Элеватордың жұмысшы ғимараты
![](/assets/img/loading.gif)
![](/assets/img/loading.gif)
Жоспары
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
І. Әдебиетке
шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... ... ... ..7
ІІ. Негізгі
бөлім ... ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... ... ... ... .10
2.1 Элеватордың жұмысшы
ғимараты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10
2.2 Транспорттық және технологиялық жабдықтардың
орналасуы ... ... ... ... 12
2.3 Элеватордың
технологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ...15
2.4 Элеваторда өнімді қабылдау
құрылымдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22
2.5 Элеватордан астықты жөнелту
бөлімшелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25
2.6 Астықты сақтау кезіндегі негізгі технико – экономикалық көрсеткіштер
есебі ... ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27
Қорытынды ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... ... ... ... ... ... 31 Пайдаланылған әдебиеттер
тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...32
Кіріспе
Бұл курстық жұмысымның мақсаты – астықты сақтауда қолданылатын
элеваторлардың типтерімен, олардың жұмыс істеу принцптерімен, онда өтетін
процестермен таныстыра отырып, түсіндіру болып табылады.
Астық өндірісі
Астық өндірісі – ауыл шаруашылығының ірі саласы. Астықтан ұн, нан,
макарон, жарма, тәтті тағамдар сияқты адам баласына ең керекті өнімдер
алынады және оны күрделі жем ретінде мал шаруашылығында да кеңінен
пайдаланады. Астық құрғақ жағдайда өте ұзақ сақталады, әр түрлі пішінді
қамбаларға құюға және жер жүзінің түкпір-түкпіріне тасымалдауға қолайлы,
ыстықтан да, суықтан да қорықпайды. Міне осыдан барып барлық жер жүзіне кең
тарап кеткен. Міне осындай маңызды ерекшеліктеріне қарай дүние жүзінің
көптеген елдерінде егін шаруашылығын дамытуға, сапалы астықты мол өндіруге
үлкен мән беріледі. Қазақстан астық өндіру жөнінде дүние жүзіндегі белгілі
елдердің қатарына жатады. Республикада астық шаруашылығын өркендетуге басты
көңіл бөлініп, жыл сайын орташа есеппен өндірілетін астықтың көлемі 26.5-
28.5 млн тоннаға жеткізу көзделіп отыр. Ауа райының қолайлы жылдары
Қазақстанда астық өнімі 32-34 млн тоннаға дейін жетеді. Қазақстан
республикасында астық дақылдарының көптеген мол өнімді, сапасы жақсы жаңа
сорттары шығарылып отыр, олар еліміздің барлық жерлеріне кең таралады.
Астық көп өндірілетін солтүстік аймақтарда элеватор және астық қамбалары
көп салынып, ондағы барлық орындалатын жұмыс механикаландырылған және
автоматтандырылған.
Элеваторлық өндіріс
Элеваторлық өндіріс – ауыл шаруашылығы өндірісі мен қайта өңдеу
өнеркәсібінің арасындағы байланыстырушы буын. Сондықтан кәсiпорындардың
халық шаруашылығында маңызды рөлге ие болады.Сонымен қатар элеваторлык
өндiрiс астық және тұқымдарды колхоз және совхоздардан тұтынушыларға
жiберiлуiн камтамасыз етедi. Элеваторлық өндipiciнiң касiпорындарында
астықтың сапасын және сақтау мерзiмiн ұлғайту үшiн қабылдайды және өңдейдi.
Дәндi жинау аса қысқа уақыт, тiптi күндермен есептелетiн уақытта
жүргiзiлетiндiктен, сол дән массасын қоспалардан тазарту, кептiру, сақтау
жұмыстарын элеватор өндipici атқарады.
Алынған астық массасының 80% ұн және жарма өңдеуге кетедi. Астықтың
едәуiр бөлiгiн құрама жем өндiрiсiнде пайдаланады. Құрама жемде астықтың
және өңдеудегi жанама өнiмнiң үлесi 40% - дан 60% - ға дейiн. Тамақ
өндiрiсiнiң кейбiр салалары да дәндi шикiзат ретiнде қолданады. Элеваторлық
өндiрiс сонымен қатар жоғары сапaлы сортты тұқымдарды дайындауға үлкен
жұмыс жүргiзедi. Ауыл шаруашылығына элеваторлық өндipiciнiң үлесiне 40%
қажеттi дән дақылдарының тұқымдарын дайындауға және 100% буданды және
жүгерiнiң сортты тұқымдары келедi.
Элеваторлардың бiрнеше түрлерi болады: дайындау - оларды нан қабылдау
кәсiпорындарында салады; өндiрiстiк - диiрмендi, жармалы құрама жем
зауыттарында салады; кайта тиеу - теңiз жане өзен порттарында, ipi темiржол
стансцияларында сaлады. Қaзipгi заманғы элеваторлардың сыйымдылығы 25000 т
бастап 14000...150000 т дейiн жуықтайды. Элеваторлық өндipic келесi
негiзгi мiндеттерді орындайды:
1) астық және майлы дақылдардың тұкымдарын кабылдайды;
2) олардан ipi бiртектi топтамалар қалыптастырады;
3) астықты және тұқымды тазарту және сорттау, олардың кептiруiн және
желдетуiн колданып, талаптарға сай келтiрiп, астықтын сапасын жақсартады;
4) астық өңдеу өндiрiсiн үздiксiз дәнмен, ал тұрғындарды кажеттi сапалы
өңдеу өнiмдерiмен қамтамасыз етедi.
1.сурет Элеватордың негізгі түрлері
2.сурет
3.сурет
Принципиальные схемы выполнения отдельных операций на хлебоприемком
элеваторе и их возможные взаимные связи:
а —қабылдау; б — тазалау ; в —кептіру; г — перегонка; с) — жіберу ; 1 —дән
тазалағыш машина; 2 — дән кептіргіш ; 3 — силостық корпус; 4 —жібергіш
бункерлер ; 5 — нория; 6 —таразы.
4.сурет
І. Әдебиетке шолу
Бұл бөлімде негізгі курстық жұмысымды жазуға тірек болған
әдебиеттердегі құнды мәліметтермен таныстырғым келеді. Бірінші әдебиет
бойынша, негізгі астықты сақтау кезіндегі технико – экономикалық
көрсеткіштер есебін құрғанда бидайдың базистік және шектеулі кондицияларын
ескере отырып, есептедім. Алынған астық массасының 80% ұн және жарма
өңдеуге кетедi. Астықтың едәуiр бөлiгiн құрама жем өндiрiсiнде пайдаланады.
Құрама жемде астықтың және өңдеудегi жанама өнiмнiң үлесi 40% - дан 60% -
ға дейiн. Тамақ өндiрiсiнiң кейбiр салалары да дәндi шикiзат ретiнде
қолданады. Элеваторлық өндiрiс сонымен қатар жоғары сапaлы сортты
тұқымдарды дайындауға үлкен жұмыс жүргiзедi. Ауыл шаруашылығына элеваторлық
өндipiciнiң үлесiне 40% қажеттi дән дақылдарының тұқымдарын дайындауға және
100% буданды және жүгерiнiң сортты тұқымдары келедi. [1]
Бидай - адам баласы ежелден пайдаланып келе жатқан ең негiзгi дақыл.
Ол жер шарында кең тараған, қазiр барлық егiлiп жүрген ауыл шаруашылық
дақылдарының iшiнде бірінші орын алады. Бидай белогының құрамында адам
организiмiне керектi барлық амин қышқылдары бар, сондықтан олар түгелдей ет
белогына айналады. Бидайдын егiстiк көлемi мен оның жалпы түсiмi бойынша
бiздiң елiмiз жер жүзiнде бipiншi орын алады. Оның eгic көлемi 70-80 млн га
— дан асады. Бұл басқа егiлiп жүрген ауыл шаруашылық дақылдарының көлемiнiң
50 процентiне жуығы. Бидай дәндi дақылдары (Jramineal) тұкымдастығына
(Triticum) тегiне жатады, кейде қоңыр бас тұқымдас деп те атайды. Бидай
тегiне 27 түрi кiредi. Оның iшiнде ең көп тарағаны жұмсақ бидай (Triticum
aestivum) екi түрге бөлiнедi: жаздық және күздiк бидай. Жаздық бидайды
көктемде, күздiк бидайды күзде егедi. Күздiк бидай қысқы жылы оңтүстiк
аймақтарға ғана егiледi. Күздiк бидай барлық бидай eгісі көлемiнiң 20-25%
ғана алады. Жаздық бидай өте кең тараған, барлық бидай егiсiнен 75-80%
алады. [2]
Элеватордың жұмысшы мұнарасы, силосты корпусы галереямен өзара
байланысқан, галереялар силостардан төмен орналасады. Галерея ішінде
ленталы транспортерлар өз жұмыстарын атқарады, силостарда тиейді немесе
түсіреді.Жұмысшы мұнарасында орналасқан: астықты көтеретін нориялардың
головкалары бар; норияларды жұмысқа келтіретін электрдвигательдер, таразы
үстіндегі бункерлер, таразы (ожаулы); таразыдан бункерге тасымалдайтын
құбырлар, дискілі триерлер мен сепараторлар, сепаратор астындағы бункерлер,
норияның башмактары бар. Ғимараттың орталық жағында астық кептіргіш жасап
тұрады, оның жоғарында ішкі астыққа арналған бункерлер орналасады. Жүк
көлігінің қорабынан астықты бункерге түсіреді, оның ішінен ленталы
транспортер арқылы нориямен элеваторға барады. Автомобильдерге тиелетін
астық кенет операциясы деп саналады, ол элеватордың башнясына жөнелтіледі.
[3]
Элеватордың технологиялық жұмыс жасау схемасын астықтың
принципиалдық бірқалыпты заладануынан поток ішінен тиеуі мен сақтауына
дейін орналастырады. Егер өнімділігі технологиялық машинаның өнімділігінен
транспорттық жабдықтардан төмен болса, ол машинаның оперативтік бункерлерде
залалдауға дейінгі және кейінгі жұмыстары жүргізіледі. Осыған орай ол
астықтың бірқалыпты залалдануын қамтамасыз етеді, және қалған операциялары
да жүзеге асырылады. Оперативтік бункерлер кейбір жағдайларда қажет болады
кейде коэффициенттілік бір қалыпта өзгереді(мысалы: астықты су көлігінен
қабылдау). Элеваторда астықтың қозғалу схемасы барлық жағдайда тек нақт ы
операцияны орындағанда, сандық және сапалық санауларды қажет етеді.бұл
схемаға таразы, сұрыптағыш қондырғылар және астықты іректеудегі қондырғылар
астықтың анализін анықтауға кіреді. [4]
Өндірістік элеваторлардың бағыты – өндірістің үздіксіз жұмысы үшін
астықты сақтау, теміржол маршруттарымен және су транспорттары арқылы келген
астық тез арада түсіріліп және келген астықтың біртекті партиясын өндіруге
дайындау болып табылады. Нәтижесінде эксперуатациялық санаудың ерекшелігі,
бірнеше типті өндірістік элеваторндың жобалары құрылған: М-2х100, М-3х100,
М-2х175 және М-3х175. Олар нориялардың санымен ажыратылады (2 немесе 3)
және өнімділіктері (100-175 тсағ). Көп таралған элеватор М-2х100 орташа
өнімділік үшін (150-210 тсағ).
Астықты түсіру теңіздік және өзендік болып бөлінеді. Бұл әртүрлі жүктердің
және конструкцияларының маңызды көлемін түсіндіреді. Өзендік судтардын жугі
1000, 2000, 3000т. Теңіздік судтардын жүгі көп тонналық.
Су транспорттының организациясы жөнелту қондарғыларының қуаты
неғұрлым жоғары болуына талпынады, бірақ жұмысшы элеваторға бағынышты
болмау керек. Бұл үшін арнайы қоректендіргіш бункерлер қарастырылған,
өзендік судтың астықты жөнелту сыйымдылығы 500-1000т, теңіздік 3000-4000т.
Жөнелту қондырғыларының конструкциясы спецификалық талаптарға
байланысты әртүрлі орындалуы мүмкін. Ең маңызды талаптың бірі, барлық
трюмдарға астықты бір бағытта жөнелту керек. Бұл көбінесе галерей
қондырғылары, бірнеше жөнелту транспорттары және жөнелту трубалар арқылы
жүзеге асырылады. Астық өнімділігіне байланысты конвейерге көбінесе екі,
үш, төрт параллельді қондырғылар арқылы түседі. Жөнелту трубаларына бірнеше
талаптар қойылады: олар вертикальды жазықтықта айналуы керек, ұзындығы
бойынша өзгеруі, сонымен қатар вертикальды осьпен айналуы керек. Планда
жөнелту трубасын олардың радиусының әрекеті тиегіш судносының барлық
ауданың жабатындай етіп орналастырады. Көршілес жөнелту трубаларының
арасының арақашықтығы 20...25м, биіктігі 20...22м. Жөнелту трубасын электр
лебедогінің көмегі арқылы жургізеді. [5]
ІІ. Негізгі бөлім
2.1 Элеватордың жұмысшы ғимараты
Элеватордың жұмысшы ғимараты өндірістік ортасы болып табылады, онымен
цехтың қалған құрылғылары да тығыз байланыста болады. Бұл құрылыс кезіндегі
қиын да күрделі обьект жұмысшы ғимаратының ерекшелігі оның өндірістік
ғимаратының бункерлері мен силостарының кезектесіп орналасуында. Онда
барлық транспорттық және технологиялық жабдықтары құрылған (нориялар,
таразылар, астық тазалағыш машиналар, астық кептіргіштер т.б). Барлық
жұмысшы ғимараттары жағылмайды, тек диспетчердің және басқару пульті бар
бөлімшелер жағылады. 1- ші қабаттағы еден жер үстінен 800-2500мм, қабылдау
процессі машиналардан және темір жол торабымен келген көліктер мен норияның
қабылдау байланыстары үшін орналастырылған. Жұмысшы ғимаратының жобасы
тегіс фундаметті плиткаларда орташа қысымы негізгі жабдықпен 3*10 Па-ға тең
болуы керек. Жұмысшы ғимараттың бағасы жалпы элеватордың комплексінің 30%
- ын құрайды.
Жұмысшы ғимаратында астықпен жүргізілетін өндірістік операциялар:
1. Автомобильмен, теміржолмен келген астықты қабылдау.
2. Залалдандыру.
3. Сапасын анықтау үшін тексеруге жіберу.
4. Элеваторға байланысты силостармен складтарға бөлу.
5. Астықты мекемелерге немесе транспорттарға жіберу.
Астық элеватор жұмысшы ғимаратында бір сатылы және көп сатылы
схемалармен жылжиды. Бір сатылы схемада таразы силосты конвейердің
жоғарында орналасқан. Осыған байланысты астық, нория арқылы көтеріліп,
содан кейін таразымен өлшеніп, силосты корпустарға тартылуға, көтерілуге
жіберіледі. Бұл схема жай схема, жұмысшы ғимараттың биіктігіне байланысты
(60 м. жоғары). Көп сатылы схемада жұмысшы ғимаратының төмендетуге болады.
Бұл жағдайда жұмысшы ғимаратында таразы өлшеп, силосты конвейердің силосына
астық тиеу үшін немесе сепараторға жөнелту үшін, нория қайта тасымалдану
жүреді. Осындай схеманы жиналмалы жұмысшы элеваторда төменгі биіктікке
байланысты олардың монтажы мен башенді крандары болғандықтан осыларға
қолданады. Көп сатылы схеманың кемшілігі норияларды көп қолданып,
кортуникативтік жұмыс режимін бұзады. Бұл электр қуаттың көп мөлшерде
жұмсалуын талап етеді. Яғни өндірістің шығыны көбейеді. Біздің елдерде
көптеген элеваторлар бір сатылы схемаларға сүйеніп құралған. Қазіргі
уақытта жұмысшы ғимарат темір бетондардың екі сатысын қолданады.
Көлемді жобаланған жұмысшы ғимараттарындағы элеватордың астық
залалдандырудың технологиялық процесстері: (қабылдау, тазалау, кептіру,
өлшеу, сақтау және жөнелту).
Жобаландырудың екі шешімі болады:
1. Жұмысшы ғимараттар бөлек тұрады оған аз күшпен, аз уақыт жұмсалады,
құрылысы жағынан көлемі шағын, осыған аз бетон кетеді.
2. Жұмысшы ғимарат силостармен блоктанған, бұл оның горизантальді
кинематикалық күштерге қарсы тұруын және фундаментті плиталарға сүйеніп
ұстап тұруы. Осындай ғимарат салу үшін бетон көп шығындалады және уақытты
көп қажет етеді.
Қазіргі заманға сай элеваторлар темір бетонды және монолитті темір
бетондар құралмалы , металды болады. Қазіргі уақытта жұмысшы ғимараттарды
монолитті және құралмалы етіп салады, олардың салмағы соңғыларының пайызы
80% көрсетеді.
2.2 Транспорттық және технологиялық жабдықтардың орналасуы
Нория. Ең негізгі тасымалдаушы машина, ол элеватордың жұмыс
ғимаратының жұмыс қуатын анықтайды. Қазіргі заманға сай элеватордағы
нориялар жұмысшы элеваторында түрлі операциялардың жүргізілуін қамтамасыз
етеді. Осыған орай жұмыстың тәуліктік сыйымдылығын санап анықтауға болады.
Элеватордағы ауыстырушы нориялардың эксплуатациясы көп жұмысшылардың болуын
талап етпейді.
Қазіргі кезде элеваторда 100, 175, 350 тсағ өнімділіктері бар
норияларды қондырады. 100,175 тсағ өнімділікті нориялар дұрыс бағытта
жұмысшы ғимаратының бойымен 90 градус бұрышта астық жантаяды, ол өнімділігі
350-500 тсағ қарсы бағытталған жұмысшы ғимараттың әдейі шахталарында
орнатылады.
Таразы. Жұмысшы ғимаратының жоғарында (Элеватордың бір сатылы
схемасында), орталықтағы немесе төмендегісіндегі(көп сатылы схемасында).
Элеваторда ожаулы және автоматтандырылған таразылар жұмыс істейді. Қай
таразыны алсақта оның тиімді, тиімсіз қасиеттері болады. Ожаулы таразыда
өлшенген астық дәл көрсеткішті береді, пайдаланылған коэффициент норияда
жоғары болады. Ожаулы таразы эксплуатация кезінде күрделілеу, олар үлкен
ауданмен ғимараттың биіктігін қажет етеді. Эксплуатация кезінде
автоматтандырылған таразы тиімді жеңіл болып келеді. Ғимараттың аз аумағын
қажет етеді. Жұмысшылардың күшін мүлдем қажет етпейді. Олардың кемшілігі
пайдаланылатын коэффициент норияда төмен болады.
Темір бетонды элеватор. Силосты корпусы 16 дөңгелек силостан тұрады
олардың сыйымдылығы 8 мың т диаметрі 6м, биіктігі 30м. Элеватордың жұмысшы
мұнарасы бөлек фундаменттің үстінде тұрғызылады. Башняның ішінде
тасымалдаушы-транспорт және астық тазалағыш құрылғылар, астық кептіргіш,
тарзылық механизмдер, аспирациялық машиналар т.б. бар.
Элеватордың жұмысшы мұнарасы, силосты корпусы галереямен өзара
байланысқан, галереялар силостардан төмен орналасады. Галерея ішінде
ленталы транспортерлар өз жұмыстарын атқарады, силостарда тиейді немесе
түсіреді.Жұмысшы мұнарасында орналасқан: астықты көтеретін нориялардың
головкалары бар; норияларды жұмысқа келтіретін электрдвигательдер, таразы
үстіндегі бункерлер, таразы (ожаулы); таразыдан бункерге тасымалдайтын
құбырлар, дискілі триерлер мен сепараторлар, сепаратор астындағы бункерлер,
норияның башмактары бар. Ғимараттың орталық жағында астық кептіргіш жасап
тұрады, оның жоғарында ішкі астыққа арналған бункерлер орналасады. Жүк
көлігінің қорабынан астықты бункерге түсіреді, оның ішінен ленталы
транспортер арқылы нориямен элеваторға барады. Автомобильдерге тиелетін
астық кенет операциясы деп саналады, ол элеватордың башнясына жөнелтіледі.
Теміржол вагондарынан астықты 2 жолмен түсіреді, әрбіреуінің сыйымдылығы
65т төмен астықты қабылдауы керек. Қабылдаушы құрылғылардың пішіні,
бункерлердің саны және теміржол вагондарын түсіру фронттары түсіру
машиналарының қуаттарына тікелей байланысты келетін астықтың массасымен бір
сменалық графигімен есептелінеді.
Элеваторда 2-3өнімділікті нориялар 100 немесе 175 тсағ және ленталық
транспортерларда солай өндіреді. Таразылық жабдықтар 2-3 ожаулы таразыдан
яғни көтеру массасы 20т. Астық тазартқыш сепараторлардың өнімділігі 100
тсағ, триердікі 5 тсағ. Шаңнан тазарту процесі элеваторда соңғы сатысы
болып саналады, ол аспирациялық системаның көмегімен жүзеге асырылады.
Бункерлердің сыйымдылығы. Таразылық көрсеткіштері жақшада марканың
притекуранты.
1 – кесте
Транспортты Бункердің сыйымдылығы (м3)
Таразы механизмнің
өнімділігі
(тсағ)
таразы үстінде таразының
төменінде
Ожаулы:
Э – 70 350 90 -
341В – 20А 100 және 175 30 -
120К – 10 50 және 100 15 -
121К – 5 50 7 -
Автоматтандырылған:
ДН – 4000(ВАП-4000-216) 350 40 4
ДН – 2000(ВАП-2000-243) 175 20 2
ДН – 1000(ВАП-1000-212) 100 12 1
ДН – 500(ВАП-500-202) 50 6 0,5
2.3 Элеватордың технологиясы
Элеватор – толығымен механизацияланған астық қоймасы, ол астықты
сақтайтын жұмысшы мұнарасы бар және силосты корпустан тұрады. Онда астықты
сақтау үшін барлық операциялар жүргізіледі. Қазіргі заманғы талапқа сай
элеваторларда барлық операциялар жоғарғы эффектілікпен, астықты сақтау
барлық жағдайлармен қамтамасыз етілген. Стационарлық механизацияланған
складқа қарағанда, элеватор үлкен компактілікті қамтамасыз ететін
биіктіліпен ерекшеленеді. Нақты жағдайда астық қоймасының сыйымдылық ауданы
1м2 –та лезде жоғарлайды. Типті астық қоймаларында 1т сыйымдылыққа
2,5...3,0 м3 ғимарат ауданы жұмсалады, ал элеваторда – 1,5...1,7м3.
Элеватордың нақты ерекшелігі, өндірістік құрал-жабдықтармен тығыз
байланыста, олар құрылысшы конструкциялық транспортерлар және технологиялық
жабдықтар. Сонымен өнімділігіне қарай пішініне тікелей байланысты, яғни
жабдықтармен силостардың саны, олардың материалы мен конструкциясының
аумақта орналасуы. Сондықтан элеватордың проекциясын жобалау үшін
инженерлер алдына үлкен талап қойылады, яғни олардың жоғарғы класификациялы
мамандардың болуы: құрылысшылар, механиктер, технологтар, электриктер,
экономистер т.б . о сындай талаптарды орындаған жағдайда атына заты сай
элеваторды құруға болады.
Дәндi жинағаннан кейiн өңдеу мекемесi, мүмкiндiгiнше төмен қаражаттың
және еңбектiң шығынымен, барлық кезеңдердiң орындалуын қамтамасыз ету
кажет. Собықтағы жүгерiнiң тұқымдық қасиеттерiн толық сақтау үшiн оны
келiп түскен жүгерi астығының ылғалдығына қарай түрлi типтi қоймaларға
орналастыру қажет: астық ылғалдылығы l6% дейiнгi собықтар - жай астық
қоймaларына; астық-ылғалдылығы 16%-дан 18%-ға дейiн собықтар - белсендi
желдету қондырғылары бар қоймаларда немесе қысқа мерзiмдi сақтауға
қарапайым қоймалар мен шатыр астына; астық ылғaлдылығы 20%-дан жоғары - тек
белсендi желдету қондырғылары бар қоймалар мен шатыр астарына (кептiргенге
дейiн қысқа мерзiмді сақтауға). Тәжірибенің бірте-бірте дамуы элеватордың
бағытын айқын көрсетеді. Бұл әрбір ғимараттың өзінің функционалдық
жұмысының атқаруын дәлелдейді. Элеватордың жұмыс істеуіне байланысты
қойылған талаптарға сай, әрбір ғимараттың жабдықтары ауысып отыруы мүмкін.
Толығымен элеватор, механизацияланған астық қоймасына бағытталған толық
технологияланған заладанумен астықты сақтау үшін және біріктірілген
комплекс ретінде жабдықтар мен қондырғылар үшін бөліп қарастырамыз:
1. Жұмысшы ғимаратты технологиялық және транспорттық жабдықтау;
2. Силосты корпусты транспорттық және басқа жабдықтармен жабдықтау;
3. Астықты автомобильдер ден қабылдау құрылғылары;
4. Астықты әр түрлі транспорттармен астықты өңдейтін мекемелерге жіберу;
5. Қалдықты цех;
6. Шаңды кептіру үшін аспирациялық системаның болуы;
Элеватордың жұмысы өңдірістік комплекс ретінде жүзеге асады, еге барлық
жоғарыда айтылған, технологиялық операциялар жабдықтар мен транспорттардың
көмегі арқылы жүзеге асса, онда жұмыс талапқа сай орындалған деп
есептеледі. Әрбір операция үшін астықтың силостарда бірқалыпты жылжуы,
бункермен жабдықтарда және міндетті түрде астық қабылдау мен оның
заладануына байланысты. Астық жылжуының технологиялық схемасы элеватордың
принципиалдық құрылысына жіктеледі: ол барлық силостармен бункерлер,
жабдықтармен құралдар арасындағы қызмет. Осындай операциялар, элеватордағы
астықтың жылжуы норияның көмегімен жүзеге асады.
Элеватордың технологиялық жұмыс жасау схемасын астықтың принципиалдық
бірқалыпты заладануынан поток ішінен тиеуі мен ... жалғасы
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
І. Әдебиетке
шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... ... ... ..7
ІІ. Негізгі
бөлім ... ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... ... ... ... .10
2.1 Элеватордың жұмысшы
ғимараты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10
2.2 Транспорттық және технологиялық жабдықтардың
орналасуы ... ... ... ... 12
2.3 Элеватордың
технологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ...15
2.4 Элеваторда өнімді қабылдау
құрылымдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22
2.5 Элеватордан астықты жөнелту
бөлімшелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25
2.6 Астықты сақтау кезіндегі негізгі технико – экономикалық көрсеткіштер
есебі ... ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27
Қорытынды ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... ... ... ... ... ... 31 Пайдаланылған әдебиеттер
тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...32
Кіріспе
Бұл курстық жұмысымның мақсаты – астықты сақтауда қолданылатын
элеваторлардың типтерімен, олардың жұмыс істеу принцптерімен, онда өтетін
процестермен таныстыра отырып, түсіндіру болып табылады.
Астық өндірісі
Астық өндірісі – ауыл шаруашылығының ірі саласы. Астықтан ұн, нан,
макарон, жарма, тәтті тағамдар сияқты адам баласына ең керекті өнімдер
алынады және оны күрделі жем ретінде мал шаруашылығында да кеңінен
пайдаланады. Астық құрғақ жағдайда өте ұзақ сақталады, әр түрлі пішінді
қамбаларға құюға және жер жүзінің түкпір-түкпіріне тасымалдауға қолайлы,
ыстықтан да, суықтан да қорықпайды. Міне осыдан барып барлық жер жүзіне кең
тарап кеткен. Міне осындай маңызды ерекшеліктеріне қарай дүние жүзінің
көптеген елдерінде егін шаруашылығын дамытуға, сапалы астықты мол өндіруге
үлкен мән беріледі. Қазақстан астық өндіру жөнінде дүние жүзіндегі белгілі
елдердің қатарына жатады. Республикада астық шаруашылығын өркендетуге басты
көңіл бөлініп, жыл сайын орташа есеппен өндірілетін астықтың көлемі 26.5-
28.5 млн тоннаға жеткізу көзделіп отыр. Ауа райының қолайлы жылдары
Қазақстанда астық өнімі 32-34 млн тоннаға дейін жетеді. Қазақстан
республикасында астық дақылдарының көптеген мол өнімді, сапасы жақсы жаңа
сорттары шығарылып отыр, олар еліміздің барлық жерлеріне кең таралады.
Астық көп өндірілетін солтүстік аймақтарда элеватор және астық қамбалары
көп салынып, ондағы барлық орындалатын жұмыс механикаландырылған және
автоматтандырылған.
Элеваторлық өндіріс
Элеваторлық өндіріс – ауыл шаруашылығы өндірісі мен қайта өңдеу
өнеркәсібінің арасындағы байланыстырушы буын. Сондықтан кәсiпорындардың
халық шаруашылығында маңызды рөлге ие болады.Сонымен қатар элеваторлык
өндiрiс астық және тұқымдарды колхоз және совхоздардан тұтынушыларға
жiберiлуiн камтамасыз етедi. Элеваторлық өндipiciнiң касiпорындарында
астықтың сапасын және сақтау мерзiмiн ұлғайту үшiн қабылдайды және өңдейдi.
Дәндi жинау аса қысқа уақыт, тiптi күндермен есептелетiн уақытта
жүргiзiлетiндiктен, сол дән массасын қоспалардан тазарту, кептiру, сақтау
жұмыстарын элеватор өндipici атқарады.
Алынған астық массасының 80% ұн және жарма өңдеуге кетедi. Астықтың
едәуiр бөлiгiн құрама жем өндiрiсiнде пайдаланады. Құрама жемде астықтың
және өңдеудегi жанама өнiмнiң үлесi 40% - дан 60% - ға дейiн. Тамақ
өндiрiсiнiң кейбiр салалары да дәндi шикiзат ретiнде қолданады. Элеваторлық
өндiрiс сонымен қатар жоғары сапaлы сортты тұқымдарды дайындауға үлкен
жұмыс жүргiзедi. Ауыл шаруашылығына элеваторлық өндipiciнiң үлесiне 40%
қажеттi дән дақылдарының тұқымдарын дайындауға және 100% буданды және
жүгерiнiң сортты тұқымдары келедi.
Элеваторлардың бiрнеше түрлерi болады: дайындау - оларды нан қабылдау
кәсiпорындарында салады; өндiрiстiк - диiрмендi, жармалы құрама жем
зауыттарында салады; кайта тиеу - теңiз жане өзен порттарында, ipi темiржол
стансцияларында сaлады. Қaзipгi заманғы элеваторлардың сыйымдылығы 25000 т
бастап 14000...150000 т дейiн жуықтайды. Элеваторлық өндipic келесi
негiзгi мiндеттерді орындайды:
1) астық және майлы дақылдардың тұкымдарын кабылдайды;
2) олардан ipi бiртектi топтамалар қалыптастырады;
3) астықты және тұқымды тазарту және сорттау, олардың кептiруiн және
желдетуiн колданып, талаптарға сай келтiрiп, астықтын сапасын жақсартады;
4) астық өңдеу өндiрiсiн үздiксiз дәнмен, ал тұрғындарды кажеттi сапалы
өңдеу өнiмдерiмен қамтамасыз етедi.
1.сурет Элеватордың негізгі түрлері
2.сурет
3.сурет
Принципиальные схемы выполнения отдельных операций на хлебоприемком
элеваторе и их возможные взаимные связи:
а —қабылдау; б — тазалау ; в —кептіру; г — перегонка; с) — жіберу ; 1 —дән
тазалағыш машина; 2 — дән кептіргіш ; 3 — силостық корпус; 4 —жібергіш
бункерлер ; 5 — нория; 6 —таразы.
4.сурет
І. Әдебиетке шолу
Бұл бөлімде негізгі курстық жұмысымды жазуға тірек болған
әдебиеттердегі құнды мәліметтермен таныстырғым келеді. Бірінші әдебиет
бойынша, негізгі астықты сақтау кезіндегі технико – экономикалық
көрсеткіштер есебін құрғанда бидайдың базистік және шектеулі кондицияларын
ескере отырып, есептедім. Алынған астық массасының 80% ұн және жарма
өңдеуге кетедi. Астықтың едәуiр бөлiгiн құрама жем өндiрiсiнде пайдаланады.
Құрама жемде астықтың және өңдеудегi жанама өнiмнiң үлесi 40% - дан 60% -
ға дейiн. Тамақ өндiрiсiнiң кейбiр салалары да дәндi шикiзат ретiнде
қолданады. Элеваторлық өндiрiс сонымен қатар жоғары сапaлы сортты
тұқымдарды дайындауға үлкен жұмыс жүргiзедi. Ауыл шаруашылығына элеваторлық
өндipiciнiң үлесiне 40% қажеттi дән дақылдарының тұқымдарын дайындауға және
100% буданды және жүгерiнiң сортты тұқымдары келедi. [1]
Бидай - адам баласы ежелден пайдаланып келе жатқан ең негiзгi дақыл.
Ол жер шарында кең тараған, қазiр барлық егiлiп жүрген ауыл шаруашылық
дақылдарының iшiнде бірінші орын алады. Бидай белогының құрамында адам
организiмiне керектi барлық амин қышқылдары бар, сондықтан олар түгелдей ет
белогына айналады. Бидайдын егiстiк көлемi мен оның жалпы түсiмi бойынша
бiздiң елiмiз жер жүзiнде бipiншi орын алады. Оның eгic көлемi 70-80 млн га
— дан асады. Бұл басқа егiлiп жүрген ауыл шаруашылық дақылдарының көлемiнiң
50 процентiне жуығы. Бидай дәндi дақылдары (Jramineal) тұкымдастығына
(Triticum) тегiне жатады, кейде қоңыр бас тұқымдас деп те атайды. Бидай
тегiне 27 түрi кiредi. Оның iшiнде ең көп тарағаны жұмсақ бидай (Triticum
aestivum) екi түрге бөлiнедi: жаздық және күздiк бидай. Жаздық бидайды
көктемде, күздiк бидайды күзде егедi. Күздiк бидай қысқы жылы оңтүстiк
аймақтарға ғана егiледi. Күздiк бидай барлық бидай eгісі көлемiнiң 20-25%
ғана алады. Жаздық бидай өте кең тараған, барлық бидай егiсiнен 75-80%
алады. [2]
Элеватордың жұмысшы мұнарасы, силосты корпусы галереямен өзара
байланысқан, галереялар силостардан төмен орналасады. Галерея ішінде
ленталы транспортерлар өз жұмыстарын атқарады, силостарда тиейді немесе
түсіреді.Жұмысшы мұнарасында орналасқан: астықты көтеретін нориялардың
головкалары бар; норияларды жұмысқа келтіретін электрдвигательдер, таразы
үстіндегі бункерлер, таразы (ожаулы); таразыдан бункерге тасымалдайтын
құбырлар, дискілі триерлер мен сепараторлар, сепаратор астындағы бункерлер,
норияның башмактары бар. Ғимараттың орталық жағында астық кептіргіш жасап
тұрады, оның жоғарында ішкі астыққа арналған бункерлер орналасады. Жүк
көлігінің қорабынан астықты бункерге түсіреді, оның ішінен ленталы
транспортер арқылы нориямен элеваторға барады. Автомобильдерге тиелетін
астық кенет операциясы деп саналады, ол элеватордың башнясына жөнелтіледі.
[3]
Элеватордың технологиялық жұмыс жасау схемасын астықтың
принципиалдық бірқалыпты заладануынан поток ішінен тиеуі мен сақтауына
дейін орналастырады. Егер өнімділігі технологиялық машинаның өнімділігінен
транспорттық жабдықтардан төмен болса, ол машинаның оперативтік бункерлерде
залалдауға дейінгі және кейінгі жұмыстары жүргізіледі. Осыған орай ол
астықтың бірқалыпты залалдануын қамтамасыз етеді, және қалған операциялары
да жүзеге асырылады. Оперативтік бункерлер кейбір жағдайларда қажет болады
кейде коэффициенттілік бір қалыпта өзгереді(мысалы: астықты су көлігінен
қабылдау). Элеваторда астықтың қозғалу схемасы барлық жағдайда тек нақт ы
операцияны орындағанда, сандық және сапалық санауларды қажет етеді.бұл
схемаға таразы, сұрыптағыш қондырғылар және астықты іректеудегі қондырғылар
астықтың анализін анықтауға кіреді. [4]
Өндірістік элеваторлардың бағыты – өндірістің үздіксіз жұмысы үшін
астықты сақтау, теміржол маршруттарымен және су транспорттары арқылы келген
астық тез арада түсіріліп және келген астықтың біртекті партиясын өндіруге
дайындау болып табылады. Нәтижесінде эксперуатациялық санаудың ерекшелігі,
бірнеше типті өндірістік элеваторндың жобалары құрылған: М-2х100, М-3х100,
М-2х175 және М-3х175. Олар нориялардың санымен ажыратылады (2 немесе 3)
және өнімділіктері (100-175 тсағ). Көп таралған элеватор М-2х100 орташа
өнімділік үшін (150-210 тсағ).
Астықты түсіру теңіздік және өзендік болып бөлінеді. Бұл әртүрлі жүктердің
және конструкцияларының маңызды көлемін түсіндіреді. Өзендік судтардын жугі
1000, 2000, 3000т. Теңіздік судтардын жүгі көп тонналық.
Су транспорттының организациясы жөнелту қондарғыларының қуаты
неғұрлым жоғары болуына талпынады, бірақ жұмысшы элеваторға бағынышты
болмау керек. Бұл үшін арнайы қоректендіргіш бункерлер қарастырылған,
өзендік судтың астықты жөнелту сыйымдылығы 500-1000т, теңіздік 3000-4000т.
Жөнелту қондырғыларының конструкциясы спецификалық талаптарға
байланысты әртүрлі орындалуы мүмкін. Ең маңызды талаптың бірі, барлық
трюмдарға астықты бір бағытта жөнелту керек. Бұл көбінесе галерей
қондырғылары, бірнеше жөнелту транспорттары және жөнелту трубалар арқылы
жүзеге асырылады. Астық өнімділігіне байланысты конвейерге көбінесе екі,
үш, төрт параллельді қондырғылар арқылы түседі. Жөнелту трубаларына бірнеше
талаптар қойылады: олар вертикальды жазықтықта айналуы керек, ұзындығы
бойынша өзгеруі, сонымен қатар вертикальды осьпен айналуы керек. Планда
жөнелту трубасын олардың радиусының әрекеті тиегіш судносының барлық
ауданың жабатындай етіп орналастырады. Көршілес жөнелту трубаларының
арасының арақашықтығы 20...25м, биіктігі 20...22м. Жөнелту трубасын электр
лебедогінің көмегі арқылы жургізеді. [5]
ІІ. Негізгі бөлім
2.1 Элеватордың жұмысшы ғимараты
Элеватордың жұмысшы ғимараты өндірістік ортасы болып табылады, онымен
цехтың қалған құрылғылары да тығыз байланыста болады. Бұл құрылыс кезіндегі
қиын да күрделі обьект жұмысшы ғимаратының ерекшелігі оның өндірістік
ғимаратының бункерлері мен силостарының кезектесіп орналасуында. Онда
барлық транспорттық және технологиялық жабдықтары құрылған (нориялар,
таразылар, астық тазалағыш машиналар, астық кептіргіштер т.б). Барлық
жұмысшы ғимараттары жағылмайды, тек диспетчердің және басқару пульті бар
бөлімшелер жағылады. 1- ші қабаттағы еден жер үстінен 800-2500мм, қабылдау
процессі машиналардан және темір жол торабымен келген көліктер мен норияның
қабылдау байланыстары үшін орналастырылған. Жұмысшы ғимаратының жобасы
тегіс фундаметті плиткаларда орташа қысымы негізгі жабдықпен 3*10 Па-ға тең
болуы керек. Жұмысшы ғимараттың бағасы жалпы элеватордың комплексінің 30%
- ын құрайды.
Жұмысшы ғимаратында астықпен жүргізілетін өндірістік операциялар:
1. Автомобильмен, теміржолмен келген астықты қабылдау.
2. Залалдандыру.
3. Сапасын анықтау үшін тексеруге жіберу.
4. Элеваторға байланысты силостармен складтарға бөлу.
5. Астықты мекемелерге немесе транспорттарға жіберу.
Астық элеватор жұмысшы ғимаратында бір сатылы және көп сатылы
схемалармен жылжиды. Бір сатылы схемада таразы силосты конвейердің
жоғарында орналасқан. Осыған байланысты астық, нория арқылы көтеріліп,
содан кейін таразымен өлшеніп, силосты корпустарға тартылуға, көтерілуге
жіберіледі. Бұл схема жай схема, жұмысшы ғимараттың биіктігіне байланысты
(60 м. жоғары). Көп сатылы схемада жұмысшы ғимаратының төмендетуге болады.
Бұл жағдайда жұмысшы ғимаратында таразы өлшеп, силосты конвейердің силосына
астық тиеу үшін немесе сепараторға жөнелту үшін, нория қайта тасымалдану
жүреді. Осындай схеманы жиналмалы жұмысшы элеваторда төменгі биіктікке
байланысты олардың монтажы мен башенді крандары болғандықтан осыларға
қолданады. Көп сатылы схеманың кемшілігі норияларды көп қолданып,
кортуникативтік жұмыс режимін бұзады. Бұл электр қуаттың көп мөлшерде
жұмсалуын талап етеді. Яғни өндірістің шығыны көбейеді. Біздің елдерде
көптеген элеваторлар бір сатылы схемаларға сүйеніп құралған. Қазіргі
уақытта жұмысшы ғимарат темір бетондардың екі сатысын қолданады.
Көлемді жобаланған жұмысшы ғимараттарындағы элеватордың астық
залалдандырудың технологиялық процесстері: (қабылдау, тазалау, кептіру,
өлшеу, сақтау және жөнелту).
Жобаландырудың екі шешімі болады:
1. Жұмысшы ғимараттар бөлек тұрады оған аз күшпен, аз уақыт жұмсалады,
құрылысы жағынан көлемі шағын, осыған аз бетон кетеді.
2. Жұмысшы ғимарат силостармен блоктанған, бұл оның горизантальді
кинематикалық күштерге қарсы тұруын және фундаментті плиталарға сүйеніп
ұстап тұруы. Осындай ғимарат салу үшін бетон көп шығындалады және уақытты
көп қажет етеді.
Қазіргі заманға сай элеваторлар темір бетонды және монолитті темір
бетондар құралмалы , металды болады. Қазіргі уақытта жұмысшы ғимараттарды
монолитті және құралмалы етіп салады, олардың салмағы соңғыларының пайызы
80% көрсетеді.
2.2 Транспорттық және технологиялық жабдықтардың орналасуы
Нория. Ең негізгі тасымалдаушы машина, ол элеватордың жұмыс
ғимаратының жұмыс қуатын анықтайды. Қазіргі заманға сай элеватордағы
нориялар жұмысшы элеваторында түрлі операциялардың жүргізілуін қамтамасыз
етеді. Осыған орай жұмыстың тәуліктік сыйымдылығын санап анықтауға болады.
Элеватордағы ауыстырушы нориялардың эксплуатациясы көп жұмысшылардың болуын
талап етпейді.
Қазіргі кезде элеваторда 100, 175, 350 тсағ өнімділіктері бар
норияларды қондырады. 100,175 тсағ өнімділікті нориялар дұрыс бағытта
жұмысшы ғимаратының бойымен 90 градус бұрышта астық жантаяды, ол өнімділігі
350-500 тсағ қарсы бағытталған жұмысшы ғимараттың әдейі шахталарында
орнатылады.
Таразы. Жұмысшы ғимаратының жоғарында (Элеватордың бір сатылы
схемасында), орталықтағы немесе төмендегісіндегі(көп сатылы схемасында).
Элеваторда ожаулы және автоматтандырылған таразылар жұмыс істейді. Қай
таразыны алсақта оның тиімді, тиімсіз қасиеттері болады. Ожаулы таразыда
өлшенген астық дәл көрсеткішті береді, пайдаланылған коэффициент норияда
жоғары болады. Ожаулы таразы эксплуатация кезінде күрделілеу, олар үлкен
ауданмен ғимараттың биіктігін қажет етеді. Эксплуатация кезінде
автоматтандырылған таразы тиімді жеңіл болып келеді. Ғимараттың аз аумағын
қажет етеді. Жұмысшылардың күшін мүлдем қажет етпейді. Олардың кемшілігі
пайдаланылатын коэффициент норияда төмен болады.
Темір бетонды элеватор. Силосты корпусы 16 дөңгелек силостан тұрады
олардың сыйымдылығы 8 мың т диаметрі 6м, биіктігі 30м. Элеватордың жұмысшы
мұнарасы бөлек фундаменттің үстінде тұрғызылады. Башняның ішінде
тасымалдаушы-транспорт және астық тазалағыш құрылғылар, астық кептіргіш,
тарзылық механизмдер, аспирациялық машиналар т.б. бар.
Элеватордың жұмысшы мұнарасы, силосты корпусы галереямен өзара
байланысқан, галереялар силостардан төмен орналасады. Галерея ішінде
ленталы транспортерлар өз жұмыстарын атқарады, силостарда тиейді немесе
түсіреді.Жұмысшы мұнарасында орналасқан: астықты көтеретін нориялардың
головкалары бар; норияларды жұмысқа келтіретін электрдвигательдер, таразы
үстіндегі бункерлер, таразы (ожаулы); таразыдан бункерге тасымалдайтын
құбырлар, дискілі триерлер мен сепараторлар, сепаратор астындағы бункерлер,
норияның башмактары бар. Ғимараттың орталық жағында астық кептіргіш жасап
тұрады, оның жоғарында ішкі астыққа арналған бункерлер орналасады. Жүк
көлігінің қорабынан астықты бункерге түсіреді, оның ішінен ленталы
транспортер арқылы нориямен элеваторға барады. Автомобильдерге тиелетін
астық кенет операциясы деп саналады, ол элеватордың башнясына жөнелтіледі.
Теміржол вагондарынан астықты 2 жолмен түсіреді, әрбіреуінің сыйымдылығы
65т төмен астықты қабылдауы керек. Қабылдаушы құрылғылардың пішіні,
бункерлердің саны және теміржол вагондарын түсіру фронттары түсіру
машиналарының қуаттарына тікелей байланысты келетін астықтың массасымен бір
сменалық графигімен есептелінеді.
Элеваторда 2-3өнімділікті нориялар 100 немесе 175 тсағ және ленталық
транспортерларда солай өндіреді. Таразылық жабдықтар 2-3 ожаулы таразыдан
яғни көтеру массасы 20т. Астық тазартқыш сепараторлардың өнімділігі 100
тсағ, триердікі 5 тсағ. Шаңнан тазарту процесі элеваторда соңғы сатысы
болып саналады, ол аспирациялық системаның көмегімен жүзеге асырылады.
Бункерлердің сыйымдылығы. Таразылық көрсеткіштері жақшада марканың
притекуранты.
1 – кесте
Транспортты Бункердің сыйымдылығы (м3)
Таразы механизмнің
өнімділігі
(тсағ)
таразы үстінде таразының
төменінде
Ожаулы:
Э – 70 350 90 -
341В – 20А 100 және 175 30 -
120К – 10 50 және 100 15 -
121К – 5 50 7 -
Автоматтандырылған:
ДН – 4000(ВАП-4000-216) 350 40 4
ДН – 2000(ВАП-2000-243) 175 20 2
ДН – 1000(ВАП-1000-212) 100 12 1
ДН – 500(ВАП-500-202) 50 6 0,5
2.3 Элеватордың технологиясы
Элеватор – толығымен механизацияланған астық қоймасы, ол астықты
сақтайтын жұмысшы мұнарасы бар және силосты корпустан тұрады. Онда астықты
сақтау үшін барлық операциялар жүргізіледі. Қазіргі заманғы талапқа сай
элеваторларда барлық операциялар жоғарғы эффектілікпен, астықты сақтау
барлық жағдайлармен қамтамасыз етілген. Стационарлық механизацияланған
складқа қарағанда, элеватор үлкен компактілікті қамтамасыз ететін
биіктіліпен ерекшеленеді. Нақты жағдайда астық қоймасының сыйымдылық ауданы
1м2 –та лезде жоғарлайды. Типті астық қоймаларында 1т сыйымдылыққа
2,5...3,0 м3 ғимарат ауданы жұмсалады, ал элеваторда – 1,5...1,7м3.
Элеватордың нақты ерекшелігі, өндірістік құрал-жабдықтармен тығыз
байланыста, олар құрылысшы конструкциялық транспортерлар және технологиялық
жабдықтар. Сонымен өнімділігіне қарай пішініне тікелей байланысты, яғни
жабдықтармен силостардың саны, олардың материалы мен конструкциясының
аумақта орналасуы. Сондықтан элеватордың проекциясын жобалау үшін
инженерлер алдына үлкен талап қойылады, яғни олардың жоғарғы класификациялы
мамандардың болуы: құрылысшылар, механиктер, технологтар, электриктер,
экономистер т.б . о сындай талаптарды орындаған жағдайда атына заты сай
элеваторды құруға болады.
Дәндi жинағаннан кейiн өңдеу мекемесi, мүмкiндiгiнше төмен қаражаттың
және еңбектiң шығынымен, барлық кезеңдердiң орындалуын қамтамасыз ету
кажет. Собықтағы жүгерiнiң тұқымдық қасиеттерiн толық сақтау үшiн оны
келiп түскен жүгерi астығының ылғалдығына қарай түрлi типтi қоймaларға
орналастыру қажет: астық ылғалдылығы l6% дейiнгi собықтар - жай астық
қоймaларына; астық-ылғалдылығы 16%-дан 18%-ға дейiн собықтар - белсендi
желдету қондырғылары бар қоймаларда немесе қысқа мерзiмдi сақтауға
қарапайым қоймалар мен шатыр астына; астық ылғaлдылығы 20%-дан жоғары - тек
белсендi желдету қондырғылары бар қоймалар мен шатыр астарына (кептiргенге
дейiн қысқа мерзiмді сақтауға). Тәжірибенің бірте-бірте дамуы элеватордың
бағытын айқын көрсетеді. Бұл әрбір ғимараттың өзінің функционалдық
жұмысының атқаруын дәлелдейді. Элеватордың жұмыс істеуіне байланысты
қойылған талаптарға сай, әрбір ғимараттың жабдықтары ауысып отыруы мүмкін.
Толығымен элеватор, механизацияланған астық қоймасына бағытталған толық
технологияланған заладанумен астықты сақтау үшін және біріктірілген
комплекс ретінде жабдықтар мен қондырғылар үшін бөліп қарастырамыз:
1. Жұмысшы ғимаратты технологиялық және транспорттық жабдықтау;
2. Силосты корпусты транспорттық және басқа жабдықтармен жабдықтау;
3. Астықты автомобильдер ден қабылдау құрылғылары;
4. Астықты әр түрлі транспорттармен астықты өңдейтін мекемелерге жіберу;
5. Қалдықты цех;
6. Шаңды кептіру үшін аспирациялық системаның болуы;
Элеватордың жұмысы өңдірістік комплекс ретінде жүзеге асады, еге барлық
жоғарыда айтылған, технологиялық операциялар жабдықтар мен транспорттардың
көмегі арқылы жүзеге асса, онда жұмыс талапқа сай орындалған деп
есептеледі. Әрбір операция үшін астықтың силостарда бірқалыпты жылжуы,
бункермен жабдықтарда және міндетті түрде астық қабылдау мен оның
заладануына байланысты. Астық жылжуының технологиялық схемасы элеватордың
принципиалдық құрылысына жіктеледі: ол барлық силостармен бункерлер,
жабдықтармен құралдар арасындағы қызмет. Осындай операциялар, элеватордағы
астықтың жылжуы норияның көмегімен жүзеге асады.
Элеватордың технологиялық жұмыс жасау схемасын астықтың принципиалдық
бірқалыпты заладануынан поток ішінен тиеуі мен ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Пәндер
- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.
![google play](assets/img/google-play-badge.png)
Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz