Инвестициялар есеби

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ 3

1 НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ
1.1 Негізгі құралдар туралы түсінік 5
1.2 Негізгі құралдардың жіктелуі 6
1.3 Негізгі құралдардың бағалануы 8

2 НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫ ЖӨНДЕУДІҢ ЕСЕБІ
2.1 Негізгі құралдарды жөндеуінің құжаттық есебі 11
2.2 Негізгі құралдардың тозу және олардың амортизациялық аударым есебі 15
2.3 Негізгі құралдардың түгендеуі 18

3 НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАР ЖӨНДЕУІНІҢ ЕСЕБІН ШЕТЕЛ ТӘЖІРИБЕСІМЕН САЛЫСТЫРУ
3.1 Халықаралық Қаржылық Есеп беру Стандарттарына өткен кезде негізгі құралдарды есепке алу, жөндеу және бағалау проблемалары 21
3.2 Шетелдерде негізгі құралдар есебіне жүргізілетін тәжірибелер 23

ҚОРЫТЫНДЫ 26

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 28

ҚОСЫМШАЛАР 30
        
        МАЗМҰНЫ
|КІРІСПЕ |3 |
| | | |
|1 ... ... ... МӘНІ | ... ... ... ... |5 ... ... ... |6 ... ... ... |8 |
| | | |
|2 ... ... ... ЕСЕБІ | ... ... ... құжаттық есебі |11 ... ... тозу және ... ... ... ... |15 |
|2.3|Негізгі құралдардың түгендеуі |18 |
| | | |
|3 ... ... ... ... ... ТӘЖІРИБЕСІМЕН САЛЫСТЫРУ | |
|3.1|Халықаралық Қаржылық Есеп беру ... ... ... ... |21 |
| ... ... алу, ... және бағалау проблемалары | ... ... ... есебіне жүргізілетін тәжірибелер |23 |
| | | ... |26 |
| | | ... ... ... |28 |
| | | ... |30 ... есеп ұйымның қаржылық ақпаратын белгілі бір әдістермен
тәсілдері бойынша есептейтін, ... және оны ... ... жүйе.
Ол кәсіпорынның жұмысын толығымен бақылап, оны басқару үшін бағыт-бағдар
беріп алдағы уақытта істелінетін ... ... және ... ... ... экономикалық талдау жасайды.
Бухгалтерлік есептің басты міндеті - кәсіпорындар мен ұйымдардағы болып
отыратын ... ... ... ... жұмыстар мен атқарылған
қызметтердің нәтижесінде ... ... олар үшін ... мен ... қаржы қаражаттарды сандық өлшемге келтіріп
және оны арнайы құжаттарда көрсету.
Сонымен, ... есеп ... ... шаруашылық есебінің ең басты
негізі болып табылады.
Осы курстық жұмыста ... ... ... ... жөндеудің
есебі.
Сонымен негізгі құралдар дегеніміз не? Бухгалтерлік есепте негізгі
құралдар деп өндіріс үрдісінде ұзақ ... ... яғни бір ... артық уақыт
бойы пайдаланатын, өзінің бастапқы түрін, көлемін сақтай отырып, ... ... ... ... ... ... есептелген
амортизациялық аударым мөлшері шегінде біртіндеп ауыстырып отыратын еңбек
құралдарын, яғни ... ... ... ... және ... ... ... байланысты,
сонымен қатар Қазақстан Республикасы Ұлттық бухгалтерлік есеп ... ... 18 ... № 6 ... ... ... ... есебі шоттарының Бас жоспарына сәйкес ... ... ... ... ... ... мен ... іс-қызмет аясына
байланысты жіктеледі.
Негізгі құралдарға - қозғалмайтын мүлік, жер ... ... ... ... тетіктер, машиналар мен жабдықтар, өлшеуіш және
реттеуіш аспаптары мен құралдары, есептеуіш машиналары мен ... ... ... құралдары, көлік тасымалдау құралдары, аспаптар,
өндірістік және шаруашылық ... өнім және ... ... ... ... шаруашылықтың ішкі жолы, тағы басқалары жатады.
Негізгі құралдар есебі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік ... 1996 ... 13 ... ... бекітілген № 6 «Негізгі
құралдар есебі » бухгалтерлік есеп стандарттарына сәйкес іске асырылады.
Негізгі құралдар есебін реттейтін негізгі ... ... ... ... ... ... есеп және ... есеп беру
туралы» Заңы;
2. №6 бухгалтерлік стандарт «Негізгі құралдар есебі» (Бухгалтерлік есеп
бойынша Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... 13 ... №3 Қаулысымен бекітілген);
3. Бухгалтерлік есеп шоттарының үлгі жоспары (Қазақстан Республикасының
Қаржы Министрлігінің 18.09.2002ж. №438 ... 21.10.03 ж ... ... құралдар кәсіпорынға келесі жолдармен түседі:
1. сатып алу;
2. объект құрылысының нәтижесінде;
3. құрылтайшылардың үлес қосуы бойынша;
4. тауар-айырбас операциясы нәтижесінде;
5. басқа ұйымдармен және ... ... ... ... ... ... анықталған артықшылықтары.
Ұйымдағы негізгі құралдардың пайдалану барысында табиғи және сапалық
жағынан тозады. Бүтін ... яғни ... ... ... ... ... бір уақытта іске жарамсыз болып қалмағанымен, негізгі құралдардың
бір бөлшегінің жарамсыз болып, ... ... ... құрал істен шығуы
мүмкін. Тіпті іске жарамды болғанның өзінде кейбір бөлшектерінің ... өнім ... ... ... да ... емес. Сонымен қатар сапалық
жағынан тоза бастаған кейбір негізгі құралдарды да толығымен ... ... ... ... болмай, пайдаланып жүруі мүмкін.
Негізгі құралдар бухгалтерлік есебінің ... ... ... ... ... ... ... қолда бар екендігі мен
бүтіндігін бақылау;
– құжаттамамен дұрыс рәсімдеу және уақытында ... ... ... және ... ... ... ... құралдарды жаңартуға қаражаттарды тиімді шығындауды бақылау;
– кәсіпорынның ... қосу үшін ... және ... шаруашылық құнын есептеу;
– жұмыс машиналарын, өндірістік алаңдарды, құрал–жабдықтарды, көлік
құралдарын және ... ... ... ... ... қадағалау;
– негізгі құралдардың объектілерін есептен шығарудың нәтижелерін нақты
анықтау.
Кәсіпорындар өздерінің негізгі құралдарын пайдалану мерзімі уақытынан
бұрын ... ... ... ... ... қалмау үшін белгілі бір уақыт
аралығында жөндеп отырады.
Елде нарықтық қатынастардың дамуы ... мен ... ... ... жеке ... есептің, соның ішінде негізгі
құралдар есебі мен оларға салық салу ... ... ... ... ... ... құралдар деп танитын тұста бағалауға
бірыңғай қарау қажетті шарт болып табылады. №6 ... ... ... ... №16 ... ... ҚЕБХС-на сәйкес негізгі құралдар мыналар бойынша
бағаланады: бастапқы құн ... ... қүн, ... ... ... ... құны, амортизациялық құнмен, баланстық құнмен.
1 НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ
1.1Негізгі құралдар туралы тусінік
Бухгалтерлік ... ... ... деп ... ... ұзақ уақыт
бойы, яғни бір жылдан артық уақыт пайдаланатын, өзінің ... ... ... ... ... ... өнімге, орындалған ... ... ... амортизациялық аударым мөлшері шегінде
біртіндеп ауыстырып отыратын еңбек құралдарын, яғни ... ... ...... ... жер учаскелері, үйлер мен
ғимараттар, өткізгіш тетіктер, машиналар мен жабдықтар, ... ... ... мен ... ... ... мен ... және
олардың бағдарламалық құралдары, көлік тасымалдау құралдары, аспаптар,
өндірістік және ... ... өнім және ... ... ... көшеттер, шаруашылықтың ішкі жолы, тағы басқалары жатады [2, 157
б.].
Көлеміне немесе бағасына (арзан-қымбаттылығына) ... ... бір ... аспайтын өндіріс құралдары негізгі құралдардың қатарына
жатпайды. Сонымен ... ... ... ... ... дайын бұйымдар (тауарлар) болып саналатын ... ... ... ... ... ... монтаждауды (құрастыруды,
орнатуды) қажет ететін жабдықтар, жасалып, салынып біткен, бірақ әлі
пайдалануға ... ... ... мен жабдықтар, сондай-ақ құрылыс-
монтаж жұмысының ... ... ... ... үстеме шығындардың
есебінен салынған титулдық тізімге кірмеген ... мен ... ... жас ... яғни мал ... де ... ... құралдар» өздерінің өндіріске қатысуына қарай
өндірістік және ... емес ... екі ... бөлінеді. Өндірістік
негізгі құралдар деп өндірісте қызмет ететін, яғни өнім өндіру орындарында
пайдаланатын негізгі құралдарды ... ... ... ... үйлер,
ғимараттар, өткізгіш тетіктер, құрылыс машиналары, көлік тасымалдау
құралдары, әртүрлі ... ... ... ... және тағы басқа жатады. Өндірістік емес ... ... ... ... басқа салаларында пайдаланатын ... ... ... ... ... (коммуналдық) шаруашылығында,
денсаулық сақтау, әлеуметтік ... ... беру және ... ... ... ... және тағы да ... негізгі
құралдар жатады.
Халық шаруашылық салаларына және істейтін қызметтерінің түрлеріне қарай
барлық негізгі ... ... ауыл ... ... ... ... байланыс, құрылыс, материалдық-техникалық
жабдықтау және ... ... ... ... басқару
органдары, әлеуметтік сақтандыру, ғылым және білім беру, ғылыми көмек
көрсету және тағы да ... ... ... топталады.
1.2 Негізгі құралдардың жіктемесі
Негізгі құралдар – материалдық активтер, олар:
– компания немесе ... ... ... және ... ... ... компанияларға жалға беру үшін немесе әкімшілік
мақсаттар үшін қолданылатын;
– әрбір кезеңнен астам уақыт ішінде қолданылуды болжайды;
Негізгі ... ... үшін ... ... ... ... компания активтік пайдалану болжанып, күтілетін (есептік) кезең;
– компания активі пайдаланып, жасауды көздейтін бұйымның ... ... ... құралдарды пайдаланудың экономикалық
пайдасын алу болжанатын ... ... ... актив ретінде мынандай жағдайларда пайда
алады деп сендіруге болатын болса:
– компания активке байланысты болашақ ... ... ... ... ... болса;
– активтің өзіндік құны сенімді бағаланса [12, 146 б.].
«Негізгі құралдарды» ... ... ... ... ... олардың қатысуымен шығарылған ... ... ... мен ... шаруашылықтың қай түріне жататындығы
негізге ... ... мен ... ... құралдардың бәрі тек қана
ұйымның негізгі шаруашылығының түріне ғана қызмет істейтін болса, онда бұл
ұйымдағы ... ... ... ... сол кәсіпорынның атқаратын
қызметі саласындағы топқа ... ... ... осы ... негізгі қызметінен басқа
салаларында қызмет атқаратын өндірістері мен бөлімшелері болса, онда осы
бөлімшелер ... ... ... ... ... ... халық
шаруашылық саласы қызметі түріндегі топқа жатады.
Негізгі ... ... ... ... және ... қызметіне қарай
мынадай топтарға бөлінеді:
1. Жер – субьектінің меншік құқығымен алынған жерінің саны мен бағасы.
2. Үйлер – еңбек ... ... ... ... қызмет
көрсету және материалдық қорларды сақтауға жағдай жасау үшін
белгіленген ... ... ... жеке ... ... ... ... саналады.
3. Ғимараттар – еңбекке керек-жарақтардың емес (зат скважиналар,
көпірлер және т.б) ... ... емес ... ... ... ... өндіріс процесін жүзеге асыруға арналған
инженерлік- құрылыстық обьектілер.
4. Машиналар мен жабдықтар – ... ... егер ол ... ... бөлігі болмаса, құрамындағы тетік, құрал-аспаптармен,
қоршаулармен, тірек-тұғырымен мүліктік обьект ... ... ... бұл тобы 5 ... ... күш-қуатты машиналар мен жабдықтар – жылу және ... ... ... ... ... механикалық, яғни
қозғалыс энергиясына айналдыратын машина-двигательдар (тракторлар
және трубиналар, электр двигательдері және ... ... ... мен ... – еңбек өнімін жасау процесінде
керек-жараққа механикалық, ... және ... әсер ету ... ... ... мен ... ... бұранда
жасайтын станоктар, ағаш тілетін рамалар, насостар, электромоторлар,
экскаваторлар, грейдерлер (жол ... ... ... т.б);
– өлшеуіш және реттегіш құрал-аспаптар (приборлар, құрылғылар мен
керек-жарақтар, лобороториялық жабдықтар) – өндірістік ... ... үшін ... ... мен ... ... ... су өлшеуіштер және
басқалары);
– есептегіш ...... ... мен ... ... ... керек-жарақтар, құрал-аспаптар
(компьютерлер мен басқа есептегіш машиналар);
– басқа да машиналар мен ...... ... және ... ... ... ... тораптарының жабдықтары, өрт
сөндіру машиналары);
5. Табыстау қондырғылары – электр, механикалық және жылу ... беру ... ... ... ... ... ... – адамдарды, жүктерді тасуға арналған (теміржол, су,
әуе, автомобиль көлігі, арба көлігі) тасымал құралдары.
7. ... да ... ... ... – қол ... ... ... ... ... ағаш және тағы басқа өңдеуге
арналған, ... ... ... ... соққыгер,
езуші, тығыздап нығайтылған электр қол бұрғылар, бояу сыр пульттары,
вибраторлар, қысқыштар);
– Өндіріс ... пен ... ...... ... немесе жеңілдету үшін қызмет етуге арналған
заттар: жұмыс үстелдері, шкафтар, верстактар (ағаш ұсталарының ағаш
шабатын, кесетін ... ... ... мүлкі – кеңселік және шаруашылық ... ... ... және ... ... малы және ... мал. ... малы – аттар, өгіз, түйе және
тағы басқа жұмыс малы. Өсімтал мал – ірі қара мал, ... ... ... бие, ... нар мен ... бұғы, марал, ұрғашылары
мен еркектері, қабан шошқа, ешкі, ... және ... ... - ... ... мал;
– Көпжылдық көшет егістері – қолдан егілген, ... ... ... ... ... ... ... роза плантациясы, бұтадан жасалған қоршау, қаша, танапты
қорғайтын егістер). Жас қасиеттер әбден толысқан (жеміс беру ... ұшар ... ... ... ... жақсарту жөніндегі күрделі шығындар – ... ... ... бетін көркейту жөніндегі мүліктік
сипаттағы шығындар (жер учаскесін жоспарлап, ... ... ... тамырымен жұлу, жерді тастан тазарту);
– Басқа да негізгі ...... ... ... ... ... Бітпеген құрылыс. Қолда бар негізгі құралдар алынған сәтінен бастап үнемі
қолданылмайды, өйткені:
– тоқтатылып қойылады (жұмыс жасамайды) – уақытша қолданылмайды;
... ... ...... ... апат жағдайында
қолданыстағы негізгі құралдарды ауыстыру үшін қор құрайды;
– жалға берілген немесе алынған – басқа ұйым ... ... ... жал ... ... белгіленген негізгі құралдар. [11, 163
б.]
Негізгі құралдар кімнің ... ... ... ... яғни ... өзіне тиісті және уақытша жалға алынған болып
екіге бөлінеді. Кәсіпорынның уақытша жалға алынған негізгі құралдары баланс
сыртындағы «Жалға алынған ... ... деп ... ... ... ... пайдалану барысына қарай негізгі құралдар жұмыс істейтін,
жұмыс істемейтін және ... ... деп үш ... ... ... ... үрдісінде, яғни қолданыстағы негізгі
құралдар жатады.
Жұмыс істемейтін ... ... ... тоқтатылып қойылған,
белгілі себептермен басқа да жаққа әзірге берілмеген басы ... ... ... ... ... ... ... яғни алдыңғы
уақытта тозып немесе басқа да жағдайларға байланысты істен шығатын негізгі
құралдардың орнына ... ... ... ... ... ... ... мақсатына қарай былай бөлініп
есептеледі:
– негізгі құралдар;
– тауарлық-материалдық ... ... ... Негізгі құралдардың бағалануы
Негізгі құралдардың есебін ұйымдастыруда оларды бағалаудың маңызы зор
болып табылады. №6 «Негізгі ... ... БЕС мен №16 ... құралдар»
ҚЕБХС-на сәйкес негізгі құралдар мыналар бойынша бағаланады:
– Бастапқы құн немесе өзіндік құнмен – ... ... ... алуға
сол сәтінде берілген, басқа өтелген әділ бағаның немесе ... ... ... оның ... сомасы;
– Ағымдағы құнмен – белгілі бір күнде қолданыста жүрген нарықтық баға
бойынша негізгі ... ... ... ... ... ... - мәмілеге дайын және жақсы ... ... ... ... ... ... активті
ауыстыруға болатын сома;
– Жойылу құны – шыққан шығынды тастап пайдаланылған ... ... ... ... деп ... таза сома немесе сынған
қалдықтардың қосалқы бөлшектерінің көзделетін бағасы;
– Амортизациялық құнмен – ... ... алып ... ... орнына есеп беруде көрсетілген басқа сома мен ... ... ... ...... тозу және баға ... ... сомасын апып тастағанда бухгалтер баланста актив мойындалатын
сома. Баға ... ... ...... ... құны оның
орнын толтыратын құннан артқан сома [13, 123 б.].
Негізгі құралдардың бастапқы құны – ол активті ... ... ... ... ... ... ... шығындардан, сондай-ақ сатып алу
барысында төленген салық сомаларынан, құрылысты салу кезінде алынған несие
үшін төленетін пайыз (процент) сомалары мен бұл ... ... ... үшін ... ... келтірумен тікелей байланысты кез келген
шығындардың жиынтығынан тұрады ... ... ... ... болған ақауларды жөндеуге кеткен және ... да ... ... ... ... ... құнына кіргізілмей, ол ағымдағы
кезеңнің шығыны ретінде есепке ... ... ... әр түрі ... ... ... мынадай шығындар кіргізіледі.
– жер учаскесінің бастапқы құнына:
Жерді сатып алу бағасы, қозғалмайтын мүлік жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... ресімдеу үшін заңгердің қызметіне төленетін ... және ... ... ... мен ... ... тиісті мақсатқа
пайдалануға әзірлеуге кеткен шығындар (үйді бұзғаннан ... ... ... ... (табысты) алып тастағанда
қалған ескі үйді бұзуға байланысты ... ... ... тағы ... ... (кіргізіледі).
– құрал-жабдықтардың бастапқы құнына:
Құрал жабдықты сатып алу бағасы, оны тасымалдауға, әкелуге, тиеп
түсіруге ... ... оның ... ... ... сақтандыру,
монтаждау, құрал-жабдықтардың пайдалануға жарамдылығын тексеру
мақсатында ... ... тағы да ... ... ... монтаждау,тасымалдау кезінде болған бүліну
нәтижесінде жөндеу үшін кеткен сомалар ағымдағы шығындарға жатқызылады.
Егер негізгі ... ... ... ... ол үшін төленген пайыз
сомасы да ағымдағы шығын қатарына жатады және ... ... ... немесе салынып жатқан құрылыс үшін алынған несиеге есептелген
пайыз сомасы бұған жатпайды. Сатып алынған үйлер мен ғимараттардың бастапқы
құнына шот ... ... алу ... ол үшін ... ... мен
алымдардың сомасы және бұл құралдардың құжаттарын реттеу барысында заңгерге
төленген төлемдер кіргізіледі.
Кәсіпорынның өзі салған үйлер мен ... ... ... осы
құрылысты салу үшін ... ... ... ... ... төленген еңбекақы сомалары, еңбекақы бойынша бюджетке
жасалған ... ... ... үшін ... ... ... архитекторларға төленген төлемдер, құрылысты салу үшін рұқсат
алу ... ... ... ... да ... ... енгізіледі.
Кәсіпорындар мен ұйымдар жерді және сол ... ... ... ... ... ретінде пайдалануға сатып ... онда ... ... ... ... есепте әрбір объект бойынша бөліп
көрсету керек.
Негізгі құралдарды бастапқы ... ... ... ... ... басшылығы кейбір кезде іс жүзіндегі бағаларға сәйкес
қолданыста жүрген заңдарға орай ... ... ... ... 24 ... № 1174 ... мен ... Республикасы
Статистика жөніндегі агенттіктің 2002 жылдың 3 ... № 03-1а-8 ... ... арттыру индекстері туралы» қатынас хаты) объектілерде
қайта бағалау өткізілді, оның нәтижесінде негізгі құралдар ... және ... ... құн ... ... ... ... қайта бағалау
сомасы негізгі құралдардың 2400 ... ... ... тиісті
баланстық шоты бойынша тікелей бастапқы құнын арттырады және қатар ... 5320 ... ... ... ... ... қосымша
төленбеген капитал» баланстық шоты бойынша көрсетіледі.
2 НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫ ... ... ... құралдарды жөндеуінің құжаттық есебі
Ұйымдардағы негізгі құралдарды пайдалану барысында табиғи және сапалық
жағынан біртіндеп тозады. ... ... яғни ... ... ... бір ... бір уақытта іске жарамсыз болып қалмағанымен,
негізгі құралдардың бір бөлшкгінің жарамсыз болып, соның ... ... ... шығуы (пайдалануға жарамсыз болып тұруы) мүмкін. Тіпті іске
жарамды ... ... ... ... ... әсерінен өнім өндіру
қабілетінің азаюы да ғажап емес.
Сонымен қатар сапалық жағынан тоза бастаған ... ... ... ... ... ... қаржылық жағынан мүмкіндігі ... ... ... өздерінің негізгі құралдарын пайдалану мерзімі уақытынан
бұрын жоғарыда айтылғандай ... ... ... ... үшін ... бір ... жөндеп отырады.
Негізгі құралдарға жүргізілетін жөндеу ... ... ... жай және ... деп аталатын екі түрге бөледі.
Жай жөндеу дегеніміз негізгі ... ... ... шыққан бөлшегін
жұмыс үрдісі барысында ауыстыру ... оны ... ... болып табылады.
Жай жөндеу негізгі құралдарды дұрыс және жұмысқа ... ... ... ... ... ... ... ауыстырылады және жоспар
бойынша кезекті жөндеуге, ... ... ... және тағы ... дұрыс пайдалануды қамтамасыз ету мақсатымен жабдық механизмдерін
реттеу жасалады. Ағымдағы ... ... ... ... ... ... ... жұмыстары негізгі құралдардың пайдаланатын
жерде немесе арнайы бөліп берілген ... ... ... ... [16, 116 ... негізгі құралдарға жүргізілетін күрделі жөндеу дегеніміз алдын-ала
жоспарланып, сапалық және табиғи ... ... ... ... ауыстырып, оларды түгелдей жаңартуды айтады. Жабдықтар ... ... үшін – бұл ... бір ... ... ... бөлшектеу, барлық тозған детальдар мен тетіктерді ауыстыру немесе
қалпына келтіру, ... ... ... және түзеу жасалатын
жөндеу.
Автотранспорт құралдары үшін күрделі жөндеу машина маркасына байланысты
20-дан 50 мың км-ге ... ... ... соң жүргізіледі. Үйлер ... үшін – бұл ... ... детальдарды алмастыру немесе
жөнделетін объектінің пайдалану мүмкіндіктерін жақсартатын, олардан гөрі
берік және тиімділеріне ауыстыру жасайтын жөндеу.
Күрделі ... ... үшін ... ... ... ... басқарушы
құжат – ақаулар тізімдемесі. Мұндай кестеде көзделген жөндеу мерзімдері,
негізгі құралдардың осы ... үшін ... ... жұмыс түрлері,
ауыстыруға жататын детальдер, ... ... ... ... ... тізімдемесін жасау күрделі жөндеуді жоспарлауды және
негізгі құралдарды жөндеуге беру кезегін белгілеуді жеңілдетеді.
Ақаулар тізімдемесі негізінде күрделі ... ... ... наряд
тапсырыстар жазылады. Бұған жұмыстың техникалық шарттарын, жұмыс сызбаларын
және тағы басқаларды тіркейді. Наряд-тапсырыстың бір ... ... ... ... ... бас ... ... қалады.
Субьектінің жөндеу цехтарында әрбір жөнделетін ... көп ... ... ... ... жөндеу шығындарын жинақтайды.
Ағымдағы жөндеуге кеткен шығындарды субьект ... ... ... меншікті қаражатынан төлейді.
Жөндеу жұмыстары субьектінің өз күшімен (шаруашылық тәсілмен), басқа
жақтағы ұйымды ... ... ... және аралас әділ-амалмен
жасалуы мүмкін.
Егер жөндеу қосалқы өндіріс (шаруашылық ... ... яғни ... цехымен атқарылса, шығындар 92 ... ... ... ... ... ... жұмыста келісім шарт негізінде
мердігерлер жөндеу орнына жөнделетін объектілерді жеткізу және кейін ... ... да ... ... ... ... құнына шоттар
ұсынады. Күрделі жөндеуден негізгі құралдарды ... ... және ... жетілдіруді ресімдеу (№ НҚ-2 ф.) актілері бойынша
жасалады.
Жөндеу жұмыстары біткен соң объектілер «Жөнделген, ... ... ... ... ... ... актісі» (№ НҚ-2 Ф.)
тапсырыс берушілерге беріледі.
Егер жөндеу жыл бойы бір ... ... ... онда ... ... ... (жұмыстың, қызмет көрсетудің) өзіндік құнына
әсерін шығарып тастау қажет. Шығындарды өндіріс ... ... үшін жыл ... ... жасау қажет.
Бұл үшін шаруашылық жүргізуші субъект жөндеу қорын (жөндеуге арналған
қор) ... және ай ... ... ... сомасына қарамастан, өндіріс
шығындарына жатқызылатын жылдық жоспарлық шығындардың 1/12 мөлшеріне ... ... ... ... ... мен ... ... құнына қосылмайтын күрделі жөндеу үшін ... ... ... ... ... ... есептеледі.
Егер негізгі құралдарды ұйым өз күшімен жөндейтін болса, бұл шаруашылық
тәсілімен жүргізілетін жөндеу болып табылады. [23, 126 б.]
Ал кәсіпорындар өзінің негізгі ... ... ... ... ... ... арналған ұйымдарды қарастыратын болса, бұл жөндеудің
мердігерлік әдісі болып есептеледі. Басқа ұйымдарға ... ... ... ... кәсіпорындар мердігерлік ұйыммен келісімшарт
жасасады.
Ол шартта жөндеу үшін керекті материалдар мен қай ұйымның ... ... ... мерзімі, жөндеу жұмысының құны, есеп айрысу
тәртібі, тағы да ... ... ... ... ... ... ... тағайындалған
комиссия мүшелерінің шешімімен қабылдап алады.
Кәсіпорындарда негізгі құралдардың төлқұжаттарына және олардың түгендеу
карточкаларына ... ... ... ... байланысты тиісті
деректер (өзгертулер мен толықтырулар) жазылуы тиіс.
Бұл толтырылатын актілер мен басқа да құжаттар ұйымның бухгалтериясында
сақталады.
Ұйымдарда ... ... ... ... ... яғни
кәсіпорынның өз күшімен жүргізілетін болса, онда ол үшін жұмсалған, шыққан
шығындар:
– «Аяқталмаған ... ... ... ... сату жөніндегі шығындар»
– «Жалпы және әкімшілік шығындар»
– «Негізгі ... ... ... шығындары, деп аталатын
шоттардың тиістілердің дебитіне, ал мына төмендегі:
– «Материалдар»
– «Бюджетпен есеп айрысу»
– «Еншілес ... ... ... ... ... тыс төлемдер бойынша есеп айрысу»
– «Жабдықтаушылар және ... есеп ... ... ... ... ... деп аталатын шоттың
тиістілерінің ... ... [24, 64 ... ... ... ... №16 ... құралдар» атты
қаржылық есеп берудің халықаралық стандарттарына сәйкес кейінгі ... ... ... оның ... ... ... ... арттырса ғана актив есебіне танылады.
Болашақтағы экономикалық тиімділікті ... және ... ... ... арттыруға әкелетін мысалдар мыналар:
– негізгі құрал объектілерінің пайдалы қолданылу мерзімін ұлғайтатын,
оның ... ... да ... жаңғыртып, жетілдіру
(модификация);
– шығарылатын өнімнің сапасын едәуір жақсартуға жету үшін ... ... ... ... есептелген өндірістік шығынды едәуір қысқартуды қамтамасыз
ететін жаңа ... ... ... [20, 57 ... ... ... сақтау мен ұстау мақсатымен жасалатын
негізгі құралдарды жөндеу мен пайдалануға ... ... ... ұлғайтады, олардың пайда болу сәтіндегі ағымдағы шығындар ретінде
танылады.
Жеке активтер ... ... ... ... ету ... ... құралдардың кейбір түрлерінің конструкциялық элементтері белгілі
бір жүйелі түрдегі ауыстыруды ... етуі ... ... жүк ... лифт
белгілі бір қолдану мерзімі өткен соң ... ... ... етеді.
Двигательді ауыстырған кезде шыққан жеке актив ретінде есептеледі, ал
ауыстырылған двигатель есептен шығарылады.
Қазақстан ... ... және ... бюджетке міндетті
төлемдер туралы» Кодексінің 113 бабының 2 ... ... ... негізгі
құралдарды жөндеу (күрделі, ағымдағы) арналған нақты іс жүзіндегі сома
негізгі құралдардың әрбір тобы ... ... ... ... ... құнының белгіленген проценті шегінде жылдық жиынтық табыстан
шегеріледі.
Көрсетілген ... ... ... ... ... ... іс жүзіндегі
сома негізгі құралдардың тиісті салықтық топшасының құндық балансын
ұлғайтады.
Жылдық жиынтық ... ... ... ... ... ... ... ай сайын есептеу үшін, сондай-ақ топтың құндық балансына
(топтың құндық ... ... ... асатын шығындар сомасына)
қосылуға тиісті соманы анықтау үшін ... салу ... ... жөндеу шығындарын есептеу тізімдемесі» қолданылады.
«Салық салу мақсаты үшін негізгі ... ... ... ... ... қолданылады.
Салық салынатын табыстан ұстап қалулар туралы ... ... ... ... ... құралдарды жөндеу мен амортизацияға
аударымдар тізімдемесін» жүргізеді.
Негізгі құралдар жөндеу орындалғаны жөнінде қосылған құн ... ... және ... ... басқа төлемдер туралы» Кодекстің
235 бабының 1 тармағына ... ... құн ... атап ... ... ... ... материалдармен (жұмыспен, көрсетілген
қызметпен) жабдықтаушыларға ... ... ... сомасы да есепке
жатқызылуы тиіс.
Егер салық төлеуші басқа есепті кезеңді (ай, тоқсан) ... ... ... ... ... соңындағы топшаның құндық балансына
белгіленеді.
Республикалық және жергілікті бюджеттерден ... ... ... ... ... жөндеу шығындары ұстап қалуға
жатқызылмайды және топшаның құндық ... ... ... ... ... салық салу мақсатымен объект
бойынша жүргізілсе, топша құндық балансының белгіленген 5 ... ... ... ... ... ... ... негізгі құралдардың
құнын өсіруге жатқызылады.
Негізгі құралдарды жөндеу барысында бухгалтерлік есепшоттар бойынша
жүргізілетін кестеде көрсетілген (Қосымша ... ... ... тозу және ... ... ... ... құралдар өндіріс үрдісінде бірте-бірте тоза бастайды, яғни
өзінің бастапқы сапасын ... Олар ... бір ... ... ... жарамай қалады да, бұл құралдардың орнына жаңа негізгі құралдар
сатып алуға тура келеді.
Негізгі құралдардың тозуын ... және ... тозу деп ... ... ... ... ... олардың материалдық жағынан тозуы
болып табылады, яғни жұмыс істеу үрдісінде машиналар мен құралдардың жеке
бөлшектерінің қажалып ... ... мен ... тозығы жетіп
құлайтындай дәрежеге жетуі. Негізгі құралдардың табиғи тозуы ... ... бойы ... ғана ... ... оған сонымен қатар
басқа да табиғи ... әсер ... ... яғни негізгі
құралдардың табиғи тозуы (физикалық тозуы) олардың ұзақ ... ... ... ... да ... әсер ету нәтижесінен болып табылады.
Негізгі құралдардың сапалық ... ... ... ... ... ... ... даму үрдісінен кейін қалуы, яғни активтердің ғылым ... ... ... ... талаптарына сәйкес келмейтін жағдайда
болуынан пайда болады.
Осы жоғарыда айтылғандарды қорыта келе, негізгі ... ...... ... және ... сипаттарын жоғалтуы деп те айтуға
болады [11, 165 б.].
Негізгі құралдардың ... ... ... ...... ... ... байланысты еңбек өнімділігінің өсуі
болып табылады. ... ... ... ... ... бір ... бұйымды,
құрал-жабдықты, тағы да басқаларды өндіруге кеткен қажетті уақыт азаяды да,
оның құны ... ... ... ... ... ... ... жаңа құрал-жабдықтардың машиналардың, яғни негізгі құралдардың
бағасы бұрын сатып алынған осындай негізгі құралдардың бағасына ... ... ... ... ... қымбат және тозыңқыраған
(пайдаланған) машиналар мен ... ... тағы да ... ... ... жаңа әрі сапасы жоғары негізгі құралдарды сатып
алуға тиімді етеді.
Негізгі құралдардың сапалық тозуының екінші себебі – ... ... ... ... жетілген, өнімділігі жоғары әрі тиімді
негізгі құралдардың пайда болуына байланысты. Кәсіпорындарда өнімділігі
төмен ... ... ... ... ... ... ... негізгі құралдарды пайдалану әр уақытта тиімді ... ... да ... ... ... мен құралдардың пайда
болуы және олардың бағасының арзандауы ... ... ... ... ... тозуына әкеліп соғады. Барлық ұйымдар қандай меншікте
болса да (мемлекеттік, жеке меншік, акционерлік, тағы басқалары) өздерінің
негізгі ... тозу ... ... және оны ... ... ... негізгі құралдардың ішінде мына ... ... тозу ... ... және де ... ... ... кітапхана қорларына;
– архитектуралық және өнер ескерткіштеріне;
– өнімді малдарға;
– мұражайлық құндылықтарға;
Сонымен ... ... ... мынадай жағдайларда
есептелмейді:
– Қайта ... ... ... және ... ... ... жұмыстары жүргізіліп жатқан уақытта;
– Негізгі құралдарды уақытша тоқтатып қойған уақытта. [25, 139 б.]
Негізгі құралдар (үйлер мен ... ... ... ... ... ... ... кезде өздерінің бірте-бірте
тозуына байланысты құндарының өздерінің көмегімен өндіріліп шығарылатын
жаңадан жасалған ... ... ... ... Бұл ... деп ... Амортизация сөзі латын тілінен аударғанда «өтеу»
деген мағынаны білдіреді. Амортизация ... бір ... ... ... ... ... Ал мұны ... аударым» деп
атайды. Амортизациялық аударым әрбір өнімнің өзіндік құнына кіріп, ал ... ... ... ... яғни ... ... тозуына
байланысты құнының кемуі амортизациялық аударым жасау арқылы қайтарылады.
Амортизациялық аударым мөлшері дегеніміз – негізгі құралдардың бастапқы
құнынан белгіленген пайызбен есептеліп ... бір ... ... сомасы.
Ұйымдарда негізгі құралдағы ай бойы есептелген амортизациялық аударым
сомасы ай сайын өндірілген ... ... ... мен ... ... ... қосылып отырады.
Кәсіпорындарға жаңадан келіп түскен, кіріске алынған негізгі құралдарға
амортизациялық аударым келесі ... ... ... ... Ал ... ... шығарылған негізгі құралдарға келесі ... ... ... ... ... тоқтатылады.
Негізгі құралдарға амортизациялық аударым есептеу мына әдістер бойынша
жүргізіледі:
– Құнды бірқалыпты ... ... ... шығару әдісі.
– Құнды орындалған жұмыстың, өндірілген өнімнің көлеміне ... ... ... ... ... ... Жылдамдатып есептен шығару әдістері: қалдық құнының кему ... ... және ... жиынтығы бойынша құнын есептен шығару
(коммулятивті) әдісі.
Амортизациялық аударым есептеудің ... ... ... ... саясатында көрсетіліп, бір есеп беру кезеңінен екінші есеп ... ... ... түрде қолданады. Егер ... ... ... ... ... ... осы өзгерістің қандай
себептерден болғаны айтылып көрсетілуі тиіс.
Құнды бірқалыпты (тура жолды) есептеу әдісі. Құнды бірқалыпты есептеуін
шығару ... ... ... ... құны ... құралдардың
жұмыс істейтін мерзімінің ішінде шаруашылық субъектісінің шығындарына бір
қалыпты қосылып отырады. Бұл әдіс ... ... ... ... қана ... ... ... мерзімінің ұзақтығына байланысты деген
болжамға негізделген. Бұл әдіс бойынша әр есепті жылда негізгі құралдарға
есептелетін ... ... ... осы ... ... ... мерзімінде амортизацияланатын сомасын, яғни бастапқы ... ... ... объектінің пайдалану кезеңіндегі есеп беретін
жылдардың санына бөлу арқылы ... ... Осы әдіс ... ... ... ... ... әдісі қолданылғанда негізгі ... ... ... ... жыл ... тұрақты мөлшерде
жүргізіледі.
Құнды орындалған жұмыстың көлеміне тепе-тең мөлшерде есептен ... ... ... Бұл әдіс объектінің пайдаланылған әдісіне емес,
оны ... ... ... Бұл ... қолдануда әр жылғы
амортизациялық аударым сомасымен орындалған жұмыс көлемінің, яғни станок
арқылы өндірілген өнім ... ... ... ... бар. Осы ... барысында жинақталған тозу сомасы жыл сайын орындалған жұмыстың
көлеміне, өндірілген өнімнің ... ... ... ... ... ... қалдық құны амортизацияланатын құнның соңына жеткенше орындалған
жұмыстың көлеміне, өндірілген өнімнің ... ... ... ... ... Жалпы бұл әдісті объектінің пайдалану кезіндегі оның істейтін
жұмысының көлемін, ол арқылы ... ... ... ... ... болатын жағдайда ғана қолдануға болады.
Жылдамдатып есептен шығару әдісі. Жеделдетілген амортизациялық аударым
әдістері негізгі құралдарды өздерінің мөлшерленген ... ... ... ... үшін ... Бұл әдістерді қолдану барысында
негізгі ... ... ... ... ... ... сомасы, оның соңғы пайдаланатын жылдарындағы
есептелетін амортизациялық аударым ... ... асып ... ... ... ... пайдалану, яғни жұмыс ... өнім ... ... соңғы жылдарға қарағанда едәуір
жоғары болып табылады. Осыларды ескеретін ... ... ... ... ... жылдамдатып есептен шығару әдісі өндірілген
өнімнің өзіндік құнына сәйкестендіріліп ... ... ... әдістің қолданылуы, сонымен қатар техникамен ... ... яғни ... орай ... яғни негізгі
құралдардың өздерінің сапалық құнын тез жоғалтып алуына байланысты бұрын
сатып алынған, сапалық жағынан тозған ... ... жаңа ... ... да жақтардың тиімді болып ... ... ... ... ... ... ... әдісін қолдануға әсер
ететін тағы да бір дәлелденген жағдай ... ... ... ... ... яғни жөндеу шығындары негізгі құралдарды пайдалану
кезеңдерінің бастапқы уақытына қарағанда пайдаланудың соңғы ... ... ... Егер де ... ... ... есептен шығару деп
аталатын амортизациялық аударым әдісін қолданған жағдайда амортизациялық
аударым мен жөндеу шығындарының ... ... ... ... ... жыл, яғни ұзақ ... бойы ... деңгейде болады.
Нәтижесінде негізгі құралдардың өздерінің пайдаланылуы барысында ... ... ... тең ... яғни ... шамада болып
қалады.
Сандардың жиынтығы бойынша құнын есептеп ... ... ... Бұл ... ... яғни ... қосынды жиынтық сомасы деп
айтылуының, себебі, осы әдіс бойынша ... ... ... ... ... ... ... негізгі құралдардың пайдалану
мерзімінің қалған жылдар санына тең ... ал ... ол ... ... ... ... сандарының қосындысына тең болуына
байланысты [18, 128 б.].
Қалдық құнының кему (қалдықты ... ... Бұл әдіс ... ... ... ... есептеу алдымен құнды бір қалыпты (тура
жолды) есептен шығару әдісімен жүргізіледі.
Ол үшін ... ... ... құны оның жұмыс істейтін мерзімінің,
яғни пайдаланатын уақыт жылы санына ... әр ... ... ... ... ... Бұл жерде бастапқы құнын 100% деп аламыз.
Одан кейін табылған ... ... екі ... ... ... ... емес, әр есепті жыл басындағы әлі амортизацияланбаған
қалдық құнына, яғни ... ... ... ... амортизациялық тозу барысында бухгалтерлік
есепшоттары ... ... ... кестеде көрсетілген
(Қосымша ... ... ... ... есеп пен есеп беру ... ... ... ... ... есеп мәліметтерінің дұрыстығын қамтамасыз ету
үшін, сондай-ақ ұйымдағы негізгі құралдардың нақтылы ... ... ... іске ... ... мақсатында жылына бір рет ... ... ... ... ... қажет. Ұйымдарда негізгі
құралдарды түгендеу жылдық қорытынды есеп ... ... ... ... бірінен кейін жүргізілуі керек. Үйлерді, ғимараттарды, тағы да басқа
жылжымайтын ... екі ... бір рет, ал ... ... бес ... рет ... болады.
Негізгі құралдарды жоғары көрсетіліп жазылған мерзімдерден бұрын, яғни
жиі түгендеу мынадай жағдайларда ... ... ... ... адам ... ... ... құралдар ұрланған, жоғалған жағдайда;
– өрт немесе басқа да ... ... ... апат ... ұйым бір бағынышты органнан екінші орган қарамағына ... тағы ... ... негізгі құралдарға түгендеу жұмысын ... ... ... ... жүргізуден бұрын мыналарды толық тексеріп
алуы қажет:
... ... ... ... ... ... ... және олардың жағдайын немесе жоқтығын;
– жалға алынған немесе жалға берілген, ... ... ... ... сондай-ақ уақытша сақтауға алынған ... ... ... ... ... жоқтығын.
Егер ондай тиісті құжаттар болмаған жағдайда негізгі құралдарға жауапты
адамдардан ондай құжаттарды табуын талап ету ... Егер ... ... ... ... құжаттарда қателіктер жіберілген
болса, онда ол қателіктерді анықтап, ... ... ... ... ... түгендеу жүргізу барысында комиссия міндетті түрде
объектілерді мұқият қарап шығып түгендеу тізіміне ... ... ... ... ... ... нөмірі мен негізгі техникалық
көрсеткішін, бастапқы құны мен тозу ... тағы да ... ... ... жазулары керек. Түгендеу барысында кәсіпорынның
балансына бұрын ... ... ... есеп ... ... ... көрсетілмеген немесе тіпті көрсетілмеген
негізгі құралдар табылған жағдайда түгендеу тізіміне олар жайлы ... ... және ... ... ... ... есепке алынбаған
объектілер ағымдағы (түгендеу жүргізілген уақытта) баға бойынша, ал ... құны ол ... ... сол ... ... жағдайына қарап
анықталып, субъектінің балансына кіріске алынады. Бұл объектіге қойылған
нарықтық бағасы мен тозу құны ... ... ... ... қажет.
Егер құрылыстың, ғимараттың, үйдің жарым жартылай бұзылуы немесе оларға
қосымша істелген күрделі жұмыстар (жанама ... үй, ... ... т.б) ... ... ... алынбаған жағдайда комиссия тиісті
құжаттар бойынша объектінің бастапқы ... ... ... ... ... ... оларды түгендеу тізіміне енгізу керек. Сонымен қатар
комиссия бұл ... ... ... ... қосымша шығынның есеп
тіркелімдеріне жазылмай қалуына кінәлі адамдарды анықтауы керек [11, ... ... ... түгендеу жұмысы жүргізілетін уақытта
басқа жақта болатын (тасымалдау құралдары, басқа жаққа күрделі ... ... ... т.б) ... ... ... ... тұрып,
алдын ала тексеріп, түгендеу тізіміне енгізуі ... ... ... және күш беру ... ... ... түгендеу нөмірі,
зауаттық нөмірі, тағы да басқа көрсеткіштері көрсетіліп тіркеледі.
Біртектес, ... ... бір ... ... ... кіріске
алынған шаруашылық құралдарының аттарымен қатар сандары да ... ... ... ... ... ... келмейтін
негізгі құралдар түгендеу тізіміне енгізілмейді. Ондай негізгі құралдарға
пайдаланылған уақыты мен ... ... ... ... акт жасалады.
Ұйымның меншігіндегі негізгі құралдар мен қатар жалға алынған негізгі
құралдарына да ... ... Бұл ... ... жүргізу
жалға алынған тізім бойынша жүргізіліп, тізімге негізгі құралдарды жалға
берген заңды тұлғаға, яғни негізгі құралдың ... ... ... негізгі құралдарға түгендеу жүргізудің нәтижесін анықтау үшін
салыстыру тізімдемесін жасайды. ... ... ... ... ... ... есеп мәліметтері мен ақпараттарына
сәйкес келмейтін бұрын есепке алынбаған, яғни артық ... ... ... ... құралдарға жасалады. Түгендеу жүргізу комиссиясы өз
жұмысының соңында қорытынды ... өз ... ... Бұл ... ... ... ... құралдарды түгендеу барысында бухгалтерлік есепшоттары бойынша
жүргізілетін операциялар кестеде көрсетілген (Қосымша ... ... ... ... ... ШЕТЕЛ
ТӘЖІРИБЕСІМЕН САЛЫСТЫРУ
3.1 Халықаралық Қаржылық Есеп беру Стандарттарына өткен кезде
негізгі құралдарды ... алу, ... және ... ... ... ... - ... Standards – кәсіпорынның қаржылық ... және ... ... әділ және шын ақпарат ұсынуды қамтамасыз ететін барынша
тәртіпке келтірілген бухгалтерлік стандарттар жүйесін білдіреді.
«ХҚЕС бойынша алғашқы ... ... ... оның ... ... ... сай келетіні және әрбір қолданылатын ... ... ... және оған ... бар ... ... білдіреді [15, 31 б.].
Бухгалтерлер қауымдастығы «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық
актілеріне ... ... алу мен ... есеп беру ... ... мен толықтырулар енгізу туралы» ҚР ... ... ... Осы заң ... ХҚЕС-на өту міндетті болатын субъектілерге
және бухгалтерлік есеп жүргізу ... ... ... бөлу ... Бұл ... үшін ... кейбір бөліктеріне
өзгерістер мен толықтырулар енгізілетін ҚБЕС қолданылуы ықтимал екендігін
білдіреді.
Осыған қарамастан, компаниялардың ХҚЕС-на өту ... ... ... Және де ... ... өз ... өтудің дұрыс екендігін
қарастырған жөн.
Компаниялар кәсіби пайымдауларға сүйене отырып, көптеген мәселелерді
өздерінің ... тура ... Ең ... ... сенімді және
орынды ақпарат беруге міндетті түрде қол жеткізетін ХҚЕС ... ... ... ... ... мәселелердің бірі – негізгі құралдарды қайта
бағалаудың ... ... ... ... ... ... дүрлігудің басталу тарихы мынада. ХҚЕС-на өту ... ... ... ... ... асырылады. Осы ... ... ... ... ... кезде 8-ТТК қолданды, егер
қаржылық есеп беру әрқашан ХҚЕС-на сәйкес ... ... ... ... беру дайындалуға және ұсынылуға тиіс, бұл есепке алуда негізге
алынатын барлық ХҚЕС-ын ... ... ... ... Осыған байланысты
компаниялар ХҚЕС-на сәйкес есеп жасау бойынша едәуір шығын шекті және пайда
мен шығыг арасындағы баланс бұзылды.
8-ТТК-дан айырмашылығы – ... ... ХҚЕС ... ... ... ... және міндетті түрде шығаруды ұсынады. Мәселен, ерікті
шығарудың бірі бастапқы құн ... әділ ... ... ... ... құнын
қолдану болып табылады.
Ерікті шығару компанияның оны қабылдауын және өткенге қайтып ... ... ... Бұл компанияның бұрынғы бухгалтерлік
жазбаларды қайта жазудан және жұмысы көп есеп ... ... ... Алайда бұл ХҚЕС-на өту жеңіл болады деген сөз емес.
1-« ХҚЕС-ын алғашқы қолдану» ХҚЕС-на (IFRS) сәйкес ХҚЕС-на ... ... ... ... ... ХҚЕС бойынша бастапқы бухгалтерлік баланстың
баптарын қалыптастыру үшін ... ... ... ... ... ХҚЕС ... тану ... етілетін барлық активтер мен
міндеттемелерді тану;
– ХҚЕС ... ... ... ... ... мен міндеттемелерді
танымау;
– ҚБЕС бойынша активтердің, міндеттемелердің немесе капиталдың ... ... ... баптарды қайта жіктеу, ал ХҚЕС бойынша олар
активтердің, міндеттемелердің немесе капиталдың ... түрі ... ... ... ... енгізуді ХҚЕС бойынша бағамен жүргізу.
№16 «Негізгі құралдар» ... (IAS) ... ... ... ... ... де ... компанияның осы активтерге байланысты болашақта экономикалық пайда
алуының жоғары ықтималдығының болуы;
– осы объектінің бастапқы құнының ... ... ... ... объектілерді актив ретінде тану жүргізіледі.
Кейбір компаниялардың бухгалтерлік есеп жүргізу тәжірибесін ескере
отырып, ... ... ... және ... бойынша негізгі
құралдар ретінде танылуға тиіс активтер бар ... ... [27, 8 ... ... ... ... ... ХБЕС-да көзделген және
есеп саясатындағы таңдау моделіне сәйкес бағалауда:
– құнсызданудан жинақталған амортизация мен залалдарды шегере отырып
бастапқы құны бойынша;
... ... ... мен ... ... ... ... құны бойынша активтің бір түрінен екіншісіне қайта жіктеу
талап етіледі.
Бастапқы құн – бұл белгілі бір күнге құнды ... ... ... үшін ... шама. Басқа сөзбен айтқанда, егер
компания ХҚЕС бойынша қаржылық ... ... ... ... жағдайда
бастапқы құн қалыптастырылатын шартты шама болып табылады.
Атап айтқанда, ... ... құн ... ... әрі ... үшін ... тест жүргізу үшін негіз ретінде пайдаланылатын болады.
Компания төмендегі негіздердің бірін ... құн ... ... ... ... алады:
– ХҚЕС-на өту күніндегі әділ құн;
– ҚБЕС-на сәйкес қайта бағалау ... ... ... ... ... ұсыну сияқты оқиғалар
күніндегі әділ құн.
Компаниялар барлық активтер үшін немесе таңдамалы ... ... ... ... шешім қабылдай алады, осыған байланысты болжамды
(негізгі) құнды айқындау үшін ... ... ... ... ... ... мен ставкалар ХҚЕС-ын қолданған кезде
қолайлы болып табылмаса, компаниялар амортизация есептеу ... ... ... ... ... Егер ... ... есеп беруге
айтарлықтай әсерін тигізетін болса, онда компания ... ... ... алғаш дайындалған, ХҚЕС талаптарын сақтауды қамтамасыз ету үшін
ретроспективалы бухгалтерлік баланстағы жинақталған ... ... ... ... ... немесе одан бас тартпай тұрып негізгі
құралдар ... тану ... ... ... ... жөн.
Қажет болған жағдайда түзету және қайта жіктеу орындалады.
Егер компания ХҚЕС-на өтудің ... ... ... деп санайтын
болса, ол қазірден-ақ дайындық жұмысын бастауы қажет. [27, 9 ... ... ... ... байланысты дүрлігу біршама асыра
айтылған болып саналады. Ең бастысы – нендей шаралар қабылдау керек ... үшін ... ... ... ... анық білген жөн. Ал бұдан ... ... ... ... қолда бар ... ... ... отырып, оларды шешу жолдарын іздей бастаймыз.
3.2 Шетелдерде ... ... ... ... ... ... ... Польшада айналымда болмайтын активтер
материалдық және ... емес ... ... ... емес ... ғимараттар мен үйлер, машиналар мен
жабдықтар, көлік тасымалдау құралдары, мал ... т.б. ... ... ... ... бір ... асуы қажет.
Материалдық емес активтерді кәсіпорын өзі немесе басқа кәсіпорынға
келісім шарт арқылы жалға берумен пайдалана ... ... ... алу ... ... ... ... салуға
кеткен қаржының есебімен бағаланады. Негізгі құралдар және оның ... ... ... ... ... Бұл жерде пайда болған айырмашылықтар
активтерді қайта бағалау қоры ... ... ... ... ... бір ... арқылы қордың
пайдалану мерзімі және тозу коэфиценттерін пайдалану арқылы шығарылады.
Есептелген тозудың мөлшері жұмысқа ... ... ... және
экономикалық прогресстің мөлшері, өнеркәсіптің ... ... ... ... ала белгіленген баға коэфиценттері салық заңдылығына
байланысты есептеледі.
Ресей және ... ... ... ... ... ... – бухгалтерлік есепті жүргізуде мемлекет жағынан қатаң бақылау
қойылған, ... ... ... ... ... яғни салықты азайту
қалыптасқан.
Батыста – пайданы көрсету ережелерінің көп жақтылығыны кәсіпорындарға
пайданы жоғары көрсете отырып, үлкен ... ... ... ... ... ... Бұл ... қызығушылықты көтерумен аз
мөлшерде салық төлей ... ... мен ... ... ... [15, 84 б.]
Мемлекет пен инвесторлардың талаптары әртүрлі, бірақ бұл ... ... ... ... шешіледі: қаржылық және салық салу жүйелері.
Негізгі құралдардың ... ... – ұзақ ... ... ... ... ... есеп стандарттарына активтердің құны, атауы ... ... ... ... ... ... бойынша негізгі құралдарды есептеу №16 стандартта көрсетілген,
онда негізгі құралдар материалдық ... ... ... ... ... ... ... ету, қызмет көрсету, басқа
кәсіпорындарға жалға беру немесе басқа мақсаттарға бір жылдан аса ... ... ... стандарттар бойынша негізінен халықаралық
стандарттарға сай болып келеді: «Негізгі ... - ... ... бір жылдан асатын, кәсіпорынға экономикалық пайда әкелетін мүлік
жатады».
Ресейдің бухгалтерлік есебінде негізгі ... ... деп ... өндіру, өндірісті жүргізу, ақылы қызмет ... үшін ... ... ... мүліктің бір бөлігі және пайдалану ... 12 ... ... ... ... ... ... 12 айға жетпейтін, заттық құны төменгі еңбекақының
құнынан 100 есе аспаса және басқа да ... есеп ... ... ... негізгі құралдарға жатпайды. Бұл анықтамалар ХҚЕС-ке
сай онда негізгі құралдардың бөгет қойылмаған, кәсіпорындар активтерді өз
еріктерімен ... ... ... ... Негізгі құралдарды бағалауда үш проблема
қалыптасқан, олар проводкалардың сомасы және нақты жүргізілген уақытымен
байланысқан:
1. негізгі ... ... ... ... ... ... ... сай негізгі құралдар нақты мүліктің сатып алу бағасымен
немесе ... ... ... ... ... ... мүліктің
бағасымен есептеледі.
Нақты бағаға сатып алу бағасы, импорттық салықтар, уақытша ... және ... ... ... қалпына келтіруге кеткен шығынның
сомасы кіреді. Мысалы ... ... ... ... ... ... ... тиеп жеткізуге және түсіруге кеткен шығындар және т. ... есеп – ... ... ... ... ... Ол ... жүргізуші кез келген субъект қызметінде жетекші орын
алады. Бухгалтерлік есептің мәліметтері ... ... ... іс-әрекеті сипатталып, оның табысы немесе шығыны есепке алынады.
Бүгінде бухгалтерлік есеп басқару жүйесінде ең басты бір орын ... ... ... ... ... мен ... ұжымдары
шикізатпен материалдарды ұқыпты жұмсауға, өндіріс ... ... ... ... ұлғайтуға, оның сапасын көтеруге, өзіндік құнын
төмендетуге, қоршаған ортаны сақтауға мүдделі. Бұл ... ... ... ақша қаражаттарын және басқа да ресурстарын
заңсыз және тиімсіз жұмсауға және тонауға ... ... ... ... мен ... ... бағалауға болмайды.
Қазіргі заман бухгалтерлері – бухгалтерлік есеп ауқымында алған терең
кәсіби ... ... ... ... мен аудит дағдыларын ... ... ... ... ... тиіс. Ол ... ... ... ... ... ала отырып,
әртүрлі экономикалық шешімдер қабылдап, ұйымның келешектегі ... ... ... ... ... ... ... болсақ, осында қарастырылған
мәселе негізгі құралдарды жөндеудің есебі.
Кез келген кәсіпорынның негізгі құралдары болады.
Негізгі құралдар кәсіпорынның барлық активтерінің ... ... ... №6 ... ... ... ... – ұзақ
мерзім бойы (1 жылдан астам) материалдық өндіріс саласында, сондай-ақ
өндірістік емес ... да ... ... ... ... ... ... үш негізгі белгіні бөліп көрсетуге болады:
1. материалдық нысанының болуы;
2. компанияның қалыпты ... ... ... барысында
пайдаланудың мақсатты сипаты;
3. пайдаланудың ұзақ мерзімі (1 жылдан ... ... ... ... жер ... ... мен
ғимараттар, машиналар мен ... ... және ... ... ... ... мен ... өнім және жұмыс малдары,
тағы басқалар жатады.
№16 «Жылжымайтын мүлік, үйлер, жабдық» ... ... ... ... беріледі: «Негізгі құралдар бұл – кәсіпорын тауарлар
өндіру немесе жеткізу және қызмет көрсету үшін, ... ... ... үшін ... ... мақсаттар үшін пайдаланатын және бір ... ... ... пайдалану болжанатын материалдық активтер».
Негізгі құралдарды пайдалана отырып кәсіпорын экономикалық ... ...... негізі болып табылады.
Негізгі құралдардың ерекшелігі болып олардың өндіріс процесінде көп есе
қолданылуы, ұзақ мерзім бойы бастапқы сыртқы ... ... ... ... ... мен сыртқы ортаның әсерінен олар біртіндеп тозады және
белгіленген нормалар ... ... ... ... олардың
қызметінің нормативті мерзімі ағымында өндіріс шығындарына өзінің бастапқы
құнын ауыстырады.
Субъектінің шаруашылық ... ... ... ... ... негізгі құралдар құрамына көрсетіледі. Алып-сату
мақсатымен алынған негізгі қорлар – ... ... ... өзі ... үшін ... ұзақ ... қаржы салу мақсатымен
алынатын негізгі құралдар қаржылық инвестиция ретінде көрсетіледі.
Негізгі құралдарды есептеу үшін 2400 ... ... ... шоты қолданылады.
Негізгі құралдар құралына объектілердің есепке алу ... ... ... ... құралдарды қабылдау-тапсыру
актісімен» (№ НҚ - 1ф.) ресімделеді.
Субъектілер ... ... ... ... ... ... экономикалық пайда алу көзделетін кезең) нормативті қызмет
мерзімін (субъект белгіленген нормаларға сәйкес ... ... ... ... және ... ... ... қызмет мерзімі біткен
соң,күтілген шығыны істен шыққан соң есептен шығарылып, ... ... ... ... ... ... ... болжанатын бағасы) өз
бетінше белгілейді.
Әлемдік тәжірибеге жүгінетін ... ... ... ... ... есептің көшуі бұл ... ... ... енгізу деп түсінуге болмайды.
Ресейде халықаралық стандарттардың қолданылуы, ең алдымен, нарықтық
экономикада бухгалтерлік есеп тұжырымдамаларын құру ... ... ... ... әлемде Халықаралық қаржылық есеп стандарттары ... ... ... ... ... ... ... Егерде
компанияның сәйкес есептілігі бар болса, ол даму үшін қажетті қаражаттар
көздеріне қолы жетеді.
Халықаралық ... есеп ... ... Ресейдегі есеп және
есептіліктің бүкіл жүйесінің бір ... ... ... ... ... көшу мақсатты және дәрежелі процесс
болуы қажет.
Бұл қажет ресурстардың ... ... ... ... ... жолы ұзақ және ... келсек, әрбір кәсіпорынға тауар ... ... ... ... ... ... да ... құралдар қозғалысының есебін ұйымдастыру және оны
құжаттамамен дұрыс рәсімдеу бухгалтерлік есеп пен қаржылық есеп үшін маңызы
зор.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... есеп және ... есеп беру туралы» 2002 жылғы |
| |24 маусымдағы ... ... № 309-II заңы ... ... В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И. Бухгалтерский учет на |
| ... - ... ... 2002. -728с. |
|3. |Басќару есебі ... В.Л., ... 2005 ж. ... ... ... ... ... Тасмағамбетов Т.А., Алматы, 2002|
| |ж. ... ... П.С. ... ... - ... ... учет», 1996.|
| |-576с. ... ... М.А ... управленческий учет. - Москва: |
| ... 2000. -533с. ... ... К. ... в ... производственный учет. - Москва |
| ... 1999. -783с. ... ... К.Ш., ... С.К., ... З.К. ... и ... |
| ... ... - ... ... ... 1998. -512с. ... ... Н.К. Основы управленческого учета.- Москва: Финансы и |
| |статистика, 2000г. ... ... Т.П. ... ... - ... ... ЮНИТИ, 1998. -350с. |
|11. |Кеулімжаев Қ.Қ., Құдайбергенов Н.А. Бухгалтерлік есеп теориясы және |
| ... – А.: ... 2006 ж. ... ... Е.П., ... Н.В., ... Т.Н., ... Е.А.. |
| ... ... - М.: ... и ... 1996. -570с. ... ... Н.П. Бухгалтерский учет: Учебное пособие. - М.: ИНФРА-М, |
| |1997. -560с. ... ... И. Д. « ... ... М., 1999 г. ... ... ... финансовой отчетности. Практическое пособие. |
|16. |Мюллендорф Р., Карренбауэр М. ... ... - ... ЗАО |
| ...... 1996. -160с. ... ... Б., Андерсон Х., Кондуэлл Д. Принципы бухгалтерского учета: Пер. |
| |с англ. / Под ред. Я.В.Соколова. - М.: ... и ... ... |г. - 496с. ... ... З., ... А. ... учет в рыночной экономике. - М.: |
| |«ИНФРА-М», 1996. -272с. ... ... Ф.С. ... учет в ... ... Учебное |
| |пособие. - Алматы: LЕМ, 2000. -336с. ... ... ... ... ... документов. - Алматы, ТОО |
| |«LEM», 2002. -360с. ... ... В.И, Ткач М.В ... ... международный опыт. - М.: |
| ... и ... 1994.- 144с. ... ... ... ... пособие/Под редакцией А.И. Шеремет. - М.: |
| |ИД ФБК-ПРЕСС, 2000. -512с. ... ... Ч.Т., Дж. ... ... учет: Международный аспект: |
| |Пер. с ... ... Я.В ... - ... «Финансы и |
| ... 2000. - 416с. ... |Шим Джей К., ... ... Г. ... ... стоимостью и анализ |
| |затрат/ перевод с англ. - М.: ... дом ... |
| |1996. -344с. ... ... А.К., ... В.А.., ... И.Д. Учет, анализ и аудит на |
| ... 1996г. ... ... Р., ... Учет : ... и ... -Москва:" Финансы и |
| |статистика",1998г. ... ... ... // ... 2005 ж. №51 ... А
Негізгі құралдарды жөндеу жұмысы барысында бухгалтерлік есепшоттары бойынша
жүргізілетін операциялар
|№ |Шаруашылық операциялардың мазмұны ... ... |
|1 ... ... ... ... |7110, 7440, |4230, |
| ... |8041 ... |
|2 ... құралдарды жөндеу үшін |7110, 7440, |7440, 8040 |
| ... қор ... |8041 | |
|3 ... ... ... үшін | | |
| ... ... қор пайдаланғанда: | | |
| ... ... ... ... |3370, 3310 |8024 |
| ... ... жөндеген кезде | | |
| | |3310, 3370 |4110 |
|4 ... ... ... |8032 |3350 |
|5 ... (әлеуметтік салық) сомасына|8033 |3150 |
|6 ... ... ... жабу |3310 |1620 ... ... құралдарға тозу сомасы есептелгенде бухгалтерлік есепшоттары
бойынша жүргізілетін операциялар
|№ |Шаруашылық операциялар мазмұны |Дебет ... |
|1 ... ... ... ... алынған|2412-2417 |2421-2429 |
| ... ... тозу ... | | |
|2 ... ... және жеке ... | | |
| ... немесе басқадай жолмен |2421-2429 |2412-2417 |
| ... ... ... ... | |
| ... ... тозу ... | | |
| ... ... | | |
|3 ... құралдарға есептелген тозу | | |
| ... | | |
| ... ... |8045 ... |
| ... ... |8034 ... |
| ... ... ... | | |
| ... ... ... салада |7210 ... |
| ... ... ... ... | | |
| | |7110 ... |
| | | | |
| | |7450 ... |
|4 ... ... қайта бағалауға | | |
| ... ... ... ... |5320 ... |
| ... ... артуына | | |
|5 ... ... ... ... | | |
| ... ... ... кемуіне |2421-2429 |5320 |
| ... тозу ... ... | | ... ... ... түгендеу барысында бухгалтерлік есепшоттары
бойынша жүргізілетін операциялар
|№ |Шаруашылық операциялардың ... ... |
| ... | | |
|1 ... ... жоқ ... | | |
| ... құралдарды есептен | | |
| ... | | |
| ... ... |7210 ... |
| ... тозу ... |2421-2429 |2412-2416 |
|2 ... ... жоқ ... |2150 |6160 |
| ... ... ... адам | | |
| ... | | |
|3 ... объектінің бастапқы |7210 |2930 |
| ... ... ... | | |
| ... ... | | |
|4 ... ... ... ... |5320 |
| ... ... ... | | |
|5 ... ... ... негізгі|5320 |2411-2417 |
| ... ... ... | | |
|6 ... ... ... |7410 |2930 |
| ... негізгі құралдарын есептен| | |
| ... | | |
|7 ... ... ... ... |5320 ... |
| |құралдардың тозу сомасына | | |
| ... ... | | |

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қазақстан Республикасының мұнайгаз секторындағы шетел инвестициялары»105 бет
Адам капиталына салынған инвестициялар60 бет
Геологиялық барлау жұмыстарына және пайдалы қазба кенорындарына өнеркәсіптік игеруге салынған инвестицияларының инвест жобаның тиімділігін бағалау39 бет
Ел экономикасындағы шетелдiк инвестициялар мен компаниялар17 бет
Заманауи мемлекетіндегі инвестициялардың ролі51 бет
Инвестиция есебі. Ұзақ мерзімді инвестициялар20 бет
Инвестициялар6 бет
Инвестициялар - экономикалық дамудың ресурстары12 бет
Инвестициялар есебі жайлы8 бет
Инвестициялар есебі туралы13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь