Оқыту процесіндегі шет тілін ауқымды қолдану




Презентация қосу
CLIL ӘДІСІ ТУРАЛЫ
Жоспары
1. Пәндік-тілдік интеграцияланған оқыту
2. СLIL CONTENT AND LANGUAGE INTEGRATED LEARNING.
3. CLIL технологиясы
4. CLIL мақсаты:
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
СLIL -CONTENT AND LANGUAGE INTEGRATED LEARNING.

Content­Мазмұны

Language­Тілі

Integrated­Біріктірілген

Learning­Оқыту
Тіл үйретудегі сәтті қолданылған әдістерінің бірі – пәндік-тілдік
интеграцияланған оқыту (CLIL) болып табылады, бұл оқуды
біріктіруге мүмкіндік береді, мысалы, ағылшын немесе неміс және
арнайы пән, яғни, шет тілін үйренудің функционалдық тәсілі
арқылы жалпы білім беру кеңістігін кеңейту. Сонымен қатар, тілді
қолданудың мотивациясын айтарлықтай арттырады.
CLIL технологиясы – пән мазмұны мен тілді бірлесе оқыту
технологиясы. «CLIL» терминін 1994 жылы ғылыми айналысқан
Девид Марш оқыту жағдайларын белгілеу үшін пәндер немесе жеке
бөлімдері «қосымша» тілде жүргізілуі үшін енгізген болатын.
Мұндай оқытудың мақсаты бір уақытта оқытылатын пән мен тілді
оқыту болып табылады, яғни мұнда тіл оқу объектісі ретінде емес,
басқа пәндерді білу құралы ретінде қарастырылады.
CLIL технологиясы – пән мазмұны мен тілді бірлесе оқыту
технологиясы. Мұндай оқытудың мақсаты бір уақытта оқытылатын
пән мен тілді оқыту болып табылады, яғни мұнда тіл оқу объектісі
ретінде емес, басқа пәндерді білу құралы ретінде қарастырылады.
Кейінгі зерттеулерде мынандай анықтама береді: «CLIL-
оқушылардың шетел тілінде лингвистикалық және коммуникативтік
дағдылардын қалыптастыруға мүмкіндік беретін дидактикалық
әдіс» . Негізі CLIL 2 мақсатты көздейді, яғни шет тілі арқылы пәнді
оқу және оқытылатын пән арқылы шет тілін меңгеру.
Қазақстанның үш тілдік саясаты мектеп оқушыларына тіл
үйренумен бірге тіл үйрену мүмкіндігін қамтамасыз етуге
бағытталған. CLIL бағдарламасы екі жаһандық мақсаттарға ие:
пәннің шет тілі арқылы мектепте оқу деңгейі, сондай-ақ
оқытылатын пәндер арқылы шет тілін тереңдетіп оқыту. Мұндай
көзқарас студенттерге химия, математика, география, биология,
жаратылыстану ғылымы, классикалық әдебиет, информатика,
экономика, өнертану, философия, біртұтас үрдісінде туған және
білетін тілдерінде келесі тақырыптарды түсіндіруді біріктіреді.
CLIL ШАРТТЫ ТҮРДЕ 2-ГЕ БӨЛІНЕДІ:

hard CLIL soft CLIL
Hard CLIL дегеніміз кез-келген мектеп пәні ағылшын тілінді
жүргізіледі (тек білім алушының ағылшын тілі деңгейі L2 болуы
тиіс ). Бұндай оқыту барысында оқушылар география, әдебиет,
биология, физика, тіпті дене шынықтыру пәндерін шет тілі
арқылы зерттей алады.
Ағылшын тілі мұғалімдері soft CLIL әдісін қолданады, олардың
міндеті шет тілін басқа пәндердің тақырыптарын қолдану арқылы
үйрету болып табылады.
CLIL әр түрлі білім беру жүйесінде қолданылады, бала-бақшаның
дайындық тобынан жоғары білім беру орындарына дейін
жүргізілуі мүмкін. Негізінен бұл әдістемені қолдану барысында
Еуропа елдерінде негізгі 4«С» аспектісі қарастырылады.

Олар:

Соntent –пән мазмұны. Пән аумағындағы білімді,
шеберлікті және дағдыларды дамыту.
Communication – коммуникация. Оқыту процесіндегі
шет тілін ауқымды қолдану.

Cognition –ойлау. Ойлау және тану қабілетін дамыту.

Culture –мәдениет. Пәнаралық байланысты түсіну, пән
мәдениетін түсіну.
Мүмкіндігінше сөйлеу белсенділігінің барлық түрлері сабақта
(CLIL) болуы керек, дегенмен, осы оқыту әдісінің ерекшелігі (CLIL)
оқу уақытының көп бөлігін алуында. Дегенмен мұғалім сабақты
жоспарлай алады, кейбір материал аудио мәтін түрінде ұсынылуы
мүмкін және оқытудың іздеу әдістері арқылы диалог пен әңгіме
арқылы материалды түсінуге болады.
Оқу материалдарын таңдағанда, жас ерекшеліктеріне және
оқушылардың тілдік дайындық деңгейіне сәйкес келетін түрлі
стильдердің түпнұсқа мәтіндерін таңдау керек. Сондай-ақ, аудио
және бейне материалдарын пайдалануға болады. Оқу материалы екі
мақсатқа қол жеткізуге тиіс: тақырып және тіл. Мәтіндер кішігірім
бөліктерге бөлініп, иллюстрациялар, диаграммалар, карталар және
т.б. бірге жүрсе, жақсы қабылданады
Осылайша, CLIL әдісі бойынша ағылшын тілінде жүргізу
метапәндік байланыстарды қамтамасыз етеді және жаңа білім
беру стандарты принциптерін дамытуда практикалық
нәтижелерге жетуге мүмкіндік береді, атап айтсақ, мәдени
хабардарлығын, интернационализациялау, тілдік құзыретін
дамытады, тек оқуға ғана даярлығын емес, сонымен қатар жаңа
білімін өмірде қолдана білуге және сәйкесінше өмірлік
дәлелдемесін көтеруге, табысқа мақсатталған, сайып келгенде,
басты мақсатқа қол жеткізуге – болашақ түлектердің кәсіби
құзыреттілігін қалыптастыруға, олардың ұтқырлығы мен тез
өзгеретін өмірлік жағдайларға бейімделу қабілетін арттыруға
әкеледі.
CLIL мақсаты:
-Пәнге байланысты оқушыларға жаңа ұғымдар мен
идеяларды таныстыру.
-Оқушылардың пән мен тілді қатар меңгеруін қамтамасыз
ету.
-Оқушылардың екінші тілде сөйлеу сенімділігін арттыру.
-Сабақта пән мазмұнын алдыңғы қатарға қою.
-Сабақта екінші тіл оқу жоспарына сәйкес оқушылардың
қабілетіне орай жоспарлау.
-Оқушылардың түрлі ойлау қабілетін арттыратын
тапсырмалар беру.
-Оқушыларды тіл мен пәнді қатар меңгеруі барысында
қолдау көрсету.
Принциптері:

1. CLIL біріншіден көптілділікті емес, жалпы білім беруді
қамтиды. Сондықтан ол қосымша оқыту ерекшелігі болып
табылады.

2. Оқыту 4 «С» аспектісіне сүйене отырып жүргізіледі.

3. Сабақ барысында психологиялық тепе-теңдікті талап
етеді.

4. Тақырыпты түсіндіру барысында мұғалім мимика, жест,
әр түрлі суреттер, дауыс, т.б. қолдануға болады.
Оқушылардың
мәдениаралық
білімін
арттырады.

Білім алушылар
бір-бірімен шет Оқушылардың
тілінде сөйлесу ойлау және
қабілетін шығармашылық
арттырады. АРТЫҚШЫЛЫҚТАРЫ: қабілетін
дамытады.

Шет тілін білу Білім
қызығушылығын алушылардың
арттырып, әр түрлі сенімділігін және
жағдайда қолдану ынтасын
маңыздылығын арттырады. жоғарылатады.
Екінші тілді оқыту төрт дағдыға негізделеді, олар:

тыңдалы
оқылым жазылым айтылым
м
Тыңдалымға негізделген тапсырмалардың өте көп түрлері
бар. Мысалы, тыңдалым бойына мәтінді бірінші тілде
тыңдап, оны екінші тілде айтып беру. Бұл тапсырма
оқушылардың ақпаратты бір тілде тыңдап, оны екінші
тілде айтуға дағдыландырады. Сонымен қатар тез ойлап,
ақпаратты жүйелі, мазмұнды жеткізуге жетелейді.
Тыңдалған мәтіннің негізгі ақпаратын қосымша
ақпараттан бөліп алып, оны өзінше айтуға дағдыланады.
Осы тыңдалым тапсырмасы негізінде оқушыларға кесте,
диаграмма, комикс немесе ментальді картаны жасауға
болады. Ол тыңдалған ақпараттан кілтті сөздерін іріктеп
алып, оларды дұрыс топтастыруға үйретеді.
Оқушылардың оқылым дағдысын жетілдіру қарапайым
тапсырмалардан басталып, мәселелік оқыту тапсырмаларына
дейін қамтуға болады. Функционалды сауаттылық деңгейін
анықтау үшін әлемде PISA халықаралық емтиханы өткізіледі.
Оқу сауаттылығы оқушыға берген мәтіндерді түсініп, оларға
рефлексия жасап, берілген мәтіннің мазмұнын өмірмен
байланыстыра алу дегенді білдіреді. Оқылым дағдысының
ерекшелігі, ең бастысы, түсініп оқу, зерттеп оқу, сын
тұрғысынан ойлау, аргументтерді келтіріп, оны дәлелдей алу
және шолып оқу. Оқылым дағдысына негізделген
тапсырмалардың бірі - ол "Перифраз". Яғни, оқушыға
берілген бір сөйлемдерді өз сөзімен қайта жазу. Бұл тапсырма
оқушылардың сөйлемді қаншалықты түсінгендігін
айқындайды, сонымен қатар екінші тілде сөйлемдерді
грамматикалық тұрғыдан дұрыс құрастыруға үйретеді.
Сурет, кесте, диаграмма арқылы ақпаратты бірінші тілде оқып,
оны екінші тілде айтып беру тапсырмасы да оқушылар үшін өте
қызықты. Мысалы, күнделікті өмірде өзіміз қолданып жүрген ауа
райы болжамы туралы ақпаратты сурет арқылы беріп, оны екінші
тілде айтып бере алады.
Жазылым дағдысы негізінде анализ жасау, пікір, хат, эссе
және т.б. тапсырмаларды қолдануға болады. Сонымен қатар
сюжетті суреттерді пайдалану арқылы оқушылар тарапынан
креативті жұмыстар орындалады. Кез-келген жазба жұмысын
орындау кезінде оқушы жазба жұмысының стилін сақтауды
ұмытпау керек. Егер ол хат болса, хат жазу үлгісін, егер
мінездеме болатын болса, ресми іс-қағаздар стилін және т.б.
Жазба жұмыстарының ішінде ерекше орын алатын
тапсырмалардың бірі ол эссе жазу. Эссе жазудың өзіндік
жүйесі бар. Ол тезис, тезиске сай аргументтерді келтіру, қажет
болған жағдайда қарама-қарсы аргументтерді келтіру, себеп,
ұсыныс және қорытынды. Көп адамдар эссе мен шығарманың
аражігін түсіне бермейді. Дегенмен бұл екеуі бір-біріне
ұқсамайтын дүниелер. Эссе жазған кезде автордың
позициясы, проблеманы ашу, түйін шығару деген мәселелер
алдыңғы қатарда болу керек.
Айтылым - адамдардың бір-бірімен ақпарат алмасу, хабарлау
сияқты процестермен іске асады. Сондықтан сабақ барысында
оқушылардың айтылым дағдысына үлкен мән беріледі. Әр
сабақта, әр оқушы өз пікірін ортаға салып, ойымен бөліскен
жөн. Айтылым дағдысын жетілдіру үшін диалог, рөлдік ойын,
интервью, монолог және т.б. қолдануға болады. Түрлі
жағдаяттар, рөлдерге бөліп ойнау, бір-бірін тыңдап, сөйлеу
арқылы оқушылар жасаған іс-әрекеттерін ұзақ есте сақтайды.
Сонымен қатар, ойлануды қажет ететін тапсырмаларды
қолданған кезде, оқушылар оларға анализ жасап, өз пікірлерін
қорғауға, дәлелдемелерді келтіріп айтуға дағдыланады.
CLIL әдісі арқылы оқытуда күтілетін нәтижелер:
- полимәдени тұлға тәрбиеленеді;
- тілдік құзыреттілік дамиды;
- білім сапасын арттыруға ықпал жасалады;
- функционалдық сауаттылық дамиды;
- пәнаралық қоғамдастық қалыптасады.
CLIL әдісін қолдану арқылы біріншіден, 2015 -2020 жылдарға
арналған үш тілде білім беруді дамыту жол картасын жүзеге асыру
болып табылады. Екіншіден, мұғалімдердің, оқушлардың тілдік
құзыреттіліктері дамиды, басқа тіл арқылы ғылымды меңгеруге
мүмкіндік беріледі. Үшіншіден, пәнаралық қоғамдастық дамиды,
яғни мұғалімдер бірлесіп жұмыс істеу арқылы сабакты
жоспарлайды, талдайды, күтілетін нәтижені бірге белгілейді.
Сондықтан, бұл әдістің тиімділігі зор және жаңартылған білім
мазмұнында актуалдылығы айқын.
ҚОРЫТЫНДЫ:
Қорытындылай келе, білімді толық игеру үшін оқушылардың
ойлау қабілетін дамыту, еркін сөйлеуіне, өз ойын ашық және
толық айтуға үйрету, ой-өрісін кеңейту – оқытудың ең басты
мақсаты болып табылады, және әрбір оқушыны өз
мүмкіндігіне қарай білім, дағды алатындай етіп оқытуымыз
дұрыс. Осы мақсатқа жету үшін, жаңартылған оқыту үрдісіне
байланысты «CLIL» - Үштілділік оқыту бағдарламасын
жүзеге асырудың тиімді әдісі» болып табылады.Осы әдісті
қолдана отырып, оқыту үрдісін жаңарту және жақсарту
қажеттілігін байқаймыз.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:

1. https://scipress.ru/philology/articles/contents-of-clil-methodolo
gy.html
2. https://videouroki.net/razrabotki/p-ndik-tildik-kiriktiru-tiekhno
loghiiasy-clil-disi-k-adamnan-k-adamg-a.html
3. https://infourok.ru/kiriktirilgen-sabatarda-clil-oitudi-belsendi-
distemelerin-oldanu-3434963.html

Ұқсас жұмыстар
Тіл мәдениетін жетілдіру
Шетел тілін оқыту әдістемесінің басқа ғылымдармен байланысы
Оқу әдістері мен құралдарын іріктеу
ШЕТЕЛ ТІЛДЕРІН ОҚЫТУ ПСИХОЛОГИЯСЫ
Бастауыш сыныпта шетел тілін оқытудың ерекшеліктері
Бағдарлама нәтижесін алу
Химияны ағылшын тілінде оқыту артықшылықтары
Шетел тілдерін оқыту психологиясы туралы
Оқыту әдістері мен құрал жабдықтары
Ағылшын тілін ойын арқылы оқыту
Пәндер