Домалақ ана кесенесі
![](/assets/img/loading.gif)
![](/assets/img/loading.gif)
Презентация қосу
Ежелгі қазақстан
жәдігерлері.
Сәулет өнері
Мақсаты:
Сәулет өнері туралы түсінік беру
Туған жеріміздегі сәулет өнерінің
шығу тарихымен танысу.
Жоспары:
Ерте дәуірдің архитектурасы
Архитектура, сәулет өнері
Айша бибі кесенесі
Қарахан кесенесі
Тектұрмас кесенесі
Ақыртас кесенесі
Домалақ ана кесенесі
Ерте дәуірдің архитектурасы. Қәзіргі
Қазақстан терриоториясындағы құрылыс
ісінің мыңдаған жылдық тарихы бар.Бұл
өнер Қазақстанның таулары мен
жазықтықтарын ертедегі адам бірте -бірте
игеріп, бұлар алғашқы қоғамның өндіргіш
күштерін дамыту үшін негіз болған заманда
болатын.Бұл адам жетілуінің ұзақ жолын
басынан өткерген ,адамзат мәдениетінің
ірнгесі жасалып, құрылыс техникасының
негізі қаланған бір ұзақ дәуір еді. Ертедегі
материалдық өндірістің бізге келіп жеткен
ескерткіштерінің көрсетуі бойынша,
алғашқы адам ұзақ уақыт бойы орныға
алмай, өзіне азды-көпті қолайлы тұрақ таба
алмаған, өйткені ол тіршілік ету
қиыншылығымен, табиғатпен күресу
қиыншылығымен жаншылып келген еді.
Өзінің еңбек ету дәрежесінің алғашқы
шағында адам жауын-шашыннан,
жыртқыштардың шабуылынан қорғану
үшін тек табиғи паналарды ғана
пайдаланды.
Архитектура, сәулет өнері – құрылысты жобалау, салу, оған көркемдік бейне
беру өнері. Архитектура латынша archіtectura, ал грекше аrchіtekton, яғни құрылысшы
деген мағынаны білдіреді. Архитектура туындылары адамның күнбе-күнгі тіршілік
ортасын қалыптастырады. Олар: әр түрлі қажеттіліктерді атқаруға арналған және
адамның эстетикалық талғамына жауап бере алатындай болып салынған тұрғын үйлер,
қоғамдық ғимараттар, өнеркәсіптік кешендер.
Сәулет өнері – техниканың, ғылымның және өнердің тоғысқан жері. Адамзат
баласы көне заманнан бастап құрылыспен айналысқан. Адамдар неолит кезінде үйді
ағаштан, қамыстан, талдан және балшықтан салды. Су айдынында, қағылған қазықтың
үстіне тұрғызылған үйлер де болған. Біздің заманымыздан бұрынғы 2-мыңжылдықтың
ортасында ірі тастардан қаланған монументті құрылыстар: кромлехтер, менгирлер мен
дольмендер пайда болды. Менгирлер тігінен қойылған биік тастар тізбегінен тұрады.
Дольмен – қатар қойылған екі тастың үсті үшінші таспен жабылып, біріне-бірі
жалғасып келетін дәліз іспеттес.
Қазақ архитектурасы. Арыстан баб кесенесі, 12 ғ.
Қошқар Ата қүлпытасы.
Атырау облысы
Айша бибі кесенесі — ХІ-XII ғасырлардағы сәулет өнерінің көрнекті ескерткіші.
Жамбыл облысы Жамбыл ауданында Айша бибі ауылында орналасқан. Сырты
керамикалық плиталармен қаланып, ойып жасалған өрнектің сән-салтанаты мен сан
түрлілігі жағынан Қазақстандағы басқа мемориалдық-дәстүрлік ескерткіштер ішінде
оған тең келетіні жоқ. Ескерткішті қалаған кірпіштердің әртүрлілігінің өзі таң
қалдырады. Оның алғашқы қалпы біздің уақытымызға дейін тек батыс қабырғасында
сақталған.
Тараз қаласынан 18 км қашықтықта басқа да діни ескерткіш орналасқан. (XI- XIIғғ.)
Кесене құрылысын 1897 жылы В.А. Каллаур, 1938 — 39 жылы А.Н. Бернштам бастаған
КСРО ҒА Қазақ филиалының тарих және материалдық мәдениет экспедициясы, 1953
жылы Қазақстан ғылым академиясының экспедициясы зерттеген.
Қарахан кесенесі - Қазақстанда 11 ғасырдан
сақталған сәулет өнері ескерткіші. Қазіргі Тараз
қаласының батыс шетінде. Кесене Қарахан
әулетінен шыққан белгілі хан Ша-Махмуд Бұғра
Қарахан қабірінің басына орнатылған. Күмбезі ғана
құлаған кесененің төрт қабырғасы мен жылтыр
кірпішпен өрнектелген қос мұнарасы 19 ғасырдың
90-жылдарына шейін сақталған. 1905 жылы оның
құлаған бөлігі түгелдей бұзып алынып, орнына 1906
жылы жаңа кесене салынған. Жаңа құрылысты сол
кездегі Ташкент ишаны Сайд Бакханов
қаржыландырған. Кейінгі салынған кесене
алғашқысына ұқсамайды. Қас беті Айша бибі
кесенесіне ұқсас болғанымен, кірпіштерінің
өрнектеліп қалануы жағынан Бұқарадағы
ортағасырлық Исмаил күмбезіне еліктеушілік
байқалады. Қарахан кесенесі төрт бұрышты,
ортаңғы кең бөлмеден және үш кіші бөліктен
тұрады. Орталық бөлменің төбесі киіз үйге
ұқсатылып жабылған. Артқы жағында екі мұнарасы
бар. Кесененің қас беті оңтүстікке қараған, ал оның
ішіндегі қабір оңт-тен солт-ке қаратыла қойылған.
Кірер есігі аркалы қуыспен безендірілген.
Қабырғаларының ішкі жағы кесененің бұрынғы өз
кірпіштерімен қаланып, сыртқы жағын қалауға жаңа
кірпіш пайдаланылған.
Тектұрмас кесенесі - Тараз қаласының
оңтүстік-шығыс шетінде, Талас өзенінің Ақыртас – көненің таң қаларлық
оң жағалауында орналасқан XIV ғасыр ескерткіші, VIII—IX ғасырлардағы
сәулетінің ескерткіші. Бұл өңірдің діни
сарай кешені. Ақыртас жамбыл
ескерткіштерінің бірі.
Кесене сәулетшісі мен құрылысшылары облысындағы тараз қаласынан 45
белгісіз. Кесене күйдірілген кірпіштен шақырым жерде орналасқан.
салынған күмбезді төртбұрышты имарат. Ескерткіш үлкен күрең-қызыл тас
Сүйір аркалы кіреберіс батысқа Тараз
блоктарынан салынған бір
қаласына қарап тұр.
құрылыстың үйінделері. Кешен
Кесене бұрышы пилястрмен аяқталады, құрылысшылары өз заманы үшін таң
қабырғаларда сылақ іздері бар. қаларлық инженерлік технологияларды
Г.А.Пугаченкова кесенені XIV ғасырға
жатқызады.
білген.
Домалақ ана, Шайхы Мизамбекқызы
Нұрила – қазақ халқының абыз
аналарының бірі. 6 – 7 ғасырлар тоғысында
өмір сүрген. Бәйдібек батырдың үшінші
әйелі, Албан, Суан, Дулаттың анасы. Шын
аты – Нұрила. Өзгені де баласындай көріп,
төңірегіне аналық мейірін шашқан,
барынша кішіпейіл, алдағы күннің жайын
ойлап, айтар сөзі ақиқатқа айналған
болжампаз, көреген қасиетін құрметтеген
ұрпақтары сол заманның өзінде-ақ оның
атын атамай, жаратылысынан бойы шағын
болғандығына қарай «Домалақ
ана», «Домалақ ене» деп атап кетіпті.
Домалақ ана қос Бөгеннің сағасындағы бір
жазыққа жерленген. Айналасын көгілдір
таулар қоршаған сол жазықта қазір бозарып
сәулетті күмбез көрінеді. Ол – Домалақ ана
кесенесі. Кесене 1957 ж. қайта жөндеуден
өткізілді. Әулие ананың қасиетін
қастерлеген ұрпағының ана бейітіне
ағылған ізі, салған жолы ескіріп көрген
емес.
Ұқсас жұмыстар
Пәндер
- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.
![google play](assets/img/google-play-badge.png)
Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz