Әмір Темір (1336-1405): мемлекет құруы, жорықтары және сәулет мұралары

Түркі әлемінің әміршісі - Әмір Темір
8 сәуір 1336 Маураннахрдағы Кеш қаласы, қазіргі Шахрисабз, Самарқан
Әмір Темір
1336-1405 ж. ж. өмір сүрген
Әкесі Тарағай бек
Барлас тайпасынан шыққан
1397 ж. Қожа Ахмет
Яссауи кесенесін салдырады
1399 ж. - Тайқазанды соқтырды
1370 ж. Мәуреннахрды басып алды
35 жыл бойы жеке дара билік жүргізген
1405 ж. Отырар қаласында қайтыс болады
Астанасы -
Ақ-Сарай (Самарқан)
Атағы:
«Ұлы Әмір», Бек, Мырза, Абу Мансур, Абу Фатих, Абу Гази, Сахиб-и Кирани, Қаған, Гете Стани, Султан, Искандар Ул Ахад, Гурган[1] .
Әмір Темірдің 4 ұлы болды: Жихһангер (1356 - 1376),
Әмір Шейі (1356 - 1394), Мираншах (1366 - 1408), Шаһрух (1377 - 1447) . Темір әулетінен ұлы ғалым Ұлықбек (1394 - 1449), Монғол империясын
құрушы Бабыр (1483 - 1530) сынды атақты адамдар шықты.
Атағы: Ұлы Әмір, Бек, Мырза, Абу Мансур,
Абу Фатих, Абу Гази,
Сахиб-и Кирани, Қаған,
Гете Стани, Сұлтан, Искандар Ул Ахад, Гурган.
Қара теңізден Қытайға дейін, Ертістен Парсы шығанағына дейін билік еткен Әмір Темір (Ақсақ Темір) адамзат тарихындағы ұлы қолбасшылардың бірі.
1399 - 1404 ж. Әмір Темірдің Үндістандағы жеңісінің құрметіне Самарқанда
Бибі-Ханым мешіті тұрғызған.
1404 ж. Шахи Зинда кесенесі Самарқанда тұрғызылған.
1405 ж. Әмір Темір Самарқандағы Гүр-Әмір кесенесіде жерленді және оның кейбір жақындары
Түркістандағы Қожа Ахмет Яссауи кесенесі - ортағасырлық сәулет өнері ескерткішінің тамаша туындысы. 1396-1399 жылдары Әмір Темірдің бұйрығымен Қожа Ахмет Яссауи қабірінің басына тұрғызылған.
1391 жылғы белгітаста Әмір Темірдің мынадай сөздері бар: «Алла беріп, жаратушы әділ төрелігін жүргізсін! Жаратушы ел халқына мейірімін төксін! Бізді ескеріп жарылқасын!».
Мемлекетіміздің түпкі мақсаты,
асыл арманы - Мәңгілік Ел болу! Мінеки, мемлекеттілік осылай жалғасады, елдік дәстүрлер осылай сабақтасады, ұлылар ұлағаты осылайша үндеседі.