Қысқа мерзімді қаржылық салымдар мен ақша құралдарының аудиті


Мазмұны
Кіріспе . . . 5
1 Қысқа мерзімді қаржылық салымдар мен ақша құралдарының теориялық негіздері . . . 7
1. 1 Қысқа мерзімді қаржылық салымдар, олардың мәні, мағынасы, есебі және аудитінің теориясы . . . 7
1. 2 Ақша құралдарының мәні, мағынасы және есебі мен аудитінің теориясы . . . 10
2 Қысқа мерзімді қаржылық салымдар мен ақша құралдарының аудиті . . . 19
2. 1 «Қазақшетсақтандыру» компаниясының шаруашылық қызметіне және есеп саясатына сипаттама . . . 19
2. 2 «Қазақшетсақтандыру» компаниясының ақша қаражаттары мен инвестициясының бухгалтерлік есебі мен аудитін ұйымдастыру . . . 26
2. 3 «Қазақшетсақтандыру» компаниясының қысқа мерзімді қаржылық салымдары мен ақша құралдарына аудит жүргізу әдістемесі және оның нәтижесі . . . 29
3 Аудиторлық қызметті жетілдіру . . . 36
3. 1 Қаржы шаруашылық ұйымдары есебінің аудитін жетілдіруді арттыру . . . 36
Қорытынды . . . 39
Пайдаланған ақпарлар . . . 41
Кіріспе
Бүгiнгi күнi Қазақстанның әрбiр азаматына оның экономикасының нарықтық жолға көшкенi мәлiм. Әрбiр мекеме өзiнiң жұмысы үшiн өзi жауап бередi және келешектегi дамуы үшiн шешiмдердi өзi қабылдайды. Ал нарықтық экономикада экономикалық қызметтiң негiзгi мәселелерiн шешу арқылы пайданың максималды мөлшерiн табу үшiн ресурстарды тиiмдi пайдалана бiлген мекеме әрқашан да алдыңғы орында болады.
Экономиканың нарықтық қатынастарға көшуі, кәсіпкерлік қызметтің дамуы, тауар мен айырбас шеңберінің, шаруашылық жүргізуші субъектілер арасындағы өзара келісімшарт міндеттемелерінің кеңеюі ақша құралдары мен инвестиция арқылы болатын кепілдіктердің берік жүйесін талап етеді. Тек ақша құралдары негізінде ғана материалдық игіліктерді өндіру, бөлу, айырбастау және тұтыну процесінде пайда болатын қоғамдық және жеке мүдделерді қорғау мүмкін болады.
Нарықтық экономика ресурстың барлық материалдық, еңбек және қаржылық түрлерін ұтымды пайдалануды көздейді, олар кәсіпкерлік іс-әрекеттің күтілетін нәтижесін қамтамасыз етуі тиіс.
Қаржылық сипаттағы тиімді экономикалық шешімдер қабылдау бухгалтерлік есеп жүйесінде жазылып тіркелген, жинақталған ақпараттар негізінде іске асырылатындығына сай міндет пен қызмет атқарушы қаржыгерлер мен бухгалтерлер тағы да басқа жауапты адамдар сапалы және саналы жасалған бухгалтерлік есеп жүйесіндегі көрсеткіштерді зерттеп зерделей білуі керек.
Қазіргі уақытта болып жатқан нарықтық қатынастар кәсіпорындардың шаруашылықты жүргізуші субъект ретінде құқық жағдайларын едәуір нығайтып, олардың көптеген өндірістік және қаржылық мәселелерді өз бетінше шешуіне мол мүмкіншілік ашты.
Атап айтқанда, ішкі және сыртқы нарықта білікті серікті таңдауға қол жетті, өйткені болашақтағы бірлескен іс әрекеттің тиімділігі көбінесе осыған байланысты болады.
Кәсіпорындар бұрынғыдай жоғары жақтың жөн сілтеуімен емес, контрагенттерді (жабдықтаушы, сатып алушы, мердігер, банк, инвестор және т. б. ) қазіргі кезде өз қалауы бойынша алады. Олардың өздеріне іскер серіктерді қаншалықты дәл және қатесіз таңдауымен нарықтық қатынастар негізінде мүмкіндігінше тез және дұрыс бағдар тауып, оны ұстануына қарай жұмыстарының тиімділігі әр түрлі болады.
Бүгінгі күні нарықтық қатынаста бәсекеге қабілетті кез келген кәсіпорынның ақша құралдарының жоғары көрсеткішке жетуі маңызды орын алады. Өз қызметінің әрі қарай ілгерілеуіне қаржылық инвесторларының да үлесінің көп болуы сол кәсіпорынға тікелей әсер етеді.
Әр жылдың аудиторлық қорытындысы бойынша қаржы шаруашылық орындарының ақша құралдары мен қаржы салымдарының оң нәтижеге жетуі сол мекеме жұмысының жемісті болғандығын көрсетеді.
Курстық жұмысымның тақырыбы- «Қысқа мерзімді қаржы салымдары мен ақша құралдарын аудиттеу».
Курстық жұмыстың өзектілігі- қысқа мерзімді қаржы салымдары мен ақша құралдарына аудит жүргізудің теориялық мәні мен практикалық қызметін толықтай ашып көрсету.
Курстық жұмыстың мақсаты- қысқа мерзімді қаржы салымдары мен ақша құралдарының теориясы мен тәжірибесін кәсіпорын қызметі арқылы көрсету.
Курстық жұмыстың мазмұны негізгі үш бөлімнен тұрады:
1 Қысқа мерзімді қаржылық салымдар мен ақша құралдарының теориялық негіздері
1. 1 Қысқа мерзімді қаржылық салымдар, олардың мәні, мағынасы, есебі және аудитінің теориясы
1. 2 Ақша құралдарының мәні, мағынасы және есебі мен аудитінің теориясы
2 Қысқа мерзімді қаржылық салымдар мен ақша құралдарының аудиті
2. 1 «Қазақшетсақтандыру» компаниясының шаруашылық қызметіне және есеп саясатына сипаттама
2. 2 «Қазақшетсақтандыру» компаниясының ақша қаражаттары мен инвестициясының бухгалтерлік есебі мен аудитін ұйымдастыру
2. 3 «Қазақшетсақтандыру» компаниясының қысқа мерзімді қаржылық салымдары мен ақша құралдарына аудит жүргізу әдістемесі және оның нәтижесі
3 Аудиторлық қызметті жетілдіру
3. 1 Қаржы шаруашылық ұйымдары есебінің аудитін жетілдіруді арттыру.
Бірінші бөлімде ақша құралдары және қысқа мерзімді қаржы салымдары түсінігі, мәні мен мағынасы, есебі мен аудитіне теория жүзінде сипаттама берілген. Екінші бөлімде «Қазақшетсақтандыру» компаниясының есеп саясатына тоқталып, қаржы салымдары мен ақша құралдарын аудиттеуді «Қазақшетсақтандыру» компаниясының қаржылық операциясын қолдану арқылы жүргізген. Үшінші бөлімде қаржы шаруашылық ұймдары есебін аудиттеуді жетілдіру бағыттары көрсетілген. Соңында қорытындылап, пайдаланған ақпар көздері берілген.
1 Қысқа мерзімді қаржылық салымдар мен ақша құралдарының теориялық негіздері
1. 1 Қысқа мерзімді қаржылық салымдар, олардың мәні, мағынасы, есебі және аудиті
Кәсіпкерлік табысты, капитал өсімін немесе пайызын алу мақсатында әр түрлі экономика саласына капитал жұмсау жолымен іс жүзіне асырылатын жиынтық шығындарды қаржы салымдары (инвестиция) деп атаймыз.
Басқа жақтағы тысқары ұйымдардың құнды қағаздарға, мемлекеттік және жергілікті қарыздардың пайыздық облигацияларына салымдар, сондай-ақ басқа заңды және жеке тұлғаларға берілген қарыздар қаржылық салымдар болып саналады.
Қаржы салымдары жұмсау мерзімі бойынша төмендегідей бөлінеді:
- қысқа мерзімді;
- ұзақ мерзімді;
- мерзімсіз қаржы салымдары.
Қысқа мерзімді қаржы салымдары- бір жылға дейін иемдену мерзімі, бұл еркін ақшалай қаражатты уақытша орналастыру мақсатында оңай өткізілетін бағалы қағаздардағы компанияның инвестициясы.
Қаржы салымына (қаржылық инвестиция) кәсіпорындар мен ұйымдардың басқа заңды тұлғалардың құнды қағаздарын (акцияларды, облигацияларды және басқа да құнды қағаздарды сатып алуға, депозитке салған тағы да басқа) сатып алуға жұмсаған қаржылары жатқызылады.
Өздерінен алынатын табысқа байланысты құнды қағаздар мынадай екі топқа бөлінеді:
- қарыздық құнды (бағалы) қағаздар;
- инвестициялық құнды (бағалы) қағаздар.
Қарыздық құнды қағаздар - құнды қағаздың бұл түрі бойынша эмитент көрсетілген уақыт барысында белгіленген пайыз көлемінде (процентімен) тиісті қарыздарын өтеуге (төлеуге) міндетті. Қарыздық құнды (бағалы) қағаздарға облигацияның барлық түрлері, вексельдер, тағы да басқа бағалы қағаздар жатқызылады.
Инвестициялық құнды қағаздар - құңды қағаздың бұл түрі иемденушіге активтің бір бөлігін иемденуге құқық береді. Құнды қағаздардың бұл түріне акцияны жатқызуға болады.
Қысқа мерзімді қаржы салымдарын нормативтік реттеу. Барлық ұйымдардағы бухгалтерлік есептің негізгі нормативтік құжаттары Қазақстан Республикасының азаматтық кодексіне, ҚР 1995 жылғы 26 желтоқсандағы (2007 жыл 28 ақпан түзетулер мен толықтырулар) «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» Заңдарына сәйкес, 1998 жылғы 20 қараша (2006 жыл 5 мамыр түзетулер мен толықтырулар) «Аудиторлық қызмет туралы» және бухгалтерлік, аудиторлық (2006 жыл мамырдағы толықтырулар мен өзгертулер) стандартымен субъектілердің қаржы-шаруашылық қызметінің бухгалтерлік Бас шоттары, басқа да нормативтік және құқықтық актілер негізіне байланысты жүргізіледі. Бұл құжаттарды есеп саясаттарын жасағанда лицензиясы бар ұйымдары басшылыққа алады.
Халықаралық және отандық стандарт бойынша қаржы салымдарының бухгалтерлік және аудиторлық есептері БЕС 8 «Қаржылық инвестиция есебі» және оған әдістемелік ұсыныс, БЕС 13 «Шоғырландырылған қаржылық есеп және еншілес серіктестіктегі инвестиция есебі» және әдістемелік ұсыныс, БЕС 14 «Тәуелді шаруашылық серіктестігіндегі инвестиция есебі» және оған әдістемелік ұсыныс, ХҚЕС 28 «Қауымдасқан ұйымдарға салынған инвестициялар» бөлімдерінде қарастырылған.
Кәсіпорындар мен ұйымдардың қай саладағы болмасын өз қызметінің сонғы нәтижесінде негізгі мақсаты пайда табу екендігі кімге болса да белгілі. Осыған сәйкес кәсіпорындар мен ұйымдар өзінің бос тұрған яғни, уақытша пайдаланылмай тұрған ақшаларын айналысқа салса ғана оны тиімді пайдаланғаны болып табылады. Бұндай тәуекелге бел байлау кей уақыттарда кәсіпорындар мен ұйымдарға табыс әкелсе, екінші бір кезеңде шығынға ұшыратуы мүмкін. Осы айтылғандай шығынға ұшырамау үшін бухгалтерлік есеп жұмысын дұрыс жүргізіп, оның мәліметтерін уақтылы пайдалану керек. Нарықтық экономика жолымен жүретін әрбір кәсіпорындар мен ұйымдар үшін бұндай тәуекелге бару міндетті болып табылады. Міне, осы айтылғандарға сәйкес кәсіпорындар мен ұйымдардың қаржы салымына табыс табу мақсатыңда басқа заңды тұлғаның шығарған құнды қағаздарын сатып алуға жұмсаған ақшалары жатқызылады. Құнды қағаздар сатылып алынған құны бойынша кіріске алынады. Ал кәсіпорындар мен ұйымдардың байланысын құру барысында құнды қағаздардардың сатылып алынған құны мен ағымдағы құны салыстырылып, екеуінің ең төменгісі алынады. Жалпы кәсіпорындар мен ұйымдар өздерінің қаржы салымы қатарына жатқызылатын активтері арқылы мынадай табыстар таба алады:
а) пайыз, дивидендт және роялти түріндегі табыстар;
ә) қаржы салымына жұмсалған қаржы көлемінде капиталдың артуы;
б) инвестордың басқа да табыстары.
Кәсіпорындар мен ұйымдар қысқа мерзімді қаржы салымдарын өзінің бухгалтерлік балансында ағымдағы құны бойынша бағалаған жағдайда (уақытта) күнделікті қор биржалары мен биржадан тыс жерлердегі қаржы салымдары құнының өзгерісін бақылап және оның нәтижесін бухгалтерлік есеп құжаттарына түзетіп жазып отыруы тиіс. Егер қаржы салымының, яғни инвестицияның қор биржаларындағы немесе биржадан тыс нарығындағы ағымдағы құны өссе оны кәсіпорындар мен ұйымдар есепті кезеңнің табысына жатқызады, ал керісінше қаржы салымының қор биржаларындағы немесе биржадан тыс нарығындағы ағымдағы құны кеміген жағдайда есепті кезеңнің шығынына жатқызады.
Қысқа мерзімді қаржы салымдарын өзінің бухгалтерлік балансында сатып алу және ағымдағы құнының ең төменгісі бойынша бағалаған жағдайда (уақытта) кәсіпорындар мен ұйымдар мынадай үш тұжырымды басшылыққа алады:
а) баланстық құнды тұтастай жиынтық портфель негізінде анықтау;
ә) баланстық құнды жиынтық портфель негізінде инвестиция түрлері бойынша, яғни сатып алу құны мен ағымдағы құнының ең аз (төменгі) құнын анықтау;
б) баланстық құнды жеке инвестициялар негізінде анықтау.
Айналымдық қаражат функционалдық аудитінің құрамдас бөлігі болып бағалы қағаздарға қысқа мерзімдік қаржы салымы мен басқа кәсіпорындарға берген қарызды бақылау және талдау саналады.
Қысқа мерзімді қаржы инвестициялардың функционалдық аудит бағдарламасына келесі жағдайлармен басқару қызметтердің дұрыс орындалуын тексерулерді кіргізу керек:
- бухгалтерлік баланста қысқа мерзімді қаржылық салымдарды көрсетуін;
- қысқа мерзімді қаржы салымдарды бағалау мен қайта бағалауын;
- бағалы қағаздарды алу жөніндегі бухгалтерлік жазбалар жүргізілуін;
- бағалы қағаздардың сатып алу мен номиналды бағасы арасындағы айырманы есептеп шығаруын;
- есепте қысқа мерзімді қаржы салымдарының істен (есептен) шығуын көрсетуін;
- бағалы қағаздардың синтетикалық есебі мәліметтерінің аналитикалық есепке сәйкестігін.
Егер қысқа мерзімді қаржы салымдар сатып алу мен ағымдағы ең аз бағамен есепке алынса, онда баланстық құн жеке инвестиция негізінде, жалпы алғанда инвестиция түрлері бойынша жиынтық қоржын негізінде анықталады. Қысқа мерзімді қаржы салымдарының ағымдағы құны өзгерісінен болған табыс немесе шығын сол орын алған есепті кезеңде танылады.
Облигациялар аудитінде облигациялар шығару сәтінде эмиссия жобасында жарияланған олар бойынша пайыздар нарықта айналатын сол топтағы облигациялар жөнінде пайыздармен әрқашан үйлеспейтінін есте сақтау қажет. Бұған байланысты түсініктемелер мен ұғымдарды ажырата білуіміз қажет:
- қарыздың барлық мерзімі бойы пайыз төлейтін облигацияны айналымға шығарарда кесімді белгіленген атаулы пайыздық мөлшерлеме;
- тартымдылығы мен тәуекелдік дәрежесі бойынша шығарымның ұқсас шарттары бар облигациялар нарығында төленетін сомаға байланысты ағымдағы мөлшерлеме.
Облигацияның әрбір эмиссия жүргізуші мекемесі ылғи да айналымға шығару уақытындағы атаулы пайыздық мөлшерлеме ағымдағымен сәйкес шығуына ұмтылады. Әдетте, облигацияны орналастырғанда атаулы пайыздық мөлшерлеме не нарықтан жоғары, не болмаса одан төмен болады. Сондықтан айналымға шығарылатын облигациялардың ағымдағы құны жарияланған атаулы құннан басқаша болады. Атаулы құн сатылым бағасынан жоғары болса, облигация сыйақымен шығарылады. Сыйақы көрсетілген бағадан және атаулы құннан жоғары өткізу құны арасындағы алынған айырма нәтижесіне тең.
Ұзақ мерзімді қаржы салымдарын қысқа мерзімді салымына ауыстыру келесі тәсілдер арқылы жүргізіледі:
- егер қысқа мерзімді қаржылық салымдар сату құны мен ағымдағы құнның ең аз бағасымен ескерілсе, сату құны мен баланстық құнның ең аз бағасымен. Бірақ инвестициялар бұрын қайта бағаланса, онда көшіру негізінде оларды қайта бағалау сомасы есептен шығарылуы тиіс;
- баланстық құнмен, егер қысқа мерзімді қаржылық салымдар ағымдағы құнмен ескерілсе, бұрын жасалған қайта бағалау сомасы бұл салымдар бойынша кіріс деп танылады.
1. 2 Ақша құралдарының мәні, мағынасы және есебі мен аудиті
Ақша құралдары тауарларды айырбастау құрал ретінде әрекет етеді, ол тауар өндірісімен үздіксіз байланыста болады. Ақша құралдары дамыған тауарлық шаруашылықтың ажырамас бөлігі болып табылады. Ақша қаражаттары тауарлар мен қызметтердің үлкен массасының қозғалысын, сонымен бірге қаржы-кредит жүйесі арқылы жеткізушілер мен тұтынушылар арасында ақша құралдарының қозғалысын туындатады.
Ақша қаражаттарының мәні ақша жинақтарын қалыптастырудың механизмдерін құру және кеңейтуде, барлық қаржылық ресурстарды жұмылдыруда және оларды ұдайы өндірісте тиімді қолдану үшін инвесторларға беруде жатыр.
Ақша құралдары тауарларды, қызметтерді, тауарлық-материалдық құндылықтарды шаруашылық-қаржылық қызмет нәтижелерін құндық есепке алу және бақылау ретінде қолданылады.
Ақша қаражаттарының нарықтық экономикадағы ролі еңбекақы, сыйақы түрінде еңбек шығындарын құндық өлшеу және бақылау ретінде, яғни еңбек өлшемі мен тұтыну өлшемін, еңбектің саны мен сапасын бақылау құралы ретінде, сонымен бірге еңбек өнімділігін ынталандыру мен арттыру құралы ретінде айқындалады.
Ақша құралдарын нормативтік реттеу. Халықаралық және отандық стандарт бойынша ақша құралдарының бухгалтерлік есебі жүргізу 4 БЕС «Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп», 7 ХҚЕС «Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есептер» қарастырылған.
Қай саладағы кәсіпорындар мен ұйымдар болмасын өз қызметі барысында басқа заңды және жеке тұлғалармен қарым-қатынас жасайтындығы белгілі. Сол уақыттардағы операциялардың барлығы дерлік ақшамен есеп айырысу арқылы жүргізіледі. Кәсіпорындар мен ұйымдарда ақшалар арқылы есеп айырысу операцияларының бухгалтерлік есебін жүргізгенде мыналарды басшылыққа алу керек:
- ақшалар арқылы есеп айырысу операцияларын толық және уақтылы дер кезінде есептеу;
- кәсіпорындар мен ұйымдардағы ақшалардың түгелділігін және олардың тиімді пайдаланылуын бақылау;
- есеп айырысу, төлеу тәртібін бақылау, кәсіпорын ақшаларының кіріске алынуы мен шығыс етілуін дұрыс есептеу.
Ақшалар шоттарында тек қана жедел арада міндеттемелерді өтеу үшін төлем жасауға қабілетті активтер есептеледі. Кәсіпорындар мен ұйымдардың ақшалары олардың кассасындағы, есеп айырысу және валюталық шоттарындағы ақшаларынан, банктердегі арнаулы шоттарындағы ақшаларынан, сондай-ақ аударылған жолдағы ақшаларынан құралады. Кәсіпорындар мен ұйымдардың бухгалтерлік балансындағы ақшаларының қалдығы деп аталатын бабында ақшалар шоттарындағы ақшалардың барлық қалдығының жиынтық сомасы жазылады.
Транзиттік экономика жағдайында функционалды аудиттің өте өзекті бағыты- ағымдағы активтің ең жылжымалы және толық өтімді элементтері қатарына жататын ақша мен оның баламаларының төлеу циклі мен қозғалысын тексеру болып табылады. Ақшалай операциялар қарқынды кең ауқымды сипаттама болып келеді. Дәл осы шағын деңгейде үлкен резервтер мен әртүрлі бұрмалаулар жасырынған.
Ақшалай мен кассалық-банктік операцияларды жүргізу заңнамалық, жалпы мемлекеттік, ведомствалық және басқа нормативті актілермен жеткілікті түрде қатаң реттелген. Сондықтан төлеу циклі функционалды аудитін өткізуге дайындық кезінде қабылдаған заңдардың, стандарттардың, бухгалтерлік есептің, аудиттің, ақша қолданылуын, қаржылық бақылаудың нормалары мен ұйымдастыру ережелерінің талаптарын мұқият оқып-білу қажет. Операциялық аудитор кәсіпорынның төлеу мен қозғалыс циклін есептеу мен бақылау жүргізудің сапалы жақтары туралы анық тұжырымдамаларын қамтамасыз ету қажеттілігіне байланысты проблемалық сипаттағы көптеген заңдық, ұйымдастырушылық, әдіснамалық (методологиялық), қаржылық, есептік, экономикалық мәселелерді шешудің баламалы мүмкіндіктерін қарастырған жөн.
Дегенмен, жалпы аудитте ақшалай операцияларды тексеру тәсілдерінің өзіндік ерекшеліктері бар. Олар жалпы әдістер арқылы жасалса да, бұл операцияларды уақтылы және тиімді атқаруға ерекше көңіл аударатын төлеу циклінің функционалдық аудитінде бұлар, шынында, жеткіліксіз. Сондықтан ғылыми зерттеулердің күн талабына сай бағыты- ақшаны басқарудың функционалды аудитінің ерекше тәсілдерін анықтау мен ізденістерін талдау болып саналады.
Ақшалай ағымның төлем мен қозғалысы циклі функционалды аудитінде экономикалық талдау, бақылау мен статистиканың классикалық әдістерімен қатар, сарапшылық бағалау, жай және күрделі пайыз есептеулері, дисконттау, интегралды, сараланған (дифференциалды) және матрицалық тәсілдер, желілік, желілік емес және өсіңкі бағдарламалау және т. б. кеңінен қолданылуы керек. Жергілікті аудиттің арнайы әдіс тәсілдерінің көмегімен ақшаны басқару мен құнды қағаздардың тиімділігін арттыру мен ұйымдастыруды жақсартудың әртүрлі резервтерін ашуға болады. Мәселен, инкассация мен төлемді тездету, флоутты, электронды ақша аударуды, сейф жүйесін, репо мәмілесін, бақылау шегі теориясын және т. б. ең көп шамаға молайту сияқты тәсілдерді дұрыс және уақтылы қолдану нақты ақша мен құнды қағаздарды шапшаң және ұтымды пайдалануға мүмкіндік береді.
Операциондық аударма төлем мен ақша қозғалысы циклінің жергілікті аудитін өткізгенде мыналарды анықтайды:
- касса- банк құжаттарын жасап, өңдейтін адамдардың сапалы және сандық құралы;
- бұл жұмыс учаскесі қызметкерлері кімге есеп береді;
- касса-банк және басқа ақшалай операциялардың дұрыстығын кім, қашан және қалай тексереді?
- Кәсіпорында кассадағы ақшаның бар-жоғын кенеттен тексеруді жүйелі жүргізуге арналған тұрақты жұмыс істейтін комиссияны тағайындау туралы басшының бұйрығы бар ма?
- Бұл бұйрық орындала ма, кассаны кенеттен тексеру актілері бар ма және олардың мазмұны қандай?
- Аналитикалық және синтетикалық есеп, шаруашылық бақылау мен ақшалай операцияларды жедел қолдау жолға қалай қойылған?
Ақша құралдарымен, әсіресе оның жылжымалы бөлігі- қолма-қол ақшамен (еңбекақы бергенде, өндірістік шығыстарды төлегенде, есеп берілетін соманы беру мен пайдалануда және т. б. ) жасалатын операциялар- міндетті тұтастай тексеруді талап етеді. Ықтимал бұрмалаулар мен қызмет бабын теріс пайдалану- касса-банк операцияларын бақылаудың маңызды міндеті.
Іс-тәжірибе кездесетін, жасалу тәсілдері бойынша касса-банк операцияларының атқарылуы мен шот төлемдері процесіндегі қызмет бабын теріс пайдалану мен бұрмалаулар былайша жіктеледі:
- ресімделген құжаттармен және қолхаттармен жасырылған және ештеңемен жасырылмаған ақшалай қаражатты тікелей ұрлау;
- банктен, әр түрлі тұлғалар мен ұйымдардан кірістік ордерлер бойынша, басқа ұйымдардан сенімхат бойынша түскен ақшаны кіріске алмау және иемдену;
- кассадағы ақшаны есептеп шығару, бір құжатты қайтадан пайдалану, кассалық құжаттар мен есептерде жиынтықты дұрыс есептемеу;
- ақшаның жалған құжаттар бойынша негізсіз есептен шығару сомасын көбейтіп, заңды ресімделген құжаттардағы жалғандық;
- әртүрлі тұлғалар мен ұйымдарға заңды есептелген соманы сіңіріп кету, соның ішінде еңбекақыны, депонентті соманы негізсіз иелену;
- контрагенттермен және халықпен дайын өнім, тауар үшін қолма-қол ақшамен есеп айырысу, бақылаушы кассалық ақпараттарды қолданбай жұмыс орындау мен қызмет көрсету және т. с. с.
Мұндай бұрмалаулар мен теріс пайдаланулар кассирді дұрыс іріктемеу, кассаны жиі тексермеу, ішкі бақылаудың нашарлығы және т. с. с. салдарынан болады.
Төлем циклінің функционалды аудитінің күрделі учаскелерінің бірі- кассалық операцияларды тексеру. Ең алдымен кассадағы кассалық операцияларды кім және қалай атқаратынын білу керек. Тексерудің қорытындылары аудитор, бас бухгалтер және кассир қол қоятын акт жасаумен ресімделеді. Ақшалай құралдардың немесе ақшалай құжаттың және басқа құндылықтардың артық шығуы немес кем шығуы анықталған жағдайда кассирден жазбаша түсініктеме алу керек. Ақша құралдарының көп жетіспеуі табылғанда, аудитор кәсіпорын басшысына кассирді тексеру анықталғанша міндеттерінен шектеу туралы мәселе қояды.
... жалғасы- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.

Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz