Оқу заңдары, заңдылықтары жəне принциптері

Жоспары

1. Заңдар, заңдылықтар жəне принциптер мен ережелер жөнінде түсінік
2. Оқудың негізгі заңдары мен заңдылықтарына шолу
3. Принциптер жəне оларға байланысты оқу ережелері
1. Заңдар, заңдылықтар жəне принциптер мен ережелер жөнінде түсінік
Оқу теориясының негізгі құрылым бірліктері – бұл ғылым тарапынан анықталған заңдар мен заңдылықтар. Заңдар мен заңдылықтар құбылыстар, процестер мен олардың нəтижелері арасындағы жалпы, объектив, тұрақты жəне қайталанып келетін байланыстар мен тəуелділіктердің мəнін ашады. Дидактикалық процестің негізін құрайтын аса маңызды жəне негізгі заңдылықтар мен заңдар оқу принциптері немесе дидактикалық принциптер деп аталады. Бұл принциптер арқасында оқу процесіне қатысы бар көптеген заңдылықтардың мəн-мағынасы ашылады, мұғалімдер мен оқушылардың қызметтері реттеледі, барлық оқу пəндерін өтуде жəне оқудың барша кезеңдерінде олар өздерінің жалпы мəнін сақтайды. Принциптер дидактикалық процестің біртұтас концепциясын құрай отырып, табиғи бірлікте əрекетке келеді. Қазіргі кезеңдегі оқу жүйесінің ірге тасын Я.А. Коменский қалаған. Ғұлама- педагог пікірінше, оқудың негізі – табиғи сəйкестік принципі, ал барша қалған принциптер осы табиғи сəйкестікке сай бірізді іске асырылып барады. А.Дистервег бұл жүйені жаңа талаптарға негізделген нақты ережелермен толықтырды. Бұл ережелер 1) оқу мазмұнына; 2) оқытушыларға; 3) оқушыларға қатысты болды. К.Д.Ушинский тиімді оқуға қажет келесі шарттарды белгілеп берді: уақытқа сай болуы, бірізділік, табиғилық, тұрақтылық, игеру беріктігі, анықтығы, оқушылардың дербестік əрекеті, жүктемелердің аса ауыр не өте жеңіл болмауы, дұрыстық.
Қазіргі заман гуманистік дидактикасында оқу принциптері табиғи сəйкестік басты принципінің төңірегінде жүйелі біріккен. Бұл жүйедегі дидактикалық принциптер төмендегідей: 1) саналылық жəне белсенділік; 2) көрнекілік; 3) жүйелілік жəне бірізділік; 4) беріктік; 5) түсіністік; 6) ғылымилық; 7) көңіл-күй; 8) теория мен практиканың байланысы.
        
        Оқу заңдары, заңдылықтары жəне принциптері
Жоспары
1. Заңдар, заңдылықтар жəне принциптер мен ... ... ... ... негізгі заңдары мен заңдылықтарына шолу
3. Принциптер жəне оларға байланысты оқу ережелері
1. Заңдар, заңдылықтар жəне принциптер мен ... ... ... ... ... құрылым бірліктері – бұл ғылым тарапынан анықталған
заңдар мен заңдылықтар. Заңдар мен ... ... ... ... ... арасындағы жалпы, объектив, тұрақты жəне қайталанып
келетін ... мен ... ... ... ... ... құрайтын аса маңызды жəне негізгі заңдылықтар мен заңдар
оқу принциптері немесе дидактикалық принциптер деп ... Бұл ... оқу ... ... бар ... ... ... мұғалімдер мен оқушылардың қызметтері реттеледі, барлық оқу
пəндерін өтуде жəне оқудың ... ... олар ... жалпы мəнін
сақтайды. Принциптер дидактикалық ... ... ... ... ... бірлікте əрекетке келеді. Қазіргі кезеңдегі оқу жүйесінің
ірге тасын Я.А. Коменский қалаған. ... ... ... ... ... табиғи сəйкестік принципі, ал барша қалған принциптер осы табиғи
сəйкестікке сай ... іске ... ... ... бұл ... ... ... нақты ережелермен толықтырды. Бұл ережелер 1) оқу
мазмұнына; 2) оқытушыларға; 3) оқушыларға ... ... ... ... қажет келесі шарттарды белгілеп берді: ... сай ... ... ... ... ... анықтығы, оқушылардың
дербестік əрекеті, жүктемелердің аса ауыр не өте ... ... ... ... гуманистік дидактикасында оқу принциптері ... ... ... ... ... ... Бұл ... дидактикалық
принциптер төмендегідей: 1) саналылық жəне белсенділік; 2) ... ... жəне ... 4) ... 5) түсіністік; 6) ғылымилық; 7)
көңіл-күй; 8) теория мен практиканың байланысы.
Принциптер нұсқау-көрсетпе (норматив) қызметтерін атқарады. Олар ... ... ... ... ... ... тек ... немесе сілтеме
беріп қоймайды, жалпы заңдылықтар ... бұл ... ... ... ... ... ... олардың толық орындалуын талап
етеді. Принциптерді білу жəне оларды ... ... ... ... педагогикалық шеберліктің негізін құрайды жəне ол педагогикалық
біліктілікті анықтауда алдымен ескеріледі.
Педагогиканың принциптік ... ... ... ... іске ... – бұл ... іс-əрекеттің нақты ... ... ... ... ... ... ... оқу ережесі
деп қандай да принципті қолданудың жеке тараптарын ашып беретін ... ... ... негізгі заңдары мен заңдылықтарына шолу
Оқу барысында диалектиканың жалпы ... мен ... ... ... ... ... заңдары сапына кіретіндер: қарама-қарсылықтар бірлігі
мен тайталасы заңы, сандық жинақтың ... ... келу ... ... ... ... процесінде қарама-қарсылықтар бірлігі мен тай-таласы заңы ... ... туу ... – жаңа əлеуметтік жағдайлар,
тұлға мүмкіндіктерінің өзгеруі, білім беру ... ... ... оқу ... ... ... ... ұғымдар жəне көзқарастармен
сəйкессіздікке ұшырауы. Бұл өз кезегінде оқу мазмұны мен технологиясын
өзгертіп, ... сай ... ... ... ... сапалық өзгеріске түсу заңы да оқу процесінде көрініс
береді. ... ... ... ... ... сеп-түрткілері,
ұстанымдары, қажеттері, құндылықты бағыттары, ... ... ... мен ... ... жинақтың белгілі деңгейдегі нəтижесі.
Санның сапаға ауысуы жоқты жоққа шығару заңы ... ... ... жəне ... жаңа ... ... өткен кездердегі
жинақтаған тəжірибесі ... ... ... өмір ... пайда
болған сапалар бұрынғы қалыптасқандарын “жоққа” шығарады. Жоққа шығару
тетігі оқу дағдыларының ... ... ... яғни ... көп ... ... күрделі дағдыларға (жазу, есеп, оқу)
айналады.
Диалектиканың жалпы заңдылықтарымен бір қатар оқу ... ... ... да ... ... ... ... заңдардың
бірқаншасын ашып, педагогикалық тəжірибеге ұсынған. Өз заманында ... ... ... ... ... елес ... ... олардан анық түсініктерге өту.
Неміс педагогі Э. Мейман бірнеше ерекше заңдарды негіздеп, ұсынды:
- жеке адамның дамуы əуел бастан ... оның ... ... ... жатады;
- ең алдымен бала тіршілігі мен оның қарапайым қажеттерін қанағаттандыруға
арналған сапа-қасиеттер дамиды;
- балалардың жан жəне тəн ... ... ... ... мен ... ашып, бүгінгі педагогикаға енгізген заңдылықтар
саны ұланғайыр (мысалы, И.П.Подласый өз оқулығында 70-тен ... ... ... ... ... жинақтауға орай, оларды жалпы жəне
жеке (нақты) заңдылықтар деп бөлу қабылданған.
Жалпы ... ... ... беру ... тəн болып, оқудың бүкіл
жүйесін қамтиды. Олардың арасында аса көп еленетіндері:
- оқу мақсаттары. Оқу ... ... ... деңгейі мен қарқынына, оның
қажеттері мен мүмкіндіктеріне, ... ... мен ... ... мен ... ... оқу мазмұны. Оқу мазмұны қоғамдық қажеттер мен оқу мақсаттарына, ғылыми-
техникалық жəне ... ... ... ... ... оқу ... мен практикасының даму деңгейіне, ... ... ... жəне ... ... тəуелді
келеді;
- оқу сапасы. Оқу сапасы өткен кезеңдегі оқу процестерінің нəтижелілігіне,
оқу материалының сипаты мен ... ... ... ... шеберлігіне, оқушының оқып-үйренуге болған қабілетіне, ... ... оқу ... ... ... тиімділігі əдістерді білу мен қолдану
ептілігіне, оқу-мақсаттарына, мазмұнына, оқушылардың жеке ... мен ... ... ... ... оқу процесінің
ұйымдасуына тəуелді;
- оқуды басқару. Оқудың нəтижелі болуы оқу жүйесіндегі кері ... ... ... ықпалдарының орынды келуіне орайласады;
- оқуға ынталандыру. Оқу нəтижесі ... ... ... ... іштей ынта-
ықыласы мен оқу əрекеттерінің өзіне тəн ... ... ... оқу
əрекетіне мүмкіндік жасаушы сыртқы жағдайлар ... ... ... заңдылықтар оқу жүйесінің кейбір тараптарына орай іске
қосылады. Оқу процесінің жеке (нақты) ... ... тек ... тəн (оқу ... қолданылған оқу əдістері мен
құрал-жабдықтарына, оқытушының ... ... жəне т.б. ... ... теориясына (гносеологиялық) сай (оқу нəтижесі оқушылардың танымдық
белсенділігіне, ептілігіне жəне оқуды қажетсінуіне, т.б. тəуелді);
- ... (оқу ... ... оқу-үйрену мүмкіндіктеріне,
зейін деңгейі мен тұрақтануына, ой-ақыл ерекшеліктеріне жəне ... ... ... адамның дамуы төңірегіндегі басқа адамдармен тікелей не
жанама қарым-қатынасына, ... ... ... ... ... ... ... стиліне жəне т.б. тəуелді);
- ұйымдастырушылық (оқу ... ... оның ... сол процестің оқушыда оқуға болған ынтаны, ... ... ... ... ... қанағаттану
лəззатына бөлеп, танымдық белсенділікті қанаттандыруына жəне т.б. тікелей
байланысты);
Оқу заңдылықтарының ... ... ... жəне оларға орай
қабылданған ережелерде байқалады.
Ережелер мұғалімге ... да бір ... ... ... жасауға
сілтеме беріп, белгілі бір талаптарды орындауға бағыттайды. Ал ... ... ... ... ... ... ... сабақ басына
кешігіп, сыныпқа қоңыраудан соң кіріп келді. ... ... ... сай ... ... да ... ... жасауы қажет, себебі тəртіп
бұзу ескерусіз қалмауы тиіс. Ал бұл ... ... ... оның ... жəне толығымен нақты ситуацияға, оқушы тұлғасына, ... ... ... қатынастарға жəне көптеген басқа да
себептерге байланысты.
3. Принциптер жəне ... ... оқу ... ... теориясында аса танымал ... ... ... ... жəне ... ... ... жүйелілік
жəне бірізділік, беріктік, түсініктілік, ғылымилық, ... ... мен ... ... Саналылық жəне белсенділік принципі
негізінде ғылым тарапынан анықталған заңдылық тұжырымдары жатыр. Білім ... өз ... ... ... игерілген терең де əрі ... ... ... ... ... саналы игеру бірнеше
шарттар мен жағдаяттарға тəуелді: оқу мотивтері, оқушылардың ... ... мен ... ... ... ... жəне оқу
тəрбие процесін ұйымдастыру, мұғалім қолданған əдістер мен оқу ... т.б. ... ... таным белсенділігі оқудың маңызды жағдаятының
бірі есептеледі, ол оқу материалын терең əрі ... ... ... ... ... ... жəне ... принципін іске асыру барысында
келесі ... оқу ... ... тиіс:
- алдағы жұмыстың мақсаттары мен міндеттерін анық түсіну- ... ... ... оларды оқушыларға көрсету маңызы мен ... ... ... бала ... ... білу;
- оқыту барысында оқушы не, неліктен жəне ... ... ... ... оқу ... ... ... алдын-ала олардың терең мəн,
мағынасын ұғынуы;
- оқу барысында танымдық ... ... ... мен ... талдауды біріктіру тəсілімен, индукцияны дедукциямен салыстыруды
қарама-қарсы қоя, біріктіру, сəйкестікті жиі пайдалану, ... ... ... ... ... жиі қолдану;
- оқушылар əр сөздің, сөйлемнің, ұғымның мəн-мағынасын түсінуі; оларды
қолдануда оқушылардың өтілген білімдері мен ... ... ... ... ... жете ашылуы мүмкін болмаған
ұғымдарды сабақта қолданудан аулақ болу;
- ... ... ... ... ... дұрыс шешім табудың
ұжымдық формаларын дамытуға қажет ... ... ету, ... ... ... ... отырған жолдасының əңгімелеп бергені
тиімді де, əрі жеңіл, сондықтан сыныптағы үздік оқушылар қолынан ... ... өз ... алуы, бала белсенділігін тəрбиелеуде уақытты ... да ... Есте ... бүгінгі белсенді оқушы қоғамның ертеңгі
белсенді ... ... ... ... бұрынғы белгілілерімен логикалы
ұштастыру: игерілген мен игеріліп ... ... ... ... ... ... оқу да ... Есте болсын, оқудағы басты нəрсе –оқытылып жатқан пəн емес, ол мұғалім
тəрбиесімен қалыптасып ... ... ... пəнге қосалқы элемент
болмайтындай етіп оқыту əрі тəрбиелеу, ... ... сол ... ... ... игеретін субъект дəрежесінде тану. Тұлғаны
қалыптастыратын пəн емес, пəнді оқытумен байланысқан ... өз ... ... ... деректері мен игерген білімдері арасындағы
айырмашылықтарды тауып жəне ... ... ... ... ... егер əр ... тиімді сандағы мысалдармен қамтамасыз етілсе жəне сол
ережелердің қолдану ауқымы ... кең ... ... ... ... ... ... болады.
- игеріліп жатқан материалдардағы басты жəне екінші ... ... жəне ... ... Оқушыны ең алдымен өзекті ... ... ... ... ... ... дерек жəне
мысалдардың негізгі мəселе ... ... ... ... принципі. Оның негізінде келесідей ғылыми заңдылықтар
жатыр: адамның сезім мүшелері ... ... ... ... көбі көру ... аса жоғары сезімталдығына ие;
рецепторлардан орталық ... ... ... ... оптикалық
каналының өткізгіштік қабілеті өте жоғары; көру ... ... ... миға ... түсетін ақпарат қайта таңбаланбайды, ол ... ... тез жəне ... ... ... Оқу тəжірибесі көрнекілік
принципін қолданудың көптеген ережелерін іске асырған. ... ... ... ... ... ... не жазбаша өрнектелген материалдарға қарағанда,
табиғи күйінде берілген заттар жақсы, жеңіл əрі тез есте ... ... оқу ... ... есте болсын, сəби ойы формалармен, түр-түсті бояулармен, дыбыстармен,
түйсіктермен өрнектеледі. Осыдан бала санасы жалпы ... ... ... ... оның ... ... ... бейнелерді арқау
етеді.
- оқушылар үшін ең маңызды ереже: мүмкін болғанша сезімдік қабылдауды
пайдалану, ... ... көз ...... құлақ қабылдауына –
естілетінді, иіс, дəм қабылдауға ... ... бір ... шектеліп қалмау: көрнекілік – мақсат емес, оқушының
ойын ... жəне оны ... ... ... жəне ... барысында есіңізде болсын: ұғымдар мен
дерексізденген тұжырымдар бала ... ... ... ... ... ... ... тез əрі жеңіл қабылданады; олардың мəнін
ашуға əрқилы көрнекілік түрлерін пайдалану;
- көрнекілікті тек ... ... ... оны ... өз ... ... алу көзі ретінде де пайдаланған жөн. ... ... ... жəне ... ... ұйымдастыруға мүмкіндік
береді;
- көрнекі құралдар сабақта өтіліп жатқан заттар мен құбылыстар жөнінде ... жəне ... ... ... ... ... оқу жəне ... естен шығармау;
- оқушы бақылауларын жүйелестіріп, себеп- салдарлармен сəйкестендіру;
- көрнекі құралдарды қолдана отырып, алғашқыда балаларды ... ... ... ... ... ... жəне екінші дəрежелілерін өз
алдына, содан соң – қайталай ... ... ... ... ... пайдалану, бірақ көрнекі ... ... ... ... бұл ... ... шашыраңқылығын пайда етіп, негізгі мəн-
мағынаны қабылдауға кедергі ... жəне ... ... ... ... ... негізге
алады: қоршаған орта болмысының айқын бедерлері мида нақты бейнеленсе ғана,
оқушы шынайы білім топтай алады; ... ... ... қалыптастырудың
басты тəсілі – белгілі жолмен ұйымдастырылған оқу; ғылыми ... ... оқу ... ішкі логикасымен жəне оқушылардың
танымдық ... ... жеке ... ... ... ... əрі ... нəтижеге жетуі ол ... ... ... ... ... ... болмауына жəне
бірізділіктің қандай да ... ... ... Егер ... ... жүйелі бекімесе, олар көп ұзамай жойылады; егер
оқушылар логикалық ойлауға үйретілмесе, олар өздерінің ... ... ... ... егер оқу ... ... жəне ... оқушылардың даму процесі бəсеңдейді.
Мұғалім практикасында жүйелілік жəне ... ... ... ... іске асып барады, олардың арасында аса ... ... ... жүйесін қалыпты игеруін қамтамасыз ету ... ... ... ... Оқу ... ... бітімге
келген бөліктерге ажырату, оларды бірізді іске асырып ... ... оқу ... ... үйрету;
- егер жауабы табылмайтынына не шешімі алынбайтынына көзі ... ... ... ... ... ... ... мазмұндық жүйесін, сондай-ақ оқу тəсілдерінің жүйесін бұзуға
жол қоймау, ал егер жүйе себепсіз өзгеріске түсе ... ... алу үшін ... ... ... пəн аралық байланыстарды пайдалану. Мазмұндық тұрғыдан, сондай-ақ
оқу əдістемелерінде барша сыныптар арасындағы сабақтастықты қамтамасыз ... оқу ... ... ... ... ... оқу материалының құрылымды - ... ... ... игеру процесін жеңілдететін шараларды қолдану. Оқу барысында
жүйелілік пен ... ... ету үшін ... ... ... ... жəне ... бару;
- қысқа жəне қорытынды қайталауларды сабақтың басында немесе ақырында үй
тапсырмаларына ... ... қана ... ... бүкіл сабақ
барысында негізгі ... ... ... ... жеке ... соң да ... жаңа ... өтуді күрделендіретін
жағдайлардан сақ болу, сабақ тақырыбына жасанды ендірілген, оған ... жоқ ... ... ... тəрбиелік) дəріс нəтижесі мен оқу
құндылығын кемітеді. Осыны ескере ... аса ... ... ... ... жəне ... мүмкіндіктеріне орай игертуді, оқу-тəрбие
процесінің жылдық жоспарына ендіруді алдын ала көздеу.
- өтілгендерді ... ... ... ... мен ... игерілу
деңгейін анықтау үшін немесе сабақтың ақырында ұсынылған ақпаратты бекіту
үшін ғана орындалмай, бұл жұмыс логикалық бітімге ... оқу ... соң, ... барысында іске асып баруы шарт;
- оқушылардың ой өрнектеу тəсілдері мен формаларын ... ... ... ... шыдамдылықпен балаларды ... ... ... ... орындалуда бірте-бірте күрделеніп барсын, сонымен
бірге олардың табысты орындалуы үшін ... ... ... мүмкін
болғанша, оқушының өзі орындасын, қажет болса, көмек беру.
- оқудан болар жарқын болашаққа оқушылардың сенімін жеткізу;
- сезімдік ... мен ... ... орынсыз əрі жиі жаңғыртуға əуесқой
болмау, жаңа білімдерді игеруге ғана ... еске ... ... ... ... ... үшін өзі де тығыз сабақ уақытын алмау.
Беріктік принципі ... ... ... мазмұнын игеру жəне
оқушылардың танымдық ... ... – оқу ... ... екі ... ... оқу материалының беріктігі объектив
жағдаяттарға, яғни бұл материалдың мазмұны мен құрылымына ғана ... ... ... сол ... материалға, мұғалімге деген субъектив
қатынастарына да орайлас; ... ... ... ... ... əрқилы оқу түрлері мен əдістерін пайдалануға, сондай-ақ оқу
мерзіміне байланысты келеді; оқушылар жады ... ... ие: ... ... ... ... ... сол материал берік орнығады жəне
ұзақ сақталады.
Игерілген білімдердің бекуіне жəрдемші оқу іс-əрекеті ... ... оқу ... жаңа ережелерді ендіру мүмкіндіктері
ашылды:
- қазіргі заман оқуында ес мүмкіндіктерінен гөрі ... ... ... ... ... аса ... ... білімдік материалдарды
жаттауға сарп етпей, балалардың күш-қуатын үнемдеу, ес ... ... ... ... ... ... қате ... немесе түсініксіз материалдардың есте бекуіне жол
қоймау, бала əр уақыт саналы игерілген жəне ... ... ғана ... болсын;
- қосалқы сипатқа ие материалды жаттаудан балаларды ... ... ... ... кітаптарымен, сөздіктермен, əмбебап ақпарат құралдарымен
пайдалануға үйрету.
- есте сақтауға қажет материал ... да ... ... ... ... ... ... есіне келтіретіндерінің бəрін жатталатын материалдар
қатарынан шығарып тастау.
- Есте болсын, өтілгенді ұмыту ... оқу ... ... ... ... ... қайталаулар уақыты мен жиілігі ұмытудың психологиялық
заңдылықтарымен сəйкестендірілуі қажет;
- ... ... ... ... ... ... болуы тиіс.
Қайталаулардың көбі жаңа материалдың өтілу ізімен, яғни ақпараттың ең ... ... ... ал ... бұл ... жұмыстары бірте-
бірте кемиді, бірақ толық тоқтатылмайды;
- оқушыларды өз мүмкіндіктеріне сəйкес күш салып, ... ... ... жол бермей, тиімді іс-əрекет желісін қалыптастыру;
- алдын-ала оқу процесіне аса ... екі ...... мен ... ... жаңа ... өтуді бастамау;
- оқу материалын ұсыну логикасына назар салуды ұмытпау, өзара логикалық
байланыстағы білімдер мен ... ... ... жоқ ақпараттарға
қарағанда, берік игеріледі;
- оқу қарқыны ... ... ... ... оның ... Бұл ... себептер түрі келесідей болуы мүмкін: оқу процесіне
қызығушылықтың болмауы жəне шаршау. Оларды қайта ... ... ... оқу ... ... ... принципі оқытудың көп ғасырлық ... ... бұл, бір ...... жастық даму заңдылықтарына
байланысты келсе, екінші жағынан – дидактикалық ... ... ... ... ... жəне іске ... ... Бала өзінің
ойлау деңгейіне, жинақтаған білімі, ... ... ... ... ... ғана түсіне алады.
Түсініктілік принципін іске асыруда қажет, өз уақытында ... ... ... жеңілден-қиынға, белгіліден-белгісізге,
қарапайымнан-күрделіге өту. Қазіргі заман оқу теориясы мен практикасы
түсінімін оқытуда міндетті ... ... ... кеңейте түсті:
- өтілуге тиіс материалдардың бəрі əр жас қабылдауына сəйкес реттестіріліп,
ұсынылуы тиіс;
- оқушы ... ... да ... ... ... ... қажет екендігін
ұмытпау;
- оқыту барысында балалардың табиғи мүмкіндіктерін, олардың дайындығы мен
даму деңгейін ... ету, ... өмір ... ... даму ... зерттеу жəне оқытуда ескеру;
- оқу мазмұны жəне тəсілдері балалар дамуынан бір шама алда ... ... ... ... оқу ... назарға алу. Бір
текті мүмкіндіктері бар балаларды жіктеулі топтауға біріктіру;
- оқу ... ... ... ... бірақ күшті оқушыларды аяқтан
тартпайтындай, ... ... ... жəне ... төмен оқушылардың дамуына
тиімді ықпал жасайтындай етіп ұйымдастыру;
- оқу жұмысы белгілі дəрежеде күш салуды қажет етеді. Олай болмаса, ... ... ... алмайды. Оқушылар əрдайым өз мүмкіндіктерінен
төмен оқу қарқынын қалайды. Осыны ... ... əр оқу ... оқу ... ... əрі ... ... барғаны жөн;
- педагогиканың жəне психологияның жаңа ... ... ... мен ... кіші ... материалдар жəрдемімен
қалыптастырып бару, ал қорытынды білімдерді ...... ... ... сабақ барысында ұқсастықты, салыстыруды, беттестіруді, қайшылықтарды кең
қолдану, жаңа жəне ... ... ... ... ... ... ... жұмыстарына - орташа жəне төмен оқушыларды тарту;
- жаңа ұғымды енгізу бір ... ... ... ... ... ... оқу жүйесіне негізделуі тиіс.
Ғылымилық принциптің талабы – оқушылар игеруіне ғылым тарапынан анықталған
білімдерді ұсыну. Мектептік білімденудің де ... осы ... ... ... ... ... ең ... мектеп білімінің
мазмұнына жəне оны қалыптастыру принциптерін қатаң ұстануына; мұғалімдердің
мазмұнды толық іске асыра алуына тəуелді; қабылданған ... ... оқу ... ... ... пəн аралық
байланыстарда іске асып барады. Озат дидактикалық ... ... ... ... ... ... ережелерді пайда еткен:
- оқуды педагогика, психология, əдістеме, педагогикалық ... ... ... ... оқу ... педагогикалық еңбекті ғылыми
тұрғыдан ұйымдастырудың жаңа тəсілдерін ендіру;
- оқу дидактикасы мен ... ... ... ескерумен индуктивті
оқыту логикасын ғана емес, ... ... оқу ... де ... ... ... түсініктерді қолданудан тартынбау,
себебі бұл нақты құбылыстардың тереңдегі мəн-мағынасын түсінуге ... ... ... курсы шеңберінде толық түсінік берілмеген
абстракцияларды қолданудан аулақ болыңыз;
- əрқандай жаңа ... ... ... ... жүйелі қайталап отыру,
пəнді оқыту барысында қолданып, пайдалану, себебі жаттықтырылмаған білімдер
тез ұмытылады;
- ғылыми таным əдісін ... ... ... ... дамыту,
балаларды ізденіс, шығармашыл жұмыстарға қосып отыру;
- жаңа идеялар қабылдауды бір сəттік ... деп ...... құбылысты
жаңадан түзіліп жатқан жан-жақты байланыстары жəне қатынастары аумағында
қарастыра талдау;
- оқушыларды ... ... ... ... мүмкіндіктерін
қолдан шығармау, олар енгізген ғылым жаңалықтарын ... кең ... жаңа ... ... ... ... ... сақ болу,
оқушыларға жаңа жетістіктердің негізгі идеяларын ашып, ұсыну, оларды жаңа
ақпараттарға ден ... ... жаңа ... ұжым болып талқылауды
қолдап қуаттау;
- балалардың зерттеу жұмыстарына ... ... ... мүмкін болған
жағдайларды пайдаланып, ... ... ... ... ... еткен мəселелерді шешуде алгоритмдерді
пайдалануға жаттықтыру, проблемалармен айналысудың сензитивтік (жас ... ... ... ... ... оқушыға жаңалық ашу, табысқа жету, қанағат табу
сезімдеріне бөленуге мүмкіндік беру.
Ұнамды ... ... ... бала ... дамуы мен оның іс-
əрекетіне байланысты туындайды. Ұнамды көңіл-күйден адам жаны нəр ... ... ... ... оқу ... ... жəне жағымды сезіммен
қабылданады. Егер оқушының кітап оқуға зауқы болмаса, оны ауыр да ... ... ... одан ... ... күтудің өзі бей-берекетсіз
іс. Сондықтан да, оқу ... ... ... көтеріп, оны қуанышты
оқиға ретінде қабылданатын дəріс жұмысына дайындау қажет. ... ... ... оқу процесі өз ықпалын жояды. Ықыласы болмаған ... ... бос ... ... қорқыныш, өшпенділік, жек көрушілік жайлаған
баланы ... оның ... ... ... ... ... ... Мұндай жолмен қабылданған білім ұзаққа бармай ұмытылады, одан ... ... ... ... бар ... ... мектеп оқу
еңбегі мен білім тартымдылығын көтеруге ат ... Бала ... ... ... оның ... ... ... көрсетеді. Мектеп өмірін
мұғалімдер жарқын да қызықты істер, оқиғалармен ... ... ... ... балдəурені секілді оқушы есінде ұзаққа ... ... ... көңіл-күй принципінің талаптары осы. Ал бұл талаптарды іске
асыруда мұғалімнің міндеттері:
- əр ... ... ... ... ... ... мен қолдау жолдарын ойластыру. Алдағы оқу жұмысы неғұрлым
зеріктіргендей əрқилы болса, оқу ... ... ... əрі ... ... ... ... етудің барша мүмкіндіктерін іздестіріп бағу;
- сынып босағасын көңіл жадыратар кейіппен ... ... ... ... сөз ... сабақты бастау;
- демократиялық қарым-қатынас стилін ғана ұстану;
- балалар болмысына, олардың істеріне қызыға қатынас жасап, араласып бару;
- сыныпта қапелімде болып ... ... ... ... айқайсыз,
тұрпайы жəне намысқа тиер сөздерсіз шешу;
- күдер үзгендей əрі қиын жағдайлардан шығу үшін орайы келген əзіл-қалжыңды
пайдалану;
- оқуды ... ... ... өткізілуі үшін оқу процесін танымдық
ойындар, жарыстар, конкурстар мен сайыстарға толтыра жүргізу;
- кіші оқушының ... оның ... мен ... ... оқу-
тəрбие процесінің эмоционал көрікті болу ... - бала ... ... ... ... ... ... көтеретіндей сəттерден ұнамды эмоционал қалыпта
өтетін тұрақты кейіп жағдайларына өту;
- оқу ... оқу ... мен ... ... ұйымдастыру
формаларының эмоционалдық молшылығын пайдалану.
Теория мен практиканы ... ... ... ... ... пен ... ... дерек көзі – тұрмыс жəне
практика екендігі туралы тұжырымы алынған. ... ... ... ... ... практикадан бастау алып, онымен тығыз байланыста
болады, сонымен өсіп келе ... ... ... ... ... ... ... теорияның практикамен тығыз байланысты болуы
оқу мазмұнына, оқу-тəрбие процесінің келелі ұйымдастырылуына, оқудың тиімді
формалары мен əдістерін ... ... пен ... ... уақытқа, сонымен бірге оқушылардың жас ерекшеліктеріне тəуелді
келеді.
Оқудың өмірімен ұштастық принципін іске ... ...... тұжырымдар
мен озат мектеп ұжымдарының тəжірибесінен ... ... ... атқаратын міндеттері:
- мектепте игерілетін білімдердің қажеттігін оларды ...... ... ... ... ... оқу ... оған қоса мектепте алатын құндылықтарының өмірлік ... ... ... ... ... алып ... ... қажеттерінен - білімге, білімнен өмір қажеттігіне өте отырып,
баланы ... – бай, ... ... қағидасымен тəрбиелеу;
- балаларға қазіргі заманның жаңа технологиялары, өндірістік қатынастары,
озат еңбек əдістері жөнінде əңгімелеу;
- оқушыларды өз ... ... ... ... табандылықпен
үйрету, қоршаған дүниені білім көзі жəне сол білімді қолдану саласы ... өз ... ... ... ... ... бере алмайтын бірде бір
мұғалім не сабақ болмауы тиіс;
- мектеп пен ... ... ... ... оқушылардың өндіріс
өкілдерімен қатынастарын оқу-тəрбие жұмыстарының жалғасына айналдыру, ... «оқу пəні ... ... ... ... ... бару;
- оқушылармен бірге «тұрмыстық қажет» сипатындағы мəселелер мен жаттығулар
түзіп, оларды сабақ материалымен байланыстыра шешуге дағдыландыру. ... ... ... ... ... ... ... баруды ұмытпау.
- оқуды ауыл, қала, облыс, республиканың нақты ... даму ... ... ... ... орай ... ... жұмыстарын
өткізіп бару;
- проблемді ізденіс жəне зерттеу тапсырыстары ... ... ... ... ... əрқилы жолдармен пайдалануға
тырысу;
- балаларды ... ... жəне жеке ... ... да ұнамды қатынас
жасауға баули отырып, мұндай қатынас үлгісін мұғалімнің өз ... ... ... ... ... ... ... бір
уақытта, тығыз байланысқан күйде іс-əрекетте комплексті, параллель жүзеге
асып барады, оларды кезекпен ... ... ... ... өте, ... ... ... Принциптер арасында басты не екінші
дəрежелісі болмайды, əңгіме тек олардан туындайтын талаптардың ... ... ... ... ... ... Барша принциптер өзара кіріге
ұштасқан, ... ... ... ... бір принцип талаптарымен
мəндік жақындыққа түсіп жатады. ... ... де ... - ... ... нəтижелеріне жетудің жолдарын көрсету. Білімдендіру ісін
гуманизациялаудың мəні – ... ... жəне ... ... жəне ... ... ... оқу еңбегінің нəтижесі оған жұмсалған
оқушы күш-қуатының ... ... ... Принциптер баланың
табиғи жəне əлеуметтік мүмкіндіктерін, күш салулары мен еңбек нəтижелерін
қалыпты мөлшерлеп отырады, егер ... да ... ... ... ... теңдіктің (баланс) сақталғаны.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Оқу заңдары, заңдылықтары жəне принциптері туралы12 бет
Тəрбиенің жалпы заңдылықтары мен принциптері туралы түсінік7 бет
Қоздырғыш құрылымдардың функциялық ерекшеліктері. Қозғалыс қызметінің жүйелік реттелуі197 бет
Жер заңдарының принциптері мен міндеттері8 бет
19 ғасырдағы реформалар13 бет
Photoshop қолданбалы бағдарламасына электронды оқулық құру56 бет
VI-XVҒ.Ғ. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ОЙДЫҢ ДАМУЫ101 бет
«Абди компани» ақ-ның қызметіне сипаттама32 бет
«Биоцес» компаниясының қызметінің қысқаша сипаттамасы15 бет
«Темірбанк» АҚ50 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь