Міндеттемелік құқық




Презентация қосу
ҚАРАҒАНДЫ МЕМЛЕКЕТТІК ТЕХНИКАЛЫҚ
УНИВЕРСИТЕТІ
ӘЛЕУМЕТТІК-ГУМАНИТАРЛЫҚ ПӘНДЕР КАФЕДРАСЫ

ҚҰҚЫҚ НЕГІЗДЕРІ ПӘНІНЕН

БАРЛЫҚ МАМАНДЫҚ СТУДЕНТТЕРІ ҮШІН

“ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ АЗАМАТТЫҚ
ҚҰҚЫҚ НЕГІЗДЕРІ” ТАҚЫРЫБЫНДА

СЛАЙД-ДӘРІС
АВТОРЛАРЫ: АҒА ОҚЫТУШЫ МУСАЕВА Ж.Т.
АҒА ОҚЫТУШЫ КОЖУХОВА М.М.

ҚАРАҒАНДЫ 2015
Жоспар
1. ҚР азаматтық құқығы туралы жалпы түсінік;
2. Меншік құқығы және өзге де заттық
құқықтар;
3. Міндеттемелік құқық;
4. Авторлық және сабақтас құқықтар;
5. Мұрагерлік құқық.
(Ұлт жосапары – Мемлекет басшысы Нұрсылтан Назарбаетың бес
институционалдық реформаны
жүзеге асыру жөніндегі 100 нақты қадам). II.Заңның үстемдігін
қамтамасыз ету. 23, 25 қадам
Қазақстан құқық жүйесінде азаматтық құқықтар ең
бір елеулі салалардың бірі болып табылады. Бұл
құқықтық саласының тауар-ақша өзге де теңдікке
негізделген, мүліктік қатынастарға негізделген
қатысушылардың сол сияқты мүліктік, жеке мүліктік
емес қатынастарды реттейтін нормалары.
1. ҚР азаматтық құқығы туралы
жалпы түсінік
Азаматтық заңдармен тауар-ақша қатынастары
және қатысушылардың теңдігіне негізделген өзге де
мүліктік қатынастар, сондай-ақ мүліктік қатынастарға
байланысты мүліктік емес жеке қатынастар реттеледі.
Азаматтық заңдар өздері реттейтін қатынастарға
қатысушылардың теңдігін, меншікке қол
сұқпаушылықты, шарт еркіндігін, жеке істерге кімнің
болса да озбырлықпен араласуына жол беруге
болмайтындығын, азаматтық құқықтарды кедергісіз
жүзеге асыру, нұқсан келтірілген құқықтардың
қалпына келтірілуін, оларды соттың қорғауын
қамтамасыз ету қажеттігін тануға негізделеді.
Азаматтық құқық қатынастары
бұл- мүліктік және жеке мүліктік
емес азаматтық құқық
қатынастары нормаларымен
реттелу нәтижесінде пайда
болатын қоғамдық қатынастар.
Субъектілік құқықтар және оның
қатысушыларының міндеттері
оның мазмұның құрайды.
Азаматтар, заңды тұлғалар,
мемлекет, әкімшілік-аумақтық
бірліктер азаматтық құқық
қатынастарының қатысушылары
бола алады.
Азаматтық
құқықтық
қатынастардың
элементтері

Субъектілері Мазмұны

Объектілері
Азаматтық құқық қатынастары

Көп және әртүрлі

Мүліктік және Абсолюттік және
мүлікті емес салыстырмалы

Жай және күрделі
Құқық қатынастарының
қатысушылары болу үшін
Азаматтық құқық Азаматтық іс-
қабілеттілігі әрекетке қабілеттілік
Азаматтық құқықтардың Заң іс-әректетке қабілеттілікті
болу қасиеті және (18 жасқа жету), кәмелетке
жауапкершілікті мойындау. жетпегендердің іс-әрекетке
Ол барлық азаматқа тепе- қабілеттілігін (14 жастан
тең өлшемде жүктеледі. 18жас аралығы), жас
Туылған күнінен пайда балалардың іс-әрекетке
болып дүниеден өткенде қабілеттілігін (ішінара іс-
әрекетке қабілеттілікті, 14
тоқтатылады. (ҚР АК 13
жасқа дейін) жекелейді
бабы).
Жеке Тұлға

ҚР АК 12 бабы – жеке тұлға бұл – ҚР азаматтары,
өзге мемлекет азаматтары, азаматтығы жоқ тұлғалар
екендігін анықтайды. Құқық қатынастарының
қатысушылары болу үшін азаматтық құқық қабілеті
және іс-әрекетке қабілеттілік болуы қажет.

Азаматтық құқық қабілеттілігі бұл – азаматтық
құқықтардың болу қасиеті және жауапкершілікті
мойындау. Ол барлық азаматқа тепе-тең өлшемде
жүктеледі. Туылған күнінен пайда болып дүниеден
өткенде тоқтатылады. (ҚР АК 13 бабы).
Азаматтық құқықтық қатынастардың
қайнар көздері

Қазақстан Республикасының Конституциясы,
Азаматтық Кодексі, оған сәйкес қабылданған өзге де
заңдар және заңға тәуелді кесімдер болып табылады.
2. Меншік құқығы және өзге де заттық құқықтар

Меншіктің экономикалық қарым-қатынасы қоғамның
материалдық негізін құрайды. Бұл қарым-қатынасты
құқық нормаларымен реттейді.
Субъектілік мағынада ҚР АК 188 бабына сәйкес
меншік құқығы дегеніміз мойындалған және заң
актілерімен қорғалатын субъектінің өзіне тиісілі
мүлікке өз қарауымен иелік етуі, қолдануы және өз
ұйғаруымен пайдалануы.
Меншік иесі өз дүниесіне қарасты өз қарауымен кез
келген әрекетті жүзеге асыра алады (кепілге беру, сату,
жою). Меншік құқығы мезгілсіз.
МЕНШІК
ҚҰҚЫҒЫ

ПАЙДАЛАНУ
ҚҰҚЫҒЫ-

ИЕЛЕНУ БАСҚАРУ
ҚҰҚЫҒЫ ҚҰҚЫҒЫ
ЕРЕКШЕ
МЕМЛЕКЕТТІК
МЕНШІКТІҢ
ОБЪЕКТІЛЕРІ

Жер1 және оның байлықтары, су, өсімдік және
жануарлар әлемі, басқа да табиғи қорлар

Жер сонымен бірге жеке меншікте болуы
мүмкін (конституцияның 6 б. 3 т.)
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ МЕНШІКТІҢ ТҮРЛЕРІ

Жеке Мемлекеттік

ҚР азаматтарының, шетел азаматтарының, азаматтығы жоқ тұлғалардың
меншігі
ЖЕКЕ Олармен құралған заңды тұлғалардың меншігі
МЕНШІК

Колхоздардың, коллективті кәсіпорындар мен кооперативтердің,
шаруашылық серіктестіктер мен акционерлік қоғамдардың және басқа
мемлекеттік емес заңды тұлғалар мен олардың бірлестіктерінің мүлігі
МЕМЛЕКЕТТІК
МЕНШІК

Республикалық меншік Коммуналдық меншік

Республикалық меншік Коммуналдық меншік
мемлекеттік коммуналды заңды
республикалық заңды тұлғалардың артынан
тұлғалардың артынан бекітілген жергілікті
бекітілген қазынадан және
республикалық қазына мүліктен тұрады
мен мүліктен тұрады
3. Міндеттемелік құқық

Міндеттемеге сәйкес бір адам (борышкер) басқа
адамның (несие берушінің) пайдасына белгілі бір
әрекет жасауға, атап айтқанда: мүлік беруге, жұмыс
орындауға, ақша төлеуге және тағы осылар сияқгы
әрекеттер жасауға, не болмаса белгілі бір әрекеттер
жасауға тартынуға міндеттенеді, ал несие берушінің
борышқордан өз міндеттерін орындауын талап етуге
хақысы бар. Тараптар (борышкер мен несие беруші)
және үшінші жақ міндеттемеге қатысушылар болып
табылады.
Мұздатқыштар Мәскеу
қаласынан Алматыға жөнелтіледі. Егер шартпен
өзгеше көзделмесе сатып алушыға жөнелту үшін жүкті
темір жолға өткізу орны міндеттеменің орындалатын
жері болып табылады, сондай-ақ жүкті жөнелту кезінде
сатып алушының меншік құқығының пайда болу сәті
де анықталады.
Ақшалай міндеттемелерді орындау тәртібіне баса назар
аудару қажет.
° Міндеттеменің орындалуы куәландырылған
болуы қажет, яғни міндеттеменің орындалуы кезінде
несие беруші борышқорға міндеттеменің толық немесе
ішінара орындалғаны жөнінде қолхат беруі тиіс. Жалпы
тәртіп бойынша, егер борыштық құжат несие берушіде
болса, борышқор міндетте- менің орындалғанын
Шарт
Келісім-шарт - сыртқы саудада бір жақ (сатушы,
лицензиар) келісімшартта көрсетілген мүлікті
(тауарды), ғылыми-техникалық білімді екінші жақтың
меншігіне (алушы, лицензиат) беруге міндеттенетінін,
ал екінші жақ өз кезегінде бұл мүлікті немесе білімді
көрсетілген мерзімде алып, белгіленген бойынша
төлеуге міндетгенетінін көрсететін құжат.
Халықаралық саудада «шарт» деген термин
қолданылады. Сыртқы сауда қатынастарында
шарттардың мынадай түрлері таралған: халықаралық,
монополиялық, консигнациялық, комиссиялық, т.б.
Аралас шарттар, яғни бір өзінде шарттың бірнеше
типтерінің элементтері үйлесім табатын түрлері де
кездеседі.
Шарт мынадай жағдайларда жасалады:
1. Жылжымайтын мүлік жөніндегі мәмілелер:
а) тұрғын үйді сатып алу — сату туралы;
ә) тұрғын үйді сыйға беру туралы;
б) тұрғын үйді ауыстыру туралы.
2. Жер учаскелері
туралы мәмілелер:
а) жер учаскесін
сыйға беру туралы
келісім-шарт;
ә) жер учаскесін
ауыстыру туралы
келісім-шарт;
б) жер учаскесін
сатып алу - сату
туралы келісім-шарт.
3. Көлік құралдары
жөніндегі мәмілелер:
а) автокөлікті сатып алу
— сату жөніндегі келісім-
шарт;
ә) автокөлікті залогқа
беру жөніндегі келісім-
шарт;
б) автокөлікті сыйға
беру жөніндегі келісім-
шарт.
4.Ақша қаражатын
заемға алу — заемға
беру жөніндегі
мәмілелер:
а) процент төлеу
арқылы ақша алу
туралы келісім-шарт;
ә) айып төлеу
арқылы ақша алу
туралы келісім-шарт.
4. Авторлық және сабақстас құқықтар

Авторлық және (немесе) сабақтас құқықтар
иесі – мүліктік кұқық берілген жағдайдағы автор
немесе орындаушы: а) мүліктік құқықтар берілген
жеке немесе заңды тұлға; ә) автордан немесе
орындаушыдан өзге жеке тұлға немесе осындай жеке
немесе заңды тұлғаға бастапқыда мүліктік кұқықтар
берілген жағдайда заңды тұлға.
Авторлық және сабақстас құқықтар
өнертапқыштық әдебиетке, музыкаға,
құқығы, тауарлық белгі, көркем, аудио-визуалды
тауардың шығатын шығармалар енетін әдеби-
жерінің атауы кіретін көркем. Интеллектуалдық
өнеркәсіптік меншік; меншіктің екі түрі де
мазмұнына қарай абсолютті
құқыққа ие, тек қана құқық
иесі туындыларын табыс
табу мақсатында пайдалана
алады, ал үшінші жақты
тұлғалардың оның
келісімінсіз мұндай құқығы
жоқ
Әдеби туындылар Сәулет, қала құрылысы

Драмалық және Фотосурет туындылары
музыкалық-драмалық
туындылар
АВТОРЛЫҚ
ҚҰҚЫҚТЫҢ Карталар, жоспарлар
Хореография және
пантомимо туындылары ОБЬЪЕКТІЛЕРІ

Мәтінді және мәтінсіз ЭЕМ-ге арналған
музыкалық туындылар бағдарламалар

Кескіндеме, мүсін, графика
Аудио-бейне туындылары
туындылары
•Сабақтас құқықтар – орындаушының, фонограмма жасаушының,
эфирлік және кабельдік хабар тарату ұйымдарының мүліктік құқықтары және
орындаушының жеке мүліктік емес құқықтары. Сабақтас құқықтар авторлық
құқықпен қорғалатын шығармалар төңірегінде қалыптасады.
•Сабақтас құқықтың авторлық құқықтан айырмашылығы дайындау, жазу,
тарату, барысында делдал қызметін атқаратын адамға тиесілі болады.
Авторлық және сабақтас құқықтарды қорғау ісінде елімізде біршама жұмыстар
жасалуда. Сабақтас құқық саласындағы заң бұзушылықтар үшін азаматтық,
әкімшілік және қылмыстық жауапкершіліктер көзделген.
Бұдан басқа, Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық
туралы кодексінде туындыларды заңсыз пайдаланғаны үшін ӘҚБтК-нің 129-
бабында интернет желісінде пайдалануды қоспағанда, авторлық құқық және
сабақтас құқықтар объектілерін заңсыз пайдалану, сол сияқты өткізу
мақсатында авторлық құқық және сабақтас құқықтар объектілерінің
контрафактілік даналарын сатып алу, сату, тасымалдау және дайындау,
авторлықты иеленіп алу немесе тең авторлыққа егер бұл іс-әрекеттерде
қылмыстық жаза қолданылатын әрекет белгілері болмаса, жеке тұлғаларға
айлық есептік көрсеткіштің оннан он беске дейінгі мөлшерінде лауазымды
адамдарға жиырмадан отызға дейінгі мөлшерінде, заңды тұлғаларға бір жүзден
бір жүз елуге дейінгі мөлшерінде айыппұл салынатыны көрсетілген.
Интеллектуалдық меншiк құқығының
объектiлерi:

интеллектуалдық шығармашылық қызметтiң
нәтижелерi

азаматтық айналымға қатысушыларды,
тауарларды, жұмыстарды немесе қызмет көрсетулердi
дараландыру құралдары жатады .
5.Мұрагерлік құқық
Мұрагерлік - қайтыс болған азамат (мұра
қалдырушы) мүлкiнiң басқа адамға (адамдарға) -
мұрагерге (мұрагерлерге) ауысуы. Қайтыс болған
азаматтың мұрасы басқа адамдарға әмбебап құқық
мирасқорлығы талаптарымен, егер осы бөлiмнiң
ережелерiнен өзгеше туындамаса, бiрыңғай тұтас нәрсе
ретiнде және бiр-ақ мезгiлде ауысады.
Мұрагерлiктiң негiздерi
Мұрагерлiк өсиет және (немесе) заң бойынша жүзеге
асырылады. Өсиет қалдырылмаған не бүкiл мұраның
тағдыры айқындалмаған кезде, сондай-ақ осы Кодексте
белгiленген өзге де жағдайларда мұрагерлiк заң
бойынша орын алады.
Мұраның ашылуы
Мұра азаматтың қайтыс болуы немесе оны қайтыс
болды деп жариялау салдарынан ашылады.
Мұра қалдырушының қайтыс болған күнi, ал оны
қайтыс болған деп жариялаған кезде, егер сот
шешімінде басқа күн көрсетiлмесе, азаматты қайтыс
болды деп жариялау туралы сот шешiмi күшiне енген
күн мұраның ашылу уақыты болып табылады.
Егер бiрiнен кейiн бiрi мұрагер болуға құқылы
адамдар бiр күнде қайтыс болса, олар бiр мезгiлде
қайтыс болған деп танылады және олардың
әрқайсысынан кейін мұрагерлік ашылады да олардың
әрқайсысының мұрагерлері мұрагерлiкке шақырылады.
Мұраның ашылу орны
Мұра қалдырушының соңғы тұрған жерi, ал егер ол
белгiсiз болса - мүлiктiң немесе оның негiзгi бөлiгiнiң
орналасқан жерi мұраның ашылу орны болып
табылады.
Мұрагерлер
1. Мұра ашылған кезде тiрi жүрген, сондай-ақ мұра
қалдырушының тiрi кезiнде iште қалған және мұра
ашылғаннан кейiн тiрi туған азаматтар өсиет және заң
бойынша мұрагер бола алады.
2. Мұра ашылғанға дейiн құрылған және мұраның
ашылу уақытында болған заңды тұлғалар, сондай-ақ
мемлекет өсиет бойынша мұрагерлер болуы мүмкiн.
МҰРАГЕРЛІК ҚҰҚЫҚТЫҚ ҚАТЫНАСТЫҢ
ЭЛЕМЕНТТЕРІ
Мұрагерлік
Мұрагерлік құқықтық құқықтыққатынастың
қатынастың субъектісі объектісі мұрагерлік
мұрагерлік құқықтық құқтың негізіне
қатынасқа қатысушы сәйкес ,мұра
тұлғалар,яғни мұра қалдырушының
қалдырушы мен мұрагер мүліктік
болып жиынтықтарыныңбіріңғ
Мұрагерлік құқықтық ай тұтас нәрсе
табылады қатынасқұрамының ретіндемұрагерлеріне
үшінші элементі мазмұн
ауысуы болыптабылады
болып
табылады.Мұрагерлік
құқықтық
қатынастыңмазмұны ҚР-
ныңАК-дебелгіленген
мұрагерлік құқыққа
қатысушы тараптардың
құқығы мен міндетінің
жиынтығы
Мүліктік байлық және жеке мүліктік емес құқық

азаматтық құқық
қатынастарының объектісі
болып табылады. Атап
айтсақ бұл заңға сәйкес
азаматтық айналымнан
(ақша, зат, тауарлық белгілер,
мүліктік құқық) алынып
қоймаған кез келген мүлік.
«100 нақты қадам»
«100 нақты қадам» – бұл жаһандық және ішкі сын-қатерлерге
жауап және сонымен бір мезгілде, жаңа тарихи жағдайларда
ұлттың дамыған мемлекеттердін отыздығына кіруі жөніндегі
жоспары.
«100 нақты қадам» елімізге «2050-Стратегиясын» жүзеге асыру
мен ҚАЗАҚСТАН
Мелекеттілігін нығайтуға, жолдан адаспауға , күрделі кезеңнен
сенімді өтуге жағдай туғызатын беріктік қорын жасап беретін
болады.
Жоспардың негізгі мақсаты «АУРУЛАРДЫҢ СЫРТҚЫ
БЕЛГІЛЕРІН» СЫЛАП-СИПАП ҚОЮ ЕМЕС, ОЛАРДЫ
«ЖҮЙЕЛІ ЕМДЕУ» болып табылатын қоғам мен мемлекетті
түбегейлі қайта өзгертуге негіз қалайды.Барлық құқығы қорғалған.
Занның үстемдігін қамтамасыз ету
ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ДАУЛАР БОЙЫНША ЖЕКЕ
СОТ ІСТЕРІН ЖҮРГІЗУДІ ҚҰРУ. ЖОҒАРҒЫ СОТТА
ІРІ ИНВЕСТОРЛАР ҚАТЫСАТЫН ДАУЛАРДЫ
ҚАРАСТЫРУ ҮШІН ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ АЛҚАНЫ
ҰЙЫМДАСТЫРУ.
ШЕТЕЛДІК ЖӘНЕ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ СОТТАРДЫҢ
ҮЗДІК СТАНДАРТТАРЫ БОЙЫНША СОТ ІСТЕРІН
ЖҮРГІЗУДІ ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ ҮШІН ЖОҒАРҒЫ
СОТ ЖАНЫНАН БЕДЕЛДІ ШЕТЕЛДІК СУДЬЯЛАР
МЕН ЗАҢГЕРЛЕР ҚАТЫСАТЫНХАЛЫҚАРАЛЫҚ
КЕҢЕС ҚҰРУ. КЕҢЕС ҚАЗАҚСТАНДЫҚ СОТ
ЖҮЙЕСІН ЖЕТІЛДІРУ МӘСЕЛЕЛЕРІ БОЙЫНША
ЖОҒАРҒЫ СОТҚА КЕҢЕС БЕРІП ОТЫРАДЫ.
Бақылау сұрақтары

1.Азаматтық құқық түсінігі
2.Азаматтық құқықтың қайнар көздері
3.Азаматтық құқықтық қатынас
4.Құқыққабілеттілік
5.Әрекетқабілеттілік
6.Келісім-шарт түсінігі, түрлері
7.Міндеттеме
Пайдаланған әдебиеттер

1.ҚР Азаматтық кодексі (жалпы бөлім)
27.12.1994 ж.
2. Жайлин Г.А. «А»-дан «Я»-ға дейінгі заңды
тұлға. Алматы: Дәнекер, 2003
3.http://bnews.kz/kk/news/post/267946/

Ұқсас жұмыстар
Міндеттемені орындауын қамтамасыз ету
МЕНШІК ҚҰҚЫҒЫН ҚОРҒАУ
Міндетеменің бұзылғаны үшін жауаптылық
Тараптар борышқор несие беруші
АЗАМАТТЫҚ ҚҰҚЫҚТЫҢ ПӘНІ, ЖҮЙЕСІ
Азаматтық құқықтық қатынастардың субъектілері жеке тұлға заңды тұлға
Азаматтық құқық қатынастарының ұғымы
Азаматтық құқықтық қатынастар
Қазақстан Республикасы азаматтық құқығының негіздері
Азаматтық құқық жайлы
Пәндер