Төтенше жағдайлардың түрлері мен сипаттамалары

Төтенше жағдай дегеніміз адамдардың қаза табуына әкеліп соққан немесе әкеліп соғуы мүмкін, олардың денсаулығына, қоршаған ортаға және шаруашлық жүргізуші объектілерге нұқсан келтірген немесе келтіруі мүмкін, халықты едәуір дәрежеде материалдық шығындарға ұшыратып, тіршілік жағдайын бұзған немесе бұзуы мүмкін авария, зілзала немесе апат салдарынан белгілі бір аумақта туындаған жағдай. Төтенше жағдай пайда болу себептеріне қарай табиғи сипаттағы және техногендік сипаттағы төтенше жағдайларға бөлінеді.
Табиғи сипаттағы ТЖ . дүлей зілзала (жер сілкінісі, сел, көшкін, су тасқыны және басқалар), табиғи өрт, індеттер мен малдың жұқпалы аурулары, ауылшаруашылық өсімдіктерінің және ормандардың кеселдері мен зиянкестері арқылы зақымдануын туғызатын ТЖ.лар.
Техногендік сипаттағы ТЖ . өнеркәсіп, көлік авариялары және басқа да авариялар, өрт (жарылыс), күшті әсер ететін улы, радиоактивті және биологиялық жағынан қауіпті заттарды тарататын (тарату қаупі бар) авария, үйлер мен ғимараттардың кенеттен қирауы, бөгендердің бұзылуы, тіршілікті қамтамасыз ететін электр.энергетика және коммуникация жүйелеріндегі, тазарту құрылыстарындағы авария туғызған ТЖ.
        
        I.Төтенше жағдайлардың түрлері мен сипаттамалары
Төтенше жағдай дегеніміз адамдардың қаза табуына әкеліп соққан немесе
әкеліп соғуы мүмкін, ... ... ... ортаға және шаруашлық
жүргізуші объектілерге нұқсан келтірген ... ... ... ... ... ... шығындарға ұшыратып, тіршілік жағдайын бұзған
немесе ... ... ... зілзала немесе апат салдарынан белгілі бір
аумақта туындаған ... ... ... ... болу ... ... сипаттағы және техногендік сипаттағы төтенше жағдайларға бөлінеді.
Табиғи сипаттағы ТЖ – ... ... (жер ... сел, ... ... және ... ... өрт, індеттер мен малдың жұқпалы аурулары,
ауылшаруашылық өсімдіктерінің және ... ... мен ... ... туғызатын ТЖ-лар.
Техногендік сипаттағы ТЖ - өнеркәсіп, көлік авариялары және ... ... өрт ... ... әсер ... улы, ... және
биологиялық жағынан қауіпті заттарды тарататын (тарату қаупі бар) авария,
үйлер мен ғимараттардың ... ... ... ... тіршілікті
қамтамасыз ететін электр-энергетика және ... ... ... ... ... ... ... аймағы бұл ТЖ туындаған белгілі бір аумақ. Табиғи және
техногендік сипаттағы ТЖ ... ... және ... ... ... объектілік, жергілікті, өңірлік және жаһандық ... ... ТЖ ... ҚР ... 2004 жылғы 13 желтоқсандағы №1310
Қаулысымен бекітілген «Табиғи және техногендік сипаттағы ... ... ... ... ҚР ... 2002 ... 24 желтоқсандағы
№1351 Қаулысымен бекітілген «Табиғи және техногендік ... ... ... әкеліп соққан авариялардың, зілзалалардың және
апаттардың себептерін тексеру ережесіне» сәйкес объектілік және ... ... ... ТЖМ ОҚО ... ... ... құрылған комиссия зерттейді.
Комиссия құрамына орталық атқарушы органдардың аумақтық органдары,
жергілікті атқарушы ... ... ... ... ... Комиссия тексеру барысында оқиғаны көргендерден, лауазымды ... ... ... және ... ... ... ... органдарының мамандары, ғалымдар қатарынан белгіленген тәртіппен
кіші сараптама комиссияларын ... ... бар. Кіші ... ... оның ... ... және техногендік сипаттағы ТЖ себептерін тексеру
жөніндегі ... ... ... ... ... ... ететін мәселелер жазбаша түрде беріледі. Кіші сараптама
комиссиясының барлық мүшелері қол ... ... ... ... ... комиссияға тапсырылуы және тексеру материалдарына қоса
берілуі тиіс. Комиссия тексеру ... ... ... ... оның ... нормативтік құқықтық кесімдердің жіберілген
бұзушылық сипатын, жауапты ... ... ... және ... ... ... ... зардаптарды жою және осындай жағдайлардың
қайталануын болдырмау ... ... ... ... және ... ... Комиссия 10 күн ... ... және ... ... ... әкеліп соққан авариялардың, зілзалалардың және
апаттардың себептерін тексеру актісін жасайды.
Ал, өңірлік және жаһандық ауқымдағы табиғи және ... ... ... ҚР ... шешімі бойынша құрылатын комиссия тексереді.
Авария бұл технологиялық процестің бұзылуы, механизмдердің, ... ... ... ... ... бойынша зерттеу жұмыстарын
авариялық ғимараттардың ... ... ... ... жұмыс атқару
облыстық комиссиясы жүргізеді. Аталған комиссияның зерттеу ... ... ... ... төтенше жағдайлардың алдын алу және
жою ... ... ... ... ... өндірістік
объектілердегі авариялардың себептерін тексеру тәртібін «Қауіпті өндірістік
объектілердегі өнеркәсіптік қауіпсіздік туралы» ҚР 2002 ... ... ... ... ... саласындағы уәкілетті мемлекеттік
орган мүдделі орталық атқарушы органдармен бірлесіп өздерінің ... ... бұл ... пайда болуына әкеліп соғатын жойқын құбылыс.
Дүлей зілзала – ТЖ-дың пайда болуына әкеп соғатын зілзала.
Апат – аймақтық және ірі ... ТЖ ... ... ... ... жойқын
құбылыс.
ТЖ-дың алдын алу – алдын ала жүргізілетін және ТЖ пайда болу қатерін
мүмкін болғанынша ... ... ... мен ... ... мен материалдық шығын мөлшерін кемітуге арналған шаралар кешені.
II. Төтенше жағдайлардың алдын алу және ... ... ... ... және ... сипаттағы төтенше жағдайлар туралы»
Заңының 14 ... ... ... алу шараларына:
- ғылыми зерттеулер, жағдайды қадағалау, бақылау, ТЖ пайда болуына
әкеп соғуы мүмкін аварияны, зілзала мен ... ... және ... қаупі
туралы хабарлау;
- ТЖ саласындағы білімді насихаттау, халықты және мамандарды оқытып-
үйрету, қорғану шаралары жатады.
ТЖ ... ... ... негізгі міндеттеріне мониторинг
әдістерін әзірлеу мен ... ... ... ... ТЖ ... алдын алу
әдістерін, бақылау шаралары мен ... ... ... ... баға ... ... ... алу мен оларды жою жөніндегі нысаналы
және ғылыми-техникалық бағдарламаларды әзірлеу кіреді. Жағдайды ... мен ... және ... сипаттағы ТЖ болжау ... ... сел ... ... ... бақылау жүйелері және басқалар) арнайы уәкілдік
берілген мемлекеттік органдардың жанынан құрылады және ТЖ ... алу ... ... мемлекеттік жүйесіне енгізіледі.
III. Төтенше жағдайларды жою жұмыстары
Төтенше ... жою ... – ТЖ ... ... ... және адамдардың өмірін сақтап, денсаулығын қорғауға, залал ... ... ... ... сондай-ақ ТЖ аймағының одан әрі
таралмауына бағытталған құтқару, авариялық-қалпына келтіру ... ... да ... ... ... ... Осы ... уақтылы атқару
мақсатында ауданның АҚ және ТЖ қызметтері құрылады. Бұл қызметтер атқаратын
жұмыс түрлеріне қарай тиісті техникамен, жеке ... ... ... және ... ... ... жағдайлар туралы» ҚР
Заңының 20 бабында:
- «табиғи және техногендік сипаттағы ТЖ ... мен ... ... ... ... ... ... бұрын бекітілген жоспарларға
сәйкес ТЖ аймағында орналасқан авариялық-құтқару қызметтерінің күштері ... ... ... ... ... ... және ... ұйымдастырады» делінген.
Бірінші кезекте жасалатын ... ... ... ТЖ ... ... ... ... материалдық-техникалық ресурстарын
жұмылдыру ісі жүргізілуі ... ... ... ... апат ... жұмысы тоқтатылады немесе тоқтатыла тұрады, ұйымдарда жұмыс
режимі өзгертіледі, адамдардың жүріп-тұруы мен ... ... ... ... ... болатын құтқару және авариялық-қалпына
келтіру жұмыстары жүзеге асырылады, қоғамдық тәртіп пен объектілерді қорғау
қамтамасыз етіледі.
ТЖ аймағының шекараларын ҚР заңдарына ... ... ТЖ ... ҚР ... белгілеген ТЖ сыныптау негізінде айқындайды.
Табиғи және техногендік сипаттағы ТЖ жою ... ... ... ... қызметі дереу іске қосылады, ал ол жеткіліксіз болған
жағдайда ... ... ... және ... ... мен ... тартылады (21-бап).
Халықтың, қоршаған ортаның және шаруашылық жүргізу объектілерінің
табиғи және техногендік сипаттағы ТЖ кепілді ... ... ету ... ала ... ... ... және басқа
ресурстардың мемлекеттік ... ... (24-1 ... ... және ауыл ... төтенше жағдай саласы бойынша атқаратын
міндеттері.
Халықты, қоршаған ... және ... ... ... ... мен олар ... ... қорғау мемлекеттік
саясатты жүргізудің басым салаларының бірі ... ... ... ... және ... ... ... саласындағы заңдары мемлекет Конституциясына негізделеді ... де ... ... ... ... ... және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар кезінде халықты,
аумақты және ... ... ... ... ... мыналар:
- жариялылық және халық пен ұйымдарды болжанып ... және ... ... ... ... алдын алу мен оларды жою
жөніндегі шаралар туралы хабардар ету;
- төтенше ... ... ... ... ... келтіру
және басқа да кезек күттірмейтін жұмыстарды жүргізу ... ... ... көрсету, тұрғындарды және зардап шеккен
қызметкерлерді әлеуметтік қорғау, ... ... ... ... мен мүлкіне, қоршаған ортаға ... ... ... ... ... өтеу ... ... бұл жерде Қазақстан Республикасының заңдары негізінде
жергілікті ... ... ... ... ... ... міндетті екенін ескеруге болады.
Қазақстан Республикасының «Табиғи және техногендік сипаттағы төтенше
жағдайлар туралы» ... 13 ... ... ... ... ... атқарушы органдар тиісті аумақтардағы төтенше
жағдайлардың алдын алу мен ... жою үшін ... ... әкімдері мен ауыл әкімдері жергілікті ауқымдағы төтенше
жағдайлардың алдын алу мен ... жою ... ... ... ... ... ... әкеп соққан аварияны, зілзала мен
апатты тергеуге (зерттеуге) қатысады;
3. Халықты (тұрғындарды) және ... ... ... ... алу мен ... жою жөніндегі шаралар туралы хабардар
етеді; (Қызметкерлер күшімен, БАҚ ... ... және ... ... ... т.б. )
4. ... жағдайлардың алдын алу мен оларды жою жөніндегі шараларды
ауданның бюджетінен, ауыл әкімдіктерінің қорларынан қаржыландырылады;
5. Материалдық-техникалық, ... ... және ... жергілікті қорларын құрады және пайдаланады;
6. Төтенше жағдайлар салдарынан зардап ... ... ... ... ... қамтамассыз етеді;
7. Азаматтардың денсаулығы мен мүлкіне, қоршаған ортаға ... ... ... ... ... ... қамтамасыз
етеді;
8. Медициналық қызмет көрсетуді ұйымдастырады;
9. Азаматтар мен қызметкерлер төтенше жағдайлар аймақтарында тұрғаны
және жұмыс істегені үшін ... мен ... ... өз ... ... ... ... жағдайлар жойылғаннан кейін қоршаған ортаны сауықтыру
бағытында ... ... ... мен азаматтардың шаруашылық қызметін қалпына келтіру
бойынша ... ... ... және ... сипаттағы төтенше
жағдайлар туралы» ҚР Заңы
№19-1 1996ж. 5 ... ... ... мен ... ... ... және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар
саласындағы міндеттері
Меншік нысандарына және ведомстволық ... ... ... және ... ... төтенше жағдайлар саласында:
- өз жұмысының орнықтылығын арттыру және ... мен ... ... ету ... ... ... өткізуге;
- төтенше жағдайлардың пайда болу қаупі туралы немесе пайда болуы
туралы белгіленген тәртіппен ... ... ... қызметкерлер мен
халықты бұл жөнінде хабардар етуге;
- қызметкерлерге төтенше жағдайлар кезінде ... ... ... және ... ету ... үйретуге, төтенше
жағдайлар туралы хабардар ететін жергілікті жүйе құрып, оны үнемі әзірлікте
ұстауға;
- ... ... және ... ... объектілерде,
соларға іргелес аумақтарда бекітілген жоспарларға сәйкес ... ... ... ... және ... жағдайларды жою жөніндегі
басқа да кезек ... ... ... ... ... ... төтенше жағдайлардың салдарынан
қызметкерлер мен ... да ... ... ... ... етуге, төтенше жағдайлар ... ... ... ... ұйымдар мен азаматтардың шаруашылық қызметін қалпына келтіру
шараларын ... ... ... ... белгіленген тізбе бойынша қызметінде төтенше жағдайлардың
пайда болу қатері басым ... ... және ... ... ... ТЖ ... алу және оларды жою жөніндегі күштер құрылуын, дайындалуы
мен ... ... ... ... ... ... ... маңызы бар қаланың, астананың)
жергілікті өкілді және ... ... ... және техногендік
сипаттағы төтенше жағдайлар саласындағы өкілеттілігі
Облыстардың (республикалық маңызы бар қаланың, ... ... ... ... бар қалалардың) жергілікті атқарушы органдары
табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар саласында:
- жергілікті ауқымдағы ... ... ... алу мен ... ... ... ұйымдастырады;
- төтенше жағдайлардың пайда болуына әкеп соққан аварияны, зілзала
мен апатты тергеуге қатысады;
- халықты және ұйымдарды ... ... ТЖ ... алу мен ... ... ... ... хабардар етеді;
- ТЖ алдын алу мен оларды жою жөніндегі шараларды ... ... ... асырады;
- материалдық-техникалық, азық-түлік медициналық және басқа
ресурстардың жергілікті қорларын құрады және ... ТЖ ... ... ... халықтың және қызметкерлердің
әлеуметтік қорғалуын, азаматтардың денсаулығы мен мүлкіне, қоршаған ... ... ... объектілерге келтірілген ... ... ... ... ТЖ ... ... және жұмыс істегені
үшін өтемақылар мен жеңілдіктер алуды өз құзыреті ... ... ... ТЖ ... ... қоршаған ортаны сауықтыру, ... ... ... қызметін қалпына келтіру жөніндегі шараларды жүзеге
асырады.
15-бап. Ғылыми зерттеулер, жағдайды қадағалау, бақылау мен табиғи және
техногендік сипаттағы төтенше жағдайларды болжау
Табиғи және ... ... ТЖ ... ... ... ... ... әдістерін әзірлеу мен ТЖ-дың деректер
банкін жасау, ТЖ ... ... алу ... ... шаралары мен қорғану
құралдарын, оларды болжау, зардаптарына баға беру, ... ... алу ... жою ... нысаналы және ғылыми-техникалық ... ... ... ... ... мен табиғи және техногендік
сипаттағы ТЖ болжау қызметі (сейсмикалық қызмет, сел жүретінін хабарлау,
радиациялық ... ... ... және ... арнайы уәкілдік
берілген мемлекеттік оргндардың жанынан құрылады және ТЖ алдын алу ... ... ... ... ... ... және техногендік сипаттағы ТЖ саласындағы қорғану
шаралары
Табиғи және техногендік сипаттағы ТЖ ... ... ... ... ... мен ... ... болғанынша барынша азайту үшін мынадай
қорғану шаралары ... ... ... ... ... берік құрылыстар салу және үйлер ... ... ... ... ... және инженерлік геологиялық қорғану шаралары;
- көлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету және көлікте ТЖ ... ... ... ... қауіпті өндірістік объектілердегі қорғану шаралары;
- өрттерге (жарылыстарға), індеттер мен малдың жұқпалы ... ... ... мен ... ... және зиянкестермен
зақымдануына жол бермеу шаралары;
- арнайы уәкілдік берілген органдардың ... күші ... ... ... да ... мен ... төтенше жағдайлардың пайда болу қатеріне
байланысты қызметі міндетті түрде сақтандырылуға тиіс
VI.Төтенше жағдайлар салдарынан зақымданған тұрғын үйлерді қаржыландыруға
қажет құжаттар тізімі
I-Ауыл әкімдігі ... ... Ауыл ... ... қала әкіміне төтенше жағдай туралы ... ... ... хаты.
2. Меншік иесінің аудан әкіміне жазған өтініші.
3. Тұрғын үйге меншік иесінің жеке куәлігінің көшірмесі.
4. Меншік иесінің салық төлеуші куәлігінің (РНН) ... ... ... сол елді ... сол үйде ... және ... санын растайтын ауыл, қала әкімдігінен анықтама.
6. Үш-төрт көршілердің орын алған төтенше жағдайларды ... ... ... жарамсыздық (дефектный) актісі.
8. Шығын көлемін көрсететін есеп (лицензиясы бар мекеме).
9. Жылжымайтын мүліктерді тіркеу орталығында үйдің ... ... ... ... ... ... расталған).
НҰСҚАУЛЫҚ
Эвакуациялық шараларын ұйымдастыру
Эвакуация- адамдардың өмірін сақтау және өндірістің жұмыс істеуіне
жағдай жасау мақсатында халық пен ... ... ... аймақтарынан және осы заманғы ... ... ... ... ... ... әкету шығару.
Эвакуацияланған барлық халық қауіпсіз аймаққа ... ... ... ... аз ... ... тиіс.
Төтенше жағдай тәртібін енгізе ... ... ... ... және ... ... төтенше жағдайларда эвакуациялауды
Қазақстан Республикасы Үкіметінің шешімі ... ... ... ... ... ... ... тәсілмен-халықты жаяу немесе ... ... көп ... ... ... жолымен жүзеге
асырылады.
Төтенше жағдайлар ... ... ... ... ... ... ... көшіру жүзеге асырылады.
Эвакуация мүмкіндігінше ... ... ... ... ... тыс ... ... ( шығару) мерзімі оның аяқталуы болып
саналады.
Қауіпті аймақта ... ... өз ... ... ... ... ... ауданы ( пункті) белгіленеді.
Халықты соғыс кезінде орналастыру аудандары (пункттері) күні ... ... ... органдармен келіседі, және ... ... ... орналастыру –соғыс кезінде өндірістік қызметін одан әрі
жүргізіп отырған ұйымдардың жұмысшылары мен қызметшілерін ... ... ... әкету және қауіпсіз аймаққа орналастыру.
Эвакуациялық тізімдер мен төлқұжаттар бытыраңқы орналастырылатын
және эвакуацияланатын ... ... ... ... ... ... құжаттар болып табылады. Орналастыру аудандарын
алмастыруға айрықша жағдайларда ғана жол беріледі.
1. Бытыраңқы орналастыру мен ... ... ... ... көрсетілген эвакуациялық шараларды
орындауға төтенше ... мен ... ... ... ... мен ... ,бөлімдердің қызметкерлерін даярлау;
3.Эвакуациялық органдарды ... ... ... ... ... ... ... даярлау;
5.көліктің барлық түрлерін халықты әкетуге даярлау;
6.стансаларды,аймақтарды және кеме жайларды ... ... ... ... ... ... ... мен кіре беріс
жолдарын отырғызу және түсіру ... мен ... ... ... жаяу алып ... ... жолдар мен сап түзету жолдарын
таңдау,барлау және даярлау,марш схемасын пысықтау мен ... ... және ... да ... жасауға болатын
орындар мен құрылыстарды анықтау және ... одан әрі ... ... ... ... және ... ... аумақта селолық жерлерде материалдық жабдықтардың, азық-түлік
пен дәрі-дәрмектердің ... ... ... ету ... ... ... және ... даярлау
жөніндегі бүкіл жұмысты азаматтық қорғаныстың бастықтары ... ... ... ... ... ... органдар мен ұйымдардың
Азаматтық қорғаныс бастықтарының жұмысшы органдары ... ... ... ... ... мен ... жөніндегі шаралардың бүкіл
кешенін орындауға және осы ... ... ... етуге жауап
береді.
Эвакуациялық комиссиялардың құрамын жергілікті атқарушы органдардың
тиісті басшылары бекітеді.
Эвакуациялық ... ... ... ... ... ... ... білімі, әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ұйымдардың және
басқалардың өкілдері ... ... ... ... ... ... қарсы алуды есепке алу мен орналастыруды, сондай-ақ келетін халықты
тұрмысқа ... ... ... ... ... жасау
жүктеледі.
Эвакуациялық жиналу пункттерін орналастыру үшін әралуан ... ... ... ... ... жақын жерде
халықты қорғау үшін тіршілікті қамтамасыз ... ... ... және ... ... ... жиналу пунктіне рет нөмірі беріледі шаруашылық жүргізу
объектілері мен пәтерлерді ... ... ... жиналу пунктінің әкімшілігі қала мен аудан
әкімдерінің қаулысымен және ... ... ... ... жиналу пункті әкімшілігінің саны оған тіркеліп
жазылған халықтың санына байланысты ... ... беру ... ... мен қала ... Азаматтық қорғаныс жоспарлары бытыраңқы
орналастыру және эвакуациялау мәселелері бойынша ... ... ... ауыл ... ... Азаматтық қорғаныс
жоспарларымен келіседі.
Категорияланған ... ... ... ... ... ... мен ... қатысты бөлімінде мыналар
көрсетіледі:
1. әрбір қалалық аудан, ұйым, ... ... ... ... және эвакуациялауға жататын ... ... ... халықты орналастыратын аудандар мен
пункттер;
3. орналастыру мен эвакуациялау мерзімдері (басталуы ... ... ... ... ұйымдардың басшыларына, сондай-ақ
жұмысшыларға, қызметшілерге және ... ... ... мен ... басталу мерзімі туралы хабарлар
тәртібі;
5. эвакуациялық органдардың құрамы және оларды даярлыққа ... жаяу ... ... және ... барлық түрімен
шығарылатын халық саны;
7. халықты ... мен ... ... жаяу ... ... ... эвакуациялаудың бастапқы
пункттері, демалыс орындары, реттеу пункттері, аралық пункттер;
8. ... ... ... және жаяу тәсілмен шығару
кезектілігі;
9. эвакуациялық жинау пункттері және оған ... ... ... ... ... халықты көлікке отырғызу пункттері;
11. оны қауіпсіз ... ... ... ... ... қабылдауды және орналастыруды
ұйымдастыру жөніндегі шаралар;
13. ... ... ... және ... ... ету ... ... жайларын дайындау тәртібі мен
мерзімдері, жекеше қорғану құралдарымен ... ету ... ... ... ... аралық пункттерінен және түсіру
пункттерінен оларды орналастыру ... ... ... көлігін пайдалану;
15. эвакуациялық шараларды жүргізу кезінде бақылауды басқаруды және
байланысты ... ... ... қауіпсіз аймақтағы орналастыру аудандарынан
қалаға және кері ... ... ... ... ... ... орналастыру мен
эвакуациялауға қатысты бөлімінде мыналар көрсетіледі:
1. орналастыру мен ... ... ... ... олардың отбасы мүшелерінің саны;
2. орналастыру мен эвакуациялау мерзімдері ;
3. жұмысшылар, ... және ... ... мүшелерін көлікпен
( транспорт түрлері ... және жаяу ... ... ... ... үшін ... ... көлік құралдары;
5. жұмысшыларды, қызметшілерді және ... ... ... ... ... ... эвакуацияның бастапқы пункттері,
демалу аудандары, аралық ... ... ... ... ... ... жинау
пункттері, олардың нөмірлері мен орналасатын орындары, ... ... ... ... ... ... және олардың отбасы ... ... ... ... ... ... қызметшілерді және олардың отбасыларын отырғызуға
және ... ... ... ... ... ... және ... лауазымды адамдар, жаяу саптың
бастықтары;
9. адамдарды көлікке ... ... ... ... ... аймақтағы аралық эвакуациялық пункттері;
10. қауіпсіз аймақта жұмысшыларды, қызметшілерді және олардың ... ... ... ... ... ... мен ... аралық пункттерінен
орналастыру орындарына жеткізу тәртібі және ол үшін ... ( ... ... ... ... ... адам);
АЗАМАТТЫҚ ҚОРҒАНЫС МІНДЕТТЕРІ. ОСЫ МАҚСАТТА ЖЕРГІЛІКТІ АТҚАРУ ОРГАНДАРЫ,
ҰЙЫМДАРЫ МЫНА ЖҰМЫСТАРДЫ ОРЫНДАЙДЫ:
... ... үшін ... және ағымдағы жоспарларды
жетілдіру, төтенше жағдайлардың табиғи және ... ... ... мен ... ... және ... ... іс-қимыл
жоспары;
• Шаруашылық объектілерінің тұрақты ... ... ... ... мен ... ... жұмыстарының қауіпсіздік
шараларын қамтамасыз етуі;
• Жергілікті хабар беру жұйелерін құру және олардан ... алу үшін ... ... Төтенше жағдайлар зардаптарын жою мен және оларды ұдайы дайындықта
ұстау;
• Су ... ... деп ... отырған құрылыс аймақтарын,
көшкінді және басқа да қауіп-қатерлерді жоспарлау;
• Төтенше жағдайларда баспанасыз қалуы мүмкін тұрғындар үшін ... жай ... ... ... ... ... ... субъектілеріне техногендік
авариялар, болуы мүмкін су басу, тасқын, сел, сырғымалар және басқа
қауіпті экзогендік құбылыстар жөнінде ... ... ... ... ... және ... қамтамасыз ету объектілерінде
материалдық-техникалық жабдықтау қорларын құру;
• Объектілерде (ауданда, қалада, елді ... ... ... ... ... ... АҚ ... жасау және уақтылы
нақтылау;
• Объектілерде орын алу мүмкін ірі көлемді ... ... ... ... ... Авариялар, дүлей апат нәтижесінде қалыптасуы ... ... ... ... ... ... ... қарай) болуы мүмкін
көлемі және олардың зардаптары;
• Зардаптарды жоюда атқарылатын жұмыстар көлемінің шамасын және қажет
күш-құралдар санын анықтайды;
... ... ... жеке ... ... ... тұрғындарға хабарлау сызбасын жасау және бекіту;
• АҚ ұйымдары мен күштерінің бейбіт мезгілдегі төтенше жағдапттарда ... ... ... ... ... ғимараттарының құрылысын бақылауда ұстау және ұжымдық, ... ... ... ... ... және ... ... құрамның қалыптасқан жағдайларды дұрыс бағамдай білуі, бейбіт
мезгілде АҚ іс-шараларын жүргізу үшін ... ... ... ... ... күштерді сенімді басқара білуі қажет;
Төтенше жағдай – белгілі бір ... ... ... өлімі,
олардың денсаулығына тигізген әсері қоршаған ортаға және халық ... мен ... ... және ... жағдайының нашарлауы (ҚР
Азаматтық қорғаныс Заңының табиғи және ... ... 1 ... ... ... ... ... классификацияға
бөлінеді:
Табиғи (жер сілкіну, сел, көшкін, су тасқыны, табиғи өрт, эпидемия,
ауылшаруашылық өсімдіктер мен орманның зиянкестермен аурумен бүлінуі).
Техногендік ... ... т.,б. ... өрт, ... ... ... ғымаратта мен құрылыстардың бүлінуі, өмірді
қамтамасыз етіп отырған объектілердегі апаттар, плотиналардың бүлінуі).
ҚҰТҚАРУ ... ... ... ... ... ... СІЛКІНУ.
Жер сілкінуіне дейін:
Жағдайды көз алдыңызға елестетіңіз: қатты жер сілкінісі болған кезде
егер сіз жұмыста, үйде, ал балаларыңыз сол кезде ... ... ... болса? Өзіңіз бен отбасы мүшелерінің осындай жағдай бола ... жете ... ... үшін ең ... жер қайда, жер сілкінісі
біткеннен кейін қай жерде кездескен дұрыс т.б. ... ... ... апат ... жағдайда көмекке келеді.
Алдын-ала дайын болыңыз:
• Рюкзак немесе сөмкеңізді ... Үш ... ... ... пен ... ... медициналық дәріханасы мен медикаменттер;
• Жылжымалы электр фонары мен сіріңке;
• Жылы киім мен аяқ ... жер ... ... ... Есте ... жер ... басталған кезде үрейленбеңіз және
басқалардың да үрейленуіне жол бармеңіз;
• Газ, су және ... ... Жер ... ... баллмен жай болса, онда ... сол ... яғни ... ... жер ... ... кезде сіз үйдің ішінде болсаңыз (дүмпу күші
бес және одан жоғары болса):
• Екінші және одан да ... ... ... ол ... ... Ішкі қабырғаның қауіпсіз жеріне, бұрышқа, есіктің жақтауына, ваннаға
жатыңыз;
• Кереуеттің, ... ... ... ... ... ... құлайтын заттар
мен сынықтардан қорғайды. Өзіңізді ауыр ... мен ... ... ... ... көшеде болсыңыз:
• Ғимараттар мен электр желілерінен алшақ, ашық алаңда ... ... ... ... ... ... ... кесіп өтпеңіз және оған кірмеңіз.
Егер автокөліктің ішінде болсаңыз:
• Ашық алаңда қалыңыз жер сілкінісі ... ... ... ... ... Жер ... ... жер жарылып, адам ... ... Жер ... кезінде мынадай жағдайларда бақытсыздық орын
алады:
• Ғимараттардың кейбір ... ... ... ... құлауы;
• Үзілген электр желілері;
• Пәтердегі ауыр заттардың құлауы;
• Өрт;
• Үрей кезінде бақылаусыз қалған адамдардың мінез-құлқы.
Егер сіз ... ... ... ... ... болу ... ... сөзсіз.
Жер сілкінісен кейін:
• Қажет адамдарға алғашқы жәрдем көмегін көрсетіңіз;
• Зардап шеккендерді үйіндіден шығаруға көмектесіңіз;
• Радиоқабылдағышты ... ... ... ... мүмкіндік болса өшіріңіз;
• Ашық отты пайдаланбаңыз;
• Өте сақ болыңыз, ғимаратты тез ... ... яғни ... ... ... үнемі қосулы тұрсын!
Төтенше жағдайлар қызметінің дабылын тыңдаңыздар!
Өрт
• Отпен жұмыс істегенде абай болуға;
• Балалардың отпен жұмыс істеген ... ... ... ... ... ... ... өртеуге;
• Автокөліктен шыққан жалынға;
• Күн күркірегендегі найзағайларға;
• Майланған ... ... Күн ... әйнектен өткен нүктесі.
Өрт елді-мекендегі ғимараттар, ағаш көпірлер, электр желілері мен ағаш
бағаналардағы байланыс, мұнай өнімдері ... және ... ... адамдар, ауылшаруашылық малдары өртке ... ... ... ... ... ағаш ... ... өрт
шалады. Ауа-райы құрғақ болған ... ... өрт ... есебінен
ағаштардың ұшар басынан қоқан жапырақты ағаштарын өрт шалады. Төменгі өрт
тарау жылдамдығы минутына 0,1-ден 3 ... ... ал ... өрт ... ... 100 метрге дейін жетеді.
Торф пен ағаштардың тамыры жанғанда жер асты өрті ... ... ... ... суда да жана ... ... ... болсын:
• Қоқыс пен оттықты тастамаңыз;
• Отты таратпаңыз және қоқысты өртке қауіпті жерлерде жақпаңыз;
• Абай ... Отты таза ... ... Дем ... ... кетерде отқа су құйып немесе топырақпен жауып, толық
өшіріп кетіңіз;
• Орманда майланған немесе ... ... ... ... ... Бөтелкенің жәшігі мен сынған бөтелкелерді қалдырмаңыз. Күн сәулесі
түсіп өртке айналуы мүмкін;
• Жаңа ... ... ... ... ... ... және
топырақ тастау арқылы өшіріңіз.
Ескерту шаралары:
Өрт қауіпсіздігін сақтау мақсатында алдын-ала жол салу ... ... ... ... ... ... жол ... және тас
төсеп орманда ені 5-10 м, ал ... ... ... 50 м-ге ... ... су ... мен тоғандар 30 куб метр 1 га алаңға ... ... ... ... ... уақытылы тазалау, су
толтырып қою 1м-ден жоғары ... ... 10 л су ... құдықтар мен
тоғандарды қайта - қайта жөндеу, тыныс алу органдарын респираторлар мен
басқа да ... ... ету және ... ... ... ... (әсіресе көлікпен). Егер сіз орман алқабында немесе торфқа
жақын жерде, өртке жақын ... ... өз ... өртті сөндіруге,
әліңіз жетпесе, өрт болып жатқан қауіпті аймақтан шығу ... ... ... өзеннің жағасы мен судың айналасына, егістікке
шығуын ұйымдастырыңыз. Қауіпті аймақтан тез өрт ... ... ... Егер ... болмаған жағдайда суға кіріңіз немесе су
киімді жамылыңыз. Өрт болған жерден шыққаннан кейін ... жері ... ... мекен-жайдың әкімшілігі мен орман шаруашылығы, өрт сөндіру
қызметіне хабарлау қажет. Өртті сөндіруді ... ... ... ... ... ... топрақтармен, аяқпен тастап өшіру керек. Торфтағы өртті
ыстық торфты аударып, су құю арқылы өшіру керек.
Қар ... ... ... көшкіні – тау бөліктерінен қалың қардың опырылып құлауы.
Қазақстанда қар көшкіні – Шығыс Тянь-Шань, Алтай, Іле және ... ... ... көп жаууына және ... ... ... Қар ... ... сәуір айларында жиілейді және
тауда қар көп жауғаннан ... ... 50% -дан ... қар ... халыққа
және шаруашылық объектілеріне қауіп-қатерін тигізеді. Қар көшкінінің қимылы
1 шаршы метр ... ... жүз ... ... ... ... маусымы: Қазақстанда қар көшкіні барлық таулы ... бұл ... көп ... ... ... қар ... ...
сәуір, ал таулы аудандарда қазан-мамыр айларында болады.
Қар көшкінінің қауіпті белгілері:
• Қыста қар ... ... жер ... қар 20-30 см жапқанда;
• Қыс мерзімінде бірнеше күн суытқанда немесе жылып кеткенде;
• Қардың үстінен жаңбыр ... ... жел ... қар ... құрылғанда;
• тау бөктеріндегі қардың биіктігі 30-60 см болғанда;
• Қардың отыруы мен күп ... ... тау ... домалақ қар
іздерінің болуы;
• Сейсмикалық ауытқушылық.
Қар көшкінінің екпіні ұрса!
• Тауға шығарда ... қар ... ... ... танысып,
мамандармен ақылдасу керек, бұқаралық ақпарат құралдарын үнемі тыңдап,
таудағы жағдайларды ... ... ... ... қар ... кейін 2-3 күн тауға шықпай тұру ... не ... ... ... немесе қар отыруы керек. Қар ... ... ... кейін тауға шықпау керек;
• Бұл уақытта егер сіз тауда болсаңыз, ... тік ... ... мен ... жоқ ... ... тек қана ... жүрілген
жалғыз аяқ жолмен жүру керек;
• Көктем айларының екінші жартысында әсіресе қар болғанда және ... ... ... ... сақ ... жөн;
• Көзіңіз көріп тұрған жерге дейін қозғау керек, тұман болса қар көшкіні
күшейеді деген сөз;
• Қардың еруі мен ... ... ... ... соңы мен сәуір айында)
таудың басына шығуға немесе ескертілген қар көшкіні болады-ау ... ... ... Қар ... ... айқайламаңыз;
• Қар «карниздеріне» шығуға болмайды. Аяқтың астында қар ... ... ... ... Егер қар ... жатса:
• Қардың беріктілігін тексеру керек, сақтық үшін ... ... ұшын ... ... Таудың басына, баурайына бақылаушы қою керек;
• Киімдерді шешу, рюкзактың бауларын ағыту;
• Тау ... ... ... ... ... барып түнегенде екі жақтан қар көшкінін байқау керек. Қар
көшкіні болады-ау деген ... (тау ... қар ... ... ... керек
Қар көшкіні болған жағдайда:
• Егер сіз қар көшкікіне тап болсаңыз тез арада рюкзактан шаңғыны алыңыз
ол ... ... ... ... Қар ... кезде бар күшпен көшкіннің шет жағына шығуға тырысу керек
немесе көшкіннің үстінде қалуға ... ... ... ... ... Қар ... ... мүмкіндік болмаса ауыз бен мұрынды шарф ... ... алу ... ... ... алу керек.
• Қар көшкіні тоқтасымен көшкіннен шығуға тырысу керек , сізді тез тауып
алу үшін қолыңызды шығарыңыз.
• Қардың ... ... ... ... ... себебі дыбыс қардың
астынан өте жай естіледі. Құтқарушылардың жүрісін естісімен ... ... ... ... тыныс алдыру керек, жүрекке жабық уқалау жасау
(массаж), коореин салдыру керек.
• Егер жарты сағаттың ішінде өз күштерімен ... ... ... ... онда ... ... ... қажет.
Опырылу – ауыр күштің әсерінен өз орнынан тайып кетуі.
Опырылу (опырылып құлау) – тау жынастарының ... ... мен ... үйінді болуы.
Опырылу Қазақстанның барлық таулы аймақтарында ... Оның ... мен ... ... сулы болуы және жерасты сулары, жер
сілкінісі, сонымен ... ... ... ... әсер ... шығыс Алатауындағы Көлсай көлі, ... Іле ... ... және ... ... ... Қазақстан тауларында техногендік ауыр
салмаққа байланысты опырылып құлау көбеюде, дачалық ... ... ... ... ... Жаңбырдың көп жаууына байланысты, қардың интенсивті түрде жедел еруіне
байланысты, грунттардың көп мөлшерде сулануына әкеліп ... Тау ... бос әрі беті ... және бұрын опырылып құлаған
іздер бар.
• Тік жарға шығатын жерлердегі сызықтары, желге мүжілген тау ... ... ... ... шаралары:
• Бұқаралық ақпарат құралдары хабарларының таудағы ... ... ... Тік ... бірден бұрылысы сызығы бар құлайды-ау деген жерлерге
тоқтамаңыз
• Опырылған тік ... ... ... ... ... ... тез, әрі айқай- шусыз өту
• Тік жарлардан тас құлағанда қабырғаға жабысып тұру ... ... жабу ... баурайындағы дачада жұмыс істейтіндерге кеңес:
• Үй құрылысын, сарай салғанда биік ... яғни тау ... ... Су ... ... бастап жүргізу
• Үйдің айналасын таспен толтыру, суда жақсы көретін ... ... ... ... Дача ... көп ... жер қыртыстарының опырылуына
әкеліп соқтырады
Әр адамның негізгі парызы
Сел жүргенде, көшкін жүргенде үнемі теледидар мен радиодан ... ... түре ... ... ... ... ... қар көшкіні
мен сел тасқындаының қауіп-қатері туралы тұрақты алдын-ала ... ... ... ... шығуға қатаң тиым салынады.
Су тасқын, сел
Су тасқынының негізгі үш себебі бар: ... өте көп ... ... еруі мен ... ... ... ... теңіз суының жағаға ұруы,
өзенге ... көп ... ... қар еруі ... созылғанда өте қауіпті.
Елді мекендерде су тасқыны боларда алдын-ала қауіпсіздік дайындығын
жүргізі керек. ... ... ... ... ... ... біле отырып, су тасқынының қалай болатынын дәлдікпен білу
қиындық туғызбайды. Кішкентай су ... ... 10-20 ... бір рет, ... тасқыны 20-25 жылда бір рет, одан да үлкен бүкіл өзендерді қамтитын 50-
100 жылда бір рет және 100-200 ... бір рет, ... ... қамтитын үлкен
апаттар болуы мүмкін.
Гидрологиялық алдын-ала бақылаудың мынадай жүйесі бар:
... ... (10-12 ... Ұзақ ... (2-3 айға ... Өте ұзақ ... (3 айдан жоғары)
Жағаға жақын облыстардың тұрғындары жақын уақытта не ... ... ... ... ... ... қауіпсіздік шаралары:
• алғашқы толқынның әсерінен құлатқанда;
• барлық отбасы мүшелерін жүзуге ... ... ... ... екі қайық- біреуі кәдімгі, екіншісі-жел
үрлеп толтырылған) ;
• жергілікті елді-мекендердің топографиясымен танысу;
• жақын маңда стихиялық жағдай болғанда хабарласу ... ... ... ... ... газды, суды, жарықты сөндіру;
• пештегі жанып жатқан отты өшіру;
• үйдегі бағалы заттарды үйдің төбесіне немесе ... ... ... ... ... есік пен терезелерді тақтаймен немесе фанермен қағып
тастау;
• мал тұратын сарайдағы есіктердің ілгішін ашып тастау.
Кездейсоқ су ... ... ... жылы ... ... ... киім, жамылғы, тамақ және т.б. ... ... ... ең биік ... көтеріліңіз, ол жерді ешқашан су баспайды. Егер ол
болмаса, қайық және т.б. дайындау ... ... ... ... ... ... газ ... сақ болу
қажет. Үйге кірер алдында, су тасқынынан зақымданбағандығын байқау қажет.
Судан табылған заттардан ... ... ... ...... аймақтарда болатын қардың, тастың көшкіні. ... ... ... судың толуынан, мұздардың еруінен болады. Қар мен
мұз еріп, олар төмен қарай ағады. Ағынның биіктігі 10-20 метрге ... ... 40-50 ... ... ағу жылдамдығы 3-5 м/с. Көшкіннің астында
қалғандардың тірі ... ... ... ... абай болу ... қауіпті 300 орын тіркеуге алынған, ол жерлерде 600-ден
көп әртүрлі жағдайлар болған. Қар ... ... ... 80%, мұз
еруінен 15% және қар еруі мен жер сілкінісінен 5% ... ең ... ... ... болып Жоңғар, Талас, Іле
Алатауы, сондай-ақ Қаратау, Кетмен, Тарбағатай таулары саналады.
Көшкін ... бар ...... таулы аймақтарында күн жылыған
кезде болады (тамыз-қыркүйек айлары).
Көшкіннің болу белгілері
• Көшкін қаупі бар ... ... ... ... ... ... бар аймақтарында күннің жылуы;
• Көлде деңгейінің күрт ... ... ... жағында шұңқыр пайда
болуы;
• Жер сілкінісі.
Көшкіннің жақындау қаупі және белгілері
• Көшкінге қауіпті арналарда судың тоқтап не ... күрт ... ... ... қаупі арналардың жоғары жағында қатты дыбыстың пайда ... ... алып ... ... ... болған қозғалыстар;
• Көшкін соққысынан болған шаңды бұлттардың пайда болуы;
• Судың лайлануынан пайда болған көшкін алдындағы себептер.
Көшкін қаупі бар аймақтарда ... ... ... ... ... ... ... ақпараттық құралдаынан
тыңдаңыз;
• Қатерлі аймақта тоқтаусыз жаңбыр жауса, ол жерден тез ... ... Келе ... ... ... 50-60 м ... Тау ... және көшкін ағатын аймаққа тоқтамаңыз;
• Қауіпті жерлерде адамдар арасындағы ... 20-30 м ... ... бар ... ... ... көлдің жағысына лагер
палаткасын тікпеңіз:
• Көшкін болатынын сезген жағдайда, тауға шығып, ... ... ... ... ... ... ол ... түспеңіз, себебі ол жерде тағы да
көшкін қаупі болуы ықтимал;
... ... ... ... ... ... мұз жағында болу, қауіп төнген жағдайда ... ... ауа ... ... ... болу;
• Көлдің бөгет бойымен, жылжып жүрген үлкен мұздың немесе қар көшкіні
үстімен жүрмеңіз;
Дауыл, құйын
Дауыл – ең көп ... ... ... ... ... бұл ... теңізде, тауда өте қауіпті. Кез келген қатты жел ... ... ... ... дауылымен байқалады.
Егер ашық жерде жел қатты тұрса, тез арада тығылу қажет.
Жазық немесе құрлық далада – ... ... ... қалың қамыстардан
ұстап алу қажет. Киімнің алдың жауып, тыныс алу жолдарын шаң мен ... ... орап алу ... ... ... ... су алып алу ... – болған жағдайда, шың басынан, асудан аулақ кеткен абзал.
Қауіпсіз орындарда тығылу – ну орманда, ... ... ... ... ... ... тасты және қауіпті аймақтардан алыс жүру
қажет.
Құйын - өте қауіпті. Құйын жылдмдығы 100 м/с ... ... ең ... 30-40 км/сағ. Құйынмен бірге аспанға ұшқан шыбықтар, майда
тастар және т.б. нәрселердің ұшуы ... ... ... ... ... ол кіші ... келеді, сондықтан оған
кез болмау мүмкіншіліктері бар. Тек қана құйынның бағытын және ... ... ... жүру ... Құйынға кезіккен жағдайда кез келген
жерге қадалған заттан ұстап, бетті, әсіресе, ... ... не ... жабу ... Егер ... боран, дауылболады дегенді болжамшылардан
естісеңіз, үйдің ауласындағы барлық заттарды жерге қағып, қатайтып ... ... бұл ... аз үй ... ... заттарға: татқтайша,
фанерлерді, шифрларды ұшырып алып кетпейтіндей етіп байлау ... ... ... ... ... нықтап қою қажет. Оларды сарайларға
тығып, ұшып кетпейтіндей орында орналастру ... Жел ... ... ... ... ... немесе тақтайшалармен жапқан абзал.
Алдын ала электр құралдарын сөндіріңіз, керосин шамын алыңыз. Сонымен
қатар, құрғақ таменқ ішпес үшін, артық балонмен газ ... ... ... ... ... су, ал қас ... көбірек отын
жинап қойыңыз.
Дауыл, құйын құйын жақындап келе жатқаннан, үйіңіздің жағдайы нашар,
дауылға төзбейд деген жағдайда, погребті ... ... жылы ... ... ... ... түрде күрек пен балта алыңыз).
АБАЙЛАҢЫЗ: СУ
Құтқарушылардың тәжірибесіне сүйенсек, бақытсыздыққа көбіне балалар,
мастар мен қатар ... ... және ... ... ... де ... ... қандай жағдайларды жасамау керек:
• белгі қойылған жерден аспаңдар!
• рұқсат етілмеген жерде шомылмаңдар;
• балалар ... ... ... ... ... доп, ... ... суда бұзықтық жасамаңдар;
• өтірік дабыл көтермеңдер;
• өтіп жатқан кеме, катер мен қайықтардан секірмеңіздер;
• таныс емес ... ... сіз ... болсаңыз:
• техникалық жағдайы нашар, қараусыз қалоған қайықтарды пайдаланбаңыз;
• құтқарушы ... суға ... ... ... көрсетілгеннен артық жүк пен азаматтарды алмаңыз!
• мас күйде суда ... ... ... мен ... ... жүзу ... бір ... екіншісіне, бір қайықтан ... ... ... ... секірмеңіз;
• қараңғы уақытта жүзу құралдарын пайдаланбаңыз!
14 жасқа дейінгі балаларға үлкендердің бақылауынсыз жүзу құралдарын
пайдалануға тиым ... күн мен ... ... ... соң салқын суға түсуге
асықпаңыз.
Температураның тез ауытқуы қан ... ... ... қалуға әкеп
соқтырады.
Егер бақытсыздық болған жағдайда есіңізде болсын! Зардап шеккен адамға
тынысы тоқтағаннан кейін 6 минуттан кешікпей ... ... ... ... ... бір ... ... аузын құмнан т.б. тазарту қажет,|
|тыныс жолдары мен асқазанынан суды шығару ... ... ... 10 ... ... істеу керек. ... ... ... мен ... ... қажет. ... ... ... не ... ... ... жұдырығыңызға тең жинап, сермеп, қайта жинаңыз.
• аяғыңызды бауырыңызға жинап, сіңір тартылған аяғыңызды өзіңізге қарай
қатты тартыңыз;
Егер сіңір ... ... онда ... ... ... сіз су ... тап болсаңыз:
Суға басыңызды батырып, ауаны көп жұтып, ағысқа қарай қатты көтеріліп,
су бетіне жүзіп шығыңыз.
                                              ... ... ... үстіндегі қауіпсіздік шаралары мен өзін-өзі құтқару.
Әрбір адам төтенше жағдайға тап болуы мүмкін, мұз үстінде балық аулау,
аңға ... ... мұз ... жүргенде, ұшақтар мен поездтар ... ... ... ... ... ... ... Ол жеңілтектік,
білімсіздік, ырықсыздарды қатты ... ... ... жарақат алу, адам
өлімі, мұз астына түсіпкеткенде, далада қалып қою, ауыру т.б. ... ... әр адам өзін ... ... ... тиіс, құтқару ережелерін,
аман қалу жолдарырн, ... ... ... ... ... ... ... мен қауіпсіздік шаралары бір адам үшін қыс мезгілінде
(-50 гардус) мұз ... 4-5 см, екі ... 8 см, 5-7 ... 12-14 ... ... ... мұздың түсі көкшіл (не жасылдау) ауасыз (көпіршіксіз) болып
келеді. Екі есе ... мұз, сүт ... ... ... соң) ... ... аяқ ... майда жарықшақтар мен жәй ... ... ... болмасы жүруге болады.
Ең қауіпті мұз: көктемгі күн жылына бастағанда, ... ... мұз ақ ... ... ... сары ... ... боран мен қардан кейінгі мұз үстімен жүруге болмайды. ... ... ... ... ... абай болу ... қасымы ми жиілігі анықталмаған жағжайда жасанды түрде ... ... ... ... бір ... ... ... жасау қажет.
Зардап шегушіні жағаға жеткізу түрлері:
Мұз үстіндегі жол ... ... ... әр ... көлдер, мұз қатуы әртүрлі болады.
Тез ағатын, иірімді өзендердің жағалауынан алысырақ болу керек, себебі
ортада мұз бүтін қалапта болады. Өзенге ... ... ... таза ... ... көп ... жерде, жарларда, қамыс көп өскен жерде, ағаш
жырғалардың қосылған жерінде, көл, өзендердің (су тез ... ... ... ... ... ... өзеннің, көлдің қатпай қалатын жерлерінен «бу» ... мұз ... ... мен қалың шөп өскен жерлер қауіпті.
Мұз үстінде жүру ерекшеліктері:
• қатпаған мұз үстінде ... мұз ... топ ... ... ... мұз ... ... жерлерге жақындамаңыз;
• биік жардан шана, шаңғымен сырғанамаңыз;
• мұз үстіне рұқсат етілмеген жерлерден ... мұз ... ... нашар көрінетін кезде шықпаңыз;
• өткел жоқ жерден ... ... ... ... жүру ... толық қатпағанын білсеңіз, сырғилап жүріп, аяғыңызды жұмсақ
жерге басқанда мұз қатпағанын білсеңіз тез ... ... ... ... ... артынан бірі жүре отырып, аралап 5-6 метр болуы тиіс.
Топ басшысы тәжірибелі болуы ... ... ... ... ... болуы тиіс. Жай жүрісте мұз
тез сына қоймайды (секірмесең, жүгірмесең).
Мұздың сынуына ондағы жарықшық, түсі бұзылуы, үстінде су ... ... ... Мұндай жағдайлар байқалған жағдайда өзің келген ізбен тез артқа
қайту керек.
Егер аяғыңыздың астында мұз жарылсы:
Мұндай жағдайда шу көтермей, салқын ... ... ... ... ... ізіңізбен қайтыңыз. Егер де суға түсіп кетсеңіз,
онда артық жүгіңізден арылыңыз. Су бетінде тұру ... мұз ... ... ... ... мұз ... бір аяғыңызды, кейін екінші аяғыңызды
шығарыңыз. Дем алып, мұз ... ... алыс ... ... ... көмекке шақырыңыз.
Егер сіз көмек көрсететін болсаңыз:
Мұз жарылған жерге ішіңізбен ... екі ... ... ... ... ... тақта, не шаңғыға сүйеніңіз.
Зардап шегушіге жақындап, оған арқанның, ... ... шарф ... керек.
• мұз ойылған жерге дейін тақта, шаңғы, саты т.б.
Зардап шегуші сол заттарын біріне қолы жетісімен, ... ... ... ... бір ... екі адам ғана ... ... алады.
Мұз үстінде қалып қойғанда не істеу керек:
Шу көтермей, даурықпай, тыныштық сақтаңыз. Жағдайды ... ... ... ... ... ... болса 1-2 адм
суға секіріп жағаға жүзіп барып, көмек шақырсын. Мұз үстінде қалғандар
аспанға оқ ... от ... ... ... көңілін өздеріне аударуы
қажет.
Құтқару құралдарын ағаштан, резина камераларынан, ұйықтайтын қапшық
т.б. жсауға ... ... ... ... ... алу ... көбіне адамның беті, қолы,
аяғы үседі.
Қалай жылыну керек
Қолды үсік шалғанда ... ... ... ... ... ... ... құрғаған соң ғана қолғабңызды киіңіз.
Егер қолқап ішінде қолыңыз ... онда ... ... қолды
жұдырығыңызға түймеңіз.
Қолыңызды ішіңізге салып жылытыңыз.
Егер аяғыңызды үсік ... ... ... үсік ... ... ... қаратып, алға жүріңіз, не
10-20 рет еңкейіп, қимыл жасаңыз, үсік ... ... ... ... ... ... сүртуге болмайды.
Бетіңізді желден қатты матамен жасалған тұлша арқылы ... – бұл ... ... ... көкмұз жерде, тротуарларда болады.
Көкмұз – ауа температурасы 0С-ден – 3 С пайда ... ... ... см. ... – жер ... ... ... мұздың жұқа қабаты, күн
суығаннан кейін, не жаңбырдан кейін пайда болады.
Мұздақ үстінде жүргенде табанды нық ... ... ... бос ... жүру ... – көкмұз үстінде құлауға әкеліп соқтырады.
Қарттарға бірнеше кеңес:
Үйден шығара қолыңызға сүйеніп жүретін арнайы ағаш алып ... ... ... 60 ... асқан адамдардың көбісі
жарақатқа құлағанда ұшырайды.
«Қалай дұрыс құлау» керек:
Егер сіз тайсаңыз, отыра қалыңыз. Құлап бара жатып, ... ... ... ... ... ЖАҒДАЙЛАР
Қарлы боран (дауыл)
Егер сіз боранда қалсаңыз:
Қар үстінен паналайтын орын дайында;
• ағаштардың арасынан қуыс жер табыңыз;
... ... ... ұйықтамауға тырысыңыз, егер бар болса балауыз жағыңыз.
Паналайтын жерде ... не ... ... ... ... ... керек;
• бір-біріңе жақын отыру керек;
• барлық киім түймелерін салып, ... ... ... Су ... сығу ... ... шәй, кофе ішу ... басыңды, аяғыңды барынша жылы ұстау керек;
• майлы азық пен қант жеу керек
Түн уақытта не істеу керек:
• Ішімдік ішпеу;
• отты ... ... ... себепсіз қалдырмау.
Автокөлікте келе жатып боранда қалсаңыз:
• машинаның жалюзиін жауып, қозғалтқышын радиатор жағынан жабыңыз;
... қар ... ... қойыңыз;
• қар астында қалмау үшін көлік айналасын қайта- қайта қардан ... ... газ ... ... ... толып қалуын, сол газдың көлік
ішіне кірмеуін қадағылыу керек.
Егер автокөлік жолда өшіп қалсы:
... ... ... қай ... қай жерде тұрғаныңызды,
елді-мекенге қанша жер бар ... ... ... егер ... ... ... қалмаңыз;
• егер ары қарай жүретін болсаңыз, трасса мен көшеден шығып ... ... 5 ... ... қажет болса біреуін ... ... ... ... тиімдісі:
• ваннада (40 С жооғары емес);
• ыстық суға малынған сүлгі, жаймаға орау, ... ... ... орау керек.
Бір мезгілде зардап шегушінің саусақтарын уқалап отыру ... ... ... қойса, денесі мен басына қан жақсы жүреді.
Дененің кейбір жерлерінің қатты үсуі өмірге өте қауіпті.
Мысалы: оттың ... ... ... орап ... ... оған ... ... тиіс, жылынған сайын оттан алыс отырғызған дұрыс.
Зардап шегуші жылынып, өз қалпына келсе: тәтті шәй ... ... ... ... онда тамақтандыру қажет.
ҚҰРҒАҚШЫЛЫҚ
Құрғақшылық – көбінесе температураның жоғарылауынан және ауаның
ылоғалдығының төмендеуінен ... ... ...... ... күрт ... және ... күн ішінде жоғарылауы.
Бұл адам температурасының 38,8 С жоғарылап, дене температурасының
бұзылуына әкеліп ... ... ... ... ... ... ... Дене күйюінің белгілері: терінің қызаруы, қатты шөлдеу, дененің
құрғауы. Ары қарай ... ... ... ... ... қалу және ... ... дайындалу керек (қатты ыстық):
Керек болған жадғдайда сұйықтықты көбірек іші керек. Ыстыққа арналған
киімдерді, электр ... ... ... ... Егер
сіз ауылдық жерде тұрсаңыз – демалыс орнын, құдықты, ... ... ... дайындау керек. Мүмкіндігінше электр құралдарымен
қамтамасыз ету үшін, ... ... ... ... ... отбасыңызды жылу күшейген жағдайда дұрыс қимыл жасай біліңіз.
Құрғақшылық болған кезде не істеу ... ... ... кезде)
Табиғат апаттары турал мәлімет алып, халықтарға көметтесу ... ... ... ... ... ... ... болыңыз.
НАЙЗАҒАЙ
Найзағай – бұл аспандағы бұлт арасынан от тәрізді шақпақ.
Қаупі. Найзағай жарқылы ... ... ... тең, ал ... 300000 градусқа дейін жетеді (бұл күн аймағындағы
температурадан 6 есе ... ... орын ... ... 100 мың ... Найзағай түскенде талдың жанып кетуі де мүмкін.
Найзағайдың адамға түсуі, өлімге дейін алып ... Жыл ... ... 3000 адам ... болады.
Найзағай көбінесе қайда түседі? Найзағай бірінші биік затқа ... ... ... дайындалу керек.
Найзағайдың түсу қаупінен қорғану үшін, оған ... ... ... ... қажет.
Табиғатқа шығу алдында ауа байы болжамын ... ... Егер ... деп ... ... күні шыққаныңыз дұрыс болады.
Егер сіз найзағай болатынын ... онда ... ... оның ... жақындығын анықтаңыз және дауыл жақындап не болмаса қойғандығын
қараңыз. Жарық жылдамдығының ... ... ... ... ... жарқылын тез арада байқай аламыз. Мүмкіндігінше дыбыс кешігуі
арақашықтық пен оның ... ... ... ... ... кейін найзағайға 5 с өтсе, онда найзағай фронтының арасы
340м/с*5с = ... ... ... ... онда ... ... сирейді ал егер
дыбыс азайса, онда найзағай фронты жақындап келе жатқандығы.
Найзағай жарқылынан кейін қатты дауыл болса, ... өте ... сіз ... жерде болсаңыз: терезені, есікті, құбырларды жабыңыз. Пеш
жақпаңыз, себебі пеш ... ... ... ... ... алмаушылық болады. Телефонмен сөйлеспеңіздер: кейде найзағай
столбылардың ... ... ... ... ... жатқан сәтте электр желісіне, антеннаға, терезе
жанындағы орнықтарғыштарға, ... ... су ... ... ... қатар теледидар, радио және т.б. ... ... сіз ... ... ... ... ... жерлерді паналаңыз. Биік
талдардың қасына, әсіресе қайыңның, еменнің қастарына тығылмаңыз.
Су жиналатын жерде немесе оның жағысында тұрмаңыз. Жағадан ... ... ... ... түсіңіз.
Жазық далада, егістікте немесе қорғанатын жер ... ... ... ... жердің шетіне аяғыңызды қолыңызбең ұстап отырыңыз.
Егер найзағай дауылы сіз ... ... ... болса, дереу
тоқтатыңыз. Металлдан жасалған заттарды (мотоцикл, велосипед, мұз ... т.б. ) ... ... және 20-30 м алыс ... ... сіз ... ішінде отырған кезде болса, машинадан
түспей, терезені жауып, радиоқабылдағыштың антеннасын төмен түсіріңіз.
|Табиғатқа шығар кезде ... ... ... ... ... көмек |
| | | |
| ... ... ... |Кез ... ... ... |
| ... екі ... ... удың ... ... ... ... ... ... ... Уды тез арада |
| ... ұлы емес ... ... ... ... ... |ізі ... |10-15 ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... ... ұстаңыз. |
| | ... ... ... бірінші |
| | ... ... ... |
| | ... ... жиі ішіп |
| | ... ... немесе |
| | ... су), ... |
| | ... ... дәрі ішу |
| | ... Таңу құралын шаққан |
| | ... ... ... ... |
| | |тек қана ... ... ... |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... шағуы |Кене теріге еніп, оның |Кененің сорған жерін келесі |
| ... ... ... ... ... кененің|
| ... ... ... кез ... өсімдік |
| ... ие, ... ... ... тамызады, одан|
| |оны тез ... ... ... қысқашпен қасып, |
| ... ... ... |жай ... алып ... |
| ... ... жасау|Қысқаш болмаған жағдайда, жай |
| ... ... ... ... ... ... | ... ортасынан айналдырып |
| | ... ... ... иод |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... ... |
| | ... жоқ. ... ... |
| | ... ... емханаға |
| | ... бару ... ... ... ... ... жер қатты |Кене шаққан кездегі ... ... ісік ... ... |
| ... ... ... |Шаққан жерді сабынмен сулап |
| ... толы ... ... нәрсе қойыңыз. |
| ... ... ... ... байлап тастаңыз. |
| | ... ... дәрі ішу |
| | ... Сұйықтықты көбірек |
| | ... ... ... ... қызару, қышу. |Егер жарада тікені қалса, |
| ... ... екі ... ... алып ... ... ... |жараға жартылай спиртті |
| ... ... мен ... жасап, бал жағыңыз, |
| ... ... ... ... ... |
| |да ... ... ... Егер ара |
| | ... ... ... тез |
| | ... ... ... |
| ... ... ... ісік ... |Шаққан жерді сірке қышқылы ... ... ... ... қышқылы) немесе спирт|
| ... ... ... ... шағуынан пайда болған қышуды, шаққан жерге нашатыр спиртін
(нашатырспирті мен судың тең қосындысы) не ... ас ... ... ... Егер ... ... ... кетсе, оны келесі жолдармен алып
тастауға болады: құлаққа жылы суды ... ... ... ... қатар, құлақты ақырын артқа және жоғары созасыз. Басқа, жеңіл
әдісі: міндетті түрді құлақ судың ішінде қалатындай етіп, ваннаға жату
керек.
Алғашқы медициналық ... ... ... ... ... кездерде зардап
шеккендердің өмірін сақтап қалу шаралары:
Алғашқы медициналық көмек көрсету:
... ... ... алып шығу ... газға уланған жердан) және
зардап шегушінің өміріне қауіп төндіретін жағдайды болдырмау (шок,
асфиксия, қан ... ... ... ... ... ... ... көмек көрсетуге ыңғайлы жерге көшіру;
• Талаптарға сай көмек көрсету.
Көп таралған зақымданулар және алғашқы көмек ... шок: ... ... немесе күйіктен болады.
Керек:
• Зардап шеккен адамды арқасымен жатқазып, ... ... ... ... ... ... тұрғандығын тексеру керек. Егер соғып тұрса ... ... ... қан ... тез ... тоқтатып, сынған жерлерді қауіпсіздендіру.
• ауруды бәсеңдететін таблетка дәрі. Егер жоқ ... 50-70г. ... ... ... ... шегушіні таңусыз орнын ауыстыруға;
• күйіктен кейін жабысып қалған киімін шешуге;
• іші ауырған кезде су беруге.
Қатты қан кету
Керек:
• зақымданған ... ... ... ... ... қатты бүгіп, тізесіне қою немесе мата ... ... қан ... ... ... ... салфеткамен жабу немесе
бинтпен орау.
Естен танып қалу
Керек:
• зардап шегушіні арқасымен жатқызу;
• жағасын, белін босату (шешу);
• қолын, ... ... ... арақпен, одекалонмен сүрту;
• ыстық суға батырылған матаны маңдайына қою;
• нашатыр спиртін ... ... ... ... басын салқын матамен орауға.
Аяқ-қол саусақтарының сынуы
Керек:
• таяқ, қамыс бөлігін қойып, орап ... ... ... немесе аяқты жоғары көтері тастау;
• салқын компресс қою;
• ауруды бәсеңдететің таблетка беру.
Болмайды:
... ... ... деп ... ... ... тұрған жерге таяқшалар қоюға;
• керек емес жағдайда киімін және аяқ киімін шешуге.
Жүректің қатты ауыруы
Керек:
• отыру немесе жату;
• валидол ... ... ... ... ... ... ... қажет ететін жұмыстарды істеуге;
дәрі қабылдамастан ауруды жеңуге тырысуға.
Іштің ... ... ... ішке ... ... ... ішке жылы ... қоюға;
• клизма жасауға;
• су ішуге;
• ауруды қойғызатын шараларды қолдануға.
Бастың қатты ауыруы
Керек:
... ... ... бас ... ... ішу
Болмайды:
• басты жылы орауға;
• наркотик, седуксен, эленциум және т.б. транквилизаторларды қыбылдыуға.
Жара
Кекрек:
... ... ... ... спиртпен сүрту;
• стерильді таңғыш қою;
• зақымданған аяқ-қол сүйектерін байқау.
Болмайды:
• қолмен жарақатты сүйеуге;
• жарақаттағы ұқыпты ... ... ... ... жарақаттанушының басын артқа шалқайту;
• төменгі иектерді саусақтармен тарту;
• жарақаттанушының аузына ... дем ... және ... ... 12-14 рет терең дем шығарып тұру.
Жүрекке сырттан массаж жасау:
Керек:
• жараққаттанушыны арқамен сүйеу;
• жарақаттанушының кеудесіне алақаныңды айқастыра қою;
• кеудеге 3-4см ... 3-4 ... ... ... әр 15-30 ... ... ... аузына дем жіберу;
• массажды минутына 50-60 ритімде жалғастыру;
• жарақаттанушы өз-өзіне келгенше массажды тоқтатпау.
Жылы ( күннің) соққы.
Жылы күннің ... көп ... ... ... өте ... Жылудан
жарақаттанушының белгілері минутына 100 және одан да көп жүрек соққыларының
жиілеуі, тері қабатының қызару, ... бет, бас ... ... ... ... мүмкін. Құлақ шуы, бас айналу, ұйқышылдық пайда болады. Дене
температурасы 40-41 көтерілуі мүмкін. Өте ... ... ... танады.
Керек:
Жылы және күннің соқысынан күдіктенген жағдайда жарақаттанушыны
көлеңкеге апарып киімін шешу, су ... ... ... ... ... ... ... (көлеңке жоқ жағдайда ... ... ... өз ... ... ... түрде жабу керек).
Жарақаттанушыны, жеткілікті мөлшерде сусындату керек. ... ... ... компрресс жасауды да ұмыттпауға тиіс. Кез-келген ... ... ... ... ... тыныс алдыру, жүрек массажы).
Улы шөптермен улану:
Улы шөптер мен улы емес шөпттердің ... ... ... ... балалар межде секілді ақжелкенмен ұқсас, белладон жесісімен, шиеге
ұқсастығынан меңдуана дәнімен, макқа ұқсастығынан кене дәндеріне уланады.
Әсіресе балалар ... ... ... т.б. ... ... ... ... тап болады.
Керек:
Егер сіз улы шөптермен уланып қалсаңыз, сізге құсқыңыз ... ... су ішу ... ... суы). Егер ... ... жәрдем»
қызметін шақыртыңыз.
ЖАРАҚАТТАНУШЫНЫ ТАСЫМАЛДАУ
Есінен айырылған жарақаттанушыны тасымалдау өте қауіпті. Қатты қан
кету, ашық сынық кезенде бірінші медициналық ... ... ... ... ... ... тасымалдау түрлері
➢ Қазақпен тасы малдау;
➢ Екі футболкадан немесе палтодан жасалған тасымалдағыштар.
Түймелерін қадап, ... ... ... ... таңылады.
Жарақаттанушы үстіне жатқызылады.
➢ Шанамен, шаңғымен тасымалдау;
➢ Отырғызып, тасымалдағыштармен тасу;
➢ Жіппен таңып тасу;
➢ Кесілген қолдорбамен тасу;
➢ Ағаштан ... ... ... терімен тасымалдау;
➢ Жарақаттанушының тасымалдану барысындағы қалпы:
• жарақаттанушы естен танып қалған жағдайда, арқасы және ... ...... ... тасымалдау;
• жарақаттанушы естен танып қалған жағдайда, арқа жауырыны сынғанда –
ішімен жатқызу;
• жамбас ... ... ішкі ... ашық ... буын
тізелері қисайғанда – арқамен жатқызып тасымалдау;
... ... ... ... ... және қансырағанда – басты
төмен және аяқтығоғары көтеріп арқамен жатқызу;
• жарақаттанушы есінен ... ... амал ... ... бір ... ... ... жағы немесе мойын жарақаттанғанда жартылай отырғызып,
аяғын алдына созу;
... ... және іш ... ... да ... ... аурып
немесе қуық органдары жарақаттанғанда (тізенің астындағы жағына
тіреуіш қою) – тіземен жантайып отырғызу.
Көпшілік ... өрт ... ... әдістер мен ұсыныстар
Фейерверктер – бұл керемет. Әсіресе, оны атқан кезде саусақ қосылып
ұшпайды, күйіктің иісі шықпайды. Сол ... ... ... ұшырудан
алдын, нұстауларын оқу қажет. Сол жерде қытайлық ағайындар орыс тілінде
былай ... ... ... ашық ... ... ал ... ... атуға
болмайды;
• жаққаннан кейін ол жерден тезірек шығу қажет. Олай етпеген ... да ... ... мүмкін.
КӨПШІЛІК ТОБЫРЫНАН ҚАЛАЙ АМАН ҚАЛУҒА БОЛАДЫ
• Ешқашан көпшілікке қарсы жүрмеу керек;
• Көпшіліктің ортасынан және ... тор, ... ... ... ... жүру қажет.
• Қолмен ешнәрседен ұстамау керек – қолыңызды сындырып кетуі мүмкін;
• Есіңізде болсын, киімді түймелеп, мүмкіндігінше өкшесі биік аяқ ... ... ... ... ... сөмкеңізді немесе қолшатырыңызды жерден
көтеруге тырыспаңыз - өмір қымбатырақ;
• Арттан келген соққылардан құтылу үшін, шынтағыңызды бүгіп алыңыз;
• Егер сіз ... ... ... соққыдан қорғаңыз және тұруға
ұмтылыңыз – бір аяғыңызға ... ... ... ... тез ... ... жақсысы мұндай жағдайларға ұшырамау.
АДАМ НАНҒЫСЫЗ ЖАҒДАЙЛАРДАН ҚАЛАЙ ШЫҒЫУҒА БОЛАДЫ (Джоуш ... мен ... ... ... ең ... көрінісі» кітабынан)
|ӨРТ КЕЗІНДЕ БИІК ҚОНАҚ ҮЙДЕН ҚАЛАЙ АМАН |ҚҰЛАП БАРА ЖАТҚАН ЛИФТТЕН ҚАЛАЙ |
|ҚАЛУҒА ... ... ... ... ... матамен мұрныңызды және ауыз қуысын |Соққы күшін анықтау үшін, ... ... сулы ... ... ... ... ... ... гөрі ... ... ... ... ... ... есікті|қарай). Жоғарыдан еш нәрсе түсіп |
|ашыңыз. Егер коридор ... ... ... ... ... ... ... еңкейіңіз (еденнен 60 см) |Лифтінің шахта түбіне ... кету ... шығу ... ... Егер ... ... де ойлаңыз. Осылай да|
|тұтқасы ыстық болса, есікті ашпаңыз. |тірі қалуға болады. Құлап бара ... ... ... ... ... ... |жатқан лифтіде өлім жағдайы сирек|
|сулы сүлгімен бекітіңіз. ... ... ... тік ... сөрт ... тек ... ... соққы алдында секіру қажет|
|дейін жетеді. Мүмкін қабарға арқалы |дейді, ... ... ... |
|келесі бөлмеге кірі алатын шығырсыз ... ... аз. ... жерде жұқарақ). Балконнан | ... жете алау ... де | ... ... ... ... | ... ... ... | ... ... қолданыңыз, бұл | ... ... де бір ... ... | ... | ... ... ... АМАН ... ... ... КӨЛІКТЕ ҚАЛАЙ|
|БОЛАДЫ ... ... ... ... өте ашушаң келеді, сондықтан|Жылдам қозғалыстар жасамаңыз. ... ... Олар ... ... |Егер машинаның алдыңғы бампері ... сіз ... ... ... жерде тоқтап қалса, онда |
|оқ атып жатса басыңызды жауып, жерге ... ... ... өте аз, ... |
|жатыңыз. Артық әрекет жасамай, солардың |артқы орындыққа барып отырыңыз. ... ... ... ... ... ... ... көзіне тура қарамаңыз. |қолыңызға ауыр нәрсе алып алаңыз.|
|Егер сізге сөйлесе өте ... ... ... ... құламайды деп |
|беріңіз. Ертеңгі күні оны сипаттап беру ... тез ... ... ... ойша есім ... ... ... ұстау|есікті ашып шығыңыз егер есік ... ... ... ... ... ... қалса, артқы терезені |
|жабыңыз, әйтпесе екі жақтың оғы да тиіп |сандырыңыз. Тез қимылдаңыз, әрі ... ... ... ... ... ... ... БОЛАДЫ ... ... ... ... ... сізді байлап қойса, терең тыныс алып|Судан шығып, келген ... ... ... ... ... ... ол жақта мұз қаттылау |
|келгенше жіпті тартыңыз. ... ... ... ... Суатттың шетіне ... ... ... ... ... ... бара ... тіреңіз). Басқалары |жатқандай аяғыңызбен итеріңіз. |
|кеткеннен кейін, ... ... ... ... тұрмай, |
|жинап, ... ... ... ... ... себебі суатқа қайта |
|сіздің жолыңыз болып кетер. Жіпті шешу |түсіп ... ... ... барлық құралдарды қолданыңыз. | ... ... ... ... | ... де жіп ... ... ... | ... ... АМАН ... ЖОЛДАРЫ |СУСЫЗ АРАЛДА СУДЫ ҚАЛАЙ ТАБУҒА |
| ... ... және ... бет ... ... суын ыдысқа немесе ... Ұзын ... ... және ... |тарелкаға жиып алуға тырысыңыз. |
|аяқ киім ... де ... бір топ ... көп өсетін жерге барыңыз.|
|болсаңыздар адасып кетпес үшін ... ... ... ... ... ... ... ұстасып |шүберекті немесе бір топ шөпті |
|алыңыздар. Биік жерге шығуға ... ... ... Шық матаға тез |
| ... ... ... оны сығуға |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... оның ... |
| ... ... оның |
| ... ... көп ... |
| ... етінің құрамында су көп |
| ... ... ... ... |
| ... одан ... ... ... БАРА ... ... ҚАЛАЙ |ТАРАНТУЛДЫ ЖЕҢУ БОЛДАРЫ ... ... | ... бара ... атты ... тартып |Бұл өрмекшінің шаққаны өлімге ... ... Ал ... ... ... ... бармайды. Егер тарантуло |
|алмаймыз. Түйенің мойны мықты болады. ... ... ... бара ... оның жүгені мұрнында болады.Сіз оның|жатса, сабырлық сақтаңыз және оны|
|мұрнын зақымдап алуыңыз мүмкін. Егер ... ... ... ... ... ... ... қатты тартылған |тастаңыз. Егер ешнәрсе шықпаса, ... түйе ... ... ... ... ... тұрып, аяқпен итеріп |
|бұрылады.Ол келесі жағына бұрылуы да ... ... ... Шаршағаннан кейін түйе жатады. Сол|көпшілігі екі рет ... одан ... ... кетіңіз Егер сіз|тістейді.(бірінші шаққаны құрғақ,|
|түйенің қашып кетуіне жол берсеңіз, |екіншісі –сылы, улы). ... ... ... ... ... ... жерге инфекция түсу|
| ... бар. ... ... |
| ... ... Егер 12 |
| ... кейін ісік қайтпаса, |
| ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... Оның ... |
| ... ... ... сіңіп |
| ... ... ... ... ... ... тұмауы» - бұл құстардың жұқпалы ауруы, ол ... ... ... жатады. Құс тұмауының вирусы алғаш рет ХХ ғасырдың басында Италияда
анықталған, көптеген уақатқа ... ... ... деп саналып келді. Құс
тұмауымен ауырған адам алғаш рер 1997 жылы Гонконгтан анықталған, тұмаудың
1 түрі 18 адамның ауыруына ... ... оның 6 ... қайтыс болған. Бұл
тұмау тек қана құстарға ғана емес, сонымен ... ... ... ... ... ... немесе солардың шикі етін жегеннен жұғады. ... ... ... да бола береді, 70градустан төмен ... ... ... ... ... ... ... бірнеше секунд ішінде жоғары
температурады өледі.
Осы уақатқа дейін құс тұмауының адамнан ... ... ... ... ... айтылған белгілер байқалса, егер сіз құстардың
арасында жүрген болсаңыз, немесе оның етін кесіп, тамақ дайындауғы қатысқан
болсаңыз, тез арада дәрігерге көрініңіз.
Құс ... ... үшін ... ... сақтау қажет:
• ауылдық елді-мекендерде тұратындар үй құстарын өз ауласында ұстауы
тиіс. Бұл жағдайларды олар жабайы құстармен байланыста болмайды;
• құс еттерінен ... ... ... ... ... ... қажет;
• Құстың шикі етімен және құстардан жасалған тағамдармен жұмыс
жасағаннан кейін, қолыңызды сабынмен жақсылап ... ... ... ... ... мен дүлей апаттардың
алдын алуды және жоюды ұйымдастыру департаментінің
семинарға арналған тест ... ... ... ... және ... сипаттағы
төтенше жағдайлар туралы» Заңы қашан қабылданды?
1) 1996 жыл 5 шілде;
2) 1997 жыл 10 сәуір;
3) 1995 жыл 30 қыркүйек
2. Бөгеннің ... ТЖ қай ... ... Техногендік сипаттағы ТЖ;
2) Гидротехникалық ТЖ;
3) Су шаруашылығындағы апат.
3. Объектілік және жергілікті ауқымдағы ТЖ кім зерттейді?
1) ... ... ... ... комиссия;
2) Төтенше жағдайлардың алдын алу және жою комиссиясының төрағасы құрған
комиссия;
3) ТЖМ ... ... ... ... Өрт ... жағдайдың қай түріне жатады?
1) Табиғи сипаттағы ТЖ;
2) Техногендік сипаттағы ТЖ;
3) Өндірістегі апат.
5. Зілзала дегеніміз ... ТЖ ... ... ... ... жойқын құбылыс;
2) ТЖ пайда болуына әкеліп соққан табиғи ... ... ... ... объектілікке жатқызу шарттарының бірі, егер:
1) 5-тен астам, бірақ 10-нан көп емес адам қаза ... 1-ден ... ... 5-тен көп емес адам қаза ... 5 адам қаза ... ... ТЖ ... келтірілген материалдық залалдың мөлшері
қандай болуы керек?
1) 5000-15000 ... ... ... ... 5000 ... ... есептік көрсеткішті құраса;
3) 10000-15000 айлық есептік көрсеткішті құраса.
8 Жергілікті ауқымдағы ТЖ таралу ... ... ... ТЖ ... 2 ... ... ... ТЖ аймағы 1 ауданның шегінен шықпаса;
3) ТЖ аймағы 3 ауданның шегінен шықпаса.
9. ... мен ... ... қирауы ТЖ қай түріне жатады?
1) Техногендік сипаттағы ТЖ;
2) Табиғи сипаттағы ТЖ;
3) Өндірістік ТЖ
10. Құтқарушы дегеніміз кім?
1) ... ... мен ... ... ... арнайы даярлық пен
аттестаттаудан (қайта аттестаттаудан) өткен азамат;
2) Құтқару жұмыстарына тартылған азамат;
3) Құтқару жұмыстары мен ... ... ... ... ... ... бейбіт уақытта шаруашылық мақсатта пайдалануға болады:
1) Болмайды, тек Азаматтық Қорғаныс бастығының рұқсатымен ғана;
2) Болмайды;
3) Болады, ... ... ... ... Тасаланушыларды қабылдауға келесі әзірлік мерзімімен паналарды
бейбіт уақытта шаруашылық мақсатта пайдалануға ... Бір ... Бір ... Үш тәуліктегі;
13. «Азаматтық қорғаныс туралы» ... ... ... ... ... ... ... жинақтау, сақтау және
әзірлікте ұстауға жауаптылар:
1) тек жергілікті атқарушы органдар;
2) құралдар ... ... ... ұйымдардың басшылары;
3) орталық және жергілікті ... ... ... ... ... Бейбіт, сондай-ақ соғыс уақытында халықтың бір бөлігін күні бұрын
эвакуациялауға болады ма?
1) Болады;
2) Болмайды;
3) ... және ... ... бойынша болады;
15. Санатталмаған қалалар және өзге елді мекендердің халқы үшін ... ... ... ... ... туралы» Заңның талаптарына сәйкес жүргізіледі;
2) Жүргізілмейді, халық қарапайым қорғану құралдарын өз бетінше дайындайды;
3) Жүргізілмейді;
16. ... ... ... медициналық қорғау қанша кезеңде
ұйымдастырылады:
1) Екі кезеңде;
2) Үш кезеңде;
3) Бір кезеңде;
17. Соғыс уақытында қазіргі ... ... ... ... ... ... ... ошақтарында алғашқы медициналық көмек
көрсетіледі:
1) Әскери шатырлы медициналық пунктер жайыла орналастырылады;
2) Жайыла орналастырылмайды, зардап ... ... ... Ауруханалық базаларды жайыла орналастыру мен төтенше жағдайлар
кезіндегідей;
18. Азаматтық қорғаныс пен айналысу ... ... ... ... Тек ... және ... атқарушы органдар;
3) Меншік нысанына қарамастан барлық ұйымдар;
19. Төтенше жағдайлардағы ... ... ... ... Үкіметтің Қаулысына сәйкес министрліктердің, ведомстволардың бірінші
басшылары;
2) Үкіметтің Қаулысына ... ... ... басшылары
болып табылады;
3) Үкіметтің Қаулысына сәйкес мемлекет басшысы министрліктердің,
ведомстволардың бірінші басшылары;
20. Азаматтық қорғаныс қызметтері тікелей бағынады:
1) Азаматтық қорғаныс қызметтерінің тиісті бастықтарына;
2) ... ... ... ... Жергілікті атқарушы биліктің бірінші басшысына
21. Құтқарушы дегеніміз кім?
1) Құтқару жұмыстары мен шұғыл ... ... ... ... пен
аттестаттаудан (қайта аттестаттаудан) өткен азамат;
2) Құтқару жұмыстарына тартылған азамат;
3) Құтқару жұмыстары мен шұғыл жұмыстарды істеуге жіберілген азамат;
22. ... ... ... ... ... ... бірі, егер:
1) 5-тен астам, бірақ 10-нан көп емес адам қаза ... ... ... ... ... кем емес адам қаза болса;
3) 20 адам қаза болса.
23. ... ... ТЖ ... материалдық залалдық мөлшері
қандай болуы керек?
1) 5000-15000 айлық есептік көрсеткішті құраса;
2) 15000-50000 айлық ... ... ... 15000- 100000 ... ... көрсеткішті құраса;
24. Індеттер мен малдың жұқпалы аурулары ТЖ қай түріне жатады?
1) Техногендік сипаттағы ТЖ;
2) ... ... ... ... ... ... өрттер ТЖ қай түріне жатады?
1) Табиғи сипаттағы ... ... ... ... ... Өңірлік және жаһандық ауқымдағы ТЖ кім зерттейді?
1) Жергілікті атқарушы органның басшысы құрған комиссия;
2) ТЖ жөніндегі департамент;
3) ҚР ... ... ... құрылатын комиссия.
27. Комиссия ТЖ зерттеу жұмыстарының қорытындысы бойынша:
1) Акт түзеді;
2) Шешім қабылдайды;
3) ТЖ ... ... ... Авария дегеніміз не?
1) Технологиялық процестің бұзылуы, маханизмдердің, жабдықтар мен
ғимараттардың зақымдануы;
2) Ғимараттардың бұзылуы;
3) Жол қозғалысындағы апат.
29. ... ... ТЖ қай ... жатады?
1) Техногендік сипаттағы ТЖ;
2) Гидротехникалық ТЖ;
3) Су шаруашылығындағы апат.
30. Жергілікті ауқымдағы ТЖ ... ... ... ... ТЖ ... 2 ауданның шегінен шықпаса;
2) ТЖ аймағы 1 ауданның шегінен шықпаса;
3) ТЖ аймағы 3 ауданның ... ...

Пән: Автоматтандыру, Техника
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 44 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Төтенше жағдай кезінде халықты қорғау16 бет
Төтенше жағдай шаралары8 бет
Төтенше жағдайлардың класификациясы мен түсінігі9 бет
Халықтың төтенше жағдай кезіндегі іс әрекеті26 бет
Адамзаттың табиғатты қорғау іс-әрекетінің болашағы. Әлемдегі халықтың төтенше жағдайлардан жаппай өлімге ұшырауына әкелетін жағдайлар15 бет
Азаматтық қорғаныс күштерінің халық өмір қауіпсіздігін қамтамасыз етудегі рөлі мен міндеттері. Бейбітшілік және соғыс кезіндегі төтенше жағдайлар6 бет
Алматы қаласы «құтқару қызметінің» төтенше жағдайлар кезінде құтқару жұмыстарын ұйымдастыруы және өткізуі40 бет
Бейбіт уақыттағы төтенше жағдай13 бет
Бейбітшілік уақытындағы төтенше жағдайдағы медициналық көмекті ұйымдастыру51 бет
Биологиялық (биологиялық - әлеуметті) төтенше жағдай. Биологиялық қару, эпидемия, жұқпалы аурулар12 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь