Зейіннің түрлері


Бұл презентацияның бағасы: 400 теңге


Презентация қосу
СӨЖ
Тақырыбы: Ес және зейін

Орындаған: Елдосқызы Ботакөз
Тобы: 2/6
Тексерген: Кенжеханқызы
Жоспар:

• Естің негізгі процестері мен
механизмдері
• Ес процестері
• Естің психологиялық теориясы
• Зейіннің физиологиялық
механизмдері
• Зейіннің негізгі қасиеттері
• Зейіннің түрлері
Естің негізгі процестері мен механизмдері

• Естің негізгі процестері :
- есте қалдыру
- есте сақтау
- қайта жаңғырту
- тану және ұмыту
Есте қалдыру дегеніміз - жаңадан
қабылданған бейнелер мен
мәліметтерді және оларды сақтауды
айтмыз.
• Бір нәрсені еске сақтау оны
байланыстыру
деген сөз.
• Ес процесінің негізі болып табылатын
байланыстарды психологияда
ассоцация деп атайды.
Естің психологиялық теориясы

• Аристототель біздің елестеріміздің
бір бірімен байланысуына мүмкіндік
беретін принциптер “ассоциация
принципі” деп атаған.
• Іргелес ассоциация
• Ұқсастық ассоциация
• Контрастық ассоциация
Іргелес ассоциация

• Қабылдау бейнелері қандай да бір
елестерді бұрын солармен бірге
немесе олардан соң бастан кешірген
елестерді туғызады.
Ұқсастық ассоциация

• Қабылдау бейнелері немесе белгілі бір
елестер біздің санамызда осыларға
қандай да
бір белгілері бойынша ұқсас елестерді
шақырады.
Контрастық ассоциация

• Қабылдау бейнелері немесе белгілі
елестер біздің санамызда бір белгісі
бойынша қарама- қарсы елестер
туғызады.
Естің негізгі түрлері

• Естің түрлерін жіктеуін белсенділікке,
мақсатың бар немесе жоқ болуына ,
негізгі психикалық әрекетінің
сипатына, есте сақтау
мерзіміне орай, келесі түрлері
болады.
• Ерікті және еріксіз
• Механикалық ес
• Логикалық ес
• Бейнелі-көрнекілік ес
• Қайта жаңғырту дегеніміз - ұзақ
мерзімде есте сақталған
мәліметтерді жаңғырту.
• Тану дегеніміз - естің бұрын
қабылданғандарға кезіккенде
көрінетін қарапайым түр.
• Ұмыту дегеніміз - қабылдағанды,
еске
қалдырғандарды қажет болғанда
еске түсіре алмау, жаңылысу.
Зейіннің физиологиялық механизмдері

• Зейіннің физиологиялық тетіктер арқылы
қажетті де
мәнді әсерлерді таңдауы белсенді ми
қызметінің және жалпы тәннің сергектігі
арасындағы байланысынан болады.
• Адамның сергектік деңгейінің оның сырт
кейпін бақылай танумен бірге мидағы әлсіз
тоқ қуатын анықтайтын
электроэнцефаллограф (ЭЭГ) аппараты
арқылы да білуге болады. Әдетте, сергектік 5
күйде көрініс беретіні дәлелденген: терең
ұйқы, қалғып-мүлгу жағдайы, сабырлы
сергектік, белсенді сергектік, шектен тыс
сергектік. Тиімді зейін тек сабырлы және
Зейіннің түрлері
• Адамдардың зейіні ырықты, ырықсыз және
үйреншікті
болып үшке бөлінеді.
• Адам өмірінде ырықсыз зейін елеулі орын алады.
Зейіннің бұл
түрі әсіресе жас балаларда жиі кездеседі. Өйткені,
балалық
дәуірде адамның күрделі іс-әрекеттері (оқу,еңбек т.б.)
белгілі
жүйеге келе қоймайды да осының нәтижесінде оның
психикасы өте нәзік, түрлі сыртқы әсерге берілгіш
келеді.
• Ырықсыз зейін кез келген тітіркендіргіш арқылы
пайда бола
бермейді. Ырықсыз зейіннің көрінуіне төмендегі
жағдайлар
себеп болады:
• А) күшті тітіркендіргіштер (көзді аштырмайтын
А.Ухтомский мен И.Павлов ілімдері
• Қызықты да жауапкерлі жұмысқа шомған
оқушылар кенет есік ашылудан, жұмыстарын
қоя салып, назарын есік жаққа еріксіз
аударады.Бұл рефлексті И.П.Павлов
«немене?» рефлексі деп атаған.
• Зейін механизмдерінің іске қосылуында
бағдарлаушы рефлекстің рөлі өте күшті. Бұл
құбылыстың негізі-адамдар мен жануарлар
ағзасының сыртқы орта өзгерістеріне сай
тума қалыптасқан жауап бере алу қабілеті.
Зейіннің таңдамалылығы ағзада болып
тұратын күрделі
процесстермен байланысты. Әдетте,
қоршаған орта
арасынан қажетті әсерлерді саралап алуда екі
• Зейіннің физиологиялық негіздерін айқындауда
доминанта принципі (А. А. Ухтомский) де
жетекші мәнге ие. «Доминанта» түсінігі нақты
бір мезетте жүйке орталықтарының қызметіне
ықпал жасап, уақытша үстемдік етумен
психикалық болмысқа бағыт-бағдар теретін
қозу ошағын білдіреді. Доминантаның
ерекшеліктеріне байланысты жүйке жүйесіне
беріліп тұрған импульстер бірігеді
әріжинақталады, сонымен бірге басқа
орталықтардың белсенділігі шектеліп, қозу
ошағының әрекеті күшейе түседі. Үстем қозу
көзінің пайда болуына тек тітіркендіргіштің
күші ғана емес, бұрын болған әсерлердің және
жүйке байланыстардың өткен тәжірибеден
қалыптасқан іздері де негіз бола алады.
Рахмет!
Ұқсас жұмыстар
Зейіннің физиологиялық негізі
Реакция түрлері
Драманың түрлері
Көсемшенің түрлері
Күйік түрлері
Аудиттің түрлері
Сезімнің түрлері
Өлшеу түрлері
Бұрыштың түрлері
Тербеліс түрлері
Пәндер
Stud.kz
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рақмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Жабу / Закрыть