Қазақ тілді мектептер проблемасы
![](/assets/img/loading.gif)
![](/assets/img/loading.gif)
Презентация қосу
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ
БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті
Әлібек Қаңтарбаев шығармашылығына зерттеу
Орындаған:МҚТӘ -20-1 тобы:
Қожадияс Маржан Бақытқызы
Тексерген: Рахимбаева Гауһар Қинаятқызы
Нұр-сұлтан
2021
Зерттеудің
мақсаты: Әлібек Қаңтарбаевтың өмірі мен
шығармашылығы туралы білімді кеңейту
және тереңдету
Зерттеудің
өзектілігі:
Ақынның шығармалары өз өзектілігін
жоғалтпады және қазіргі заманда дұрыс
бағдар береді
Зерттеудің
Бұл зерттеу мектептегі қазақ тілі мен
практикалық
маңыздылығы: әдебиет мұғалімдері мен оқушыларына
оқытушыларға қызықты болуы мүмкін
Зерттеу міндеттері
Автордың мақалалары,
Әлібек Қаңтарбаевтың Әр-түрлі әдебиет
монографиялары,
өмірбаяны мен көздерінен автор туралы
очерктері мен
шығармашылық қызметін ақпараттарды іздеу
шығармаларымен танысу
зерттеу
Әлібек Қалиұлы Қаңтарбаев – журналист, публицист,
ақын.
Қазақстан Республикасының Жазушылар және журналистер
одағының мүшесі, Катонқарағай ауданының Құрметті
азаматы, Шығыс Қазақстан облыстық Мәдениет
басқармасы сыйлығының лауреаты. 2009 жылы мемлекеттік
тілді дамытуға қосқан үлесі үшін «Тіл жанашыры - 2009»
төс белгісімен марапатталған.
Әлібек Қаңтарбаевтың өмірбаянының хронологиялық кестесі
1947 ж 23 желтоқсан Шығыс Қазақстан облысы, Катонқарағай
ауданы, Топқайың ауылында дүниеге
келген.
1970 жылы Шыңғыстай орта мектебін, Н. К. Крупская
атындағы Семей мемлекеттік
педагогикалық институтының
филология факультетін тәмамдайды
1997 жылы Ә. Қаңтарбаев ШҚО «Дидар» газеті
редакциясында, соңғы жылдары аталған
газеттің «Руханият» бөлімінің редакторы
қызметін атқарды
2016 жылы Ә. Қаңтарбаев Қазақстан Жазушылар
Одағының Шығыс Қазақстандағы
филиалын басқарады.
Әлібек Қаңтарбаевтың марапаттаулары
Қ.Р Жазушылар одағы және Журналистер одағының мүшесі
(2012), Катонқарағай ауданының, Өскемен қаласының Құрметті
азаматы.
Шығыс Қазақстан облысы Мәдениет басқармасы сыйлығының
лауреаты (2007).
1996 жылы «Қазақстан Республикасы Білім беру саласының
үздігі» атағы берілген.
2009 жылы мемлекеттік тілді дамытуға қосқан үлесі мен ерен
еңбегі үшін «Тіл жанашыры - 2009» төбелгісімен, ҚР
Тәуелсіздігінің 20 жылдық мерекелік медалімен
марапатталған.
Қаламгердің кітаптары Өлеңдері
«Қыран ғұмыр» Тілекшің боп жүремін, асыл аға
«Сол бір кез есімде» Шығыс Қазақстан қаламгерлерінің кітапханасы
«Армандастар» Астана-Ақ Орда
«Алаш азаматы» Біз үшеу едік
«Досыма хат» Музамен сырласу
«Өзегім от пен жалын, өртті Мен сені қызғанамын
демім» Пайғамбар Абай қолдай жүр және т.б.
«Жұлдыздар сөнбейді»
«Тұлға»
«Ағажай, Алтайдай жер қайда»
Мақалалары
Қош, махаббатым
Батырдың соңғы монологы
Ана тілің арың бұл
Ғұмырлы болыңыз аға
Білім ап саяңда
Ақын жүрек келеді көшеменен
Катонқарағай-жер жаннаты
Айналдым сенен, Атамекен-ай
Дүние қызыл түлкі бұлаңдаған және т.б.
Әлібек Қаңтарбаев шығармашылығының бағыттары:
Ұлтшылдық пен ұлттық мәдениет
Ұлттық салт-дәстүр мәселелері
Туған жер туралы
Өнер, еңбек адамдары, қоғам
қайраткерлер туралы
Қазақ тілді мектептер проблемасы
"Тілің болмаса, тәуелсіздік не үшін керек?!"
Биыл қастерлі Тәуелсіздігімізге 30 жыл толды. Бұл – қайта
жаңғырған қазақ мемлекеттігінің, ата-бабаларымыз аңсаған
азаттықтың тұғыры нығая түскенін әйгілейтін маңызды
белес. Тарих тұрғысынан алғанда, отыз жыл – көзді ашып-
жұмғандай қас-қағым сәт. Дегенмен, бұл көптеген халықтар
үшін қиындығы мен қуанышы, дағдарысы мен дамуы
алмасқан тұтас дәуір деуге болады. Біз де осындай жолдан
өтіп келеміз,- деп «Қайран тілім қор болды -ау..»
мақаласында тіліне деген жанашырлығын көрсеткен.
Ұлтшылдық пен ұлттық мәдениет
бағытында:
Егемен Қазақстан газетіндегі сұхбатында ақынның сөзі:
Қазіргі таңдағы қазақтың көркем әдеби сыны тек көре
алмаушылық пен іштарлықтың, анау жаман, мен жақсы
дейтіндей өзін-өзі дәріптеудің мінбері сынды. Сол үшін
Қазақстан Жазушылар Одағына түбегейлі реформа қажет.
Сонда барып біздің әдебиетіміз де, сынымыз да оңалады.
Сонда барып біздер әлемдегі алдыңғы қатарлы 50 елдің
қатарына ілінеміз. Ұлтшылдық пен ұлттық мәдениет
Рух жаңғырмай әлеуметтік, экономикалық деңгейіміз бағытында:
жалғанда көтерілмейді. Рухани жаңғыруды, қағынып-
сілкінуді Жазушылар Одағынан бастау керек.
Неге десеңіз, ұлт рухының биік болуы да, көтерем күй
кешуі де қалам ұстап отырған талантты ұл-қыздарының
қолында. Болашаққа ұлт жайлы, мемлекет жайлы, оның
белгілі бір кезеңдегі көңіл күйі, аш-тоқтығы жайлы
мұрағат-хаттаманы да қалдыратын – қаламгерлер.
«Катонқарағай-жер жаннаты» мақаласында «Қазақстанның ғажап бір пұшпағы
Катонқарағайда туу – мақтанышым!
Катонқарағай кілең бір сен тұр, мен атайын дейтіндей хас таланттардың, алдаспан жүзді
қайсарлардың,
өлермен жанкештілердің мекені. Онда сүйегің қалу шарт емес.
Туу – бақыт! Бабаларымның басқа өңірде емес,
Төр Алтайда табан тіреп қап қойғанына – екі дүниеде ризамын» деген сөздерімен
өзінің туған жеріне деген махабатты көрсеткен.
Сонымен қатар ақынның туған жеріне арналған тағы да басқа шығармалы көп, соларға
жататындар:
«Туған жер топырағында жатқан игі жақсылардың зираты жоқ шығар»,
«Катонқарағайдың балы»,
«Өр алтай аманбысың, ақ бөрікті»,
«Өр Алтайына арқасын тіреген азамат»,
«Катонқарағайды танымал ету- өз қолдарыңызда» және т.б.
Ақын Алтай туралы көрпесі төрт мемлекеттің төскейін көмкеріп жатқан кәрі Алтайды көрген де
арманда, көрмеген де арманда деп айтқан.
Туған жер туралы
«Ел мен жер қасіреті» мақаласында:
«Аспаннан киіз жауса да, құлға ұлтарақ бұйырмайтыны»
рас екен. Тәуелсіздіктің жанға жайлы қоңырқай самалы есіп
кеп бергенде, әй, қазақтай қуанған ешкім жоқ болар. Сонда
қазақ егемендіктен қазаныма қазы-қарта, жал-жая салып
бере көр дегенді емес, кеңестік керзі етік киген
формацияның тәнім мен жаныма салған алапесінен
айықтыра гөр дегенді сұраған. Нарықтық қатынастар
басталып, біреуді біреу біліп болмайтын заман орнағанда
ауыл жұрты қалаға андыздаған. Алайда, Өскемен қыр
қазағына баяғы өгей қабақ танытқан қалпынан еш өзгере
қоймаған болатын. Әлі күнгі сол қалпы.
Ұлттық салт-дәстүр мәселелері
Ә. Қаңтарбаевтың «Тұлға» атты өмірдеректік хикаят кітабы
Әр адам – жеке тұлға, бір-бір шығарма. Автор
сұхбаттасу арқылы ол жұмбақты шешуге бағыттаған.
«Тұлғаның» кейіпкері – Төлеген Бәкейұлы
Жирентаев, Семей өңірінің тумасы, ел ағасы,
ғұмырында аттан түспеген, өңір басқарған, тұтастай
екі қоғамдық формацияны басынан өткерген ер
тұлғалы азамат. Кітапта Төлеген Бәкейұлы
Жирентаевтың күрделі оқиғаларға, сан түрлі
қоғамдық құбылыстарға толы өмір-көшіні жазылған.
Бұл кітаптың баспадан күн сайын шығып жататын
ғұмырбаяндық, отбасылық кітаптардан басты
айырмашылығы – интеллектуалдық сұхбат
формасында жазылуында.
Ә. Қаңтарбаев ағамыз оқырманға Төлеген Бәкейұлы
сынды тұлғаның автопортретін нақпа-нақ беруге
Өнер, еңбек адамдары, қоғам тырысқан.
қайраткерлер туралы
«Армандастар» кітабында әр жылдары
жазылған повесть, эссе, драмасы және
публицистикасы жазылған.
«Армандастар» драмасы кешегі күні
күркіреп өткен 1986 жылғы Желтоқсан
оқиғасының көзі тірі батыры, Парламент
мәжілісінің депутаты, әйгілі меценат Нұртай
Салихұлы Сабильянов жайлы сыр толғайды.
«Жұлдыздар сөнбейді», «Сол бір кез
есімде» эссе повестері Өр Алтайдағы қилы
– қилы тағдырлар шежіресінен сыр шертеді.
Өнер, еңбек адамдары, қоғам
қайраткерлер туралы
«Алаш азаматы» проза-поэтикалық
шығармасы
Үзік-үзік эпизодтар арқылы Ережеп
Әбіллхайырұлының азаматтық тұлғасын,
оныц позициясын, жапының тірілігін, адами
ірілігін беруді мақсат еткен. Сондықтан да
проза жанры арқылы көрсетуге тырысқан.
Өнер, еңбек адамдары, қоғам
қайраткерлер туралы
Балабақша тауқыметін бір құдайға тапсырдық делік, білім
беретін мектептеріміз жарылқап жатыр ма екен? Жоқ,
қаладағы 45 мектептің тек 6-ы ғана қазақша дәріс береді.
Әлгі алты мектептің өздері атам заманғы ғимараттарда күн
кешуде. Жалпы, Өскеменде ашылатын қазақ мектептері
«біреудің қаңсығы - біреуге таңсық» дегеннің кебін киіп
орыс мектептері тастап шыққан ескі ғимараттарға «қуана-
қуана» кіріп алысады. Жаңа мектептен дәметпейді де. Неге
десеңіз, оның қазаққа бұйырмайтынын біледі...
БҰЛ МЕКТЕПТЕРГЕ 1961 ЖЫЛДАН БЕРІ
ЖӨНДЕУ ЖҮРГІЗІЛГЕН ЕМЕС-деп «Дидар»
газетінде мақала жариялады.
Қазақ тілді мектептер проблемасы
Қорытынды:
Ақынның жыр жолдарына келетін болсақ жүрек лүпілі, туған жерге деген
ыстық сүйіспеншілігі, азаматтық үні жыр сүйер қауымның көңілін
тербететіндей сыршыл да шыншыл туындылар. Ә. Қаңтарбаев қулығына
құрық салмайтын саясатқа да, қоғамдағы көлеңкелі құбылыстарға да,
адамгершілік қасиеттерден айналасындағы пенделерге де өзінің
очерктерімен, мақалаларымен жауап қатады, туындыларымен ізгілікке,
адами болмысқа жетелейді.
Ұқсас жұмыстар
Пәндер
- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.
![google play](assets/img/google-play-badge.png)
Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz