Батпақты жерде өсетін өсімдіктер


Бұл презентацияның бағасы: 500 теңге
Скачать: бот арқылы


Презентация қосу
СӨЖ. Батпақты жерде өсетін
өсімдіктер.Оксилофиттер
Оксилофиттер
Оксилофиттер (грекше оксис-қышқыл, фитос-өсімдік) дегенді білдіреді.
Яғни, батпақты, қышқылды жерде өсетін өсімдіктер.
2. Жапырақтары
1.Жапырықтары майда, тығыз. кутикулалы.

Мүкжидек
Мирт батпақты

Жабайы гүлшетен
Оксилофитті өсімдіктердің
анатомиялық құрылысы
1-эпидермис;
2-мезофилл;
3-жіңішке
мезофилл;
4-устьца;
5-жапырақ
қуысы;
6-түктер;
Empetrurrl
nigrum
Батпақты аймақ
Батпақ — жер бетінің шамадан тыс
ылғалданған бөлігі. Олардың беткі
қабаттарында
құраған өсімдіктердің толық ыдырамаған,
кейін шымтезекке айналатын
қалдықтары жиналады. Батпақ. үстінде
мол ылғал мен ағыссыз жағдайға
бейімделғен өсімдіктер ғана өседі.
Қалындығы 0,3 м-ден кем болмайтын,
минералды таужыныстардың бетіне
шөккен, ылғалға қанық органикалық
материалдардан (шымтезек) тұрады.
Ылғал шымтезек қабаттың калындығы 30
см болса — батпақ, ал 30 смден аз болса — Батпақты жер
батпактанған жер деп аталады.
Қоректену сипатына, жер бедеріне байланысты,
орналасу жағдайына және негізгі өсімдік
кұрамына карай батпақты аймақ үш
экологиялык түрге бөлінеді:
Эвтрофты (ойпаңдық)

олиготрофты (беткейлік)

Мезотрофты (өтпелі)
Шымтезек мүгі (Sphagnum)
Шымтезек мүгі (Sphagnum) ылғалды, батпақты
жерлерде, әсіресе солтүстік ендіктерде
кездеседі. Шымтезек мүгін ақ мүк деп те
атайды. Ақ мүк дейтін себебі - су жиналатын
жапырақтары ақшыл-жасыл түске айналады.
Жапырақ көлемінің 2/3 бөлігі судан құралады.
Ал құрғақшылық күндері өлі жасушаларының
іші ауаға толы болатындықтан, өсімдіктің түсі
ақ болады. Бұл мүк сабағының түп жағынан
қурап, шымтезек түзетін болғандықтан
шымтезек мүгі (сфагнум - латынша атауы) деп
аталады.
Шымтезек мүгі - сабағы жиі
бұтақталған көпжылдық өсімдік. Негізгі
сабағынан таралған жанама бұтақтарының
ұштары шоғырланып тұрады. Жасыл
мүктен және басқа да мүктерден Сфагнум
айырмашылығы - оның ризоиды болмайды. Су
мен онда еріген минералды тұздарды сабақ
арқылы сіңіреді. Сабағында ақшылдау-жасыл
түсті жапырақтары бар
Шымтезек мүгі суы көп
жерде тіршілік еткенімен,су
мүкке әрқашанда жете
бермейді. Оның әрт.рлі
себептері бар. Шымтезек мүгі
жылуды нашар
өткізеді,сондықтанда
оксилафиттер тамыры
орналасқан топырақ , ауа
температурасынан төмен
болады. Шымтезек мүгі
өсімдіктер қалдығынан қалған
қышқыл топырақта тіршілк
етеді. Шымтезектің қалың
қабаттары ылғалды болады
сондықтан да оттегі аз
болады. Одан бөлек шымтезек
мүгі ылғалды өзіне жақсы
ұстағандықтан, өсімдіктерге
ылғал жете бермейді.
Оксилофиттердің ылғалды аз
қабылдайтыны тек жоғарыда атлаған жайттар
ғана емес, сонымен қатар жаздың күндері
өсімдіктердің жоғары бөлігі тез кеуіп кетеді.
Ең маңыздысы оксилофиттерге
шымтезектерде тез кездесетін минералды
заттар, азотты заттар әсер етеді. Осы
жағдайлар оксилофиттердің ксероморфтық
және гидрофитті өсімдік түрлерін құрауға
әсер етеді. Қай жерде шымтезек мүгі өссе,
сол жердің топырағы ылғалды болады,
топырақта ағаш жетіспгеннен ағаштар нашар
өседі, ал шымтезек мүгі тез өседі.
МҮКЖИДЕК (OXYCOCCUS)
Мүкжидек (Oxycoccus) – қаражидектер
тұқымдасына жататын мәңгі жасыл бұта.
Қазақстанда батпақты жерлерде өсетін 2
түрі: кәдімгі (төрткүлте) Мүкжидек
(Oxycoccus quadrіpetalus) және ұсақжемісті
Мүкжидек (Oxycoccus mіcrocarpus) бар.
Оның жіп тәрізді жіңішке тармақтарының
ұзындығы 75 – 80 см-дей, жапырақтары
майда, сопақша немесе дөңгелек, қалың
шырынды болады. Қызғылт түсті гүлдері
(саны 2 – 4) шатырша гүлшоғырын
құрайды. Мамыр – маусым айларында
гүлдеп, тамыз – қыркүйекте жеміс салады.
Жемісі – шырынды, қышқыл дәмі бар
жидек. Ол алғашқыда ақ болады да, кейін
қызарады. Жемісінің құрамында
лимон, қант, пектин заттары, минерал
тұздар, С витамині бар. Жемісі жеуге
жарамды және медицинада пайдаланылады.
Гүлшетен
Гүлшетен – биіктігі 3-6
метрге дейін жететін
майшетен тұқымдас
бұта. Қарама-қарсы
орналасқан жапырақтары
жоғарғы жағында
ұзындау үшкір, түп жағы
жүрекше тәрізді, шеті
тегіс, шағақты келеді.
Гүлдері лалалы, ақ,
жасыл немесе басқа түсті
болып келеді.
ҚОҒА (ЛАТ. TYPHA)
Қоға (лат. Typha)
– қоғалар тұқымдас
ына жататын
өсімдік. Биіктігі 3 –
4 м, сабағы ұзын
және жуан
төселмелі,
батпақты-сулы
жерлерде өседі.
Жапырағы жалпақ, таспа
пішінді, сабағынан ұзын
болып келеді. Бір үйлі, гүлі
ұсақ дара жынысты, желмен
тозаңданады. Гүл шоғы
– собық. Маусым-тамыз
айларында жемістенеді.
Жемісі жаңғақша, ұшуға
бейімделген қанатшасы
болады. Қоғаны арқан, жіп,
ыдыстар жасау және құрылыс
материалы ретінде
пайдаланады. Тамырында
крахмалы көп болғандықтан
ондатра, құндыз, жұпар
тышқан, т.б. үшін құнды азық.
Табиғатта таралуы
Қоға республикамыздың көл, өзен жағалауларында, батпақты
жерлерде жиі өседі. Қазақстанның солтүстік облыстарының
көлдері мен өзен жағалауларында жиі кездеседі. Дәрілік шикізат
ретінде қоғаның тамырын күзде қазып алып, жел қақтырып,
кептіреді. Жиалған тамыр құрғақ орындарда сақталады

Қазақстанның Тобыл, Есіл, Ертіс, Зайсан, Балқаш, Алакөл, т.б.
өзен-көлдердің жағалауларында және
Қызылорда, Ақтөбе облыстарында кездесетін 7 түрі бар. Соның
ішінде Қызылорда облысының Сырдария өзенімен Шиелі
ауданынан басталып Қызылорда қаласының батысына қарай
қоға және жіңішке жапырақты қоға көп кездеседі.
ОКСИЛОФИТТЕРГЕ ЖАТАТЫН ӨСІМДІКТЕР

Betula nana oxycoccus
Drosera retunlafilia
Andromeda
Қорытынды
Қорытыда айтқанда,оксилофиттердің ылғалды аз
қабылдайтыны тек жоғарыда айтылған жайттар ғана
емес, сонымен қатар жаздың күндері өсімдіктердің
жоғары бөлігі тез кеуіп кетеді. Ең маңыздысы
оксилофиттерге шымтезектерде тез кездесетін
минералды заттар, азотты заттар әсер етеді. Осы
жағдайлар оксилофиттердің ксеромофтық және
гидрофитті һсімдік түрлерін құрауға әсер етеді. Қай
жерде шымтезек мүгі өссе, сол жердің топырағы
ылғалды болады, топырақта ағаш жетіспгеннен
ағаштар нашар өседі, ал шымтезек мүгі тез өседі.

Ұқсас жұмыстар
Тундра мен орман тундрадағы индикациялық заңдылықтар
ӨСІМДІКТЕРДІҢ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ТОПТАРЫ
Өсімдіктердің экологиялық топтарының түрлері
Батпақты аймақ
Жоғары сатыдағы өсімдіктер
ӘЛЕМНІҢ ТОПЫРАҚ ЖАМЫЛҒЫСЫ
Негізгі балды табиғи өсімдіктер
Тұңғиық тұқымдастары ның түрлері
Қазақстандағы дәрілік өсімдіктер, соның ішінде өзіміздің Жамбыл облыстарында кездесетін дәрілік өсімдіктер
Жоғары сатыдағы споралы өсімдіктер
Пәндер