Қазақ батырлары және көркем әдебиет

Ел тағдырын өз тағдырынан биік қойған, ұлтының тұтастығын, жерінің бүтіндігін мұрат еткен қазақ батырлары қазақ тарихының әр белесінде тұлғалық деңгейге көтеріліп отырған. Яғни олар ұлттық тұлға болған.Осы ұлттық тұлға биігіне кімдер көтеріле алған? Осы биік азаматтық мәртебеге, халықтық бағаға кімдер лайықты болған? Және қандай істері арқылы осындай дәрежеге жеткен?
Ең алдымен ұлттық тұлға деген ұғым – тарихи өлшем. Яғни тарихи тұрғыдан ұлт үшін, халық үшін орасан маңызы зор, тарихи мәні терең іс-әрекетке барған, немесе аса жауапты тарихи сәттерде халық тағдырында айрықша орны болған адамға халықтың өзі осындай ұлттық, тұлғалық деңгейге көтеретін бағаны беріп отырған. Міне қазақ тарихының әрбір белесінде осындай орасан зор халықтық мәні бар тарихи оқиғаларға араласқан, немесе осы тарихи оқиғаларды басқарған, ұйымдастырушы болған, немесе асқан ерлік көрсеткен азаматтар – халық батырлары атанған. Ұлттың тұлғалары атанған. Қазақ ұлтының бағына, тағдырына орай Тарих-ана әр ғасырда жаужүрек, батыр ұлдары мен қыздарын мол жаратқан. Ұлт содан аман қалған.
Қазақ жерінің бір сүйемі де осылардың арқасында жаудың қолында кетпеді. Осылайша, ол шеті мен бұл шетіне құс қанаты талатын казіргі кең байтақ өлкемізді, құтты қоныс, ата мекенімізді ұлы жорықтарда батыр бабаларымыз білегінің күшімен, найзасының ұшымен қорғай жүріп бізге аманаттап қалдырды. Осы еңбегі үшін халық биікке көтерген, ардақтап, аттарын аңызға айналдырған батырлардың ішінде, әсіресе, Абылай ханның бас қолбасшылары саналған Қаракерей Қабанбай, Қанжығалы Бөгенбай, Шапырашты Наурызбай бір төбе болса, тағы да осылардың қатарында бір шоғыр қазақ батырларының: Қарасай мен Ағынтай, Саңырық пен Тайлақ, Өтеген мен Сұраншы, Сеңкібай мен Шойбек, Малайсары мен Райымбек, Бөлек пен Сатай, Жәнібек пен Тілеуке, Қылышбек пен Естенбек, Есенқұл мен Сыпатай сынды ақберендердің есімдері де айрықша жарқырап көрінеді
        
        ҚАЗАҚ БАТЫРЛАРЫ ЖӘНЕ КӨРКЕМ ӘДЕБИЕТ
Ел тағдырын өз тағдырынан биік қойған, ұлтының тұтастығын, жерінің
бүтіндігін мұрат ... ... ... ... ... әр ... ... көтеріліп отырған. Яғни олар ұлттық ... ... ... ... кімдер көтеріле алған? Осы биік азаматтық мәртебеге,
халықтық бағаға кімдер лайықты болған? Және ... ... ... ... ... ... ... тұлға деген ұғым – тарихи өлшем. Яғни ... ұлт ... ... үшін ... маңызы зор, тарихи мәні терең іс-
әрекетке барған, немесе аса ... ... ... ... ... орны болған адамға халықтың өзі осындай ұлттық, тұлғалық ... ... ... ... Міне ... ... ... белесінде
осындай орасан зор халықтық мәні бар тарихи оқиғаларға араласқан, немесе
осы тарихи ... ... ... ... ... асқан ерлік
көрсеткен азаматтар – халық батырлары атанған. Ұлттың тұлғалары атанған.
Қазақ ұлтының бағына, ... орай ... әр ... ... батыр
ұлдары мен қыздарын мол жаратқан. Ұлт содан аман ... ... бір ... де ... арқасында жаудың қолында
кетпеді. Осылайша, ол шеті мен бұл ... құс ... ... ... кең
байтақ өлкемізді, құтты қоныс, ата мекенімізді ұлы жорықтарда батыр
бабаларымыз ... ... ... ... ... ... ... қалдырды. Осы еңбегі үшін ... ... ... ... аңызға айналдырған батырлардың ішінде, әсіресе, Абылай ханның бас
қолбасшылары саналған Қаракерей Қабанбай, ... ... ... бір төбе ... тағы да ... ... бір шоғыр қазақ
батырларының: Қарасай мен Ағынтай, Саңырық пен ... ... мен ... мен ... ... мен ... ... пен Сатай, Жәнібек пен
Тілеуке, Қылышбек пен Естенбек, Есенқұл мен Сыпатай сынды ... де ... ... ... Сондықтан осы аттары аталған айтулы
батырлардың ел тағдырындағы тарихи орны мен олар жасаған ерлік жорықтарының
мәні мен ... да ... ... ... ел ... бір ... де ұмыт
қалған емес. Жалпы осы аттары аталған батырлардың болсын, немесе әр ... ... ... ... ... басқа да сандаған ұлттық деңгейдегі
тұлғалардың қай-қайсысын алсаңыз да олардың тұлғасын ... ... ... өнер ... ... ... ... тілінде жырға қосуға ұмтылған.
Оның ішінде әсіресе халық ауыз әдебиетінің, яғни ... ... ... ... ... ... бірге жазба әдебиетімізде ... ... ... ... ... ХХ ... ... кезеңінің өзінде-ақ қазақ қаламгерлері халық жүрегінен берік орын
алған осынау айтулы қазақ батырларының тұлғасын қоғамдық-әлеуметтік, ... ... ... ... ... алып келді.
20–30 жылдардағы және кейінгі ... ... ... бен ... І.Жансүгіров, С.Мұқанов, М.Жұмабаев,
М.Әуезов, Жамбыл, Иса, Нүрпейіс, Кенен, Қалижан ... т.б. ... ... ... етіп ... тұлғасына қол артуы осыны
аңғартады. Қара қыпшақ Қобыланды, Қара қасқа атты Қамбар батыр, Ер ... ... ... Қанжығалы Бөгенбай, Шапырашты Наурызбай, Батыр
Баян, Қарасай, Өтеген, Сұраншы, Саурық, Сыпатай, ... ... ... ... ... ... Бекболат, т.б. есімі елге
белгілі, қол бастаған немесе ұлт-азаттық күрестің ұйтқысы, басшысы болған
батырларымыз бен ... ... ... соқталы бейнесі сап
түзеп, осы арқылы қазақтың рухани әлемі жаңа ... ... ... ... ... әрбір кезеңі, яғни ел басынан өткен, халық тағдырында
терең із ... ... ... ... енді ... ... тұлғалардың -
қазақ батырларының бейнесі арқылы, солар өмір ... ... ... ... ... ... кеңістігі арқылы көркем шежіреленді. Әдеби
кейіпкер ретінде бой көтерген осынау ... ... ... ... сомдау енді өз кезегінде қаламгерлер үшін де жаңа ... ... жол ... Осы ... ... әдеби жанрдың көтеретін
жүгі салмақ басып, әдеби әдіс-тәсілдердің көкжиегі де кеңи түсті. ... ... ... ... кең ... жаңа ... көркемдік
ізденістерге қол артуға қаламгерлерді итермеледі. Ғасырлар қойнауынан тамыр
тартқан әдебиет ... ұзын ... ... ... ең бір ... ... да, яғни ... құндылықтарымыздың баға жетпес байлығы да ... осы ... енші ... тағдырындағы батырлардың тарихи орнын бейнелеген, сомдаған өнер
туындыларын сөз еткенде біз ауыз әдебиетін, яғни ... ... ... Бұл ... аса ... ел тағдырындағы тарихи ... аға ... ... ... ... ... сыза айтып
кеткен. Мысалы, қазақ эпостану ғылымында батырлық жырлардың мазмұнына,
көркемдік сипатына қатысты ... ... ... ... арна ... зерттеулер, жинақтар жарық көре бастады. Осынау көркемдік құндылығы
аса жоғары ... ... ел ... әртүрлі дерек көздерінен
жиналып, тұтастырылып, өңделіп, ғылыми тұрғыдан зерттелуі Ш.Уәлиханов,
В.Радлов, ... ... ... ... ... ... ... Х.Досмұхамедов, М.Әуезов,
С.Мұқанов, С.Сейфуллин, І.Жансүгіров еңбектерінен бастау алып, кейінгі
кезеңдерде де осы ... ... ... ... да ... ... жалғасын тапты. Бұл еңбектерде енді халық ауыз әдебиетінің,
оның ішінде батырлық жырларымыздың тарихи ... осы ... ... ... ... сипатына да тереңірек талдау ... ... ... ... ... ... Ә.Қоңыратбаев, М.Ғабдуллин, Р.Бердібаев,
С.Садырбаев, С.Қасқабасов т.б. көрнекті қазақ ... ... ... еңбектері, оқулықтары мен оқу құралдары да аса
бай халық мұрасының әр ... ... ... ... арналды. Осы
орайда әсіресе эпостық жырларымыздың танымдық-тағылымдық маңызы, ондағы
көркемдік тұрғыдан ... бас ... ... ... ... мен ... ... сюжеттік арналардың арасындағы
сабақтастық, поэтикалық құндылықтар, барлығы тарихи-салыстырмалы негізде
сөз болады.
Осы орайда қазақ ... яғни ... бас ... ... ұлт ... орны мен миссиясы да ғылыми негізде, жаңаша
ұлттық таным, эстетикалық талғам тұрғысынан шынайы бағасын ала ... ... ... қатарында, халық жүрегінде берік орын тепкен, ең
бір кең тараған жырларымыз: ... ... ... “Ер ... Қосай”, “Ер Сайын”, “Ер Тарғынның” мәтіндік табиғатына, лексикалық
сипатына байланысты ғылыми ... ... ... эпосының тілдік қоры мен
көркемдік құрылысына, ішкі логикалық тұтастығы мен ... ... ... ... ... бастады. Яғни батырлық эпостың ішкі ... мен ішкі ... ... ... талдайтын
зерттеулердің жарық көре бастауы қазақ әдебиеттану ғылымын, оның ... ... жаңа ... көтерді.
Қ.Жұмалиевтің “Қазақ эпосы мен әдебиет тарихының мәселелері”,
М.Ғабдуллиннің ... ... ауыз ... Ә.Марғұланның “Ежелгі жыр,
аңыздар”, Ә.Қоңыратбаевтың “Эпос және оның айтушылары”, “Қазақ ... ... ... ... ... және өнер институтының ғалымдары
дайындаған “Қазақ әдебиетінің ... ... ... “Қазақ
фольклорының тарихилығы” т.б. іргелі ғылыми-зерттеу еңбектер әдебиеттану
ғылымының эпостану мәселелерін кең ... ... жол ... Кейінгі
жылдары жарық көрген Р.Бердібайдың “Эпос – ел қазынасы”, “Қазақ эпосы”,
“Кәусар бұлақ”, ... ... және ... ... ... ... О.Нұрмағанбетованың “Казахский героический ... ... ... ... ... ... “Қазақ ауыз
әдебиетін жасаушылардың байырғы өкілдері”, С.Қасқабасовтың ... ... ... ... ... ... типологиясы” жинағында),
Ш.Ыбыраевтың “Эпос әлемі. Қазақтың батырлық жырларының ... ... ... ... ... көркемдік құндылығын жаңа ғылыми
ізденістер ... ... ... ... ... ... әсіресе эпостық жырлардың көркемдік
болмыс-бітімі ғылыми танымның бүгінгі талап-тілектеріне сай ... Бұл ... ... ... ... халық мұраларын
тарихи тұрғыдан жаңаша зерделеудің әдістемесін тың ... ... ... ... ... ... әрі ... бағасын алуы бір
жағынан осы халықтық ... ... ... ... ... сапалы болғандығын көрсетсе, ... ... ... ... өсу ... де ... ... көзі
екендігін аңғарамыз. Яғни дәстүрлі мәдениетіміздің бай ... ... ... ... ... берді.
Жалпы, батырлық жырлардың ел тағдырындағы орнын, мәнін айтқанда, әрине
әр ғасырдың, әр тарихи кезеңнің батырлық ... ... ... ... ... де атамай кетуге болмайды. Себебі әр
тарихи кезең халық, ұлт алдына ... ... ... ... ... ... ... отырды. Туған жерді, Отанды қорғау идеясы,
осыған қарамай барлық әдеби мұралардың ... ... ... ... ... ... белгілі әдебиеттанушы–ғалым Е.Ысмайылов қаһармандық жырларымыз
әрқилы тарихи кезеңдерде дүниеге келіп, сол кезеңдердің ... ... ... сабақтасып жатқандықтан төмендегідей саралау
жасайды:
1.Қаңлы-Қыпшақ дәуіріне (“Ер Төстік”, “Көрұғлы”, “Алпамыс” ... ... ... ... деп ... “Дотан батыр”, “Едіге”,
“Орақ-Мамай”, т.б.) мұрараларды атайды.
3.Қазақ пен жоңғар арасындағы күресті ... сол ... ... ... ел ... айтулы оқиғалардың бейнесін ... ... ... ... дейді. (Қабанбай, Бөгенбай,
Наурызбай, Өтеген, Сұраншы, Райымбек, Малайсары, Олжабай, Жәнібек, ... ... т.б. ... ... ... ... жорықтарын,
батырлығын, қаһармандығын, ... ... отан ... ... ... жырлайтын туындылар тобын атайды).
Сонан соң ХІХ ғасырдың эпосы деп, бұл топтағы ... ... ... ... Яғни ... осылай топтастыру, немесе ғылыми
жүйелеу арқауында, ... ... осы ... ... батырлар
жырларындағы, немесе аңыз-ертегі, тарихи жырлардағы тарихилық негіз бірінші
қатарға шығарылған. Демек батырлар жырындағы басты идеялық лейтмотив, алтын
арқау ... ... ... ... тірейді. Яғни белгілі бір тарихи
тұлғаның тарихи орны мен оның ел ... ... ... ... ... ... ... оның ішіндегі көркем әдебиеттегі бейнеленген
батырлар тұлғасына назар аударсақ, зер салсақ қазақ ... ... ... нақты тарихи болған ... ... ... өмір ... ... қалам тербегенін аңғарамыз. Нақты тарихи тұлғаның образын
сомдау бір жағынан ... үшін көп ... ... ... ... ... ... көне көз қариялардың әңгімесі, немесе ел жүрегінде жатталып
қалған аңыз-әңгімелер, жыр-шежірелер барлығы ... ... ... үшін ... мол ... қазына көзі болды. Осы ... ... ... ақындарымыз, жыршы-жырауларымыз, прозашыларымыз
кейіпкер сомдауға қажетті ... ... ... ... ... ... арқылы қазақ батырларының көркем ... ... ... ... ... тереңдей түсті. Көркемдік биіктіктің ең ... ... ... ... ... ... жақын болуына да қаламгерлер
осы жол арқылы ... ... ... ... ... ... ... қүш-
қуатын жаңа тарихи, саяси, қоғамдық-әлеуметтік биікке көтерген ұлы хан
Абылайдың төңірегінде топтасқан қазақтың үш бас ... ... ... ... ... ... үшеуі де қазақ әдебиетінде терең,
әрі көп ... ... ... орын ... Басқа ақын-
жазушыларымызды айтпағанда, бір ғана ... ... ... ... ... және тағы да ... осы кезеңде өмір сүрген
ақын-жыраулардың ... ... осы үш ... ... ... беріледі. Жалпы, Қабанбай, Бөгенбай, Баян, Наурызбай сынды ... ... ... ... ... көтере, марапаттай жырлайтын,
олардың ата-тегін, ата-жұртын, асыл елін ... ... ... ... ... ... қазақ тағдырындағы тарихи маңызын
сипаттайтын өлең-жырлар аз ... ... ... ... ... ... туралы көркем әдебиет
үлгілерінің өзі бір төбе. Айталық, Наурызбай батырға, оның ... ... ... ... Бұхар жырау Қалқаманұлының, Үмбетей
Тілеуұлының толғаулары, Шәді төре Жәңгірұлының “Тарихат” дастаны, ... ... ... ... шейін” атты әдеби-тарихи еңбегі ... ... ... ... ... арқа сүйеген, қиналғанда
қолтығынан ... ... ... ... болып шүйілген, елін,
жерін жаудан сақтаған – хас батыр ... ... ... ... ... ... ... болды.
Қалданменен ұрысып,
Жеті күндей сүрісіп,
Сондағы жолдас адамдар:
Қаракерей Қабанбай,
Қанжығалы Бөгенбай,
Шақшақұлы Жәнібек,
Сіргелі қара Тілеуке
Қарақалпақ Қылышбек,
Төкеден шыққан Сатай, Бөлек,
Шапырашты Наурызбай,
Қаумен, Дәулет, ... ... ... ... мен ... бар.
Таңсыққожа, Молдабай,
Қатардан жақсы қалдырмай,
Есенқұл батыр ішінде.
Өңкей батыр жиылып,
Абылай салды ... ... ...... ... ... Бұхар жырау
толғауында Наурызбай батырдың барлық қаһармандық ... ... елі ... жері үшін қасық қаны қалғанша ... жаға ... ... ... сырт ... ... онын ... жан дүниесіне де баға
беріледі. Осы орайда жырау аузымен халық сөйлеп ... ... ... баға ... ... әсерде боламыз.
Ал Тәтіқара ақынның бір топ қазақ батырларына ... ... айт ... ... ... ... айт Қыпшақтағы.
Өзге батыр қайтса да бір қайтпайтын,
Сары менен Баянды айт Уақтағы.
Ағашта биікті айтсаң қарағайды айт,
Жігіттік, ерлікті айтсаң Бөгембайды ... ... жау ... ... ер ... айт, ... келетін өлең - жырында Бөгембай батырдың тұлғасына байланысты
жігіттік пен ерлік ... ... ... ... ... көрсетіледі.
Ал Бұхар жырау Абылай ханға бас қолбасшыларының бірі Бөгембай батырдың
қазасын төмендегідей ... де, ... жыр ... ... қиқу ... басын тартпаған.
Қисапсыз қол көрінсе,
Қорқып жаудан қашпаған…
Қарсыласқан асылдар -
Қорғасындай балқыған,
Батырың өтті Бөгембай…
Бұл жыр жолдарынан ... ... ... ... ... ... ... үлгісінде өмірге келген әдеби ... - ... ... ... ... ... үлгілер сол кезеңдегі ... ... ... мол ... ... ... өнер ... қуаттың қос арнасын қатар, жарыстыра өріп отыратын, соның тоғысқан
тұсында құнарлы, тегеурінді ой-толғамдарын топтап, ... ... ... сол ... ... поэзиясына етене тән қасиеттердің
бірі. Осы көркемдік ... ... ... ... ... ... ... Иса, т.б. қазақ ақындарының шығармашылығынан көрініс
тапты.
Сонымен бірге, халық арасында кең ... ... ... ... жырлардың арқауында айтулы қазақ батырлары Қаракерей Қабанбай,
Қанжығалы Бөгенбай, Шапырашты Наурызбаймен әрдайым үзеңгі ... ... ... ... батырлар шоғырында: Өтеген, Райымбек, Бөлек, Сатай,
Аралбай, Сеңкібай, Шақшақұлы Жәнібек, Қаумен, Дәулет, Жәпек, Есенқұл ... ... ... да ... ... ерекшелігі – ХVІІІ-ғасырдың бірінші жартысында қазақ елінің жылдар
бойы ес жия алмай, аттың ... ... ... ... де ... ... жүргізген күресінде бір жағадан бас, бір ... ... ... ... ... баға жетпес бірлігі, азаматтық ынтымағы,
ұлы ... ... ... барлығында да алтын арқаудай ... ... ... ... ... ... ұласқан, сонан
соң жазба әдебиетімізге көшкен осы көркемдік арна – ... ... ... ... ... ... тұрған басты құндылығымыз. Шын мәнінде,
қазақтың алты алашқа атағы кеткен, ғасырлар белесінде бір сәтке де ... ұмыт ... ... ... мәңгі орын алған ақберен батырлардың
ұлы көшін атақты ақын-жырауларымыз тұтастықта, бөліп-жармай, яғни алдыңғы
толқын батырлардың тағылымын ... ... ... аманаттап, солардың
қайсар рухынан өздері де қанаттанып, ... алып өнер ... ... ... ... ... аңғарамыз. Айталық, жыр алыбы
Жамбылдың Шашубай ақынмен ... ... ... ... ... үзіп ... түскен жасындай,
Қаракерей Қабанбай,
Қанжығалы Бөгенбай,
Шапырашты Наурызбай,
Соларға кезек бермеген
Ұлы жүздің ішінде
Ұраным менің - ... ... ... кілемнің түрімін,
Қызыл тілім безеген,
Найзасын тасқа егеген, -
деп келетін өлең ... ... ... поэзияның осы арнадағы
асыл үлгілері. Осы ... ... ... ... ... мен ... ... батырдың тұлғалары әсіресе ақиық ... мен жыр ... ... ... ... ... ... қазақ батырларының Қоқан хандығына қарсы күресі,
сол кезеңдегі ел ... ... ... ... жер ... қатысты
ақынның терең тебіреністен туған толғаулары жан-жақты көрініс табады. Ақын
“Сұраншы батыр” дастанында тарихи кезең шындығы мен ... ... ... ... ... олардың ерлік істерін дәстүрлі қазақ поэзиясының
арнасында көркем шежірелейді.
Осы жыр жолдарының халықтық рухы, елдік ... ең ... ... суреткерлік қолтаңбасынан, яғни осындағы жиі ... ... ... ... ... ... ... терең ой-
толғамдарынан жарқырап көрініп отырады.
Қайталап айтсақ, батырын ... ... ... ... ел
махаббатына, жұрт сүйіспеншілігіне ... ... ... ... осындай озық үлгілері кейіннен дүниеге келген жазба әдебиетке де
суреткерлік рух берді, құнарлы көркемдік бояу ... ... 60-80 ... ... ... ... жазылып, жарық көрген ... ... ... ... аударсақ осыдан бірнеше ғасыр
бұрын жасап кеткен жыраулық, ақындық поэзияның нақыш-өрнектері, сол ... ... ... қара ... де дарығанын аңғарамыз.
І.Есенберлиннің, Ә.Әлімжановтың, Т.Әлімқұловтың, С.Бақбергеновтың,
Д.Досжановтың, С.Сматаевтың, Ә.Кекілбаевтың, М.Мағауиннің, Қ.Жұмаділовтің,
Х.Әдібаевтың, ... ... ... және ... ... ... ... бейнесі, олардың заманға сай
көрініс берген батырлық ерліктері, адамилық қасиеттері, хан-сұлтандармен
қарым-қатынасы т.б. ... ... ... ... ... ... енді ... тұрғыдан тұтасқан, замандар елегінен өткен, бірегей
бітім ... ... ... түскенін байқауға болады.
Жыраулық, ақындық өнердің бай дәстүрлеріне табан тіреген ... ... ... ... ... ... ... өнімді
әдіс-тәсілдеріне қол артқанын ... ... ... айна ... ... да, ... 60-80 жылдар аралығында тарихи тақырыпты
арқау еткен прозалық ... ... ... ... ... ... оның ... қазақ батырларының ерлік істерін,
қаһармандық ... ... ... ретіндегі ішкі жан дүниесін,
рухани ... ... ... ден ... Бұл мақсатта қазақ әдебиеті
халық тарихын қайта тірілту, сол арқылы оқырмандар санасында тарихи ... ... ... ... жаңғырту, қайта ой елегінен өткізуде өлшеусіз
еңбек сіңірді. Ұлттық құндылықтарымыз осылайша бір жаңа ... ... ... түсті.
Сондықтан да, әдебиетімізде көп жырланған атақты батырларымыз, ең
бастысы, ел басына қатер ... ... ... қолға алып, қазақтың жау
жүрек ұлдарын бастап басқыншы жауға тойтарыс берген ... ... ... Қабанбай, Қанжығалы Бөгембай, Шапырашты Наурызбай, Өтеген,
Сұраншы, Райымбек, Батыр ... ... ... ... ... исі қазаққа аса
қымбат, аса аяулы батырлардың әдеби мұраларымызда: халық ауыз әдебиетінде,
жыраулық поэзияда, жазба әдебиетте бас ... ... ... ... олар туралы тарихи жырлардың, тарихи аңыз-әңгімелердің ел арасына
кеңінен жайылуында және олардың ұрпақтан-ұрпаққа тарап, ... ... ... Яғни ... елінің, қазақ жерінің тағдырындағы
Қаракерей Қабанбай, Қанжығалы Бөгембай, Шапырашты ... ... осы ... ... да ... қазақ батырларының тарихи миссиясының
мәні мен маңызын алдыменен осы тұрғыдан таразылағанымыз орынды.
Ең бастысы ел ... ... ... ... ... ... ... биік тұғырға көтерілген, халықтық ұғымдағы ел махаббатына, ел
сүйіспеншілігіне бөленген батыр-тарихи тұлға ретінде ... ... ... ... да еш ... ... Әсіресе қазіргі тұста, қолымыз
ұлттық тәуелсіздікке жетіп, еліміз ... бойы ... ... ... тұста қазақ батырларының баға жетпес еңбегі, ... ең ... бір ... ... жері үшін ... қаны ... жаумен
жаға жыртысып тағдыр кешкені – тарихи ... ... ... баға
жетпес биігі осы.
Тәуелсіздіктің бағасын таразылағанда қазақ батырлары жасаған ерліктің,
тарихи ерліктің құнын терең қадірлеуіміз қажет. Қазақ ... ... ... ... ... ... ... кең байтақ қазақ жері –
бізге, бүгінгі ұрпаққа мұра болып ... ... ... осы. Осы, ... қаны ... ... жеріміздің қойнауындағы, жалпақ тілмен
айтқанда жердің асты, ... бар ... – тағы да ... ... аманаттаған жан сыры, жүрек нұры. Осыны біз ... ... ... жетіп, сақтай білуіміз парыз.
Қазақ батырлары және олардың ел тағдырындағы тарихи орны дегенде, біз
біріншіден, батырлар жырындағы, тарихи жыр, ... ... ... ... ... жер ... идеяны бірінші қатарға қоюымыз қажет.
Батырлар ... ... ... ... осы идеяны айналып өтпеген. Туған
жерді қорғау, сақтау, келер ... ... ел ... ел ... жеткен барлық әдеби мұралардың алтын арқауы осы.
Атақты жырларымыз, сонау “Құбығұл”, “Дотан”, “Құламерген, Жоямерген”,
“Алпамыс”, “Қобыланды”, “Қамбар батыр”, “Ер Қосай”, “Ер ... “Ер ... ... ... ... қырық батырынан” бастап өткен ... ... ... жыр ... ... ... батыр”, “Өтеген батыр”,
Қ.Бекхожиннің “Науан батыр” дастандары, атақты Қабанбай, Бөгенбай, Қарасай,
Райымбек, Малайсары, Саңырық, Сыпатай, т.б. ... ... ... ... мұраларды дүниеге келтірген, арқауы үзілмеген тұтас
шығармашылық кезеңдердің барлығы осы арнада желі ... ... ... тірегіне, дүниетанымдық тұғырына айналған
бұл жырлардың, аңыз-әңгімелердің, ел ішіне кең ... ... ... құндылығын да, идеялық бағыт-бағдарын да бағалағанда
алдымен осы тарих тағылымына табан тіреуіміз аса қажет. Сонда ғана ... шоқ ... ... ... ... ... ... мәңгі
өшпес рухы ұзақ күткен тәуелсіздігімізді баянды етуге, алған ... жол ... күні ... ... Әбішұлы Назарбаевтың осы қолымыз
жеткен ... ... ... мақсатында жүзеге асырып жатқан
қыруар іс-шаралары да, мемлекетімізді әлем ... жер жүзі ... ... деген арман-мұраты да осы мақсатпен, осы арнада үндесіп
жатқанын айтуымыз ... Ұлы ... ... ... ... ... жері, туған елі үшін жасаған баға ... ерен ... ... ... ... ... да осы тұрғыдан бағаласақ, қадірлеп,
қастерлесек ... ... осы ... осы арнадағы құндылықтар – қазақ әдебиетінің сан
ғасырлар бойында жасалған, сандаған ... ... ... ... ... рухани арқауынан бір сәтке де айырылмаған бай ... ... ... барлығында да басты нысана болған. Сондықтан да ... ... ... ... ... қазақ руханиятының алтын
ұстындарындай ұлт үшін, оның ... үшін ... етіп ... ... ... қабылдауымыз қажет. Және де ұлттық идеяның алтын
діңгектеріндей бой көтерген рухани құндылықтарымыздың барлығы да бір ... ... бір ғана ... ... халық жүрегіне жол тартты. Ол
мақсат пен ... ... ... ... ... ұлттық тәуелсіздігімізге,
ұлттық мемлекетіміздің мәңгілік баянды болуы ... ... ...

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Олжабай батыр» жырының тарихи-фольклорлық сипаты3 бет
: көркем әдебиеттің табиғаты, ерекшелігі және мәндері.әдебиет теориясындағы әдеби шығарма, орта және автор мәселелері. әдеби туынды және оның мазмұны мен құрылымы5 бет
XIX г. 60-70-жылдарына дейінгі қазақ әдеби тілі және оны танытатын үлгілер25 бет
Абай және қазіргі заман, Шоқан және географиялық детерминизм, Фрейд және психоанализ, Ницше және аса кушті адам6 бет
Абай тұлғасы8 бет
Абай шығармаларындағы назирагөйлік дәстүрдің зерттелу жайы8 бет
Аударма түсінігі8 бет
Бақытжан Майтанов. Қазіргі қазақ поэзиясы және постмодернизм7 бет
Драмадағы тарихи тұлғалар бейнесі6 бет
Драмалық шығармадағы тарихи тұлға, қазіргі қазақ комедиясы5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь