Азот қышқылының өндірісі


Бұл презентацияның бағасы: 400 теңге


Презентация қосу
Азот қышқылының
өндірісі

Орындаған: Тұрсынхан Д.Ә.
Қабылдаған: Жұмағалиева
Т.С.
Азот
қышқылы
Азотқышқылы маңыздылығы жоғары бейорганикалық
қышқыл болып табылады және өндіріс көлемі бойынша
күкірт қышқылынан кейінгі екінші орын алады. Суда
еритін тұздар түзеді (нитраттар), концентрлі түрінің
органикалық қосылыстарға тотықтырғыш және
нитрлеуші әсері бар, қара металдарды пассивтейді.
Бұның барлығы азот қышқылының халық
шаруашылығында, қарулы техникада кең қолданыс
табуына жол ашты. Сусыз азот қышқылы- крситалдану
температурасы- , қайнау температурасы-
және тығыздығы- болатын сұйықтық. Сумен
кез келген қатынаста араласып, гидраттар деп
аталатын жеке қосылыстар және
түзеді.
Азот қышқылының
қолданылуы
Металдардың нитраттары;
Целлюлоза нитраттары;
Ароматты нитроқосылыстар;
Қопарылғыш заттар;
Түсті металлургия;
Нитролактар;
Бояғыштар;
Пластмассалар;
Нитрофос;
Нитрофоска;
Аммоний нитраты;
Зымыран отыны;
Өндірістің қысқаша
тарихы
СонауVIII ғасырдың өзінде алғаш рет азот
қышқылын селитра мен темір купорасының қоспасын
қыздыру арқылы алу әдісі белгілі болған еді.
Кейінірек азот қышқылы селитраға конценрлі күкірт
қышқылын қосқанда алынатындығын анықтады:
Бұл рекация XIX ғасырда азот қышқылына деген
сұраныстың өсуіне байланысты өндірістік маңызға ие
болды.
Азот қышқылын кокс газынан бөлінетін аммиакты
тотықтыру әдісінде де қолданылды. Коксты аммиак
қорының тапшылығына байланысты аммиакты
кальций цианамидіне су буын жіберу әдісі арқылы
алды.
Азот қышқылының сұрыптары
және оны өндірудегі процестер

Қазіргікезде азот қышқылының екі сұлбасы
шығарылады: 50-60% сулы ерітінді болатын
сұйылтылған және 96-98% болатын концентрлі.
Сұйылтылған азот қышқылы азотты қышқыл тұздарын
алу үшін, ал концентрлі бояу, қопарғыш заттар және
басқа өнімдер өндірісінде нитрлеу үшін қолданылады.
Өндірісте сұйылтылған сұрыптың 3 түрін және
концентрлі сұрыптың 2 түрі шығарылады.
Сұйытылған Концентрлі қышқыл
қышқыл
Сұрып HNO3, % Сұрып Азот оксидтері, % көп
HNO3,% емес
Бірінші 55 Бірінші 98 0,3
Екінші 47 Екінші 97 0,4
Үшінші 45
Сұйылтылған азот қышқылы өндіріс
процесі екі сатыда өтеді. Бірніші
сатысында аммиак азот (ІІ) оксидіне
дейін тотығады:

Екінші
сатыда азот (ІІ) оксиді азот (IV)
оксидіне тотығады:
және алынған азот қостотығын сумен
абцорбциялап азот қышқылын алу:

Бос қалпында бөлінген NO диоксидіне
тотықтырып, қайтадан абсорцияланады.
Аммиактың
тотығуы
Кез-келген қысыммен жұмыс істейтін
аммиак тотығу қондырғысы келесі
аппараттар мен машиналарды
қамтиды: ауаны тазарту сүзгісі,
сығымдау және ауа беру үшін
турбокомпрессор (мотор), миксер жиі
жұқа сүзгі, аммиак және ауа
қыздырғыштары.
Өндірісте естен шығармайтын жағдай-
дағдылы жағдайда аммиак пен ауа
қоспасының құрамындағы аммиак 16-
27% аралығында болса, мұндай қоспа-
Картон сүзгісімен біріктірілген
байланыс құрылғысы

1-сурет 1 - төтенше диафрагма; 2 - картон сүзгілері; 3 - тарату желісі;
4 - катализаторлық экрандар; 5 - сақина қабаты; 6 - отқа төзімді төсеу.
0.713 МПа қысымда жұмыс
істейтін байланыс құрылғысы

1 - тұрғын үй; 2 - Raschig сақиналары; 3 - термопары; 4 - көру терезесі; 5
- айналмалы механизм; 6 - қауіпсіздік плитасы; 7 - катализаторды
жылытуға арналған түтік; 8 - таратушы тор; 9 - үлгілеуіш; 10 -
катализаторлық торлар; 11 - өрт сөндіргіштері.
0,54 МПа қысымда жұмыс істейтін
контактілі құрылғы

1 - жоғарғы
конус;
2- платина
торы;
3 - төменгі
конус;
4 - іріктеу үшін
құбыр;
5 - су құтысы;
6 – термопары
7 - платина
емес
катализатор
Азот газдарын өндіруге арналған
жобаланған реактор

1 - қауіпсіздік
құрылғысы,
2 - ішкі конус;
3 - тарату желісі;
4 - катализаторлық
экрандар;
5 - көру терезесі;
6 - буландырғыштар
үшін тіреуіштер;
7 - азот-сутек
қоспасын енгізу;
8 - термопардың кірісі;
9 - өтпелі конус;
10 - орнату
қондырғысы
Азот (ІІ) оксидінің азот (IV)
диоксидіне тотығыуы

Аммиакты тотықтырғанда пайда болған
нитроз газдарының құрамындағы азот (ІІ)
оксидінің мөлшері 20% шамасында,
қалғандары- оттек, азот және суы бар буы.
Азот қышқылын өндіру үшін азот (ІІ) оксидін
диоксидке тотықтырады. Процесс солдан
оңға қарай жүргенде жылу бөлінеді, көлемі
кішірейеді. Ле-Шателье принципі бойынша
қысым жоғарылап температура төмендеген
сайын реакция оңға ығысады.
Азот қышқылын өндіру процесіндегі ең баяу
жүретін процесс- азот (ІІ) оксидінің тотығуы.
Азот қышқылын өндірудің
технологиялық схемасы

1 - қабылдағыш; 2 - буландырғыш; 3, 24 - сүзгілер; 4, 15 - жылытқыштар; 5 - қалпына келтіру турбиналары; 6 -
каталитикалық тазалау реакторы; 7 - араластырғыш; 8 - пеш құрылғысы; 9 - тазарту бағаны; 10 - абсорбция бағанасы, II,
14 - су суыту; 12, 23 - компрессорлар; 13 - газ шайғыштары; 16, 18 - азот газдарының тоңазытқыштары; 17 - деааацион
бағаны; 19 - қалдықтарды жылыту қазандығы; 20 - байланыс аппараттары; 21 - бөлгіш құрылғысы бар барабан; 22 -
камераны араластыру; 25 - ауа кіретін құбыр
Сұйық азот қышқылының күкірт
қышқылы
қатысуы концентрациясының
схемасы
1, 4 - азот және күкірт
қышқылына арналған
қысым цистерналары; 2 -
басқару лампалары; 3 -
сұйылтылған азот
қышқылының
буландырғышы; 5 -
қорапты қышқылмен
жабдықтау, 6 -
концентрационды баған, 7
- конденсатор
конденсаторы; 8 -
мұнарадағы айналатын
қышқыл тоңазытқыш; 9
желдеткіш: 10 - абсорбер
мұнарасы; 11 - жинау; 12 -
сорғы; 13 - концентрлі
азот қышқылының
конденсаторы, 14 -
жұмсалған күкірт
қышқылының
тоңазытқышы
Аммиак тотығу катализаторлары

Платинаның белсенділігі мен селективтілігі барлық басқа
катализаторлардың түрлеріне қарағанда 1902 жылы
Остальд көрсетті. Аммиактың тотығу реакциясы үшін
металдар мен олардың қосындыларын көпшілігі
алынылады, бірақ (90% жоғары) NO жоғары өнімділігі өте
аз береді.
Жоғары белсенділігі мен селективтілігімен платина
төмен тұтану температурасына (шамамен 200 ° C), жақсы
икемділікке ие. Платинаның жетіспеушілігі реагенттердің
және катализатордың уландырғыштарының жоғары
жылдамдық ағымдарының әсерінен жоғары температурада
тез бұзылуы болып табылады. Бұл қымбат катализатордың
жоғалуына және NO кірістілігінің төмендеуіне әкеледі, бұл
басқа металдармен платина каталитикалық белсенді
қорытпаларын іздеуге себеп болды.
1.Азот қышқылының қолданылуы:
А.Бейметалдардың нитраттары
В.Целлюлоза
С.Қопарғыш заттар
Д.Аммоний силикаттар
Е.Ароматты қосылыстар
2.Сусыз азот қышқылының кристалдану температурасы қанша?
А.41,6С
В.42,8С
С.82,6С
Д.85,4С
Е.70,9С
3.VIII ғасырда азот қышқылын қалай алды?
А.селитра мен темір купорасы
В.Платина мен селитра
С.Селитра мен родий
Д.Платина мен темір купорасы
Е.Аммоний силикаттары
4.Сұйылтылған қышқыл сұлбасының және концентрлі сұлбасының
неше түрі шығарылады?
А.3:3
В.3:2
С.2:3
Д.3:4
Е.4:3
5.Азот қышқылын өндіру процесіндегі ең баяу жүретін процесс?
А. Азот (ІІ) оксидінің тотығуы
В. Азот (IV) диоксидінің тотығуы
С.Аммиактың тотығуы
Д.Азот қышқылының тотығуы
Е. Сұйылтылған азот қышқылының тотығуы
6.Контакт аппаратынан шыққан нитроз газының құрамында не
болмайды?
А.N2O5
B.NO2
C.NO
Д.O2
Е.HNO3
Ұқсас жұмыстар
Азот оксидтері
Соя өндірісі
ФОСФОР ӨНДІРІСІ
Азот тыңайтқыштары
Балық өндірісі
Микроорганизмдер -сүт қышқылының продуценттері
Азот қосылыстары және олардың өзгеруі
Металлдар өндірісі туралы ақпарат
Металлдар өндірісі жайлы
Минералды тыңайтқыштар өндірісі
Пәндер
Stud.kz
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рақмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Жабу / Закрыть