Сүйек құрылысының қайта қалыптасуына әсер ететін факторлар. Сүйек байланыстары




Презентация қосу
ҚАЗАҚСТАН ОҢТҮСТІК
РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҚАЗАҚСТАН
ДЕНСАУЛЫҚ САҚТАУ МЕДИЦИНА
МИНИСТРЛІГІ АКАДЕМИЯСЫ

Патологиялық анатомия және гистология кафедрасы

ПРЕЗЕНТАЦИЯ
Тақырыбы: Сүйек құрылысының қайта қалыптасуына әсер
ететін факторлар. Сүйек байланыстары.

Орындаған: Шайловбек Ф.
Тобы: ЖМҚА 03-18 «Б»
Қабылдаған: Адильбекова А. Д.

Шымкент 2018ж.
Жоспар:
1. Кіріспе;
2. Негізгі бөлім;
– Сүйектің физиологиялық және жарақаттанудан
кейінгі регенерациясы
– Сүйек құрылысының қайта қалыптасуына әсер
ететін факторлар
– Сүйектердің байланысуы
3. Қорытынды;
4. Қолданылған әдебиеттер.
Кіріспе
Сүйек тіні-дәнекер тінінің ішіндегі жоғары маманданған,
аралық заты минерализацияланған, құрамында 70% ана-
органикалық зат болса,оның ішінде ең көбі кальций фосфаты
болып табылады.
Басқа сүйектің құрамында 30-шақты
микроэлементтер болатыны белгілі, оларға:
мыс, цинк, барий, магний, т.б. тағы басқалар
жатады. Сүйекте аздаған су,хондроэтин күкірт
қышқылы және көп лимон қышқылы болады.
Лимон қышқылы кальций мен байланысып
мықты сүйектің органикалық матриксін
түзеді.
Негізгі бөлім
Сүйектің физиологиялық
және жарақаттанудан
кейінгі регенерациясы
Сүйек тінінің физиологиялық
регенерациясы –
периосттың, эндосттың және
остеон каналындағы
остеогенді жасушалардың
есебіне жүретін өте баяу
процесс.
Сүйек тінінің жарақаттанудан кейінгі
регенерациясы сынған сүйектің ұштары бір-
біріне қатысты ығыспаған жағдайда жақсы
жүреді. Сүйектің түзілуі тура емес остеогенез
бойынша жүреді. Остеобласттар сүйекті
құрастырғанға дейін, остеокласттар сүйек
ұштары арасында кішкентай саңылау түзеді.
Осы биологиялық заңдылыққа байланысты
травматологтар сүйек регенерациясы барысында
біртіндеп сүйек ұзартатын аппараттар қолданады.
Сүйек құрылысының қайта қалыптасуына
әсер ететін факторлар
Сүйек тінінде өмір бойы сыртқы және ішкі
ортаның әртүрлі факторларына байланысты
бір-бірімен тығыз байланысты бұзылу мен
жаңару процестері жүріп отырады.
Остеондардың қайта құрылуы біріншілік
остеондардың бұзылуы салдарынан жүреді.
Остеокласттар әсерінен
остеонның
пластинкалары
бұзылып, оның
орнында қуыс пайда
болады. Бұл процесс
резорбция деп
аталады.
Сүйек құрылысының қайта қалыптасуына
әсер ететін факторлардың ішінде ерекше
орынды пьезоэлектрлік эффект алады. Сүйек
пластинкасының иілген жерлерінде дөңес
және ойыс жақтары арасында белгілі бір
потенциалдар айырымы пайда болады.
Дөңес жағы – оң, ойыс жағы – тері
зарядталады. Теріс зарядталған бетінде үнемі
остеобласттардың активтеліп,
аппозициональды сүйек түзілу процесі өтеді.
Оң зарядталған бетінде остеокласттар
қатысатын резорбция құбылысы байқалады.
Сүйек тінінің құрылысына витаминдер (С, А,
Д), қалқанша, қалқанша маңы және тағы да
басқа эндокринді бездердің гормондары
әсер етеді.
Балаларда А витамині жетіспеушілігі кезінде
сүйектердің өсуі тоқтайды. Д витаминінің
авитаминозы балаларда рахит ауруына
шалдықтырады. Ең алдымен остеогенез
бұзылады: аяқ-қол сүйектерінің, бассүйектің
және кеуде сүйегінің деформациясы, тіс
жарудың кешеуілдеуі байқалады.
Ересектерде авитаминоз кариес пен
остеомаляцияға (сүйектің жұмсаруы
нәтижесінде қисаюы), ал қарт кісілерде
остеопороз (остеосинтездің бұзылуына
байланысты сүйек тінінің тығыздығының
төмендеуі) байқалады.
Сүйектің бейорганикалық матриксінің
бұзылуы Д витаминінің тапшылығы сүйек
тінінен кальцийдің шайылуының күшеюімен
және бүйрек каналдарында кальций
реабсорбциясының бұзылуымен
түсіндіріледі. Д витаминін шамадан тыс
қолдану сүйектің деминералдануына,
олардың сынғыштығына әкеледі. Қандағы
кальций мөлшері артады.
Қалқанша безінің
гормоны – кальцитонин
– сүйекте оның
тіндерінен кальцийдің
шығуын әлсіретіп,
сүйек тінін бұзатын
остеокласттар қызметін
тежеп, сүйек тінін
түзетін остеобласттар
қызметін белсендіреді.
Сүйек құрамындағы фосфор қышқылы
тұздарының деңгейін төмендетеді. Қалқанша
маңы безі гормоны – паратгормон – сүйекте
саұталған кальцийді қанңа шығарады. Соған
сәйкес сүйектен кері сіңудің басқа өнімдері
босатылады. Паратгормонның аталған әсері
негізінен остеобласттарды бұзатын
ферменттері бар, оның байланыстарынан
кальцийді жұмылдыратын жасушаларды
белсендіру қабілетіне байланысты.
Паратгормон остеобласттардың құрылыс
үрдістерін тежейді. Паратгормонның бұл
әсерлері бірігіп, кальций мен фосфордың
сүйектен шығуына, тіпті ондағы белокты
құрамыстың қалыпты жағдайдан бұзылуына
алып келеді. Гормон мөлшерден артық болса,
сүйекте бос кеңістік пайда болады, яғни
остеопороз дамиды.
Сүйектердің байланысуы
Сүйек байланыстары туралы ілім
синдесмология (латынша син-байланыс,
десмо-байлам, логос –ғылым деген сөздер)
деп аталады.
Сүйектердің байланысу
түрлерін 3 топқа бөлуге
болады:

қозғалыссыз немесе жартылай буынды немесе
синартрозды байланыстар симфиз

қозғалмалы,буын немесе
диартрозды байланыстар
Сүйектерді жалғастырушы
ұлпалардың өзгеру жағдайына
қарай синартрозды байланыстар
үшке бөлінеді:

талшықты немесе шеміршекті немесе
синдесмозды синхондрозды
байланыстар байланыстар

сүйекті немесе
синостозды
байланыстар
Қозғалмалы қуысты
байланыстар буын деп
аталады. Буындардың
барлығы мынадай
міндетті элементтерден
тұрады: буын қапшығы
немесе буын капсуласы,
буын қуысы, буын беті,
синовия сұйықтығы.
Жартылай буын симфиз байланысы шаттағы
сүйектердің түйіскен жерінде қасағаада
кездеседі.Жартылай буын бұрын қозғалмалы
болып,кейін сүйектердің қозғалыссыз
қосылысқа айналуы кезінде пайда
болады.Кейбір омыртқа денелерінің
арасында тегеріш (диск) пайда болған кезде
де симфиз тізіледі.
Қорытынды
Сүйек екі қабаттан құралады: сыртқы қабаты тығыз
заттан, астыңғы қабат кемікті заттан түзіледі.
Сүйектің дамуы күрделі процес, ол ұрық кезінен
бастап қартайғанша дамиды, алайда негізгі даму
қыздарда 18-20 жаста, ұлдарда 20-24 жаста
тоқталады. Сүйек затын жасайтын жасушалар жас
жасушалар немесе остеобластар деп аталады, ал
сүйек затын бұзатын жоюшы жасушалар
остеокластар немесе сүйек бұзғыш жасушалар деп
аталады.
Қолданылған әдебиеттер
1. Гистология, цитология, эмбриология, Москва
“Медицина” 1999ж Афанасьева, Юрина.
2. Гистология Москва “Геотар – Мед” 2001ж
Улумбекова, Челышева.
3. Р.Б.Абильдинов. Гистология, Цитология және
Эмбриология.Атлас. Алматы-2006
4. “ Гистология, эмбриология және цитология”
Ж.О. Аяпова, Алматы 2007ж.
5. “ Гистология-1”II-бөлім С.А.Ажаев.

Ұқсас жұмыстар
Физиологиялық және жарақаттан кейінгі регенерациясы
Сүйек құрлысы
Өсу факторлары
Сүйектердің құрамы, құрылысы
Анатомияны тірі адамда оқып білу әдістері: антропометрия. Дене бітімінің түрлері(типтері)
Сүйек тканінің құрылымдық ұйымдасуы
Дендритті жасушалар
Тістің органикалық заттары
Сүйек ұлпасы
Балалық шақта бұлшықет тінінің құрылымы
Пәндер