Ежелгі Египет: географиясы, қоғамы және мәдениеті

Таких және Құқық институты
6В01606-"Тарих-География" 1 курс
Ежелгі Египет
Орындаған:Истелеева Асел
Кахар Өмірзақ
Көбейсін Ислам
Құдыпбек Али
Орал Самал
Панаев Азамат
Мажиева Жанель
Мейрамбай Диас
Египет-Солтүстік Африкада орналасқан ежелгі мемлекет. Оны «қара жер» деп атаган. Бұл аймақта әлемдегі ең ұзын өзен жүйесі - Ніл(5589) орналасқан. Б. з. д 4 мыңжылдықта адам тыңыз қоныстанған аймаққа айналды. Олар Ніл аңғары бойынша, екіге бөлінді. Біріншісі, Солтүстік Египет, ал екіншісі - Оңтүстік Египет
Алғашқы мемлекеттер б. з. д IV мыңжылдықта пайда болып, оларды номдар деп атаған. Сол кезде 40 шақты шағын мемлекет болып, кейін бір-бірімен соғысып, тек екі патшалық ғана қалды, яғни Ніл аңғарында Оңтүстік және Солтүстік Египет қана. Оңтүтік Египет патшасы -ақ тәж, ал Солтүстік Египет-қызыл тәж киген, арасында жеке билік үшін күресетін еді. Нәтиженсінде, б. з. б 3000 жылы оңтүстік патшалық жеңеді.
Ең алғашқы біріктірге патшасы - Менес, ал Египет мемелекеттінің алғашқы астанасы-Мемфис
Ежелгі Египетте дамыған қолөнердің түрлері: -мыс қорыту;
-тері илеу;
-балташылық; -тоқымашылық;
-кеме жасаушылар; -құмырашылар;
-зергерлер;
Егіншілер мен бақташылар суаруға арналған құрал - шадуфтар (құдық) пайдаланды. Негізінен өсіретін дәнді-дақыл:арпа мен бидай болды. Тазартылған дәнді-дақылдарды қамбаларда сақтады. Ежелгі заманда елде өсімдіктерден құрма мен папирус көп өсетін болды. Египетте тас өңдеу ісі дамыды. Мүсіндер жасау, бағалы ыдыстар, зергерлік бұйымдар әшекейлеуге пайдаланған шикізатар : гранит, диорит, қиыршық, әктас, малахит, бирюза
Ежелгі Египетте тұтқындарды құлға айналдырып, оларды "тірі өліктер" деп атады. Құлдар ең ауыр жұмыстарды атқарған. Елде құлдарды сатупен айналысты. Олардың құқықтары мүлдем болмады. Ең ауыр міндеттердің бірі - перғауын әскеріне қызмет ету болды.
Египеттегі үстем тап өкілдері
-Перғауын(фараон) -ең жоғарғы лауазым.
-Перғауыннан кейінге беделді лауазым - әкімдер, олар ел билеу ісімен айналысты.
-Абыздар-Құдай қызметшілері.
-Қазылар-құл иленушілердің мүлкін қорғады.
-Жазғыштар-елден жиналатын салықты есептеп, тіркеп отырды.
-Сақшылар мен шабармандар -шонжарлардың мал-мүлкін қорғап, яғни күзеттіп отырды.
Ежелгі Египетте шонжарлардың тобына сарай қызметшілері, қазылар, әкімдер, жазғыштар, сақшылар мен шабармандар жатты.
Ең төменгі топта -құлдар тұрды.
Перғауынды жақсы қаруланған әскермен қамтыды:
1. Әскерінің негізгі бөлігі жаяу жауынгерлерден тұрды;
2. Екі дөңгелекпен жүретіндерді арбалы әскер деп атап, арбалы әскерлер ақсүйектерден тұрды
3. Қару -жарақтары қоладан жасалды, арбалы әскер найза мен садақ қолданды.
Ежелгі Египет перғауындары:
-Тутмос
-Хатшепсут
-II Рамзес
-IV Аменхотеп
-Тутанхамон
*IIТутмостың әйелі Хатшепсут елде храмдар салғызып, Африканың шығысына жорықтар ұйымдастырды.
*IVАменхотеп б. з. б 1368-1351 жылдары Египетте билік жүргізген. Есімі "Атонға ұнаған" деген мағынаны білдіреді. Эль-Амарна деген қаланы тұрғызды.
*III Тутмос пен II Рамзес перғауындар жаулап алға аймақтар :Сирия, Нубия, Хетт патшалығы
*III Тутмос Сирияға 17 рет жорық жасады.
Хатшепсут
II Рамзес
Эхнатон
Тутанхамон
Тутмос III
Египет мәдениеті
Б. з. д. IV-III мыңжылдықта қамыстан жасалған папируска таңбалы жазу иероглифпен жазды. Оның жалпы саны 750-дей болады. Ең алғаш осы иероглифтерді оқыған Жан Франсуа Шампальон болды
Әртүрлі еңбектерінің нәтижесінде Арифметика ғылымы пайда болды. Ең жоғарғы дәрежеде дамыған ғылым -геометрия болған. Күнтізбені-аспан әлемі жөніндегі білім бойынша жасады. Өте кең тарраған ғылымның бірі-медицина.
Арнайы мектептер болып, бұл жерде тек шонжар балалары ғана оқи алады. Білімді тек абыздар берді.
Ежелгі Египетте әдеби шығармалар-"Осирис пен Исида туралы миф", "Синухет әңгімесі", "Астық тасушының әні "
Египеттіктер көп құдайға сеніп, перғауындыда құдай қылып сиынған.
Осирис пен Исида
Синухет әңгімесі