Паразитология және инвазиялық аурулар пәні
![](/assets/img/loading.gif)
![](/assets/img/loading.gif)
Презентация қосу
Қазақ Ұлттық Аграрлық Университеті
«Биологиялық қауіпсіздік» кафедрасы
«Паразитология және инвазиялық аурулар
»пәні
1 СӨЖ
Тақырыбы: Ет қоректілердің описторхозын
балау, емі және алдын алу.
Жоспар:
Кіріспе
Негізгі бөлім
Даму айналымы
Қоздырушысы
Эпизоотологиясы
Өсіп – өнуі
Аурудың өрбуі
Сыртқы белгілері
Өлекседегі өзгерістер
Диагностикасы
Емі
Алдын алу және күресу шаралары
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиет
Описторхоз – бауырдың
зақымдануымен, сарғыш
тартумен, жүдеумен,
циррозбен сипатталатын
антропозоонозды ауру.
Даму айналымы: биогельминт
Жұмыртқа – мирацидий – спорациста –
редий – церкарий – метацеркарий – имаго.
Көгі
түлк
итте лдір
і
р түлк
і
Ақтық иесі
бұлы
н
адам
Жаб
айы Қара
шош күзе
қа н
Ааралық
иесі
Тұщы
суда
Bithynia
тіршілік
leachi
ететін
ұлулар
Қосымша иесі
Тұқы тектес аққайран
балықтар
таран торта табан
Қоздырғышы : Opisthorchis felineus
(Rivolta,1884), ұзындығы 0,8-1,3см,
денесінің алдыңғы жағы созылыңқы,
емізіктері жете дамымаған. Екі ені құрттың
артқы жағында бір-біріне қиғаш
орналасқан. Жыныс бездері арасынан
түтікше тәрізді қуықша(несеп шығару
жүйесі) өтеді, денесінің орта бөлігін іші
жұмыртқаға толы жатыр алып жатады.
Жұмыртқалары сопақ, сары - боз түсті, бір
ұшында қақпағы орналасқан, мөлшері:
ұзындығы 0,026-0,034мл, ені 0,011-0,019мл.
Описторхоз – табиғи ошақты
антропозоонозды гельминтоз. Оны
Opisthorchidae тұқымдасына жататын
Opisthorchis felineus трематодасы
қоздырады. Бұл құрт адам және ет қоректі
жануарлардың (иттердің, мысықтардың,
түлкілердің, ақ түлкілердің, шошқалардың)
паразиттері. Жынысы жетілген
описторхтар бауырдың өт жолын, өт қабын
және ұйқы безін мекендейді.
Эпизоотологиясы. Битиния ұлуларының
негізгі биотоптары ағынсыз, баяу ағатын тайыз
су жағалары, өсімдігі қалың ескі арналар,
өзектер, өзек салаларына қоныстанады. Дәл
осындай су көздері тұқы тектес балықтардың да
мекен жәйі. Адам мен етқоректілерге бауырқұрт
балық еті арқылы жұғады.
Кейбір мәліметтерге қарағанда Қазақстанда
описторхоздың бірнеше табиғи ошақтары
қалыптасқан. Ертіс өзенінің алқабы
гельминтоздың ірі ордасы екені анықталды.
Табиғи ошақ санатына Қарағанды су
қоймасынан бастап, Қорғалжың көлдеріне дейін
созылып жатқан Нұра өзені жатады. Сондай-ақ,
Шілдерті, Ырғыз, Торғай, Сарысу өзендерінде
трематодозардың табиғи ошағы бар.
Өсіп, өнуі. Ақтық иесінің бауырына орналасқан
описторхтар көптеген жұмыртқалар шығарады. Олар
нәжіске араласып, сыртқы ортаға тарайды. Құрттың
аралық иелері Bithynia Leachi – деп, аталатын ұлулар.
Алдымен, жұмыртқа қабығынан шыққан мирацийлер,
ұлу денесіне еніп, 2 ай аралығында спороциста, редий
және церкарий сатыларына дамиды. Онан кейін
церкарийлер ұлу денесін тастап шығып, құрттың
қосымша иелері – тұқы тектес балықтардың
қабыршықтары араларынан өтіп, ет қабаттарына енеді.
Мұнда гельминт тез арада цистаға оранып, 6 аптаның
ішінде жұқпалы сатысы метацеркарийге айналады.
Метацеркариймен залалданған балықтан адам немесе
етқоректілер описторхоз ауруын жұқтырады.
Етқоректілер асқорыту жүйесіне түскен
метацеркарийлер сыртқы қабығынан босап, ішектің өт
арнасы арқылы бауыр өт жолдарына жетіп, 3-4 апта
ішінде жынысы жетілген ересек сорғыштарға айналады.
Аурудың өрбуі. Неңғұрлым сорғыш құрт
саны көбірек болса, соғұрлым бауырдың
зақымдануы терең болмақ. Өт жолдары
жарақаттанады, қабынады, бауыр
торшаларының орнын дәнекер тоқыма
басып, олардың семуіне әкеліп соғады. Өт
жолында жиналған гельминттер эпителий
торшаларын зақымдап, көптеп ыдыратады.
Сырт белгілері айқын емес. Ит,
мысықтың т.б. Тәбеті нашарлайды, кілегей
қабықтары сарғыштанады, бауыр тұсы
ісінеді, іші қатады немесе өтеді. Оң
бүйіріндегі қабырға аралықтарын
саусақпен басқанда ауырсынады.
Өлекседегі өзгерістер. Бауыр көлемі
ұлғайған, қалыңдаған, өт жолдары айқын
бұжырланған. Өт қалтасы созылған.
Патоморфологиялық өзгерістер бауыр
паренхимасынан да байқалады.
Диагностикасы. Описторхоздың
эпизоотологиялық деректерін, клиникалық
белгілерін анықтап,
гельминтоовоскопиялық зерттеулер
жүргізеді. Описторхтың жұмыртқасы
сопақ, көлемі 0,26-0,30х0,01-0,015мм, ақ
сары түсті келеді. Өлексенің бауырын тіліп,
өт жолдарынан және өт қалтасынан
құрттар іздестіреді.
Емі. Ет қоректілерді гексахлорпараксилол
және гексихолмен емдейді. Бірінші дәріні
аңдарға 0,4-0,6г/кг, есебінде тартылған
етке қосып, оларға жеке-жеке немесе
топтастырып жегізеді. Дәрілеу алдында
оларды 18сағ бойы аш ұстайды. Кейде
антигельминтикті аз мөлшерде (0,2-0,3г/кг)
екі күн қатар береді. Түлкі мен көгілдір
түлкіні гексихолмен (02 г/кг, тартылған
етке қосып) 12-14 сағ ашықтырып барып,
бір қайтара дәрілейді. Ауруы
асқынғандарға бұл препаратты 0,1г/кг
өлшемінде екі күн үзбей береді.
Алдын алу және күресу шаралары.
Описторхоз байқалған аң
шаруашылықтарында сақтық
дегельминтизация жүргізілуі тиіс. Төбет пен
қаншықтарды ұйығудан бір ай бұрын және
кұшіктегеннен кейін дәрілейді, ал
күшіктерін, егер гельминтоз белгілері
байқала бастаса, емдік дегельминтизациядан
өткізеді. Жыртқыштарға шикі немесе шала-
шарпы пісірілген, тұздалған балықтарды
жегізуге тыйым салынады. Адам, ит, мысық
және т.б. Нәжісінің суды былғауына жол
бермеу керек. Балықшы кемелерінде тазалық
сақтау шараларын мұқият сақтау қажет.
Күрес және алдын алу шараларының
кешенінде, адам және малдың
денсаулықтарына қауіпсіз балық
өнімдерімен қамтамасыз етудің алғашқы
маңызы бар іс – шараларына: адам және
малдың гельминтоздар қоздырғыштарынан
зарарсыздандыруына кепілдік беруші
балықтарды өңдеу реттілігімен қамтамасыз
ету, санитарлық-гиг иеналық және
ветеринарлық-санитарлық сараптама,
медициналық-биологиялық және
ветеринарлық-санитарлық талаптарға,
сондай-ақ паразитарлық тазалықтың
көрсеткіштері бойынша санитарлық
нормаларға сәйкес, зерттеулерді
ұйымдастыру және сапалығын қамтамасыз
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі :
1.Г.В.Васильков «Гельминтозы рыб »
2.Л.И.Грищенко “Болезни рыб и основы
рыбоводство ”
3.М.С.САбаншиев «Паразитология және
жануарлардың инвазиялық аурулары»
4.Ф.Ф.Сопрунова «Гельминтозы человека»
5.О.Д.Дайырбеков, Б.Е.Алтынбеков,
Б.К.Торғауытов, У.И.Кенесариев,
Т.С.Хайдарова «Аурудың алдын алу және
сақтандыру бойынша орысша-қазақша
терминологиялық сөздік»
Ұқсас жұмыстар
Пәндер
- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.
![google play](assets/img/google-play-badge.png)
Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz