Экономикалық мәтіндерді аудару ерекшеліктері

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 2.3

1 Экономикалық мәтіндерді аударудың теориялық негіздері
1.1 Қазақ тіліндегі және ағылшын тілдеріндегі экономикалық терминдердің ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4.6
1.2 Экономика мәтіндерін аударудың баламалық түрлері ... ... ... ... ... ..6.11

2 Экономикалық мәтіндерді ағылшын тілінен қазақ тіліне аудару мәселелері.
2.1 Экономикалық мәтіндердің ағылшын және қазақ тілдеріндегі лексикалық құрамы және олардың аударма баламасына әсері ... ... ... ... ... ... ... ..12.14
2.2. Ағылшын және қазақ тілдеріндегі экономикалық терминдерді құраушы компоненттердің бірінің грамматикалық өзгерісін талдау ... ... ... ... ... 14.17
2.3. Экономикалық мәтіндерді аударудағы
көпмағыналық пен көпнұсқалық ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17.25

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26.27

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...28
        
        Курстық жұмыс
Экономикалық мәтіндерді аудару ерекшеліктері
Жоспар
Кіріспе....................................................................................... 2-3
1 Экономикалық ... ... ... ... ... ... және ағылшын тілдеріндегі экономикалық терминдердің ерекшеліктері..............................................................................4-6
1.2 Экономика мәтіндерін аударудың баламалық түрлері......................6-11
2 Экономикалық мәтіндерді ағылшын тілінен қазақ тіліне аудару ... ... ... ... және ... ... лексикалық құрамы және олардың аударма баламасына әсері..............................12-14
2.2. Ағылшын және қазақ тілдеріндегі экономикалық терминдерді құраушы компоненттердің ... ... ... ... ... ... аударудағы
көпмағыналық пен көпнұсқалық....................................................17-25
Қорытынды............................................................................26-27
Қолданылған әдебиеттер...................................................................28
Кіріспе
Бұл жұмыс экономика сферасындағы ғылыми әдебиеттерді аударудың лексикалық және стилистикалық ерекшеліктерін ... ... ... аудармаларды зерттеу - маңызды және өзекті тапсырма, көптеген мәселелерді шешуде көмек құралы ретінде болатын және ... ... ... ... ... мен әр елдердің ғалымдары арасында ақпарат алмасуды жылдамдату, бара-барлық аударманың нәтижелеріне ... ... ... ... ғылыми мәтіндер, ғылыми-техникалық мәтіндердің аудармаларындағы лексико-стилистикалық ерекшеліктерді анықтау.
Жұмыстың ... ... ... ... ... таралуы және алмасуының тәсілі, ғылыми әдебиеттерді аударудың маңыздылығы.
Зерттеудің мақсаты :
* ... ... ... ... ... ретінде экономикалық мәтіннің жалпы параметрлерін анықтау.
* Ағылшын тілінің, қазақ, ... ... ... ... ... анықтау.
* Ағылшын экономикалық мәтіндерінің мысалында терминологияны зерттеу.
* Экономикалық мәтіндедің терминологиясын аударудағы басты қиындықтарды көрсету және ... шешу ... ... ... ... ... ... ағылшын мәтіндері.
Бірінші бөлім, мәдениетаралық коммуникация құралы ретінде, ... ... ... ... және ағылшын, қазақ ғылыми-техникалық мәтіндерінің стилистикалық ерекшеліктері, ... ... ... ... ... ... мәтіндерді мысалға ала отырып, экономикалық терминологияны ағылшын, қазақ тілдеріне аударудағы өзекті ... ... және оның шешу ... ...
Теориялық құндылығы: ағылшын, қазақ тілдерінің экономикалық терминдерін аударудағы озық тәжірибелер зерттеулері, мақалалар, мерзімді басылымдар (газет, ... ... ... ... ... ... есептер, талдаулар, халықаралық қатынастар, келісім шарттар және т.б. мәтіндер).
Практикалық құндылығы. Зерттеу жұмысының нәтижелерін ағылшын тіліндегі экономикалық сөздерді қазақ тіліне аудару ... шет ... ... ... практикалық сабақтарда қолдануға болады. Ұсынылған тың көзқарастар мен пікірлер қазақ тіл ғылымындағы аудармаға қатысты ... ... ... ... жасалған тұжырымдар мен анықтамаларды қазіргі ағылшын және қазіргі қазақ тілінің теориялық курстарында, ... ... және ... ... ... оқытуда, жоғарғы оқу орындарына арналған оқулықтар мен әдістемелік құралдар дайындауда, ... ... мен ... жаңа ... жасап жинақтау барысында жан-жақты пайдалануға, сонымен қатар ағылшын-қазақ тіліндегі экономикалық сөздер сөздігі ретінде пайдалануға болады.
Зерттеудің әдіс-тәсілдері. Зерттеу жұмысының ... ... ... және қазақ тілдеріндегі экономикалық сөздердің теориялық бағыттары сөз болғандықтан сипаттау, ... ... ... ... ... Жұмыстың екінші тарауы жалпы аударма теориясы мен ағылшын тіліндегі экономикалық сөздердің қазақ тіліндегі трансформациялық модельдеріне арналғандықтан онда жүйелеу, сыни ... ... ... текстологиялық, түсіндірмелі, жүйелі-кешенді талдау әдістері қолданылды.
Жұмыстың құрылымы: жұмыс кіріспеден, негізгі бөлімнен (тоериялық ... ... ... ... ... және ... ... тізімінен тұрады.
1 Экономикалық мәтіндерді аударудың теориялық негіздері
1.1 Қазақ тіліндегі және ағылшын тілдеріндегі ... ... ... ... ... ... ... сол тілдің ережелерін жақсы түсініп, оларды еркін пайдалану мүмкін емес.
Аударма ... ... ... ... ... және т.б. ... ... оқығанда көптеген тілдік, яғни лексикалық, грамматикалық қиындықтарға кездеседі. ... ... ... келе ... компаниялардың бірде-бірі шет ел жабдықтаушылар немесе тұтынушыларымен байланыссыз күн көре алмайды. Сондықтан да өздерінің кәсіби істерін ... ... ... ... батыс елдерінің экономика жүйесіндегі негізгі тұжырымдамала мен принциптерді білуі тиіс. Бір сөзбен айтқанда, экономистерге ... ... алу, ... кезде, кәсіби қажеттілік болып табылады. Ағылшын тілін ... ... ... сертификат алу процесін жеңілдетеді. Мамандық бойынша ағылшын тілін білу - бұл ... ... ... ... тәжірибе мен теорияларға, аудармашылардың ашып берген есігі деп түсінуге болады. Аудармашыларға, ағылшын тілін немесе ... ... ... бойынша жетік меңгерулері қажет.
Кез келген шет тілін, соның ішінде ағылшын ... ... ... білу, ол аудармашының жұмысты дұрыс ұйымдастыра білуіне де байланысты. ... ... ... қаншалықты дұрыс қолдана білуімен келеді.
Көптеген зерттеушілердің пікірлері бойынша, кәсіби лексиканы игеру, аударма жұмысын ұйымдарстырудың ... ... ... ... ... ... ... терминдерге назар аударған жөн, өйткені мәтін аудармасында, басқа сөздермен қатынаста мағыналы блоктар мен ... ... ... ... ... термині, мына көрсетілген сөздермен үйлесе жазылуы қажет, - нақты бір датаға баланс, баланс құру, ... ... ... т.б. Осылай ұйымдастырылған кәсіби лексика, тәжірибеде жеңіл қабылданатынын көрсетеді.
Шет тілі жүйелі, ретті жұмысты талап ... ... ... нәтижеге кол жеткізу мүмкін емес.
Бұл кұрстық жұмыста ... ... ... олар ... ... ескере отырылып іріктеліп алынған.
Тіл дыбыстары - ... ... ... ... сөз ... ең кіші ... бөлшек. Дыбысты айтамыз және естиміз, ал әріпті жазамыз және көреміз.
Іс - әрекет беруге арналып, ... ... сөз ... оның ... сөйлемдегі орнына байланысты болады. Сөйлемнің басында тұрған қаратпа сөз екпінді айтылады. Мыслы: basic earnings per share - ... ... на одну ... (без ... дробления акций) - бір акцияға базалық кіріс. және diluted earnings per share - ... в ... ... ... ... ... на одну ... - бөлшектену нәтижесінде кішірейтілген акция.basic net profit per share - ... ... ... на одну ... (без учета дробления, разводнения) - бір ... ... ... ... және diluted net profit per share - разводненная чистая прибыль на одну ... - бір ... ... кіріс. (уменьшенная в результате дробления акций); термин dilutive securities - ценные бумаги, разводняющие капитал - құнды ... ... ... [1, б.78-91]
Кез келген тілді ... ... сол ... ... ... ... оларды еркін пайдалану мүмкін емес.
Қазіргі кезде, дамып келе жатқан компаниялардың бірде-бірі шет ел ... ... ... ... күн көре ... ... да ... кәсіби істерін жақсы атқару үшін, экономистерге батыс елдерінің экономика жүйесіндегі негізгі тұжырымдамала мен ... ... ... Бір ... ... ... ... квалификация алу, қазіргі кезде, кәсіби қажеттілік болып табылады. Ағылшын тілін ... ... ... сертификат алу процесін жеңілдетеді. Мамандық бойынша ағылшын ... білу - бұл ... ... ... ... тәжірибе мен теорияларға, аудармашылардың ашып берген есігі деп түсінуге болады. Аудармашыларға, ағылшын тілін немесе ... ... ... ... жетік меңгерулері қажет.
Экономика мәтіндерін аударуда баламаның жетістіктері, экономика құжаттарына қарағанда кең түсінікті, ... ... және ... ... ... білдіреді. Ағылшын, қазақ тілдерін баламалық аударма үшін, аудармашы тіларалық және тіл ... ... ... ... ... мағынасын дәл және толықтай жеткізу үшін қолданады.
Ағылшын тілінде ... ... және ... ... ... толық мағыналы, модальды, көмекші және дәнекер етістік болып бөлінеді. Экономика ... ... ... ... ... осы ... аса маңызды. Өйткені ағылшын тіліндегі сөздер, сөзтіркестері ретінде аударылғанда басқа мағыналы болып шығады да, тіл заңдылықтарын орындау ... ... ... ... ... ... тілдерге байланысты заңдылықтарды зерттеу жұмысында көрсеттік.
Сан есім септік және реттік болып екі топқа бөлінеді. Есептік сан есім how many? ... ... ... ... Осы ... ... , аударма ісі кезінде әркезде де назардан тыс ... ... ... сан есім which ? ... ? ... ... ... shortage - недостача 10000 рублей - 10000 ... ... (for) lack of money - ... наличности - қолма - қол ақшаның жетіспеушілігі.
Cash deficit ... - из - за ... ... - ... жоқтығынан.
Inventory shortage - дефицит запасов - қордың жетіспеушілігі.
lack of ... ... - ... ... ... ... ... міндетті түрде болуы тиіс, сондықтан форамльды бастауыияың ... it ... ... сөйлем салалас және сабақтас құрмалас сөйлем болып бөлінеді. Аударма ісінде берілген сөйлемдерге өзгеріс енгізе ... зат ... мен ... ... және ... ... қолданады.
Экономикалық мәтіндерді аударудың теориялық негіздерін талдауда, қазақ тіліндегі және ағылшын ... ... ... ... ... қаралды. Ол үшін көптеген зерттеу материалдары мен озық тәжірибелер қолданылды. [2, б.134]
1.2 Экономика мәтіндерін аударудың баламалық ... ... ... ... , , , , ... ... қолданылуда. Кейбір ғалымдар оларды бір-бірімен ауыстырылатындар деп санайды: басқалары бұл ... ... емес ... деп ... , , ... қолданылып жүрген терминіне артықшылық береді.
сөзінің аз ... осы ... ... ... ... ісінде бағалы артықшылығын көрсетіп жүр, дегенмен, баламалық, тепеңдік, құнды және ұқсастық (тақылеттес) сөздерінің мағынасы семантикалық алаңда қалып қояды және ... ... ... ұғымын бір объектінің (мәтін аудармасы) екіншіге (мәтін түпнұсқасы) теңбағалы ұқсастығы деп түсінсек, онда аудармашылардың басым көпшілігімен келесі ... ... ... ... келісуге тура келеді.
Біріншіден, абсолюттік баламалықты (тепе-теңдік) аудармада көптеген себептер бойынша табу мүмкін емес, француз ... және ... ... ... ең маңыздысы төмендегілер болып табылады:
[3, б.302]
1) әртүрлі тілдердегі семантикалық тілдік белгілердің ерекшелігі:
2) ... ... ... ... ... ... пен әр ... тілдердің тасымалдаушы цивилизациясындағы алшақтықтар.
Екіншіден, аударма ісінің ... ... ... ... ... принципті мүмкіндігі туады. Сан алуан түрлі аудармаларды жасау қажеттілігі мен сұраныста болуы, аудармашы мамандығының тіларалық және мәдениетаралық коммуникациясын ... ... ... ісінің өсіп келе жатқан ролі, бөтен мәдениет фактілері игерілмейтін, түсінуге болмайтын іс емес екені, жазба, білу және басқа ... ... ... ... ... ... екітілді коммуникация аудармашы ісінің жанамалығы, ешқашанда абсолютті болмайды, бірақ ол бәр кезде мүмкін.
Үшіншіден, баламалық ұғым, ең ... ... ... ... ... және ... ... механикалық соманың бөлшегіне тең емес,. Бірақ та, кез келген нақты ақпарат әкелетін, өзіндік мәні бар хабарлама тілдік ... ... ... ... ... ... ... маңызынсыз тіршілік етпейді, ал аударманың кез келгенінің мақсаты - мәтіннің ... ... ... ... ... ... мен сипаттамалары мағналық ақпаратты қайта жаңғыртусыз берілмейді, (функционалды, стилистикалы, әлеуметтіоқшаулы, әсерлі және т.б.). Өткені қалған ... ... ... ... ... тек ... да, одан ... оған көмектеседі, образдық ассоциацияға ауысады.
Бұл, аудармашылық ісінің әртүрлі ... атап ... ... ... ... коммуникациялар келелі мәселелерін зерттегенде, лексико-семантика бірлігі дәрежесіндегі семантиканы зерттеу тек өзекті ғана емес, сонымен бірге, ... ... ... ... ...
Аударма баламаның келесі мәселелерді, толықтыру негізгі тұрғысынан қарағанымыз өнімді болуы мүмкін, өйткені, тіл мен мәдениетті аудармалаудағы ... ... ... ... толықтыру қабілеттілігінің жеткіліксіз екенін ... ... ... тіл ... ... ... күрделі дамушылық, өзін реттеушілік (синергетикалық) жүйенің жалпы ерекшелігі болып табылады. Н.А.Фененко толықтырудың ... ... ... көрсетуді ұсынады - тілдік (өзара дәрежелілік және ішкі дәрежелілік, толық және бөлек, түзу және ... ... және ... және тіл ... (мәдение және әлеумет мәдениеті).
Зерттеудің материалы болып экономика облысындағы, менеджмент және қаржы ісі іске ... ... ... ... және америка) экономика мәтіндері алынып; тілдің лексико-семантикалық тұрығысынан, тең балама жолы іздестіріліп экономика мәтіндерін аударудың тәсілдері мен амалдары ... ... ... - ... ... ... жеке ... мемлекетпен және басқа адамдармен дағдыланған нормаларын көрсететін ... ... ... ... басымдылығы сипатталған. Экономика мәтіндері маңыздылығымен нақты әрі анық болуы керек; олар ... ... ... ... және ... ... ... шешуді тұжырымдайды.
Экономика мәтіндері, қазіргі кез заман талаптарыны сай тілдер қатарына енген жаңа сөздерді және т.б. жазу ... ... ... ... ... және ... мәтін аударудың эквивалантілігін қамтамасыз ету үшін түпнұсқаны пайдалануға, мамандардың әртүрлі анықтамаладың, энциклопедиялардың көмегіне жүгінуге ... бар. Бұл, ... оның ... ... ... ... мәтіннің мазмұнында, экономикадық күшін жоғалтпауы үшін өте маңызды.
Көрсетілген тақырыптық бағыттағы ... ... ... ... ... өте ... ... тұр.
Барлық осы жағдай салдарлары, бір жағынан, экономика мәтіндерін ... ... ... ... ролі мен ... едәуір көтереді, ал екінші жағынан- терминін кеңінен талқылауға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... құжаттарының қатаң шегімен шектелмейді, сонымен қатар экономистер мен бизнесмендердің кәсіби бірлестігі талқылауындағы экономикалық өзекті мәселелер кіретін түрлі ... және ... ... ... ... қатынасында, бұқаралық ақпараттың электрондық құралдарында, халық арасындағы әртүрлі топтардың ғылыми монографиялар, ... ... пен ... ... ... экономика келелі мәселелер жөніндегі полимикалық дискуссиялар осындай.
Лингвистикалық зерттеудің лексико-семантикалық дәрежесінде терминінін жалпы мағына түрінде ... ... ... ... ... ... және терминологиялық сөзтіркестігі, компрессивтің жоқтығы сияқты экономика мәтініне тән ерекшеліктермен келісуге болмайтын шығар. Сонымен қатар, кез ... ... ... ... ... жүйелік бірліктері онша көп емес - сөздердің жалпы ... ... 5-7% ... ... ... үнемі кездесетін лексикалық бірліктер (ЛСВ жеке ... ... ... ... ... құрайтын элементтерімен).
Қазіргі заман экономика мәтіндерінің лексикасы, лингвистикалық саралау мен аударма тәжірибесі үшін назар аудартады, және ол әр түрлі тілдерде жалпы ... ... ... ... ... толықтырады, өйткені экономика тақырыбы қазір өте кең талқылануда, ал экономикалық құқықтық мәдениет үздіксіз өсуде. ... бәрі осы пән ... ... кәсіби біліктілігін жоғарлатудың қажеттілігін білдіреді.[4, б.384].
Қазіргі ағылшын тілінің американдық вариантында, экономика ... ... ... ... ... ... белгілі факт американдықтар - олар басқа халықтармен салыстырғанда, экономика ... ... ... ... ұлт.
Өзінің өмірінде орташа есеппен алғанда, американдық бірнеше мәрте - өзінің жанұялық адвокаты арқылы, әр қилы сұрақтар ... ... ... ... ... ... ... бәрі тілге әсер етеді: американдықтың жалпы қолданыстағы сөздігінде экономика лексикасы көлемі және ... ... ... ... маңызды орын алады. Сонымен, аудармашы дұрыс дайын болып, мүмкіндігінше мәдениеттің егжей-тегжейлерін сақтай отырып, экономика лексикасын тек ... ... ғана емес ... ... ... ... мен ... және көркем әдебиеттердеде аудара білу керек.
Төменде аудармашы ағылшын экономика мәтіндерін аударуда кәсіби қызметінде кездесетін біраз лингвомәдениет қиындықтары ... ...
1. ... ... ... тақырыбына қатысы жоқ, лексико- семантикалық вариант сөздерінің ... ... ... ... ... бір бөлігі болған сөздер. Қазіргі кез тілінің құрамының сөздігінде белсенді семантикалық ... ... ... ... ... ... деривацияның мысалы болып жұмыс істейді. Мынадай ... ... ... , олар ... ... ... ... кассир. Банк, валюта, және т.б.
2. Экономика мәдениетіне тән ... ... ... ... ... қазақ тілдеріне аударатын сөздер аудармасының ... ... ... жағдайда аудармашылықтың шартты белгілерін талап ететін сөзбе-сөз аудару түрі мүмкін, немесе болжамды аудару, мұнда ағылшын тіліндегі амалдық термин ... ... ... ... ... ... Қалай қараса да, мұндай бірліктер компенсация механизімінің қолданылуын талап етеді - олар ... ... ... ... ... мәдениетаралық (аудармашылық ... ... ... мен экономика сөздігінде felony, термин фелония жиі кездеседі. Транслитерациялық аударманың мұндай ... ... егер бұл ... ... ... ... білетін мамандарға арналған болса.
Ю.А.Сорокин, аударма мәтінінің экзотикалар мен транслитерациялық сөздермен толтыру, экономика біліктілігі ... ... ... ... ... деп ... Бұл ... аударма мәдениетті жақындатпай қарсы келтіріп, өзінің міндетін атқармайды. [5, б.263]
3. Аудармашының егжей-тегжейлі түсіндіруін ... ... ... сөзбе-сөз аудармасы, әрине егер аудармашы мұндай түсініктеме беретін болса. Бұл жағдайда ... ... ... қарағанда, мынада, ол аудармашының жалпылай қабылданған нормасын ұстануы, ол ... ... ... ... 10%- дан ... ... аударманың сөзтіркестігін қарастырайық, consumption norms, egonomic management, , to audit , to minimize taxes, filing system - ... ... ... exercise control - ... ... ... аударманың мынадай сөзтіркестігі sensibility training немесе verbal jugo, ... тек ... ... ғана ... ... ... ... кәсіби мәдени өрісіне енуді де талап етеді. Бұл біздіңше, жалпы дайындықтан өткен, нақты мәтіннің түрін ... ... ... үшін өте қиын ... ... ... контекст баламалық аударманы табуға көмектеспейдді. Мұндай сөзтіркестігіның мысалы Informed judgements and ... ... ... ... мен ... ... болып, қазақ ... ... ... ... ... ... ... талап етеді.
Осы сөзтіркестігін аударғанда, аудармашылар жиі ... емес ... ... - бұд ... ... ... экономикалық шындықтың мәнін едәуір тарылтады.
Lender [lende] n - ... short - term lenders - ... ... ... беруші, long - term lenders - ұзақ мерзімге кредит ... ... ... ... ... мәдениеттану компоненті мағынасы көрсетілген. Баламалық аударма жасау үшін, аудармашы осы бірліктерді ... ... ... ... ... мағынасы толықтай қайта қаралып және сондықтан дәлелденбеген.
Аударма үшін, қазіргі ағылшын сөздіктерінде көрсетілмеген, фразеоматикалық көрініс ... ... wear [weә] 1. v (wore, worn) 1) алып ... 2) тозғандық 2. тозу, тозғандық ; and tear of labour power - жұмыс ... ... ... [wi : k] adj 1) ... босаңдық, 2) түсіністік (баға, курс жайлы)
5. Сөзтіркестің ұзын ... ... және ... белгілі сөзін алдын ала табуға болады, бұл кәсіби мәтіннің жазбаша және ауызша ... ... ... ... ... және жобалап жазылғандарын қалпына келтіруді талап етеді.
Мысал:еto account [e kaunt] v (for smth ) құру ... This companys annual incomeis ... egual to 10 bln - Бұл ... ... ... 10 ... долларды құрайды.
6. Осы кәсіби ортада қолданылып жүрген қысқартылған сөздердің аудармасы. Кез келген нақты ... ... ... бірліктер тек жазбада ғана емес, және ауызша мәтінде де қолданылады.
Мысалы, to be short (of smth) - ... ... firm is short of ... ... to invest into cap ... фирмаға қаржылық ресурс жетіспейді, көлік өндірісіне ақша салу үшін.
7. Британ және ... ... ... ... ... ... ... аудармасы. Мұндай жағдайлар экономика мәтіндерінде көп емес, бірақ дөрекі мәтіннің түпнұсқасын бұрмалайды. ... және ... ... Attorney General ... бар, ... оны ... бұл жағдайда ағылшын тілінің варианты қалай қолданылатынын ... ... Бас ... ... және ... ... бір адам атқарады, ал Ұлыбританияда бұл қызметтерді әр басқа чинониктер атқарады. [6, б.240]
Ағылшын, қазақ тілдеріндегі экономика ... ... ... ... зерттеуде, шет ел фирмаларының, Қазақстан фирмаларымен, банкілерімен жұмыс тәжірибелері баспа басылымдары беттерінен алып қаралды. Мысалдар осы ... ... ... ... ... ... ... тіліне аудару мәселелері.
2.1 Экономикалық мәтіндердің ағылшын және қазақ тілдеріндегі лексикалық құрамы және ... ... ... әсері.
Мәтіндерді аудару тәжірибесіне баламаның қолданылуы өзекті болып табылады, Л.К.Латышевтің ... ... ... ... ... ... ... стилдерін қарастырады.
Мамандарға арналған мәтіндерді аударуда қиын келесі мәселелер, өзге терминдік жүйенің көмегімен ... ... ... беру ... ... Біз, ... тілнің терминдік жүйесі, қайталанбайтын лексикалық жүйе секілді толық бір бүтін болады. Бұл келесі себептермен байланысты:
* терминдік ... ... ... ... болып табылады, сөйтіп ол, оның ұлттық-мәдени ерекшеліктерін сипаттайды.
* терминдік жүйе, білімнің пәндік-мағыналық аумағын, нақты ... ... ... ... ... және ол да түрлі мәдениеттермен сипатталады.
* терминдік жүйе барлық уақытта әсерлі, ол жүйелік қатынастардағыдай ... ... ... өзгеріп отырады.
Формалды-семантикалық дәрежеде ШТ(шыққан тіл) және АТ (аударма тіл) терминдерін салыстыру кезіндегі ... ... үш ... ... ... ... құрылымдағы айырмашылықтар; -лексикалық құрамдағы алшақтықтар; -ШТ және АТ терминдерінің лексико-грамматикалық құрылымдағы алщақтықтар.
ШТ және АТ ... ... ... ... мына ... ... және АТ терминдерінің құрылымындағы компоненттердің, бірінің түрлі сөз таптары тән ... ... ... қатарымен және әр тілде мағынасының тарихи қалыптасқан ерекшеліктерімен түсініледі.
Тілдердің грамматикалық қатарындағы алшақтықтар ағылшын ... ... ... ... негізгі себебі болады, олар екі немесе одан да көп зат есімдерден және ... ... ... ... ... құрылымда (N+N), орыс терминдерінде ағылшын терминдерінің өнімді араласуы, (Adj +N): consumer demand - ... ... - ... ... credit rating - ... рейтинг - кредиттік рейтинг; interest income - ... ... - ... кіріс; investment policy - инвкстиционная ... - ... ... ... market ... - рыночная капитализация - нарықтық ... ... - ... счет - резервті шот; subscriber base - ... база - ... ... tax basis - ... база - ... ... б.135]
Морфо-синтаксистік құрылымдағы ағылшын, қазақ терминдерінің алшақтығы, лексикалық ... ... ... ... parent company - материнская компания - аналық компания (зат есімнің сын есіммен ауыстырылуы ... оның ... ... ... ... ... ... қаржылық есепке біздің бөлген жалпы терминдер санының 9,4% құрайды. ... ... ... ... ... ... заңдылықтар шығады:
1. Баламасыз терминологияны аударғанда ШТ-дан АТ-ға түсіндірме аудару қолданылуы мүмкін:
Holding gain - доход от увеличения стоймости активов - ... ... ... ... ... company - компания, акции которой продаются на фондовой бирже - ... қор ... ... ... ... - ... по ... размещенных заказов - қондырылған заказдарды төлеу міндеті;
Stoch option plan - ... ... ... ... акций компании - компания акцияларын жеңілдік бағдарламасы бойынша қызметкерлердің сатып алуы.
Жазбаша аударма, терминдердің мағыналарын дәл беруге ... ... ... ... ... АТ ... ... сөйлемнің синтаксистік құрылымын қиындатады.
2. Аударма кезінде баламасыз терминдердің ... ... ... ... ... мүмкін: temporary difference - временная разница - уақытша ... ... assets - ... ... - теңестірілетін активтер; unrealized gain - ... ... - іске ... ... Кәлкілеу кезінде грамматикалық және лексикалық трансформация қолданылады:
Dilituve effect - эффект разводнения (зат есім - сын ... - ... ... risk - ... риск (зат есім - сын ... - ... ... қаупі.
Valiation allowance - оценочный резерв - бағалайтын резерв.
4. Баламасыз құрұлу терминдерін ШТ кәлкілеу ... ... - ... ... қолданылуы мүмкін - атап айтқанда терминоэлементтердің бірінің декомпрессиясы:
Customer acceptance - приемлемость товара для ... - ... үшін ... ... товар.
Sale - leaseback transaction - сделка по ... ... на ... лизинга - қайтарылатын лизингке мүлік сатып алу жөнінде келісім. ... income benefit - ... ... ... по истечении срока действия договора - келісім шарт мерзімі біткеннен кейін төленетін көмек ақша.
Қазіргі ағылшын ... жаңа ... ... ... ... әдістер бар, олардың қатарына жаңа сөз сөзөнімділігі, сөзқұру, конверсиялық (өзгерту), қысқарту, адьективизациялық, субстиантивтік (бір ... ... ... ... кері сөз ... лексико- семантикалық тәсіл, дыбыстардың кезектесуі және сөздегі екпіннің ауыстырылуы ... ... және т.б. ... ... ... ... да ... қолданыла бермейді және әрқайсысының өзіндік сөзқұрылым процесіндег салмақтары бірдей емес. Жаңа сөзөнімділігі мен ... ... ... жаңа ... негізгісі болып табылады.
Экономикалық мәтіндерді ағылшын тілінен қазақ тіліне аудару мәселелері, ... ... ... және қазақ тілдеріндегі лексикалық құрамы және олардың аударма ... ... ... ... ... көрсетілгендей газет, журналдар, әдебиеттерден алынып, осы тарауда қаралды.
2.2. Ағылшын және қазақ тілдеріндегі экономикалық ... ... ... ... ... ... талдау.
Көп жағдайларда және теорияда және тәжірибеде лексикалық құрамдағы қазақ (ағылшын ... ... ... болуы мүмкін, бірақ әртүрлі морво - синтаксистік құрылымда, оларды құраушы компоненттердің ... ... ... ... осы жұмыста алған мақсаттарды зерттеуге көмектеседі. Сонымен орыс құрмалас терминдерінде бірдей кеңінен ... және сын ... ... ... ... және ... зат ... сипатталған толықтырулар. Мұндай жағдайларда, варианттардың бірі едәуір тұрақты болып келеді және тілде термин ретінде бекітіледі, бірақ кейде грамматикалық ... онша ... ... және ... ... мүмкін етеді: market factor - нарықтық фактор - рыночный фактор, және нарық фокторы болыпта аударылады. ... бұл ... біз зат ... ... ... ... ... аудармасында байқаймыз.
Екі зат есімнен немесе зат есіммен және ... ... ... ішкі формаларын салыстырғанда, мына айырмашылықтар байқалады:
1. Зат есімді ... ... ... ... ... септіктің ілік септік формасына ауысуы), қазақ тіліне аударылғанда тартылыс формасын алуы:
risk figure - показатель риска - ... ... capital market - ... ... - ... ... tax rate - ставка налога - салық ставкасы; purchase price - цена ... - ... алу ...
2. Зат ... ... септік формасының өзгеруі (ШТ термині құрылымындағы зат есімнің жалпы ... - АТ ... ... зат ... ) және ... ... tax - налог на прибыль - ... ... ... tax - ... с ... - акциялар эмиссиясы;
market position - положение на рынке - ... ... Түрі ... ( жекеше және көпше түрде) септік формаларының өзгеруімен бірге:
order inflow - ... ... - ... ... issue - ... ... - акциялар эмиссиясы;
share turnover - оборот акций - акциялар айналымы;
share ... - ... на ... - ... жазылу;
profit and loss account - ... о ... и ... - ... пен ... ... ... зат еісмнен тұратын, қосымшамен байланысты of (N of N) ... орыс ... және ... ... : ... of ... - принципы консолидации - консалидация принциптері; Board of Directors - совет директоров - ... ... ... екі зат ... ... ... ... сәйкес беріледі: dividend per share - дивиденд на ... - ... ... және ... ... ... - синтаксистік құрылым орыс терминдерінің құрұлуында жеткілікті өнімді; осы құрылымның көмегімен және Adj +N ... ... ... ... N + N ... ... ... тіл терминдерінің көп кездесетін морфо - синтаксистік құрылымының алшақтықтары қаралды; басқа түрлері ... ... ... және біз ... ... ... сәйкестіктерге тән болып саналмайды.
Ағылшын, қазақ тілдерінің экономикалық терминдерін ... ... ... ... ... ... олар қатаң түрде терминделіп және нақты ғылыми - техникалық ортаға бекітілген (мысалы, muson - ... ... histosol - ... ... nudnik - ... ... ecological - экологиялық).
Бұл модельдің сөздері, көбінесе неформалды жағдайларда кездеседі. Қанша жерден өзекті модель болғанымен, ол жаңа ... ... ... ... сөздерге қатыстылығ және герундиалдық формасы ертедегі ағылшын кезеңіне шығады. ... ... ... ... ... ... көп ... сөздер құрайды.
Осы моделмен құрұлған сөздердің қолданлуы, формалдық емес қатынас жағдайының шеңберімен шектелген. ... ... ... - in - достық кездесу;
a write - off - қолданыстан шыққан;
lie - in - ... ... ... ... pay out - ... сөзқұру моделдері, неологизмнен сөзқұру элементтерін алып тастаудың нәтижесі, сонымен, аффикстер өздерінің мәнін ... ... оны ... ... aholic, ... алынып тасталған norkoholic кең таралған ... ... ... мағынасын кеңейтіп және бірнәрсені білдіретіндігін көрсетеді: bookaholik, chocoholic, coffeholik, осы принциппен келесі сөзқұру бірліктері кеңейтіліп және өзгертілді -super-, ... anti-, - ism. ... ... жүйені салыстырмалы түрде зерттеу, ағылшын, қазақ тілдерінің экономикалық терминдерін аударуда, семантикалық жазбаның мағынасымен қоса ... және ... ... ... ... қарастыру керек. Аудармашылық тәжірибеде, көптеген терминологиялық бірліктерді аудару үшін транслитерация және транскрипция қолданылады. ... кету ... бұл ... бір ... терминологиялық жүйені интернационалдайды, екінші жағынан бұл тәсілдің салдары ... ... алу, ... ... толықтай қозғалысқа әкелуі мүмкін. Сонымен аударма процедурасында, басқа тілдің терминологиялық бірліктерін беруде, нақты аудармалық ... ... ... Жаңа ... мен ... ... 88% жаңа сөздер құрылады (3000 зерттелген сздердің ішінде). [9, б.114]
Ағылшын және қазақ тілдеріндегі ... ... ... ... ... ... өзгерісін талдау жан-жақты мысалдармен көрсетіліп, аударма ісін зерттеуші ғалымдардың ғылыми ... ... ... ... ... ... ...
2.3. Экономикалық мәтіндерді аударудағы көпмағыналық пен көпнұсқалық.
Ағылшын құрамдас терминдерін және олардың қазақ баламаларын салыстырғанда, ... ... ... ... ... ... ... байқалады.
Көп таралған тенденция, ағылшын құрамдас терминдерінде кең ... ... ... ... қолданылуы болып табылады. Терминдердің құрұлуы негізі ретінде көп таралған семантика зат есімдерін ағылшын тілі көп ... ... item - ... ... бергенде лексикалық айырмашылық болатыны анық: non - ... items ... ... - ... ... деп ауаударылу керек - бөлінбейтін кіріс.
Extraordinary items (төтенше мақалалар) - ... ... ... и ... - ... тыс ... пен шығындар.
ШТ және АТ құрамдас терминдерінің ... емес ... ... ... ... және де ШТ және АТ ... номинациялардың түрлі дәстүлерімен түсіндіріледі:
book value ( ... - сөз: ... ... есеп - ... кітабы бойынша құны) - балансовая стоймость - тепе-теңдік құн;
cash in hand ... - сөз: ... ... - ... средства в кассе - кассадағы ақша;
guilty exposure (сөзбе - сөз: ата-аналар ... - ... ... - ... ...
eguity exposure (сөзбе - сөз: капитал құнының ... ... - ... риск - фондтық тәуекел;[10, б.208]
Аударма сәйкессіздігінің осы түрінің себебі, ШТ және АТ ... ... ... ... ... дәстүрлерінің қолданылуы болып табылады, келесі мысал осыны көрсетеді: егер ағылшын тілінде short - trem lia bilities ... ... ... және current ... ... - сөз: ... міндетер) термин - стнонимдер бірлескен болса, олардың әрқайсысы есеп ... ... ... ... ал орыс тілінде екі терминде қысқа мерзімді міндеттер деп аударылады. Бұл алшақтаықтар аз ... ... ... ШТ және АТ ... ... ... ... бөлімдегі біздің зерттейтініміз - қаржы есебіндегі ағылшын терминдерінің көпмағыналылық және варианттық сәйкестіктері. Көпмағыналылық, ШТ ... ... ... болғанда байқалады, әртүрлі орыс баламатерімен беріледі, және ШТ ... ... бір ... АТ-ға бергенде бірнеше түрлі терминдер қолданылуы ... ... ... ... ... ... терминологияның көпмағыналылығына біркелкі баға қойылмады.
Мұндай терминдердің көбі - бір ... ... account, ... ... retum, term , және т.б. ... - ... 2 ... - бағам;
fixed rate - а) ... ... б) ... ставка процента - тұрақты (өзгермейтін) бағам;
floating rate - а) плавающий курс, б) плавающая ... ... - ... ... ... ... ... терминдердің көпмағыналылығының алдыңғы шарттары болып табылады. Арнайы мағынаны ... ... ... ... ... ... ... сөздер қатарына енгеннен кейін , көпмағыналылық, терминдерге тән ... ... ... жеке сөзді терминдер, басында жалпы қолданыста болған, немесе жалпы ... ... ... ... ие ... ... арнайы орны, терминдер жүйесінде тілдік бірліктің бастапқы жалпы қолданыстағы мағынасымен басқа мәтіндерде де ... addition - 1. ... 2. ... увеличение (за период) -өсім; structure - 1. ... 2. ... ... - ... loss - 1.потери; ... - ... ... ... ... ... терминдердің кең мағыналы семантиканың жалпықолданыстағы көпмағыналық сөздерінен шыққан. Мысал ретінде көпмағыналы ағылшын термині amount ... ... ... есеп беру ... ... ... орыс баламатері сәйкес келеді: 1. сумма; величина; 2. объем. ... ... ... өте кең таралған және түрлі контексте онытүсіндіру үшін ... орыс ... ...
Amount термині контексте
Терминнің аудармасы контексте
~ of production and sales
өндіріс пен жүзеге асыру көлемі
~ s of ... ... s of ... ... s payable under the ... шарт ... ... сомасы
~ s receivable under the agreement
Келісім шарт бойынша төлеу сомасы
To recognize the ~ as income ... ... көзі деп ... reflect ~ s in ... ... ... ... көрсету
Аmount терминдер құрылымынан шыққан, орыс баламаінде де түрлі бірліктенр қолданылады. Сонымен термин, жалпы қолданыстағы тілдер бірліктері, аудармада кең ... ... жиі ... б. ... ... мағынадан пайда болған , басқа бір ... ... ... кең ... ... ... ... болған. Метаномикалық қатынастың, мына келесі түрлерін атап көрсетуге ... ... - жеке : ... - конвертациялық ШТ / перевод (единиц); 2. конвертациялық ШТ /обмен валют - ... ШТ / ... ... - 1. ... 2. ... ... құрылым; turnover - 1. оборот; 2. товароаборот - ... ... ... ... ... ... аударғанда жалпы мағына негізінде, бір-бірімен қатысы жоқ, ... ... ... пайда болуы мүмкін : unit - единица продукции; 2. организационная ... ... ( ... ... өнім бірлігі.
Жекеленгген жағдайларда ғана екінші мағынаның пайда болуына терминнің құрылымының эллипсі ... - 1. топ. 2. ... тобы ( Group of ... ... 1. ... ... совет; департамент; 2. совет директоров -басқару ұйымы; (board of ... ... ... 1. ... 2. ... құжат.
Operation- 1. (хозяиственная) деятельность, вид (хозяиственной) деятельности, 2. хозяиственная операция-шаруашылық операция.
3. ... ... ... - 1. ... 2. ... - ... ... 1. выполнение, 2. результат; показатель деятельности;- нәтиже.
4. Қимыл, қимыл процесі-орындаушы, еxchange - 1. обмен (валют), 2. ... - ... ... - 1. ... ... функция ), 2. руководство (орган управления), - басқару.
Термин беріп тұрған мағына, экономикаға, менеджментке, қаржы саласына және т.б. ... ... ... жатуы мүмкін. Салааралық полимесияның көрнекі мысалы ретінде, біздіңше, басқа мағыналы ... ... 1. ... ... 2. ... - қамтамасыз ету; 3. положение (договор) - шарт (бөлімі). Бірінші мағынады ... ... есеп ... ... ... ... ол заң термині ретінде болып тұр. Бірақ та барлық кіатап көрсеткен ... бәрі ... ... мәтінінде өзектелінеді. Терминнің қолдану ерекшелігін әрбір мағынада ... , ... ... ...
Термин жүйесіндегі көпмағыналы терминдерге тән, мағыналардың анализі, ... ... ... , мағынаның дәлдәгән қамтамасыз ету үшін қажет, терминдердің пайда болуына негіз болатын ... ... ... слова) түрлі мағыналары. Осы жағдайды, t мына мағылалардағы ... ... ... ... ... ... 2. ... - 1. шот, 2. есеп шот;
Құрамында ассoun элементі бар , термин құрамдарының бөлімі, бірінші мағына ... ... ... payable - ... ... - ... тиіс ... ассounts receivable - дебиторская задолженность - ... тиіс ... reserve ... - ... счет, резервті шот.Басқа құрамдас терминдер екінші мағына негізінде құрылған: profit and loss ... - ... о ... и ... кіріс пен шығындар есебі; statutory ассounts- установленная законодательством ... ... есеп ... ... ... ... ... сәйкестігі, белгілі (ключевых) және құрамдас терминдердің мағынасын ... ... ... ... терминдері орыс және қазақ тілдеріне аударылғанда екі (үш) сәйкестік береді.
ШТ терминінің мағынасын АТ ... ... ... ... ... ... ... бірнеше терминдер қолданылуы мүмкін.
Қазіргі кезде аударма негізі өзіндік ғылыми жұмыс ретінде, сонымен бірге аудармалық ... ... ... коммуникация теориясына, анғұрлым кең, ғаламдық пәнге ... ... ісі ... ... ... түрі ретінде, мәдениет аралық коммуникацияның жалпай қабылдаудағы құрал және ... бірі ... ... Аударма ісінің маңызды шындықтарының бірі, әрбір нақты мәтінге байланысты баламатік мәселелердің шешімі ... ... ... тұжырымдаманың формальды сәйкестігі келесідей тұжырымдалады: вербалды ... ... бәрі ... ... және қиын аударылатын элемнттер, өзгертіледі, және мәтіннің ешқандай аударуға келмейтін элементтері ғана қалдырылады. Нормативті-мағыналы сәйкестік тұжырымдамасының авторлары, аудармашы екі талапқа ... ... ... ... : ... маңызды элементтерінің мағынасын беру және аудару тілінің нормаларын сақтаулары керек дегенді ... Бұл ... ... ... ... ... және ... тілінің нормаларының тең қатынасы. Экономика терминдерін ағылшын, ... ... ... ... ... ... аударма мен мәтінді дәл аударып айтып беру , ... ... ... ... деп ... Олар, аударма кезінде мәтіннің мазмұн мағынасын нақты беруге тырысу керек, және ақпаратты беру ... ... ... жолмен берілуіне жетуге ұмтылулары керек.[13, б.176]
Көрсетілген фактолар, терминдердің баламасыз немесе ішінара ... ... жиі ... деп ... ... ... дәрежеде, баламасіз ұғымы қарастырылып және көрсетілген, оның себептері болып:
1. ... ... ...
2. ... жоқтығы,
3. лексико-стилистикалық сипаттамасының бөлектігі.
Терминологияда жиі кездесетін, алдыңғы екі себеп, тепе-теңдіктің жоқтығының ерекшелігі. Мысал ретінде, ... және ... ... ... ... ... терминдердің дыбысы жағынан кейде ұқсас болатын және функционалды-тепе-теңдік лексикалық мағынаның ... ... ... ... принципиалды алшақтықты, кез келген гуманитарлық ғылымда, қоғамды ... ... ... ... ... ... болады. Ал, бірақ көбінесе, терминологиялық бірліктердің көбісі интернационалды лексика және ... ... ... ... ... ... ... жиі білініп отырады. Мұндай жағдайлар аударма кезінде күрделі қателіктер жіберуге әкеледі.
Мысалы, басқалар ... ... ... жаңа сөздерді аз көлемде құрайды, және сөзқұрылымының тарихи тәсілдерінің қатарына өткендігімен, үшіншіге ... ... ... сөздерде дыбыстардың кездесуі мен екпіннің ауыстырылуы, аз ... және ... ... ... ... ... ... бөліп көрсету керек:
- аз өнімді аффикстер;
- бұл өнімді аффикс, ... ... ... ... ретінде, осы ортада өзінің қолданылуында минималды шектеулі.
Өнімділік, әртүрлі тілдік бірліктің басты ... бірі ... ... ... ... ... салмағы басым болады. Өнімділік жаңа сөзқұрұлуында орталық механизмнің жұмысын атқарады, сөзқұру моделінің ... ... ... ие. ... ... ... моделдерден басқа, аффикстерге де, сөзқұру элементтерінің негізіне және де ... ... де ... сөзінің өзінің семантикасы өте кең көлемде.
Мүмкін, осы факт, зерттеушілердің арасында, осы мағынаның жекеленген аспектілері мен оның ... ... ... ... пікір жоқ екндігінің себебі шығар.
Сөpтіркес ... ... ... ... атап өту маңызды - , ол сөздердің құрылулық ... ... ... ... мен жаңа ... Модель, аффикс жаңа сөздер құруда белсенді негізі болуы мүмкін және керісінше пассивті, бұлардың ... жаңа ... аз ... ... ... тіптен құрұлмайды.
Л.Гилберт аудама ісінде, сөзқұру тәсілінің өнімділігі ретінде неологизмдер жіктеуін түбегейлі ұсынды.[14, б.240] ... ... ... ... ... мына топтарын бөлуді ұсынады:
1. Жеке дыбыстардан немесе дыбыстардың өзіндік конфигурациясынан құрылатын, фонологиялық неологизм. Аударма ... ... ... , ... ... Дыбыстардың мұндай үйлесімділігі, грек немесе латын тілдерінің морфемімен ... ... ... ... ... онжылдықта жасалған талшықтар полимері сөздері болады: polysterol, nylon, ets. Немесе, физика, химия, оптикада және ... ... ... - ... - ... ... ... неологизм деп аталады.
Бұл топқа одағайда туындаған сөздер кіреді.
zizz (қысқа түс) - ... ... ... ... ... buzz ... ... - телефон тетігінің жұмысының дыбыс иммитациясы.
Көріп тұрғанымыздай, керіодағайлық неологизмнің негізі - дыбыстардың және ... ... ... ... ... осы ... жаңаодағай түрлері шартты түрде кіреді:
Comparatively - салыстырмалы.
Rational - рационалды.
Skill [skil]n - 1) ... ... ... ... ensure [in ] v - ... ... [sәplaiә]n - жабдықтаушы.
To embrace [imbreis]v - қамту
Ауысып алу, бұл топтың неологизмі, ... ... ... ... ... ... ... ағылшын тіліне ұқсамайтын фонетикалық дистрибуция жатады. Оларда салдар болмайды, олар ағылшын тіліне ... ... ...
1. Шындығында ауысып алу. Бұл аударма ... ... - ... тілі - ... ... ... алу ... жаңа тенденциясы, ол африка және азия елдері тілдері, әсіресе жапон тілдерінен ауысып алудың өсуі болып табылады. Бұл ... ... ... аумағында көбінесе кездеседі:
To appear -Пайда болу
Predetermine - алдын ала ... - ... ... dejeuner - ... ... ... - ... (дәстүрлі жапон стиліедегі қонақ үиі).
Ғылым және техника және т.б.
2. Бұл топқа тағылық ... ... - олар ... ... ерекшеленетін, мысалы: dolue vita , perestroika, glasnost ағылшын тілі бірлігіндегі ықпалсыздар немесе әлсіз ықпалды.
3. Үшінші топқа - ... ... ... шындықты, елдің тұрмыс ерекшелігін, тілдің өзіне тән емес неологизмдер, мысалы: ... - ... ... ... ауысып алынған сөздердің 14% құрайды және тағылықтан гөрі жаңа сөздер ... ... ... ... - ... ... (басқа тілдің үлгісінен сөз жасау). Соңғы 25 жылда, ... ... ... ... бірден азайып кетті. Аударма ісінде жаңа сөзтіркестер пайда ... ... ... ... сөзтіркес кәлкісінің үш түрін көрсетті:
Dialogue jf the death ( ... dialogue des sourds ) - ... ... ... бір - ... ... ... аудармайды.
Gliding time ( неміс сөзінен glietzeit) - ... ... ... ... - ... роман, фотосуреттерден тұратындиалог қоспасы бар комикс стилінде.
II . Тілдік жүйедегі ... және осы ... ... ... ... ... Мұнда бірнеше топты мысалға алады:
* Аффиксалдық нелогизм. Аффиксалды бірлік, Кэнонның ... ... ... жаңа ... ... 24% ... және болар болмас дәрежеде күрделі сөздерге жол береді. Жаңа сөздер құруда қолданылып жүрген аффикстердің саны, және ... ... ... уақытта өте бай әрі әртүрлі. Жаңа сөздер құрудағы, ... 25 ... 103 ... 127 ... ... және ... ... қолданылады. Әрине, жаңа аффикстер мен жартылай аффикстердің көмегімен құрылған бірліктер, жаңа сөздерде аздаған ғана мөлшерде болады. Олар көп ... -on, -ase, -nik, ... eco-, mini-, maxi-, mega-, cine-, - oholic, -gate, ... dtal-a-, flexi-, ... ... сөз. Соңғы онжылда қосымша сөз ролі айтарлықтай өсті. Ал, моделдің мөлшері, сол күйінде ... ... - rise - ... ... - cap - ... - сатқын.
Hard - line - ымырасыз көзқарас.
Meet-төлеу.
Сөздердің көлемі ... оның ... ... - ... аты. ... - рейганомика, Рейганның саясаты, оның ... ... ... Келесі модель жоғары дәрежелі өнімділіктің иесі болып табылады. ... ... ... ... ... ... компонентті комбинациялық құрылымның тенденциясы күшейді. 500 дей бірлік (Заботкинаның мәліметі бойынша күрделі сөздің 12%) үш ... ... - of- the - read - ... - to - head - қоян - ... ... - to - use - ... қолданыста жеңіл,
Do - it - yourself - өзің жаса.
Бұлар ... ... ... қазіргі кезде ағылшын тілінде сөзқұрудың жаңа моделдері пайда болды, бұлар олардың ішіндегі ең өнімділері:
мысалы:
Cats 22 - a ... that is ... to obey ... ... or some other, egually important - 22 амал Дж.Хеллердің - атты ... ... ... ... тіл ғылымында пайда болған жаңақұрудыңкең қолданылуы.[17, б.280]
Экономикалық мәтіндерді аударудағы көпмағыналық пен көпнұсқалық, ағылшын, қазақ тілдеріндегі терминдерді ... ... ... ... ... қолданылды. Мысалдар көтерілген мәселені дәлелдеумен қатар, аудармашы ісінде қолдануға, аудармашыға көмек ретінде пайдалануға болатындай ашып көрсетілді. ... ... ... экономикалық терминдерді, мәтіндердің терминологиялық лексикасын аударғанда, аудармашылық сәйкестіктің дәл іріктелуінде қиындықтар туындайды, аударма ісінің міндетті шарты .
Ағылшын және ... ... және т.б. ... құрылымында алшақтықтар кездеседі.
Ағылшын, қазақ тілдеріндегі экономикалық мәтіндердің лексикалық құрамында және морфо-синтаксистік ... ... ... ... ... ... бар: ағылшын теминдері құрамына субстантивтік анықтағыш компонент кіреді (зат есім) , олар тілдердің грамматикалық қатарындағы алшақтықтармен негізделген, ... ... , ... орыс тілдеріне алшақтылықсыз аударылуы мүмкін. Экономикалық терминдердің морфо-синтаксистік құрылымын да ... ... және ... ... терминоэлементтермен анықталатын мағынасын ... ... ... ... бәрі ... транслитерацияны және кәлкілеуді баламасыз терминологияның аудару тәсілдері деп керсетеді. Лексикалық құрамымен ... ... ... ... ... терминдер аудармасы, нақты тәжірибелік қиындықтардан тұрады: ол аудармашыдан ШТ ... ... ... ... АТ ... жетік білуді және кәлкілеуді жібермеуді талп етеді.
Дәстүрлі баламалы түрде қаралатын ШТ және АТ терминдері мағынасында нақты алшақтықтар болмайды.
Экономикалық ... ... ... қазақ, орыс тілдеріне аударуда кездесетін алшақтықтарды, дәл түпнұсқа ... ... ... ... ... ... байланысты.
Жұмыстың 2-ші тарауында, қазіргі уақытта аударма теориясында бірнеше үлгі ... ... ... ... жағдаяттылық, ШТ және АТ кеңінен таралған және ағылшын тіліндегі эконималық сөздердің ... ... ... өзге ... ... ... ... мағынасын нақты беру болып табылады. Аударма формалды-семантикалық ... ... тіл) және АТ ... тіл) ... ... сөз қосу, ауыстыру, түсіріп тастау (опущения), яғни бір компонентін түсіру және т.б. әдістері бар. Белгілі бір шығарманы аударуда бірнеше тәсіл ... ... ... Ағылшын тілінде де, қазақ тілінде де экономилық сөздердің мағынасы үнемі компоненттерінің мағыналарына қарай анықтала бермейді. Тілдердің ... ... ... ... ... морфо-синтаксистік құрылымындағы алшақтықтардың негізгі себебі болады, олар екі немесе одан да көп зат ... және ... ... ... ... ... құрылымда (N+N), орыс терминдерінде ағылшын терминдерінің өнімді араласуы, (Adj +N): consumer demand - ... ... - ... ... credit rating - ... рейтинг - кредиттік рейтинг; interest income - процентный доход - ... ... ... policy - ... политика - қаржы құюшылық саясат; market capitalization - рыночная капитализация - ... ... reserve account - ... счет - ... шот; ... base - абонентская база - абоненттік база; tax basis - ... база - ... ... ... ... ... ... тіліндегі экономикалық сөздерді қазақ тіліне формалды-семантикалық дәрежеде ШТ(шыққан тіл) және АТ (аударма тіл) терминдерін ... сөз ... ... ... ... (опущения), яғни бір компонентін түсіру және т.б. әдістері негізінде берілгендігін көре аламыз.
Әдебиеттер ... ... С.Н. ... ... ... словарей специальной терминологии// Тетради переводчика. - Вып. 2. - М.: Международные отношенИЯ, 1964. - С. 78-91
* Аполова М.А. Specific English//грамматические ... ... - М.: ... отношенИЯ, 1977. - 134с.
* Арнольд И.В. ЛексикологИЯ современного английского языка. -- М.: Высш. шк., 1973. - 302 ... ... И.В. ... ... ... ... ... для вузов. - М.: Флинта: Наука, 2002. - 384 ... ... Л.С., ... Я.И. Курс ... по ... ... - М., 1968.-263 с.
* Бархударов Л.С. Язык и перевод: Вопросы общей и частной ... ... - М.: ... ... 1975. - 240 ... ... Л.И. ... трудности перевода научно-технической литературы с английского языка на русский. - М.: ВЦП, 1979. - 135 с.
* ... Л.И. ... ... в ... ... переводах. -- М.: ВЦП, 1981. -- 168 с
* Борисова Л.И. Перевод ... с ... ... на ... в научно-технических текстах. - М.: ВЦП, 1987. - 114 ... ... Л.И. ... ... ... ... ... Учебное пособие. -- М.: МПУ, 2001. -- 208 с.
* ... Е.В. ... ... и ... перевода с русского языка на английский: Учебное пособие. - М.: Изд-во УРАО, 2000. - 208 с.
* ... Е.В. ... и ... ... с ... ... на ... Учебное пособие. - М.: Изд-во УРАО. - Ч. I. - 2001. - 104 с.
* Бурак А.Л. Введение в ... ... ... с ... ... на ... Этап 1: уровень слова. - М.: МГУ им. М.В. Ломоносова -Intrada, 2002. - 176 ... ... Ю.В. Типы ... и ... ... и их лингвистические особенности. - М.,1984. - 240 с.
* Воробьева М.Б. Особенности реализации ... ... в ... ... // ... литература / Язык, стиль, жанры. - М.: Наука, 1985. - С. 33-47.
* Гринев С.В. Введение в терминоведение. - М.: ... ... 1993. - 309 ... ... Лингвистический аспектостандартизации терминологии. - М., 1993.-280 с.
Сөздіктер
* Англо-русский словарь по ... ... ... и финансам: 35.000 терминов/ Сост. Терехов Д.Ю. - М.: Аскери, 1994. - 512 ... ... А.Б. ... ... ... 10 000 ... - М.: ... мир, 2003. - 895 с
* Циммерман М., Веденеева К. Русско-английский ... ... ... -М.: ... 1993. -735 с.
* Lingvo 1.1 : ... ... общелексический словарь. Электронная версия, 2005.
5.PROMT 8.0: Англо-русско-английский ... ... ... ... ... ... для чтения научной литературы.: Мульти языковой проект Ильи Франка/ Сост. Поярков Е.П. - ... ... ...
- ...
- ...
- http://chicagopress.com
- http://libenglespace.ru

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мұнай-газ саласындағы техникалық мәтіндерді аудару ерекшеліктері47 бет
Promt 98 бағдарламамен жумыс істеү5 бет
Аударма24 бет
Вильфредо Парето16 бет
Жартышарлардың ассиметрия мәселесі. Cөйлеу кезіндегі сол (доминант) және оң (субдоминант) жартышарлардың рөлі3 бет
Жұмыстың негізгі мазмұны49 бет
Поэзиялық шығармаларды аудару21 бет
Техникалық мәтінді аударуда кездесетін грамматикалық мәселелер34 бет
Абайдың жетінші, отыз алтыншы, отыз жетінші, отыз сегізінші қарасөздерінің ағылшын тілі аудармасындағы тілдік ерекшеліктері, аударма мәтініне салыстырмалы талдау жасау, лексикалық, грамматикалық, стилистикалық ерекшеліктері54 бет
Аударма түрлері. Мәтінді аудару барысында аударма түрлерін23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь