Жетекшілік қызмет және оның әлеуметтік психологиялық негіздері


Бұл презентацияның бағасы: 400 теңге


Презентация қосу
СӨЖ
Тақырыбы: Жетекшілік қызмет және оның
әлеуметтік психологиялық негіздері
Жетекшілік – бұл басқару іс-әрекетінің бір ғана
бөлігі, мұнда әр түрлі басқару сұрақтары
бағынушыларға әсер ету арқылы шешіледі.

Жетекшілік – бұл адамдарға әсер ету процессі,
жүйелі формальды емес қарым-қатынастың жемісі.

Жетекшілік кенеттен, стихиялы, жартылай саналы
психологиялық қалаулар дәрежесінде қалыптасады.
Жетекші қызметте жоғарлаудың әртүрлі жолдарын
өтеді. Жетекші, тіпті ол алғашында басқа біреу
арқылы ұсынылса да, оны топ мойындайды,
қабылдайды, нәтижесінде сайлайды. Бұл мағынада
жетекші «астынан» демократиялық түрде
ұсынылады.

Бұл тағайындау саяси немесе әкімшілік сипатқа ие
болғандықтан оны сайлаушылар оған деген қарым-
қатынастарын әртүрлі білдіруі мүмкін, тіпті оған
тосқауыл қоюлары мүмкін. Онда жақын арада басқа
кандидат «жоғарыдан» тағайындалатын болады.
Образды түрде айтқанда, жетекшілікті төменнен
жоғарыға бағытталған вектор деп айтуға болады.
Жетекшіні, басқаларды бағыттау мақсатында өзін бақылайтын, бірегей
дара адам ретінде қарастыруға болады.
Барлық жетекшілер ұқсас, оларда:
мақсат;
идея;
қажетті процестерді жүргізуге мүмкіндік беретін, жеке басыны ң
билігі бар.
БАСШЫЛЫҚ ПЕН ЖЕТЕКШІЛІКТІҢ НЕГІЗГІ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІН
КЕЛЕСІДЕЙ ТҮРДЕ КӨРСЕТУГЕ БОЛАДЫ:

Жетекші топтағы тұлғааралық қарым-қатынасты реттеп отырады, басшы –
топтың ресми қарым-қатынасын реттеп отырады;

Жетекшілікті микроорта жағдайында белгілеуге болады, басшылы қ –
макроорта элементі.

Жетекшілік стихиалы түрде пайда болады, ал басшылы қты та ғайындай
стихиялы құбылыс емес, басшылықпен салыстыр ғанда жетекшілік ана ғұрлым
тұрақты, көп жағдайда топтағы көңіл-күйге байланысты болады.

Басшылықтың қолында жетекшіде жоқ бағынушылар ға қатысты белгілі бір
санкциялардың әртүрлі жүйесі бар;

Басшының шешім қабылдау процессі күрделі әрі топты ң қатысуынсыз ж үзеге
асырыла береді, ал жетекшінің шешім қабылдауы шартты т үрде топпен бірге
жүреді;

Жетекшінің іс-әрекет аумағы негізінен ша ғын топтар, басшыны ң іс- әрекет
аумағы – әлдеқайда кең әлеуметтік жүйе.
Р. СТОГДИЛ ЖЕТЕКШІ ҚАСИЕТТЕРІНІҢ ТҮРЛЕРІН СИПАТТАДЫ:

Физикалық қасиеттері – белсенді, батыл, екпінді, сау, мықты.

Тұлғалық қасиеттері – тез дағдыланушылық, өзіне деген сенім, беделділік, жетістікке
деген ұмтылыс;

Интеллектуалды қасиеттер – ақыл, қажет шешімді қабылдай алушылық, интуиция,
шығармашылық бастау.

Қабілеттіліктері – оңай тіл табыса алушылық, қарым-қатынастағы жеңілдік, әдептілік,
сауаттылық.
Жетекші беделділігі басшыға
қарағанда төменірек.

Сендіру және иландырумен
қатар оған жиі жағдайда
әрекетке өз мысалы арқылы
итермелеуге тура келеді.

Ережеге сай, оның ықпалы
топтың тек жартысына ғана
жайылады.

Күйгелек жетекші нақты бір
жағдайда ғана: ұжымдағы
салтанатты оқиға, спорттық іс-
шараларда және т.б. маңызды
болып табылатын тұлғалық
қасиеттерге ие.
Критерий бойынша топтың негізгі іс-әрекетіне қатысты жетекші
конструктивті және деструктивті болуы мүмкін.
Конструктивті жетекші топ алдына қойылған мақсаттың орындалуына бар
күшін бағыттайды.
Деструктивті жетекші топтық мақсатқа қарсы келетін өз мақсаттарына
бағдарланады немесе ол жетістікке өзі дұрыс деп санайтын жол ғана алып келеді
деп қатты қателеседі.
Бұл жол айқын есеппен емес эмоциялар арқылы аны қталады, ол тиісінше
топтың кейбір мүшелерін осындай ойларды тудырып, деструктивті жетекшіні ң
соңынан еруіне әкеліп соғуы мүмкін.
Мұндай жетекшілер жиі жағдайда қозған топты қиратушы әрекеттерге
итермелеуі мүмкін. Мұндай әрекеттерге барушылар әдетте со ңында өкініп
жатады.
Табысты жетекші болу үшін:
данышпандық;

батырлық;

қайсарлық;

қажырлы еңбек;

талдамалы қабілеттері;

шыдамдылық;

игі ниеттілік талап етіледі.
Жетекшілік типтері - жетекшінің
өз қарамағындағыларына шешім
қабылдау уақытында
берілетін еркшелігі. Бұл еркіндік
деңгейі нөлден (катаң диктатура)
жоғарылап өсе береді.
1944 жылы К.Левин
жетекшіліктің үш үлгісін ұсынған.
Олар:
Авторитарлық;
Демократиялық ;
Либералдық;
Автократ — бұл ашық деспот.
Ол барлығын өзі біледі және
қарсылыкқа көнбейді. Өз
қарамағындағыларға тек кішкене ғана
ақпарат береді. Ол ешкімге сенбейді және
өзінің қабылдаған шешімі туралы ешкімге
айтпайды. Қарамағындағыларға қатал, тез
шешім қабылдай салады.
Автократ өз саясаты мен бағытын жиі
өзгертіп отырды. Ол үнемі жағымпаз
адамдардың арасында жүреді. Бұл
жағдайда бастығына жағына білген
адам ең жақсы болып саналады. Бұл
ортада өсекке, сөз тасуға жол берілген.
Сонымен қатар қызметкерлер,
орынбасарлар, көмекшілер, басқармалар
өздері ешқандай сұрақ шешпейді, қандай
жағдайда болса да бастыққа жүгіреді.
Жетекшіліктегі демократиялық стилі "ересек адам" - "ересек адам"
деңгейіндегі қарым-қатынасы негізінде қалыптасады.
Жетекші мен қызметкерлер арасында бұл жағдайда өзара сенім мен
өзара түсінушілік сезімі туындайды.
Жетекші бұл жағдайда топ мүшелерінің бірі ретінде қызмет етеді, әрбір
қызметкер әртүрлі сұрақтар бойынша өз пікірін, ойларын еркін келіп
айта алады. Топты басқару бір орындаушыны өзгертіп отыруға болады.
Егер қандайда бір сәтсіздіктер болса топ жетекшісі топпен бірдей
көтереді. Коллектив алдында тұрған көп мәселелер топ жиналысында
шешіледі.
Жетекшіліктің либералдық стилі кандайда бір жұмыска немесе
процеске араласпауымен сипатталады.
Либерал жоғарғы басшылықтың нұсқауымен ғана жұмыс істейді
және оны шешу жауапкершілігінен бас тартады. Көбіне м ұндай
орында отырған адамдар өздеріне-өздері сенбейді, жалтақ болады.
Либералдар принципиалды емес, әртүрлі адамдардың ықпалынан
олар өз шешімдерін өзгертуі мүмкін.
Жетекші либерал ұйымдарда маңызды сұрақтар оның
қатысуынсыз шешіледі.
Жетекшілік ету барлық басқару жүйесін жүргізуге қолданылатын
қызмет түрі болып табылады. Жоспарлау, мотивация, ұйымдастыру,
бақылау функциялары басқарылмаса, олар тиімді болмайды.
Ұйым жетекшісі бір мезгілде ұйым лидері және өз
карамағындағыларын тиімді басқара ала білетін болуы қажет. Оның
мақсаты — ұйым тапсырған жұмысты қарамағындағыларына орындата
білу.
Ұйым жетекшісі коммуникация мен өзінің жеке беделін пайдалана
отырып, қарамағындағыларын ұйым жоспарларын іске асыруға
бағыттауы қажет.
Жеке бедел мен коммуникация жетекшіліктің екі принципіне сүйенеді.
Біріншісі - жетекшілікті соңғы мақсатқа бағыттау принципі.
Жетекшінің басты міндеті жұмысшылардың іс- әрекеттерін на қты аны қтал ған
және дәл түсінілетін ұйым мақсаттарына жұмылдыру. Егер сіз
жұмысшыларыңыздың қызметін басқарғыңыз келсе, "олар қандай қызмет
істеуі қажет?" деген сұраққа жауап бере алатындай болуы ңыз керек. Б ұл үшін
ең алдымен нақты мақсаттар құрылып, сол ма қсатты орындау туралы мезгілі,
күтілетін нәтижелері белгіленген жоспар қараған ж өн.

Жетекшіліктің екінші принципі — мақсатты нәтиженің бірлік принципі.
Ұйым өзінің мақсаттары мен жекелеген тұлғаның ма қсаттары с әйкес
келген жағдайда тиімді жұмыс істейді. Бір ұйым ма қсаттарын тиімді іске
асыруға және әрбір қызметкердің өз жұмысына қанағаттануына әсерін тигізеді.
Пайдаланған әдебиеттер:

1. Н. С. Ахтаева, А. І. Әбдіғапбарова, З. Н. Бекбаева.
Басқару психологиясы - А ,2009.

2. Елеусізова С. Қарым-қатынас психологиясы. - Алматы,
1995.

3. А.В.Карпов,. Психология менеджмента . , М., 2005
Ұқсас жұмыстар
Диалектика және оның негіздері
Әлеуметтік қызмет көрсету
Басқарудың әлеуметтік – психологиялық әдістері
Балабақшада оқытудың психологиялық негіздері
ҚР-дағы лизингтік қызмет және оның дамуы
Әлеуметтік психологиялық тренинг пәніне кіріспе
Басқарудың әлеуметтік – психологиялық әдістері жайлы
ӘЛЕУМЕТТІК ҚҰРЫЛЫМ ЖӘНЕ ӘЛЕУМЕТТІК СТРАТИФИКАЦИЯ
Саяси жетекшілік
Сыртқы экономикалық қызмет субъектілеріне салық салу, оның тәртібі және есептелу
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь