
• ІІ.Негізгі бөлім
• А) Құрамында кумариндері және хромондары бар
дәрілік өсімдік шикізаттарының жалпы сипаттамасы.;
• Б) Кумариндер мен хромондардың медициналық-
биологиялық маңызы;
• ІІІ.Қорытынды
• ІV. Пайдаланған әдебиеттер
Кіріспе
• Кумариндер – табиғи күрделі ароматты органикалық
лактондар. Негізінде 5,6 – банзе – α – пирон
туындылары болып табылады. Олар n – оксикумар
қышқылынан түзіледі. Алғашқы рет кумарин 1920 жылы
(Dipterix odorata) бұршақтар (Fabaceae) тұқымдасына
жататын – кумариндер американдық өсімдіктен бөліп
алынған. Кумариннің өзіне тән иісі болады. Өсімдіктің
жергілікті атауы кумаруна.
• Қазіргі уақытта 500 ден астам жақсы зерттелінген
кумариндер белгілі. Жіктелуі. Бірінші рет табиғи
кумариндердің жіктелуі 1937 жылы Э. Шпет ұсынған.
Профессор Г.А. Кузнецова бойынша табиғи кумариндер
көміртегі ядросына байланысты бірнеше топқа
жіктеледі.
• 1. Жай кумариндер және оның туындылары. а)Бұл топқа
дигидрокумарин, мелилот.
• Қышқылы және кумарин гликозиді –
мелилотозид жатады. Өсімдіктерде өте
сирек ұшырашады.
• б). Окси, метокси (алкилокси) және
метилендиокси кумариндер. Гидроксил
не алкоксил топтары бензол сақинасында
болады.
в). Гидроксил
немесе алкоксил
топтары пирон
сақинасында
кездесетін
кумариндер.
г). Бензол немесе
пирон
сақиналарында
алкил бар окси,
метон кумариндер.
2. Фурано кумариндер не кумарон – α
– пиронадар, оларда орынбасарлары
бензол, фурар не пиран
сақиналарында кездеседі.
• а) Псорален туындылары:
• 3. пиранокумариндер (хромено-α- пирон).
Кумарин ядросымен конденсацияланған екі,
диметилпиран сақинасы бар, орынбасарлары
пиран, бензол, пирон сақинасында
орналасатын қосылыстар. Олар сызықты
немесе ангулярлы болуы мүмкін.
• а) ксантилетил туындылары
• г) 21, 21 – диметил (51,61,5,6 - кумариндер)
• 4. 3,4 – бензокумариндер, бұларда бензол
сақинасы 3,4 көміртек атомдарында кумарин
мен конденсацияланған
• 5. Куместандар – бензофуран ядросымен 3,4
көміртек атомдарымен жалғасқан кумариндер
Бірақ ең көп
Таралуы.
мөлшерде жоғары
Кумариндер 200
гүлді өсімдіктерде, Кейбір кумариндер
түрлі өсімдіктердің,
соның ішінде күрделі (кумарин қышқылы)
94 тұқымдастарынан
кумариндер күрделі
астам,
шатыршагүлділер, қосылыстардың
микроорганизмдерде
бұршақтар, құрамына енеді
, қарапайым
шайқурайлар, кей (новобиоцин және
саңырауқұлақтарда,
кезде астерлар т.б.).
балдырларда
тұқымдастарында
кездеседі.
ұшырасады.
Өсімдіктерде кумариндер топтасы ұшырасады. Олар,
көбінесе өсімдіктердің жемістерінде, тамырларында,
кейде қабықтарында, тамыржемістерінде, аз мөлшерде
және өте сирек жапырақтарда, сабақтарда кездеседі.
Кумариндер көбінесе эфир майлы жолдарда,
каналшаларда, эпидермисте, түкті бездерде жиналады.
Кумариндердің мөлшері әр өсімдікте әртүрлі.
Кепкен салмағымен есептегенде 2-5% мөлшерінде болады
және ол жыл мезгіліне, өсімдіктің өскен ортасына тығыз
байланысты. Оңтүстікте өсетін өсімдіктердің құрамында
болатын α- пирон заттар, солтүстікте қарағанда көп
мөлшерде болады.
Сібір флоиодикарпус phlojodicarpus sibiricus
(fisch. ex spreng) k. – pol.
Апиацена тұқымдасы apiaceae (um,tliferae )
Сипаттама. Флоиодикарпус туысына жататын, көп жылдық
шөптесін өсімдік. Тамыры ұзын 15-25 см-ге дейін жетеді.
Сабақтары жай немесе тармақталған, биіктігі 15-70 см, жалаңаш,
қырлы.
Көптеген тамырға таяу жердегі жапырақтары жалаңаш, жасыл
түсті. Гүлдері күрделі шатырша тәрізді болып шоғырланады, ақ
түсті. Жемісі жұмыртқа тәрізді, жалаңаш. Маусым – шілде
айларында гүлдеп, шілде – тамыз айларында жемісі піседі.
Таралуы. Краснодар өлкесінде, Иркут, Амур облыстарында
кездеседі. Қазақстанда (Алтай) түкті флоиодикарпус –
phlojodicarpus vilosus Turez. ұшырасады.
Дайындалуы. Дәрі жасау Сыртқы белгілер,
үшін өсімдіктің тамырсабағы мен
тамырларын күзде қазып, тамырының үстінгі беті
жинап алады. әжімді, ашық сұрғылт не
Топырағынан тазартады, қоңыр-сұрғылт, тамыры
салқын сумен жуып, саңғыш, сынығы қисық,
кесінділерге бөліп, түсі ақшыл-сары. Хош
кептіргіштерде кептірді. иісті, дәмі ащылау.
Сонымен бірге,
птериксин, самидин,
Химиялық құрамы. изосамидин, суксдармин,
Тамырының құрамында дельтоин, прамчимгин,
кумарин қосылыстары: изоимператорин,
дигидросамидан, умбеллиферон,
виснадин бар. келлактон, микро,-
макроэлементтер
кездеседі.
Қолданылуы. Эндотермит.
Дәрі-дәрмектер.
Рейно жүрек ауруларын
Фловерин.Сақталу мерзімі
емдеу үшін
5 жыл.
тамырынандәрі жасайды.
Егістік ботташық pastinaca sativa. l.
Апиацеа тұқымдасы apiaceae (umbelliferae)
Сипаттама. Ботташық туысына жататын, екі
жылдық шөптесін, биіктігі 2 м-ге жететін,
тамыры жуан өсімдік. Сабағы тік қабырғалы
жоғарғы жағы жақсы жетілген, жапырағы ірі,
ұзын сағақты.
Гүлдері сарғыш, шатыршаға жиналған.
Жемісі сары түсті, піскеннен кейін жартылай
жеміске бөлініп кетеді. Маусым-шілдеде
гүлдейді, ал жемісін құркүйек- тамыз
айларында береді.
Таралуы. Ресейдің еуропалық бөлігінде,
Кавказда, Батыс Сібірде кездеседі.
Қазақстанда, Тобыл, Есіл, Ақмола манында,
Іле Алатауында ұшырасады.
Дайындалуы. Дәрі жасау үшін жемістерін (Fructus
Pastinacae Sativae) жинап алады. Жемістердің
шатырының түсі ашық-жасылдан, қоңырқай түске енген
кезінде жинайды.
Пісіп кеткен жемісі тез шашылып қалады, сондықтан
екі рет кесіп жинау керек. Бірінші рет аққошқыл-
қоңырқай түске енген жатырын кеседі де, 1,5-2 аптадан
кейін қалған жатырлары түгел қоңырқай тартқан кезде
өсімдікті түгел баулайды. Кептіріп болған соң әр түрлі
қоспалардан тазартады.
Сыртқы белгілер. Жемісі қос тұқымды екі жартылай
бөліктерге бөлініп кетеді, түсі ашық қоңырқай, сабан
түстер. Иісі татымды, аздап күйдіргіш.
Химиялық құрамы. Құрамында эфир майы, оның ішінде; гептилді,
гексил, оксилбутилді эфирлер бар. Жемістерінде флавоноидты
гликозидтер (гиперин, рутин, пастернозит), фурокумариндер (2,6%),
псорален, изопсорален, бергаптен, изопимценелин, сфондин,
императорин, ксантотоксин, ксантотоксол, остхол кездеседі. Бұдан
басқа, микро,- макроэлементтер табылған.
Қолданылуы. Медицинада гемофилия (қан ұйымдау), жүрек
(стенокардия), өпке ауруларын емдеу үшін өсімдіктің шикізатынан
дәрі жасайды. Бероксан препаратын тері ауруларды емдеу (псориаз,
витилиго, аллопеция) үшін қолданады.
Дәрі-дәрмектер. Бероксан, пастинацин.
Сақталу мерзімі 2 жыл.
Қорытынды
• Өсімдіктерде кумариндер топтасы ұшырасады.
Олар, көбінесе өсімдіктердің жемістерінде,
тамырларында, кейде қабықтарында,
тамыржемістерінде, аз мөлшерде және өте
сирек жапырақтарда, сабақтарда кездеседі.
Кумариндер көбінесе эфир майлы жолдарда,
каналшаларда, эпидермисте, түкті бездерде
жиналады. Кумариндердің мөлшері әр өсімдікте
әртүрлі. Кепкен салмағымен есептегенде 2-5%
мөлшерінде болады және ол жыл мезгіліне,
өсімдіктің өскен ортасына тығыз байланысты.
Оңтүстікте өсетін өсімдіктердің құрамында
болатын α- пирон заттар, солтүстікте қарағанда
көп мөлшерде болады.
Пайдаланған әдебиеттер
• 1. Лекарственное сырье растительного и животного
происхождения. Фармакогнозия / Под. ред. Г.П. Яковлева. –
СПб.: СпецЛит, 2006. – 845 с.: ил.
• 2. Руководство к практическим занятиям по
фармакогнозии: Анализ фасованной продукции: учеб.
пособие / под ред. И.А. Самылиной. – М. ООО “Медицинское
информационное агентство”, 2008. – 288 с.: ил.
• Қосымша:
• 1. Правила сбора и сушки лекарственных растений
(сборник инструкций). М.: Медицина, 1985. – 328 с., ил.
• 2. Машковский М.Д. Лекарственные средства. – 15-е изд.,
перераб., испр. и доп. – М.: РИА “Новая волна”: 2008. – 1206
с.: ил.
• 3. Головкин Б.Н., Руденская Р.Н., Трофимова И.А., Шретер
А.И. Биологически активные вещества растительного
происхождения. – М.: Наука, 2001. – 240 с.
Ұқсас жұмыстар
Пәндер
- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.
![google play](assets/img/google-play-badge.png)
Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz