Адамның психикалық қызметтерінің ерекшеліктері. Зейін,ой,сана,сөз


Бұл презентацияның бағасы: 500 теңге
Скачать: бот арқылы


Презентация қосу
Адамның психикалық қызметтерінің
ерекшеліктері.
/Зейін,ой,сана,сөз/
Жоспары:
• Адамның психикалық қызметі.
• Психикалық қызметті зерттеу әдістері.
• Зейін туралы түсінік және оның түрлері.
• Ойлау және оның түрлері.
• Сана және сөз туралы ұғым.
Психикалық әрекет жалпы психикалық
кұбылыстардан,күйлерден және кісілік
қасиеттерден тұрады. Бұлардың біртұтастығы
организмнің тіршіліктік іс-әрекетін қамтамасыз
етеді.

«Психикалық әрекетеің негізі – қоршаған ортамен
организмнің ақиқат арақатынасын сипаттайтын
жеке физиологиялық коріністер. Олар біртұтас
бірлестірілген өзіндік бейне құрайды».
А.А.Ухтомский
Психикалық әрекетті бірнеше әдістер арқылы
зерттейді.
• Физиологилық
• Психологилық
• Социологиялық
• Моделдеу
• Пікірлесу
• Бақылау
• Ауызша жауап
Зейін – коңілдің белгілі нәрселерге кажетті
мәлімет алу үшін бағытталып,оған қадалуы.

Зейін ерікті және еріксіз болып екі түрге
бөлінеді
• Ерікті зейін - адам психикасын мақсатты
жұмылдыратын және жанама түрде болатын
әлеуметтік дамудың жемісі.

• Еріксіз зейін – туа біткен жүйке тетіктері
арқылы жүзеге асырылатын құбылыс.
Зейіннің сапасы бірнеше
физиологиялықкөріністер арқылы сипатталады.
• Орнықтылығы – ықыластың белгілі
нысанға шоғырлануын айтады.
• Тереңдігі – колемі және таратылуы арқылы
анықталады.
• Қарқындылығы – жоғары не төмен түрінде
болады.
Ойлау – адамның жаңа
жағдайларғабейімделуі кезінде
мақсаттарды жаңаша шешуге арналған
ми қыртысының өте күрделі іс-әрекеті.

Ойлау жалпы тусінік пен ұғымнан және
пайымдаудан тұрады.
Ойдың физиологилық негізін – сигналдық
жүйелердің өзара әрекеттесуін жүзеге
асыратын үлкен ми сыңырларының
қызметі қурайды.

Ой іс-әрекеті ми қыртысы мен оның
маңдай аймағындағы анализ және
синтез,дерексіз ойлау және нақтылау
қубылыстарын бірлестіру арқылы
орындалады.
Сөз - бейнелеудің екінші сигналдық белгісі.
Тіл байланыстырушы,ұғындырушы,реттеуші
қызмет атқарады.

Байланыстырушы қызметі – адамға тән
арнайы қатынас құралы болуы. Ол өзара
байланысты айтылу және ұғыну түрлерінен
тұрады.
Ұғындырушы қызметі – дерексіз ойлаудың,
түсінүдің құралы. сөз арқылы сигналдық
жүйелердің өзара әрекеттесуін жүзеге
асыратын үлкен ми сыңарларының қызметі
құрайды.

Реттеуші қызметі - сөз арқылы организмнің
әртүрлі жүйелерін реттеуді жүзеге асырады.
Мұны К.М.Быковтың ми қыртысы – ағзалық
теориясы дәлелдейді.
Нәрселерді сөзбен белгілеудің бірнеше түрлері
кездеседі.

Акустикалық түрі – дыбыс сигналдары
ретінде болады. Сөз түйдектерін жіктеп
немесе құрап анық түйсінуге көмектеседі,
байланыстырушы әрекет атқарады.
Кинестезилық түрі – дыбыс шығырушы
артикуляциялық мүшелердің қимыл - әрекеті
арқылы іске асады.

Оптикалық түрі – жеке сөз тітіркендіргіштерін
талдау және бірлестіру тетіктерін, сөздің
символдық мәнін қамтамасыз етеді.
Сөздің физиологилық негізі үш күрделі үрдістен
тұрады.

сөздік сигналды түйсіну және танып - білу;

қабылданған хабардың мазмұнын түсіну;

сөзді айту әрекеттері
Сана – болмысты бейнелеудің ең жоғарғы
сатысы. Сана арқылы адамның қоршаған
әлеммен қарым-қатынасы мақсатты түрде
реттеледі.

Адам санасы әлеуметтік түрткілердің
ықпалынан – еңбек іс-әрекеті мен
қатынастан қалыптасады.
Саналы істер психиканың 10%-н құрайды.

Адамның көптеген 90% психикалық әсерленісі
оның санасына жетпей атқарылады.
Оларды П.В.Симонов екі топқа бөледі.
Шаласана – санадан тыс шығырылғын
автоматты қимыл – дағдылары,ішкі ағзалардың
қызметі мен реттелуі, эмоци мен сыртқы көрінісі,
мотивациялық келіспеушілік жатады.

Асқынсана – ол сана бақыламайтын
шығармашылық нұрлану, болжам,аңғару,
шамалау қасиеттерін қалыптастыратын
тетіктерден тұрады.
Психикалық әрекеттерге ми сыңарларының әр
түрлі меңгеру айырмашылықтары ықпалын
тигізеді.

Ми сыңарларының қарым-қатынасының екі
жақты сипаты психикалық іс-әрекетті тиімді
бағытта өзгертуге мүмкіндік туғызады.
Соңғы жылдары миды электр тоғымен
тітіркендіру арқылы психикалық
әсерленістердің негізгі тетіктері анықталады.

Қазіргі ұғымдарға байланысты белсенді
психикалық әсерленістердің құбылыстарын
өзін-өзі реттеуші күрделі «рефлекстік
шеңбер» түрінде қарайды.
Пайдаланылған әдебиеттер

Х.Қ. Сәтбаева, А.А Өтепбергенов, Ж.Б
Нілдібаева. Адам физиологисы. Алматы,2005ж
Аймауытов Ж. Психология. Алматы,Рауан,1995ж
Татімов М. Халық нама емес – Сан мен Сана.
Алматы,1992ж.

Ұқсас жұмыстар
Адамның психикалық қызметтерінің ерекшеліктері. (зейін, түйсік, ой,сана, сөз)
Адамның психикалық іс-әрекеті
Адамның психикалық қызметтерінің ерекшеліктері. (зейін, түйсік, ой, сана, сөз) туралы
ТАНЫМ ПРОЦЕСТЕРІНІҢ ПСИХОЛОГИЯСЫ
Адамның сана – сезімі және ес қабілеттілігі
Ырықсыз зейін Зейіннің бөлінуі
ШЕТЕЛ ТІЛДЕРІН ОҚЫТУ ПСИХОЛОГИЯСЫ
Тұлға типтерінің классификациясы
Адамның психикалық қызметтерінің ерекшеліктері (зейін,түйсік,ой,сана,сөз) туралы ақпарат
Сана және санасыздық
Пәндер