Теңбілдақты сымбатты жануар жайлы
![](/assets/img/loading.gif)
![](/assets/img/loading.gif)
Презентация қосу
Теңбілдақты сымбатты жануар жайлы
• Қабыландар (туыстық аты Ациноникс,
ғылыми аты Ациноникс юбатус)
мысытұқымдастар өкілі, оларда итке
тән қасиеттер бар. Ит ауыратын
аурулармен ауырады. Иттер сияқты
отырады және аңшылық жасайды.
Қабыланның терісі жазықтерілі иттің
терісіне ұқсайды. Ал саусақ таңбалы
үлбірі мысықтың үлбіріне ұқсайды. Жер
бетіндегі іздері мысық іздеріне ұқсайды.
Ағаш бутақтарына шығып жүргенді
ұнатады (ағаш басында күшіктері жақсы
жүреді).Үлкен қабыландардың
тырнақтары мұқалған, жер бетінде
жүргенде бүгілмейді. Алдыңғы
аяқтарындағы саусақтары жылтыр,
үлкен және өткір тырнақтары болады.
Бірінші саусағының тырнағы ерекше
үлкен. Тырнақты үлкендеу алақаны өте
күшті, себебі ұрған кезде жемтігі
бұралып қалады.
• Қабыланның тұмсығы
сымбатты әрі өте
ерекше. Көзі мен ауыз
арасында екі қара жолағы
бар, ол қабыланға көңілсіз
және мұңлы кейіп береді.
Қабыланның үлбері қысқа,
бауырындағы үлбірі ашық
түсті және қара дақтары
бар. Жаңа туылған
күшіктерінің терісі қара,
арқа жағы мойынынан
құйрығына дейін тығыз
күлгін түсті төмпешікті
болады.
Қабыланның дыбысы
• Қабыланның дыбыстары, құстардың
шиқылдағанына ұқсайды. Олардың
дыбысы екі километр жерден естіледі,
осы дыбыс арқылы күшіктерімен
хабарласады.
• Қабыланның жұмсақ және мейірімді
қасиеттері бар. Егер қабыланның
көңілі тоқ болса, үлкен үй мышықтары
сияқты пырылдайды. Қабыландар
адамдарға тез үйренеді, және оларды
үйретуге болады. Үлкен қабыландардың
салмағы 45кг тартады. Жануардың
дыбыстық тілі әр алуан. Олардың
дыбыстарынан әр тіпті барлық
дыбыстарды естуге болады. Егер
қабылан сенімді болса, оның денесі зор
дыбысты ырылдағанын қабылдайды.
«Уа-уа» немесе «ньям-ньям» дыбыс
шықса рахаттанғанын білдіреді. «Прр-
пр» десе тыныштықты білдіреді,
төмен дыбыстап «ихи, и-хи» десе
қауіпті білдіреді
Қабыланның жанұясы хормен өз
көңіл күйлерін білдіруі
Жүйрік жыртқыш
• Қабылан өте жүйрік аң. 2
секундта 65км\сағ жылдамдық
алады. Содан кейін сағатына
110км\сағ асады.
Сүтқоректілердің ішіндегі ең
жүйрігі. Қабыланның ұзын,
сымбатты тұлғасы, төмпешікті
арқасы оның жүгіруге бейімділігін
көрсетуі. Ұзын теңбіл дақты
құйрығы оның жүгіруге
бейімділігін көрсетеді және бірден
бұрылыс жасай алады. Қатты
жүгіріп келе жатқан қабылан 5
метр биіктікке секіре алады.
Қатты жылдамдықпен аяқтары
мысықтікінен гөрі иттікіне
ұқсайды.Қабыланның тырнақтары
оның жүгірген кезде тұрақты
етеді.
Туыстардың жалғасуы
• Қабыланның аналығы алтауға делік күшіктейді. Ол күшіктерін
жауларынан қорғайды және үнемі күшіктерінін орындарын
ауыстырып отырады. Осындай қасқорлық жасасада күшіктерінін
үшеуі ғана тірі қалады.
• Қабыланның кұшіктерінін өсуі оңай емес. Күшіктері күшті және
ырылдасып ойнағанды ұнатады. Аналығы құйрығын
бұлғандатып отырып, демалады, осы кезде аңшылар аулайды.
Жауларының жақын жерде жүргенін сезе алады
Қабыланның күшіктері
• Қабыланның күшіктері үлбір терілі
болғандықтан әдемі көрінеді. Мұндай
қасиет мысық тұқымдастардың
басқаларында жоқ. Екі айдан кейін
күшіктерінің арқасындағы дақтары
көріне бастайды. Күшіктерін қалық
бұта арасына жасырады. Мекендерін
ауыстырып отырады. Адастырып
отыру қауіпсіздік үшін тазалық үшін
қажет.Тазалық тек денсаулық кепілі
ғана емес, өткір иістерін жауларына
білдірмеу үшін қажет.
• Туылғаннан кейін 10 күннен кейін
қабыландардың күшіктерінің көздері
ашылады. Іле шала күшіктер
аналықтардың артынан жүреді. 14
апта өткен соң үрбірлерімен денелерін
жабады. Сүт тістері шығады. Есейген
шағында ата-аналарынан бөлініп, өз
алдына тіршілік етеді. Екі жылдан соң
ересектер қатарына қосылады. Өмір
ұзақтығы 15 жыл.
Аңшылығы
• Қабыландар 150-200 метр қашықтықта жүрген еліктерді сезіп, шабуыл жасайды,
қатты жылдамдықпен жүгіреді. Егер жемтігі қабыланның тырнағына алғашқы
секундта ілінбесе, ол қутылады, жемтігін ұстау үшін қайтадан бастайды. Әдетте аң
таңертең немесе кешке, кейде айдың жарығымен түнде жемтігін аулауға шығады.
Кейде бұл аңдар топ болып немесе жұп болып жемтігін аулауға шығады.
• Жемтіктерінің әлсіздік қатесіз табады. Еліктерді міндетті түрде жеудің қарсы
бағытынан іздейді. Теңбілдақты аңшы тығылып тұрып қырағы көздерімен аңдиды. 80
метр қашықтықта еңбектей жүріп жемтігін аңдиды. Сыртқы түсі байқалмайды. Ол
өзіне тән аңшылық әдістерін қолданады, су жағасында су ішіп тұрған жануарға аңдып
тұрып бас алады
• Табиғатты қорғау проблемасы – халықаралық деңгейде қарастырылуда. Оларды қорғау
жолдары арнайы комитеттерде қолға алынған . Солардың ішінде негізгі рөлі атқаратыны
табиғи ресурстарды және табиғатты қорғаудың Дүниежүзілік ұйымы ( МСОП). Осы
ұйымның ұсынысымен жойылып бара жатқан және сирек кездесетін түрлерді анықтайтын
арнайы комиссия құрылды. Оның құрамына дүние жүзінің көптеген ғалымдары енді.
Комиссия мүшелерінің күрделі жұмысы 1963 жылы аяқталды. Кейіннен олардың анықтауы
бойынша жойылып бара жатқан өсімдіктер мен жануарлардың тізімі жарық көріп , оны
Қызыл кітап фактісі деп атады.
• Қызыл кітапта әрбір жауарлардың суреті және таралуы ареалының кескін картасы
берілген . Түсініктемесінде жануардың категориясы , саны , таралуы , тіршілік ететін
ауданы , биологиялық ерекшеліктері жазылған. Сонымен бірге азаю себебі және қорғау
үшін қандай жұмыстар атқару қажет екендігі көрсетілген .
• Қазіргі гепардты арнайы зоопарктерде ұстап көбейту үстінде. Болашақта оларды
бостандыққа жіберудің жолдары жоспарланып жатыр.
• Қабылан тұқымдастары – қарбарысы , түкістан сілеусіні , шағыл мысығы , сабаншы (ІІІ
категория) , әсіресе қарақал жыл өткен сайын сиреп барады.
• Қабылан өте сирек, Қазақстанда жойылып бара жатқан түр. Үстіртте таралған; ертеде
Маңғыстау мен Қызықұмда тіршілік еткен ; шөлді тау бөктерлерін, тау жұрнақтары мен
құз-жартастарды мекендейді. Таралу аймағының тарылып , санының кемуінің негізгі
себептері –шаруашылықты дұрыс жүргізбеу , басты қоректік объектілердің ( қарақұйрық,
арқар мен басқа жануар) санының азаюы және қаскерлік. Алматы қорығында ойдағыдай
көбеюде.
Ұқсас жұмыстар
Пәндер
- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.
![google play](assets/img/google-play-badge.png)
Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz