БАСТАУЫШ СЫНЫПТА БЕЙНЕЛЕУ ӨНЕРІ САБАҒЫ АРҚЫЛЫ ОҚУШЫЛАРДЫҢ ТАНЫМДЫҚ ҚЫЗЫҒУШЫЛЫҚТАРЫНЫҢ ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ ӘДІСТЕМЕСІ
![](/assets/img/loading.gif)
![](/assets/img/loading.gif)
Презентация қосу
БАСТАУЫШ СЫНЫПТА
БЕЙНЕЛЕУ ӨНЕРІ
САБАҒЫ АРҚЫЛЫ
ОҚУШЫЛАРДЫҢ ТАНЫМДЫҚ
ҚЫЗЫҒУШЫЛЫҚТАРЫНЫҢ
ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ ӘДІСТЕМЕСІ
Тақырыптың көкейкестілігі: Дәл қазіргі кезге білімнің
кең көлемді қоры жиылған бастауыш сынып оқушыларының
танымдық іс-әрекетін қалыптастыру мәселесіне тоқталып
өтетін болсақ: оқытудың әр түрлі әдіс-тәсілдерін қолдана
отырып, терең білімді, ізденімпаз, барлық іс-әрекеттерінде
шығармашылық бағыт ұстанатын, сол тұрғыда өз болмысын
таныта алатын жеке тұлға тәрбиелеу ісіне ерекше мән берілуде.
Демек, мектептегі оқу үрдісі оқушылардың танымдық
белсенділігін арттырып, шығармашылық әрекетін дамытуына
жол ашуы қажет.
Танымдық белсенділік — оқушының оқуға, білуге деген
ынта-ықылы сының, құштарлығының ерекше көрінісі.
Танымдық белсенділік проблемалық сұрақтың жауабын
іздестіруде, өзіндік жұмыс орындауда жүзеге асады.
Зерттеудің объектісі. Бастауыш мектеп оқушыларының танымдық
іс-әрекетін білім мазмұны арқылы арттыру. Сонымен қатар
бастауыш сынып оқушыларын оқыту мен тәрбиелеу мәселелерін
табысты шешу үшін танымдық іс-әрекет элементтерін пайдалану.
Зерттеу пәні. Бейнелеу өнері сабағы арқылы танымдық іс-әрекет
қалыптастыру.
Зерттеудің мақсаты – Бастауыш мектеп оқушыларын
педагогикалық процеске қатыстыруда өзара әрекеттестірудің
маңызды құралы ретінде танымдық іс-әрекеттерді ұйымдастырудың
қажеттілігін негіздеу, әдістемелік ұсыныстар жасау.
Зерттеудің міндеттері:
- бастауыш сынып оқушыларының танымдық іс-әрекетіне
арналған әдебиеттерге талдау жасау.
- танымдық іс-әрекеттердің мәнін ашып көрсету.
- жұмыстың негізгі түрлеріне, танымдық іс-әрекеттердің
элементтеріне сипаттама беру.
- мектеп оқушыларының танымдық іс-әрекетін дамыту үшін
мұғалімнің ұжымдық-танымдық іс-әрекеті және оның
технологиясы жөніндегі білімді меңгерулерінің маңыздылығын
дәлелдеу және педагогикалық процестің жетілдіру жолдарын
көрсету.
Курстық жұмыстың құрылымы – кіріспеден, екі тараудан,
қорытындыдан, пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
Оқушылардың танымдық шығармашылығының дамуына
бейнелеу өнері сабағының ықпал ететін үлкен мүмкіндігі бар.
Бейнелеу өнері сабағы бір жағынан, белсенділік, өзбетгілік, қиял,
оймен жұмыс істеу сияқты шығармашылық іс-әрекетті талап етсе,
екінші жағынан, эстетикалық бағыт-бейнелеу өнері сабағына тән
қасиет.
Мектеп жасындағы балалардың танымдық-шығармашылық
белсенділігін тәрбиелеу, ең алдымен, олардың әлемді тану
қажеттілігімен және алған білімін өз шығармаларында
пайдалануын дамытумен тығыз байланысты.
Бейнелеу өнерін оқыту барысында балалардың өзбетгілігі және
белсенділігі жақсы дамуы үшін бірнеше талаптарды ескеру керек.
Мұндай талаптардың бірі - сурет салуды шебер түсіндіру, суреттің
салыну кезеңдерін айқын көрсету. Оқушылар салынатын нұсқауға өз
бетінше талдау жасап, оның ерекшеліктерін анықтайды.
Әсіресе, кіші мектеп жасындағы балалар сәндік композиция мен
тақырыптық суреттерді өзбетінше шешкені маңызды. Балалардың
зейінін сурет салудың мұндай түріне тарту, олардың шығармашылық
ойын белсендіруге алдын ала жасалатын жұмыстарға жұмылдыру
пәрмеңді ықпал жасайды. Мысалы, нобайлар, бақылау, эскиздер т.б.
Балаларға еркін тақырыпта сурет салуға тапсырма көбірек беру
керек. Бұл тапсырма оқушыларда шығармашылықты, қайсарлықты,
тұрақтылықты дамытуға жағдай жасайды. Балалардың бойында алға
қойған мақсатқа қол жеткізе білу, соған жету үшін кездескен
қиындықтарды жеңе білу сияқты қасиетгерді тәрбиелейді. Бұл жерде
өзбеттілік, шыдамдылық және қайсарлық әрқашан бірге жүреді.
Бейнелеу өнерінің өзіне тән ерекшелігі -
үнемі шыдамдылық пен сурет салу
процесі кезіндегі белсенділікті талап
етеді. Баланың танымдық-
шығармашылық белсенділігі оның
бақылауына негізделген. Сонымен қатар
бақылау - тұлғаның қоршаған әлемді
тануының белсенді формасы екендігі
белгілі. Белгілі психолокгар
Л.С.Выготский мсн СЛ.Рубинштейннің
ұсынған тұжырымдамасы бойынша
жеке адам тәрбие мен оқыту барысында
жетіледі. Оқыту жеке адамның таным
қабілетін, дүниетануын мақсатқа сәйкес
дамыта және тәрбиелей отырып
жетілдіреді.
Бейнелеу өнері пәнін оқытуда оқушылардың танымдық іс-әрекетінің
кейбір сипаттарына тоқталайық.
Бастауыш сынып оқушыларының сурет салу кезінде мұғалім оларға
жазу үйреткен сияқты, қолынан ұстап, суретгің контур сызықтарын сызуға
көмектесіп жатады. Бұл көмек қол саусақтарының қимыл-қозғалысына
біршама серпін берсе де, баланың өз бетінше жұмыс жасауына кері әсерін
тигізуі мүмкін. Әсіресе оймен жасалатын танымдық іс-әрекет барысына теріс
ықпал жасайды, себебі бала сурет салудың кезеңдерін, ережелерін толық
ұқпайынша,оған қағаз бетіне сол суретті бейнелеу өте қиынға соғады.
Бейнелеу өнері материалдарын игеріп, үйренуде сол материалдарды
түсіндірмей, сөйтіп, балалардың санасыз әбден сіңірмей тұрып, оларды
бейнелеуге көшіру немесе сурет салуға кірістіру - үлкен қателік.
Мәселен, бала заттарды көруге, олардың пішіні, түсі, өлшемдік қатынасына
көңіл бөлсе болды, ал сол заттарды бейнелеу немесе суретін салу
оқушылардың жеке қабілетгеріне қарай реттеледі. Себебі, бұл жағдайда
педагогикалық процесс біржақты әрі шала болып шығады. Бұл кезде
оқушыларда заттарды қабылдауды дамыту ғана алға басады да, суретті
қабылдау өспей қалады. Яғни даму, танымдық іс-әрекет тоқырап қалады.
Еліктеу арқылы салынған алғашқы суретгі түсіну шараларын жасауға да
болады, бұған дайын репродукциялар, суреттер көрсетумен, оны мұқият
түсіндірумен қатар сыныптағы жақсы сурет салатын балалардың суреттері
де көмек көрсете алады. Бұл тәсілдерді қолдану кезінде суретті көрсету,
түзетуді қалай жасаудың жемісті, табысты жолдарын таңдап алған жөн.
Заттың суретін салудағы, мысалы, оньщ формасының дұрыс еместігін
оқушы өзі түсініп түземесе немесе мұғалім өзі түзетіп берсе, онда оқудың,
бейнелеу өнері материалдарын меңгертудің пәрменділігі мен нәтижелілігі
азаяды. Бұл мәселені шешіп алмай тұрып, шығармашылық және танымдық
іс-әрекетті дамыту өте қиынға соғады, тіпті көпшілігінде мүмкін емес.
Сондықтан натураға қарап сурет салғызудың, ондағы заттардың форма,
жарық пен көлеңке, сызықтарды түсіру, бояу түстерін таңдау, оларды
реңімен пайдалану реті мен техникасын игеру сияқты іс-әрекеттерді
дамытудың маңызы ерекше.
Бастауыш сыныптарда салынатын суреттердің дені табиғатқа, ондағы
құбылыстарға бағытталады, себебі өзін қоршаған ортаның бала
сезіміне әсер етпеуі мүмкін емес. Бастауыш мектептің 1-2-сынып
оқушыларының сурет дәптерлерінде тау, өзен, ағаш, аспан, күн, бұлт,
көбелек, гүл т.б. міңдетті түрде кездеседі.
Солардың ішінде таулардың салынған суретін алатын болсақ, кейбір жағдайда
олардың формалары тік үшбұрышты, өте үшкір әрі контур сызықтары түзу
болып салынады. Бұл неліктен? Себебі, таулардың неғұрлым үлкен
репродукциялық суреттері өте аз көрсетілген, екіншіден, пән мұғалімі өзі сол
таулардың бөлшектерін салуды көрнекі етіп тақтаға салып көрсетпеген,
үшіншіден, табиғи тау мен суреттегі балалардың салған тауларының
пішіндеріне, түстеріне салыстыру жұмыстары жүргізілмеген.
Қайталау мен салыстыру және жаттығу - барлық
игерілмегенді игертетін, меңгертетін тәжірибелік
жұмыстар. Сондықтан бұларға көбірек мән
берілсе, оқушылардың табысты жұмыстар саны
арта түседі. Сурет салу заттың, құбылыстың
қасиеттерін анықтап, танып білуге бағытталып,
балалардың қоршаған ортаның сан-
алуандылығын бейнелеуге қажетті ептіліктер мен
дағды қалыптастыруларына мүмкіндік береді.
Суретті өңдеуде негізгі талап - саналылық әрі
шынайылық болуы тиіс. Бала алғаш қарындаш
ұстаған сәттен бастап бейнелеудің көлемдік,
кеңістіктік, сол сияқты, пішіндік, реңдік таным іс-
әрекеттерін жүргізуі қажет. Оқушыға сурет
дәптер парағын парақ емес, оны кеңістіктегі
терезе ретінде қабылдату өте көп көмегін тигізіп,
бейнелеудің күрделі сатысына жол ашып береді.
Оқушылардың сурет салуына, олардың танымдық-шығармашылық
белсенділігіне әсер етуші негізгі міндеттер мыналар:
1. Ойша талдауды дамыту. Бұл жүйелі 2. Қабылдаудың көлемді болуы.
жаттығулар арқылы заттардың Дүниедегі заттардың бәрінің көлемі бар,
құрылымды негізін ашып береді. Оқушы соңдықтан іс жүзінде көлемдік
танып-білуге және шығармашылыққа ұғымдарды түсіндіріп, оқушыларға
қажетті затты, нәрсені немесе заттарды көлемді етіп көруге, бейнелеуге
құбылысты санасында түсінуге тиіс. үйрету қажет.
3. Бейнелеудің тұтастыгы болу қажет. 4. Суреттегі көңіл-күйді немесе мінезді
Суреттегі салынған бөлшектер бір көрсету. Бұл бастауыш мектеп
шешімге бағынуы қажет. Бастауыш оқушыларында өзінше көрінеді, яғни
сынып оқушыларының бұл бағыттағы іс- кейбір детальдық беліктерді мұғалім
әрекетгері толыққанды болмаса да, оқушыдан сұрап, оның түсіндіруін талап
жалпыдан жекеге қарай сурет салу, етуі мүмкін, өйткені үлкендер ондай
реңдік қатынасты дұрыс сақтау сияқты бөліктердің сипаттамасын анық түсінбей
шарттарды меңгеруге тиісті. қалуы мүмкін.
Бастауыш мектеп
оқушыларының
бейнелеу өнері
сабақтарында
танымдық -
шығармашылық
қабілеттерінің
қалыптасуы -
оларды оқытып,
тәрбиелеудегі және
тұлғалық
дамытудағы
маңызды
педагогикалық
үрдіс.
Бейнелеу өнеріне үйретудің негізіне қойылымды зерттеу, қоршаған
дүниені өмірді тану жатады. Ал, балаларға сурет салу үйрету
міндеттерінің бірі – табиғат заңына сәйкес жазықтықтың бетіне
пішіндерді сала білу тәсілдерін – табу. Атақты орыс педагогы,
бейнелеу өнердің майталманы П.П.Чистяковтың «Неғұрлым көп
білсең, соғұрлым көп көресің» деген сөздерін келтіре отырып,
бастауыш мектеп оқушыларына затты табиғи және оның мәні мен
түрін көрсете отырып бейнелеуге шығармашылық, бейнелеу қабілетін
дамытуға болады.
Назарларыңызға
рахмет!
Ұқсас жұмыстар
Пәндер
- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.
![google play](assets/img/google-play-badge.png)
Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz