Ұлы географиялық ашылымдардың себептері

Жоспар :

1. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

2. Негізгі бөлім
2.1 Ұлы географиялық ашылымдардың себептері ... ... ... ... ... ... ...4
2.2 Х.Колумбтың Американы ашуы
2.3 Үндістанға баратын теңіз жолының ашылуы ... ... ... ... ... ... ...11
2.4 Португалдықтардың Индияда жүргізген отарлық басқыншылықтары мен сауда саттықтары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12
2.5 Индияға апратын батыс жолының ашылуы және жер шарын алғаш рет айланып шығу саяхаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14
2.6 Мексика мен Перуді, Испанияны жаулап алуы ... ... ... ... ... .16
2.7 1550.1650 жылдардағы географиялық ашылымдардар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...18
2.8 Батыс Европа елдерінің отарлаушылық саясаты ... ... ... ... ...18
2.9 Европадағы ұлы географиялық ашылымдардың нәтижелері.20

3. Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25

Сілтемелер мен әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26
Кіріспе
XVI ғасырда және XVII ғасырдың бірінші жартысында бұрынғысынша феодалдық құрылыс үстем болды. Алайда Батыс Европаның алдыңғы қатарлы елдерінде капиталистік кәсіпорындар пайда бола бастады. Ұлы географиялық ашулар капиталистік өнеркәсіптің дамуына маңызды түрткі болды.
Жер шарында Ұлы географиялық зерттеулер XV ғасырдан басталды. Бұл жерде Европа саяхатшыларының мақсаты – аңызға айналған Үндістан жерін ашып , онымен сауда , қарым – қатнас жасау болды. Бірақ саяхатшылар Үндістанның қай жерде екенін білмеді, оған Европалықтар Африканы айналып жүзіп бармақ болды. Бұл ғасырда теңізде жүзу әр елде етек ала бастаған еді. Алысқа жүзе алатын мұхит толқынына төзе алатын кемелер жасалды. Кеме шаруалығын өркендетуде Португалия мен Испания бәсекелесіп , Атлант мұхиты арқылы жүзіп , бірқатар жерлерді , белгісіз аралдар мен түбектерді ашып , оларды өздерінің отарына айналдырды.
Ұлы географиялық ашулар кезеңіне қарағанда XVII ғасырда жер шарының географиялық зерттелуі мүлде өзгеше еді. Ұлы географиялық ашулар кезінде мұхиттар мен теңіздер , материктер мен көптеген аралдар ашылды. Бірақ олар әлі түбегейлі зерттелмеген еді. Сондықтан , XVII ғасырдың негізгі географиялық зерттеулері бұрынғы ашылған құрлықты , теңіздерді толық білуге бейімделді. Сонымен қатар бұл ғасырдың өзінде де географиялық зерттеулердің ғылыми тәсілдері әлі де анықталмағанеді. Тек қана XVIII ғасырда анықталып іске аса бастады. Саяхатшылар мен ғалымдардың географиялық зерттеулер кезіндегі жазулары , күнделіктері кейінгі ғасырларға едәуір әсер етті.
Пайдаланылған әдебиеттер мен сілтемелер тізімі :
1. Авадеева Е.Н. , Зданович Л.И. Сто великих мореплавателей
Москва. “Мысль” ., 2002 г.
2.История средних веков . Москва . “ Просвещение” . – 1980г.,
3.Орта ғасырлар тарихы 2-том -, оқулық. С.Д.Сказкинаның және басқалардың редакциясымен . Орысшадан өңделіп , 2- рет басылуынан аударылды. Алматы.”Мектеп”.1979жыл,.
4. Сказкина С.Д. История средних веков . 2-том .Москва. ,
“Просвещение” 1980г.,
5. Константинович Б.Р. Маркин В.А. История географических
окрытии - 100 великих .- географических открытия .
Москва . “Вече” –2004ж
6 . Григориевич Ф.З. , Баранский Н.Н. Замечательные географы и путешественники. Москва- “Мысль”,1990г.
7. Михайлович Ш.И. , Татичев В.Н. Замечательные географы и
путешественники. Москва. “Вече” 2002г
Под. Ред. С.Я. Серова . Подобно солнцу… Жизнь Ф.Магеллана и первое кругосветное плавание. Москва “Прогресс” –1988г,.
9.Калашников В.И. Загадкии историй:средние века:занимательная история. Москва. “Белый город” ,Энциклопедия . Тайн и загадок.
10.История средних веков .2-том . под. Ред. З.В. Удальцовой С.П.Карпова . москва . “Выс. Школа” 1991г.
11.Абрамсон М.Л. История средних веков . Москва. 1964г
        
        Жоспар :
1.
Кіріспе...............................................
..............................................3
2. Негізгі бөлім
1. Ұлы географиялық ашылымдардың
себептері...........................4
2. ... ... ... Үндістанға баратын теңіз жолының
ашылуы...........................11
4. Португалдықтардың Индияда ... ... мен ... ... ... ... ... ашылуы және жер
шарын алғаш рет айланып шығу ... ... мен ... ... жаулап
алуы.....................16
7. 1550-1650 жылдардағы географиялық
ашылымдардар..........................................
......................................................
...18
8. Батыс Европа елдерінің отарлаушылық
саясаты...................18
9. Европадағы ұлы ... ... ... ... мен ... ... ғасырда және XVII ғасырдың бірінші жартысында бұрынғысынша
феодалдық құрылыс үстем болды. Алайда Батыс Европаның ... ... ... ... ... бола ... Ұлы географиялық
ашулар капиталистік өнеркәсіптің дамуына маңызды түрткі ... ... Ұлы ... зерттеулер XV ғасырдан басталды.
Бұл жерде Европа саяхатшыларының мақсаты – аңызға айналған ... ... , ... ... , ...... жасау болды. Бірақ саяхатшылар
Үндістанның қай жерде ... ... оған ... Африканы айналып
жүзіп бармақ болды. Бұл ғасырда теңізде жүзу әр елде етек ала ... ... жүзе ... мұхит толқынына төзе алатын кемелер жасалды. Кеме
шаруалығын өркендетуде Португалия мен Испания ... , ... ... ... , ... ... , белгісіз аралдар мен түбектерді ашып ,
оларды өздерінің ... ... ... ... ... ... XVII ғасырда жер
шарының географиялық зерттелуі мүлде өзгеше еді. Ұлы географиялық ... ... мен ... , ... мен көптеген аралдар ашылды.
Бірақ олар әлі түбегейлі ... еді. ... , XVII ... ... ... ... ашылған құрлықты , теңіздерді
толық білуге бейімделді. Сонымен қатар бұл ғасырдың ... де ... ... ... әлі де анықталмағанеді. Тек қана ... ... іске аса ... ... мен ғалымдардың
географиялық зерттеулер кезіндегі ... , ... ... едәуір әсер етті.
2.1 Ұлы географиялық ...... ... ... ... ... ... қатынастар системасын ірітіп
– шірітуші товар–ақша қатынастарының үнемі өсуінің, ... ... ... сауда-саттық қарым-қатынастарынының ұлғаюының нәтижесі
болып табылады.
Товар - ақша ... ... өсе ... ... ... зор ... ие ... Ақша мейлінше арта түскен қажеттіліктерді
қанағаттандырудың бірден - бір ... және ... ең ... ... бастады.(1- 29бет)
Алтынға құнығушылық металл ақшаның санын барынша көбірек
талап еткен сауданың өріс алуына ... ... ... ... Оның
үстіне ақшаның көбі Европадан тысқары жерлерге шығыстан ... ... ... Оларды әкелу үнемі ... ... ... асыл ... ... күн ... күштірек сезіле бастады.
Европада алтынға деген мұқтаждықты қанағаттандырарлық ... ... оның ... ... ... бойынша , Европадан
сыртқы жерлерде байлықтың сарқылмайтын қайнар көзі ... ... ... ең бай ел ... деп ... Жерорта теңізінің жағалауындағы қалалар арқылы ... мен ... ... ... ... Европаға әкеліп
жатқан-ды. Мұнда , Сенегал мен Малидің , ... ... мен ... XVII - ... XV - ғасырға дейін бірнеше бай
мемлекеттер : ғана, Мали және ... ... Осы ... бай ... Нигеридегі ислам мәдениетінің ең ірі орталығы Тимбуктың – Сахара
арқылы Жерорта ... қызу ... - ... ... ... және
мұнда алтын құмның саудасы ... орын ... ... ... Африкадағы алтын қорлары ғажайып көлемде болды.
Қытай, ... ... ... бай ... ... «Индиялар » деп аталды. Бұл атаулар көптеген ... ар ... ... сыры белгісіз елдерге арналып
айтылды да, ... одан ... және ... ... алып отыратын
нақты Индияға оншалықты қатысы болмады. Осындай алып ... ... ... ... ұлы географиялық ашылымдарға әжептеуір себепші болды.
Өйткені бұл ... ... ... ... ... немесе
шынында да дүниеде бар ... ... де ... ... ... ... табуға XV - ғасырда португальдық
теңізшілер аттанды. Олардың пайымдауынша Африканың ... ... ... ... ... ... ... атап айтқанда ,
солардың ... ... ... сағаларының бірінен табылып ,
өндірілуге ... ... ... ... ... ... ... жақ жағалауын бойлай ... ... ... ... ... ... XV ғасырларда Португалияда сауда мен ... ... ... ... ... , ... бай және епті
купецтерімен XII - ... ... ... - ... ... ... математикасымен, географиясымен және
картографиясымен танысты. Мұның өзі келешектегі ... ... ... еді. Олар ... ... қажет кемелерді – итальяндық
Жерорта теңіздік ... ... , ... ... ... ... аса жүрдек, толқында жеңіл және ... ... ... ... ... ... ... ең алдымен Генуядан қоныс ... ... ... ... қатысты. Өйткені XV - ғасырда түріктердің
жаулап алына байланысты Генуя купецтеріне шығыспен ... ... ... ... ... тура ... Бұл ... барлық
Шығыс Жерорта теңізіндегідей венецияндықтар үстемдік жағдайда болды.
Сауда - ... пен ... ... ... ... ... ... бақытты басқа жақтан іздеуге мәжбүр етті. ... ... ... айта кеткен жөн.
Португалияға, сондай- ақ Испанияға ... арғы ... ... , ... алға ... ... себептер ішкі
жағдайларға ... ... Бұл ... ... ... ... ... олжалар мен әскери авантюраны аңсаған соғысқұмар
және кедей ... ... ... ... ісі ... Ал ... алар болсақ , осынау бай әрі беймағлұм өлкеге
арнайы ... ... ... жүргізу үшін ұйымдастырылып
отырды. Өйткені маврлар ... ... - ... жағалауынан Испания
мен Португалияның кемелеріне , ал ... ... ... ... ... ... ... жасауларын тоқтатпады.
1415 жылы португальдықтар ... ... ... - ... ең ... ... ... басып алды.
Бұл жолмен, атап айтқанда, Жерорта ... ... ... еді.
Сеутіге ие болу Португалияның ... ... ... ... ... ... мен басқа елдерден келген эмигрант -
купецтер теңіздің арғы жағындағы ... ... ... ... ... ... ... жабдықтап шығаруға кірісті. Бұл
іске өзінің бас пайдасын ... ... ... інісі, XIX -
ғасырдың тарихшылары «Теңіз саяхатшысы» деп атап кеткен, ... ... ... ... ... ... көмегімен жаңадан ашылған
аймақтарда сауда ... ие ... ... ... ... Ең пайдалы сауда жергілікті халықты талан ... ... ... ... ... Міне , ... ... әуел бастан
- ақ Индияға апаратын теңіз жолын іздеп ... ... ... дерек жоқ. Мұндай мақсатты олар тек 1460 жылдар ... ... ... шығанағына кіріп , Африкандық жағалау шығысқа ... ... ... ғана қоюы ... ... оңтүстікке қарай , ... ... ... ... ... беруге , арыны қатты қарсы
ағыстар кедергі жасады. Бұл ... ... үшін ... ... Диас 1486 жылы Козерог тропигіне жетті де , ... , тура ... ... ашық теңізге шығып ... ... ... ... ... ... ... шетінен бір - ақ
шықты. Жағалаудың одан әрі қарай ...... ... ... және ... ... да материкті айналып шыққандығына көзі
жеткеннен соң , Диас ... ... ... ... ... өтті және бұл мүйіске өзі нақ ... ат ... ... ... 1487 жылы ... , 16 ай бойы ... ... ... қайтып оралды. Добрая ... ... ... ... , ... Индияға жететін жолдың бір ... ... 1498 жылы ғана ... ... батыс жағалауының өн бойымен ілгері қарай
жылжумен қатар , сірә, ... ... ... ... , португальдықтардың оңтүстік – батыс және батыста ашық мұхитқа
шығып алысқа ... ... XV ... ... ... ... , 30- жылдардың басында – Азорларға
барып орналасты. Ал 1456 жылы Жасыл Мүйіс аралдарына ... ... жылы ... ... ... ... жүзіп өтіп ,
Батыстық жарты шарды ашты. Колумбтың өмірбаянының көптеген ... ... – ақ оның ... ... сан ... қырларын түгелдей
және дұрыс анықталды деп ... ... ... ... ... ... және 1451 жылы Генуя ... бір ... ... баршаға мәлім болып ... Оның ... ... ... жоқ. 1474- 1475 жылдары Шығыс Жерорта теңізіне кемемен сапар шекті.
1476 ... ... сірә ... ... үйлерінің бірінің ... ... ... ... ... , ал ... жылы ... барады.
1479 – 1481 жылдары Мадейрада және оған ... ...... ... Осы жерде ол бір теңізшінің ... ... ... ... ... ... мен ... және түрліше
жазбаларқалған екен.
1483 жылы үлкен теңіз ... ... ... ... ... келіс сөздері басталды. Португалия
үкіметінің Колумбтың жасаған ұсынысын қабылдамауының ... , ... ... ... ... жолы ... , көздеген мақсатты жүзеге
асыру ... ... ... ... ... бір жаңа ... ... келмеген болар. Келіс сөздер сәтсіздікке ұшырағаннан кейін
Колумб Испанияға келеді (1485 жылдың ... . ... ... ... ... ... соң ... ықпалды жақын адамдарының
және ең бай испандық ... ... ... ... ... ... ... экспедиция жабдықтауға берген ... ... ... ... және ... ...... іздеп тапқан ”
жерлерінің бәріне де вице – король болу ... ... ... ... құрамына және
оларға соққан ... ... , оның ... ...... ... шығармасын оқығаны , сонымен қатар жердің шар ... ... ... болжамды жақтаушы француз эпископы Пьер д ...... ... ” атты ... ... зейін қоя зерттегендігі
байқалады. Бұл трактат Антика заманы авторларының , ... – ақ ... ... ... және космографиялық білімдер
жөніндегі еңбектерінің жмнағы болып ... ... ... ... ... ... ... жүзіп барып , сол кезде “ Индия ” деп
аталынған Азияға ... ... ... ... Бұл ойды ... хат ... жазысып тұрған сол кездегі атақты итальяндық космограф Тосканелли
айтқан болу керек. (Кейбір тарихшылар хат жазысуын ... ... деп те ... Ал ... мен ... еңбектерін
оқып зерттеген Колумб “ ... жолы ” ... өз ... – ақ
ойластыруы мүмкін.
1492 жылы 3 августа үш ... ... ... Испания
порты Палосадан Канар ... ... бет алды , 10 ... ... ... ... шекті. Кемелер суда жүзу ... ... ... жағынан жақсы жабдықталуымен ... ... ... ... ... ... , ол португальдықтар
жеткілікті зерттеген ... ... мен ... ... жүзудің әдістерін асқан шеберлікпен пайдаланды. 12 октябрьде
Колумб Багам аралдарының тобындағы бір ... ... ... ... ... Бұл ... ол Сан – ... деп атады.
Батыстық жарты шар ... ... жол ... ... әрі ашылған жерлер үшін де , әрі ... үшін ... зор ... ... ... ұлы тарихи маңызы да
осында ... ... ... ... ... Антиль
архипелагының бірқатар аралдарын , ... сол ... ... ... ... ... Гаити аралын ... Осы ... ... ... ... , оған ... 39 ... Бұл Европалықтардың Батыс жарты шарындағы ең тұңғыш
отары еді. ... көп ... - ақ , ... зорлығына
ызаланған үндістер ... тас – ... ... бұзып,
қоныстанушыларды қырып тастады. Алайда испандықтар ... ... жоқ. 1496 жылы ... оңтүстік жағалауына Сан – Доминго
қаласының негізін қаланды.
Колумб жергілікті ... ... ... ... ... нені ... және ... жерде тұрғандығын ... біле ... және ... де ... еді. Оның ... ... , Азияны шығыстан айналдыра көмкеріп ... ... ... – ау ... ойда ... және ... континентке қарай өтетін жолды құр бекер ... жылы ... ... кері ... ... оны ... қарсы алды. Оның сол жылдың сентябрінде ... ... ... қаржы бөлінді . Екінші саяхатында Колумб Кіші
Антиль аралдарын ... ... ... ... бір ... ... бара жатып, Колумб оны Азияның оңтүстік ... деп ... тағы ... 1495 жылы ол ... ... ... бұл ... саяхатында да Америка ... ... ... ... Оны ... екі ... соң – 1497 жылы ... - ды.
Осы жылдың майында ... ... ... Англияда тұрып
қалған генуялық, онда Джон Кабота ... ... ... ... ... ... ... шықты. Июньнің аяқ кезінде ол бір
белгісіз жердің ... ... ... сірә бұл Лабрадор болса
керек. Бірақ бұл жерді ол ... бір ... екен деп ... ... жылы ... үшінші саяхаты кезінде Колумб ... рет ... ... ... ... ... ... жетті, бірақ
өзеннің жағалауына шықпады. Орасан мол тұщы суды көрісімен - ақ, ... бір ... жаңа ... ... ба екен ... ойға келді.
Бірақ Колумб ... ... мен ... ... хат ... ойын ... ... екі арада португальдықтар Индияға баратын теңіз
жолын тауып, онан ... ... және ... да асыл ... алып ... 1502 ... ... теңіз саяхаты Васко до Гаманың экспедициясына
тікелей жауап ретінде жасалды. Куба ... ... - ... бет алған Колумб бұрынғысынша, Азияның Шығыс жағалауына ... ... ... жағалауына өтетін бғғазды талмастан ... ... ... ... ... ... жасаған теңіз саяхаттары мен жаңа ... ... ... ... ... ... толмады.
Жұмсалған орасан зор қаржы тектен - тек ... ... ... ар ... ... ашылған жерлерден алтын да, күміс те
, жеміс те ... ... ... Бұл ... кейіннен, Колумб
дүние салған соң (ол 1506 жылы қайтыс ... ... келе ... аяқ кезінде Колумб өзінің проволары үшін және ... ... ... ... ... о ... беріп қалған ерекше
жеңілдіктерінен айырылмау үшін ... - ... көп ... ... Колумб жаңа ... ... соң ... ... бақталастарына айналды. Қақтығыстың алдын
алу үшін папаның ... ... ұзақ ... ... 1494 жылы ... ... келісім жасалынды. Бұл
келісім бойынша полюстен полюске шейін шекара ... ... ... ... ... ... ... ашылатын аймақтар испандықтардың, ал
шығысқа қарай ашылатындары португальдықтардың иелігіне жататын ... ... тек ... ... ... ғана ... . Ал мұның өзі
кейіннен, испандықтар шығыстан, ал португальдықтар ... ... ... ... ... қақтығысып қалуына әкеліп
соқтырды.
Испандықтардың батысқа қарай бет алуы, португальдықтардың
Индияға баратын ... ... ... ... ... кірісуіне
түрткі болды. 1497 жылы осы мақсатпен жабдықталған экспедицияның басына
король ... до ... ... (ол 1460 жыл ... ... 1497 жылғы 3
июльде Лиссабонннан ... - ... төрт кеме ... сапарына шықты.
Экспедицияның қолына сол кездерге сәйкес ең ... ... ... аспаптар берілді. Васко до Гама Жыл ... ... ... таяу жердің қарсы ағыстарына жоламау үшін, батыс
жаққа қарай ... ... ... бет ... ... ... ... жақын жерден өтіп кетті.
Васко да Гаманың ... ... ... кейін бес
ай өткеннен соң ғана Диастың Африка жағалауына орнатқан ең ... ... ... (1497 жылғы 16 декабрь). ... әрі ... ... ... ... жол тап ... 1498 жылы 1 ... Мозамбикке келіп жетті. Осы арадан өз ара жауласушы
шейхтардың қол ... араб ... ... ... қаласында
Васко да гама өз қол ... ... сол ... ... араб ... бірі ... ... алды. Білім
өрісі өте кең бұл адам Үнді мұхитымен жүзудің бірқатар дәл және ... ... деп ... өлең ... ... берді. Әрі
теориялық білімі, әрі ұзақ ... ... ... жүзу ... Ибн - Маджид тіпті ... ... ... ... де асып ... Бір ... айдан соң (1498 жылғы 20
май) Ибн - ... ... ... ... ... қаласына
жеткізді. Теңізбен Индияға сапар шегу он ... ... ... ... да Гама ... ... тіл табысып, келісім жасады. Бір ... 1499 ... ... екі кемесінен және эскадра командасының
жартысынан астамынан айырылған Васко да Гама ... ... ... ... ... ... б. ... Васко да Гаманың саяхатынан ... әсер ... ... ... мен ... ... қарамастан ақыры,
ертегідегідей бай елдерге теңіз жолы ... ... ... ... ... ... ... оның құрамы кейде 20 ... ... олар ... ... ... ... мен солдат
отрядтары болды. Қару-жарақтың басымдылығының арқасында португальдықтар
Үнді ... ... ... ... ... ... ... өз
қолдарына алды. Олар өздеріне тап ... ... ... ... ол
арабтардікі болсын, мейлі Индияныкі ... ... ... ... ... қырып тастап отырды.
Бұл жөнінде ерекше ... ... ... ... содан соң Индияның вице – королі Альбукерке болды. Ол
арабтардың ... ... ... ... , ... ... ... бекінулері керек деп санады. Осы ... ... ... кіре берісіндегі Сокотру аралын және ... кіре ... аса ... ... және страгетиялық пункт -
Ормузды басып алды. ... Үнді ... ... шығару әрекеттерінен нәтиже шықпады. 1509 жылы ... Диу ... ... ... ... ...... жағалауында
толық жеңіліске ұшырады.
Португальдықтар Индияның өз ішінде кең ... ... ... ... ... ... ... болуға тырысты. Альбукерке, Малабар жағалауындағы Гао қаласын басып
алғаннан соң ... ... ... ... ... ... Португалияның
Индиядағы билігінің ең басты тірегіне айналдырды. Жауласушы ... да ... ... ... ... әр ... сауда - саттық жеңілдіктерін немесе әр
түрлі алым – ... мен ... ... ... ... алу ... ... мейірімсіз қанады. Сонымен қатар князьсымақтар аса
арзан бағамен бұрыш, қалампыр, ... ... ... ... ... ... ... жеткізіп тұруға міндетті болды. Бұл ... ... ... ... 200-250 есе төмен болды.
Тіпті “ерікті” ... стып ... ... өзі, мысалы бұрыш 700-800
процент пайда келтірді. Товарларды шет елдерге шығару қатаң ... 5-6 кеме ... ... қана ... –142 ... сауда жүргізу Португалия королінің монополиясына
айналды және зор пайда келтіріп отырды.
Индияға берік бекініп алғаннан кейін ... ... ... ... өйткені Малабар жағалауындағы қалалар Зонд ... ... ... ... ... транзитті сауданың пункттері
ғана болды, ... ең ... ... Малакка порты еді. 1511 ... ... ... ... он ... ... ... аралдарында
португальдық факториялар да пайда болды.
Португальдықтардың Индонезияға ... ... ... ... ... мен ... ал ... Малаяның тамаша теңізшілерінің
көп ғасырлар бойындағы тәжірбтесімен жете танысқандығы өте-мөте көмектесті.
Бұлар европалықтардың келуінен көп бұрын-ақ Үнді ... оңы мен ... ... еді. ... ... ... европалықтар отарлық
басқыншылықпен және олардың сауда-саттық жұмыстарын жоюмен қайтарды.
2.5 ... ... ... ... ... ... және тегінде Колумбтың өз алдына онан кейінгі саяхаттарында ... ... ... ... ... ашу, оның ... ... кейін 30
жылдай уақыт өткеннен соң ашылды. ... ... ... ... ... ... жұмыстары осы міндеттің шешілуімен тығыз байланысты ... ... ... және Португалия теңізшілері 1498-1499 жылдары бір
мезгілде ашса керек. ... ... қол ... ... ... ... солтүстік жағалауының әжептәуір көп жерінен өткеннен
итальяндық космограф ... ... сол ... ... бұл жерді
континент деп таныған еді.(6- 35 б.)
Индияға шыққан португальдық екінші экспедицияның ... ... ... бет ... жолынан батысқа қарай тым ... ... ... келіп жетті. Өзінен бұрынғылардың жасаған
саяхаттарын білмеген ол бұл жерді арал деп ... оны ... ... (Вера
Крус) жері деп атады және Португалия королінің иелігі деп жариялады. 1501
жылдың майында ... бұл ... ... ... үш кемені
жабдықтап жіберді. Португальдықтарға қызметке көшкен Америго Веспуччи осы
эскадраның астрономы ретінде ... ... Олар ... ... ... ... ... ұзыннан-ұзақ оңтүстікке созылып ... ... тап ... ... ... ... досы ... Медучиге жазған
хатында осы саяхатын қызыға суреттей келіп,”ежелгілерге ... ... ... Жаңа ... деп ... ұсынды. Неміс космографы
Вальдземюллер, Веспуччидің хаттарын басып шығарарда ... ... атты ... бұл жаңа ... ... ... атауды ұсынды. Сөйтіп, “Америка” деген атау ол кезде ... ... ... жақ ... ... аталды.
Жаңадан ашылған материкті оңтүстіктен айналып шығып,
Молукк ... ... ... жетудің мүмкіншілігі туралы ойды алғаш рет
Веспуччи ұсынды. Бұл жобаға Испания Үкіметі әсіресе ... ... 1513 жылы ... ... ... ... Оңтүстік теңізді”яғни
Тынық мұхитты тұңғыш көргеннен кейін тіпті қызыға түсті. Испандықтарды осы
теңізден бұғаз ашып, онан өту, ақыры ... ... ... ... ... алу ойы ... алды. Осы ойды жүзеге асыруды Фернанд Магальянс қолына
алды. Ол (1470 жыл ... ... ... ... ... және ... ... бірнеше жыл тұрып,Малакка экспедициясына
қатысқандықтан Үнді мұхитын жақсы білсе керек. Бірақ коральмен жанжалдасып
қалып, Испанияға қызметке ... және ... ... жасаған келісімі
бойынша жаңа материктен оңтүстікке қарай шығатын жаңа бұғаз ... –68 ... жылы ... ... бес ... ... ... экипажы бар эскадра Сан-Лукарадан ... ... ... ... екі ... созылды. Ол өзінің аты қойылған ... ... ... ... өтп, ... ... шықты да Филиппин аралдарына келіп
жетті, сол жерде жергілікті халықпен болған ... қаза ... ... ... ... ғана кеме Үнді ... ... өтіп, Африканы
айналып шықты. Сөйтіп, ол жер ... ... рет ... ... ... соң, 1522 жылы 6 сентябрьде Сан-Лукараға қайтып ... ... ... көп болды. Севильеде өздерін салтанатты қарсы алуға
экипаждың 18 адамы ғана қатыса алды.
Тынық мұхитта ... ... ... ... байланысты,
осы аймақтарда да Испанмя мен Португалияның арасындағы шепті белгілеудің
қажеттілігі туды. Бұл шара тек жеті жыл ... соң 1529 жылы ғана ... ... ... ... ... дәл анықтай алмады. Ақырында
Испания өзінің Молукка жөніндегі талаптарынан бас тартты, бірақ Филиппинді
бермей ұстап ... Бұл ... тек 1543 жылы ғана ... ... ... ... Азияға қарай жүзіп шығу
алдын теңіз кәсібі болып табылды. ... да ... ... ... жолдың практикалық маңызы болмады. (8- 102 б.)
2.6 Алтын, кейде құл іздеген испандықтар Кариб теңізі аралдарында
орын ... соң ... ... ... ... ... жіберіп тұрды. Бұдан кейін шығанақтан оңтүстікке
қарай орналасқан елдерді ... ... ... Бұл аймақтарды – Мексика мен
Перуді – екі үлкен ірі тайпалық бірлестіктер:Мексиканы ацтектер басқарған,
ал Перуді инкалар басқарған ... ... ... ... ... ... ... Юкатананың Мексика шығанағының Оңтүстіктен және ... ... ... ... “князьсымақтармен “ қарым-қатынас
жасады. Мұнда европалықтар батысқа қарай бағыт алған ... асыл ... бай ... жатқанын анықтады. Сол елді басып алу үшін 1519 жылы
жас идальго Фернанд ... ... ... ... ... ... бұрынғы юрист- ... Жаңа ... ... мен тау ... ... ... ... алып қашты
әңгімелере елтігені соншалық, Кортес 19 жасында Эспаньолеге жөнелді. ... ... ... ... ... ... ... жүйрік, сөзге шешен, епті де батыл Кортес қызметте ... ... ... ... – вице ... хатшысы болды,жергілікті халыққа қарсы
жүргізілген жазалау экспедициялары мен ... ... ... , ... Кубадан жер алды ... ... ... ... ... Ол өз есебінен экспедиция кемелерінің бірін жабдықтады.
1521 жылы Мексиканы бағындыру үшін Кортес ... ... 400 ... ... ... 16 салт ... 200 ... тұрды
және олардың 10 ауыр, 3 жеңіл зеңбіректері болды. Кортеске кейіннен қосымша
күш келіп қосылды. Испандықтар осы шағындау күшпен-ақ үлкен бір елді ... ... Бұл ... ... ... ... ацтектер
державасының күш - қуаты өте әлсіз еді.
Асыл металдарды жан сала іздеген испандықтардың ... ... Оның жері ... мен күміс қорына бай болып шықты.
Перуді жаулап алуды да авантюристердің отряды жүзеге асырды.
Мексикадағы сияқты, перудің ... ... ... ... ... ... Испандықтар бұлжағдайды және өздерінің
әскери-техникалық артықшылығын пайдаланып, осы елді де басып алды. ... ... өтіп , ... ... ашқаннан кейін испандықтар осы
аудандағы жағалауына келіп орналаса бастады.
1519 жылы ... ... ... ... ... ... Осы ... испандықтар “алтыны мол елге “Бируге “ – ... ... ... Бальбоаның ең жақын ең жақын серіктерінің бірі
Франциско Писсаро басып алды. Жас ... ... ... ... ... Оңтүстік Американың ... ... ... көптеген экспедициялары мен шабуылдарына қатысқан-ды. Ол 20-
жылдары өзінің жолдасы Альмаргомен ... ... ... ... ... ... ... Тынық мұхиттық жағалауын бойлай жүрген
бірнеше барлау экспедициясын жабдықтады,олар оңтүстіктегі бай ... ... ... ... Испания королінің келісімін алған ... ... бас ... Панамада үш кеме және не бары 130 адам мен 37 атпен
( кейіннен ол қосымша күш алды, бірақ оның ... 500-600 ... ... ... жолға шықты . Тақ үшін жүргізілген ішкі күресті пайдаланған
Писсарро сол елге баса-көктеп кіріп, инка патшасын қолға түсірді де ... ... ие ... ... ... ... ... түсті.
Елді басып алған кезде храмдар мен сарайларда
жинақталған ... ... ... ... ... ... билік жүргізуі салдарынан инкалардың ертеден
келе жатқан мол мәдени байлығы жермен жексен болды. Елдің ... ... ... ... ... 1545 жылы ... бай кені
ашылды. Испандықтар күміс өндіруге айдап салған жергілікті халықтың көбі-ақ
рудниктерде қырылып қалды.
7. Жоғарыда ... ... мен ... ... ... тыс жерлерге енуінің алғашқы және
аса маңызды ... ... ... ... ... елдердің
көпшілігінің ішкі бөліктерінен тыс, Австралия және оны
айналақоршай ... ... ... ... мұхиттың бүкіл
солтүстік бөлігі, Солтүстік Америка түгел дерлік ақырында,
Солтүстік Азияның ұлан- байтақ кеңістіктері және оны ... ... ... мүлдем белгісіз күйінде қала берді. (9
–12 б.
8. XVI - ... ... ... мен XVII ... ... ... ... мен голландықтар барған сайын үлкен
роль атқара бастады. Өте маңызды ... орыс ... ... ... де ... Ең ... жаңалық
Австралияны ашу болды. XVI ... ... ... Солтүстік жарты шардағы орасан құрлықты
“теңестіріп тұру” үшін ... ... ... бір ... ... тиіс деп ... Бұл континентті тіпті
16 ғасырдың бірінші жартысындағы ... және ... ... ... ... ... көрсетті.
Осы “Австралиялық” яғни “Оңтүстік” жер әсіресе Оңтүстік
Американы отарлаушы испандықтарды ... ... Олар бұл ... алтын
мен күмістің кендерін және қара түсті халықты – ... ... мен ... ... жұмыс күшін таппақшы болды.”Оңтүстік
” жерді іздеп табу үшін XVI ғасырдың аяғы мен XVII ... ... ... экспедиция жабдықталып жөнелтілді. Олар Тынық мұхиттың оңтүстік
бөлігінен бірқатар аралдарды тапты да . ... ... XVII ... голландықтар ащты. Олар 1619 жылы Ява ... ... ... ... ... ... Зонд ... оңтүстікке қарай жүзе
отырып, Австралияның бүкіл Батыс жағалауымен және Оңтүстік жағалауының
жартымымен танысты. Бірақ ... оны ... ... ” бір ... деп
санады. 1642 жылы Батавиядан саяхатқа шыққан Абель Тасман Австралияны
айналып өтіп бір ... ... ашты да және оны ... Жері ... деп ... Алайда бұл жаңа континент көп уақытқа ... ... ... ... аз елде ... ... нышаны білінбеді.
Тынық мұхиттың солтүстік бөлігі жалпы ... ... ... мәлімсіз күйінде қала берді. Бірақ XVI ғасырдың орта
шенінде иезуиттер Жапонияға барып кірді.
Солтүстік ... ... ... да ... ... ... халқы аз елде байлықтың ешқандай нышаны білінбеді.
Тынық мұхиттың солтүстік бөлігі жалпы алғанда батыс
европалық теңізшілерге ... ... қала ... Тек XVIII ... жартысында ғана испандықтар Калифорния бойымен солтүстікке қарай
өтіп, 58 ... ... ... бұл жерге орыстар олардан бұрын жеткен
еді.
Ағылшындар мен голландықтардың Американы ... ... ... ... ... өткел”) айналып
шығып Зонд жәнеМолукка аралдарына жету талаптары нәтижесіз болып шықты.
Олар бұл ... ... ... аса ... және
қолайлы деп санады.Батыс жаққа қарай жылжи отырып, ағылшынның XVI ғасырдағы
теңізшілері Фробишер мен Дэвис, ал XVII ... бас ... ... ... ... ... есімідерімен аталатын аралдар мен бұғаздарға және
шығанақтарға жетіп, америкалық Арктиканың шығыс бөлігіне кірді- ... ... ... ... (Ченслен) 1553 жылы Жаңа ... ... осы ... бәрі де ... ... саяхатшыларына әлдеқашаннан-ақ
белгілі болатын-ды және ағылшын мен голланд теңізшілері олардан талай рет
көмек те алған еді. ... мен ... ... мұхитпен қоршалып тұрған
жағалауларын ашып, зерттеуге орыс теңізшілері көп еңбек сіңірді.(10 –90 б.)
2.8 ... ... мен ... ... ашылуы , жергілікті
халықты құрту, құлдыққа сатып, рудниктерге тірідей жерлеу, Ост-Индияны
басып ... ... ... ... ... , ... ... аулайтын қорыққа айналдыру- өндірістің капиталистік ... ... ... осындай болды. Бұл идиииялық ...... ... басты кезеңдері ғана”.
Жергілікті халықты қанаудың Испания Америкасында ұзақ
уақыт бойына үстемдік еткен ... ... ... ...... ... жылдарында-ақ қалыптасты. Келімсектер үндістерді
құлдыққа сала бастады. Құлдардың бірнеше партиясы тіпті Испанияға ... онда ... ... ... ... құлдыққа айналдыруды
ұсынып, мұнан корольге орасан зор пайда ... ... ... ... ... Үндістерді “еріктілер ” деп жариялады, сөйтіп
құлдыққа, расында біраз құйтұрқы ережелер ... ... да ... үкіметі мен католиктік шіркеу үндістерді жаппай құлдыққа салуға
немесе қырып тастауға мүдделі болмады. Шіркеу ... ... ... ... ... өз ... ... күшейтіп , табыстарын
арттыруға ынталы болды. Үкімет болса ... ... ... ... төлеуші
және жаңа бас июшілер деп білді, олардың еңбегін тікелей қанаудан ... ... ... ... ... ... бүтіндей
бергісі келмеді. Өйткені бұлардың түбінде бағынбай қойып жаңа сеньорларға
айналып кетулерінен сескенді. Бірақ ... ... ... іс жүзінде
күштірек болып шықты.Олар үндістердің қыр ... ... және кісі ... ... ... құлдыққа айналдыруларын қоймай жүргізе берді.
Сөйтіп, олар бүкіл жергілікті халықты құлдыққа салды және ... ... ... ... ... ... ... орасан зор байлық үздіксіз
ағылып келіп жатады деген ... оның ... ... ... ... ... ... адам айтқысыз алтын байлықтарын таппақшы
болып қиялдаған ... арал ... 14 ... ... ... алтын
құмымен немесе мақтамен төленетін ... ... ... көп ...... ... мөлшері үндістердің жылына төрт рет ... бере ... : ... ... қоры да аз ... шықты және үндістер оны
үнемі өндіре де алмады. ... да бұл ... ... сыйға тартылған рудниктер немесе жер учаскелерінде ... ... ... алмастырылды. Мұндай сыйлықтар, дәлме-
дәл айтқанда , жер “ ... ... ... 1497 ... 1514 жылға шейін әлденеше рет ... ... ... ... бір ... ... деревняларында тұратын
халық бекітілді. Олар жер иелерінің ... ... ... ... ... ... екінші бір түрі – “ энкомьенда”( ... ... ... ... ... Король өзінің ...... ... ... ... (колонистке) –
біржолата емес, тек ... ... ... (шын ... ... колонист (“энкомендер”) үндістердің ... ... ... ... ... бірін қазынаға төлеп отырды. ... ... ... ... осы түрі екі жүзділікпен
үндістер мен христандардың арасында ... ... ... деген
желеумен бүркемеленіп, үндістерді христиандарға айналдыру ... ... мен ... де ... ... бөліп оған
жергілікті халықты ... ... ... ... (11 ... ... аралдарына келіп қоныстанулары
жергілікті халықтардың түбіне жетті. Плантациялар мен ... ауыр ... жиі - жиі ... ... көтерілістерді
айуандықпен тұншықтырып тастау, ... ... ... ... ... билік құрған 20 жыл ішінде Эспанольеде тұратын жергілікті
миллион халықтың не бары 10-15 ... ... ... соқты, ал XVI
ғасырдың орта ... ... ... ... ... халықтан
бірде - бір адам ... ... ... ... ... толықтырып
отыру үшін 1501 жылдан бастап – ақ ... ... ... ... 1518 жылы негрлерді әкелу ... ең ... ... ... ... ... саны күрт өсе бастады. Олпо
жергілікті халыққа ... қара ... ... ... ... Дүниенің отарларында капиталистік қатынастар дами
алмады, мұнда құлдықпен ... ... ... кең ... Африка халқын үш жүз жылдан астам ... ... (XIX ... ... ... сұрапыл езіп, үстемдік құрған құл саудасының ... үшін ... ... ... ... жергілікті
князьсымақтардан соғыс тұтқындарының партияларын сатып ... ... ... ... және тайпалардың арасын үнемі жауластырып , дау-
жанжалдарды үдете берді.Америкаға Африкадан сол ... ... ... ... ... жөнелтілді (солардың ішінен Америкаға төрттен бірі
ғана аман-сау жетен болар, ал қалғандары жол ... ... ... қалды). Бұл жағдай континентті мейлінше қансыратып, оның өндіргіш
күштерінің өсуін кідіртті және ... ... ... ... де ... құлдыратып жіберді.
2.9 Ұлы географиялық ашылымдар Европаның ... ... ... ... ... ... ... шұғыл кеңеюі,- деп жазды Маркс,-
айналысқа түскен товарлардың алуан түрде көбеюі, Азия өнімдері мен ... ... ... ұмтылған Европа ұлттарының арасындағы
бәсекешыластық, отарлық система – міне ... бәрі ... ... ... ... ... әсер ... ашылымдар алайда, барлық
жерге бірден және біркелкі әсер етпеді. Бұл ... ... ... ... екі ... ( ... ... маңызын асыра
айтудың керегі жоқ) тоқтап ... жөн, ... ... ... шеңберлерінде
сауда жолдарының , сауда орталықтарының ауысуы және бағалардың революциясы
дейтін еді. Европаның Индиямен қарым- ... ... , өмір ... ... ... Жаңа ... ... да орнатылып ,
үсті-үстне дами түсті. Осыған байланысты Европа үшін ... ... ... және ... ар ... елдермен
Европаның сауда- саттық жүргізуінде делдалдық жасаушы итальян қалаларының
маңызы да кеми түсті. XVI ... ... ... ... мен ... қалалары атқара бастады. Бірақ бұларды тек ... ... ... ... жоқ. Егер ... мен Лиссабонның
экономикалық маңызы өте-мөте артқан болса , ал ... ... да ... ... ... ... ... Германиядан келетін
металдарды (қалайы, мыс, ... және ... ... Брабант пен
Фландрияның жүн ... ... ... ... ... ... еді. Жаңа ... ашылуына байланысты Индиямен сауда- саттық ... ... ... ... ... ... ала ... кезде ,
Антверпенде тағы да татымды ... пен ... ... ... ... ... ... европалық елдердің ең ірі ақша орталығына айналды,
мұнда европалық елдердің ... және ... ... ... мен агенттерін ұстады.
Сауда мен финанс ... жаңа ... ... және финанс биржалары дами бастады. Биржадағы келісімдер үлгілер
бойынша жасалды.Баюдың жаңа түрі – ... етек ала ... ... ... ... ... – кредит операциялары жасалды: заемдар
жасалынды, вексельдер есептелінді , ең ірі банк үздіктері мен ... ақша ... ...... өтіп ... ... товар биржасындағыдан аса дамымады. Товар ... ... ... әртүрлі жағдайлар мен оқиғалар , соның ... ... да ... етіп ... ... купецтер мен финансистер өздеріне
керекті мағлұматтар хабарларды тез және ... ... алып ... ... ... фирмаларының агенттері жаңалық біткеннің бәрін де ... , ... ... ... жазып хабарлап отырды. Бұл
хабарлар болашақ газеттердің бастамасы болды. (12 -109 ... ... ... Европаның шаруа-шылық
өміріне көптеген әсерін ... ... ... ... ... сияқты саяхатшылар, ұлы географиялық
ашылымдардан ... ... ... ... етіп
қалдырды. ... ... ... өз ... жетіп, адам
баласына Американы ашып берді. Ашқан жерін ол ... ал ... деп атап ... ... есімі бүкіл дүние жүзіне
әйгілі болды. Колумбтың ... ... ... ... өте ... оны ... географ, теңізші, саяхатшы, әрі ғалым
ретінде бүкіл дүние жүзі ... ... ... ... оның жер ... ... көп кешікпей дүние жүзіне ... ... шар ... оның да ... ... ... күнді айналып жүретіндігі
белгілі болды. Бұдан былай ... ... ... ... ... географиялық жаңалықтар ашылды.
Сонымен, Колумб, Магеллан сияқты саяхатшылардың ашқан
жаңалықтары ... үшін ... ... ... ... үшін одан
кейін,басып жаншуды, отарлау саясатын көздейді.
Кейінірек Англия, Голландия, ... ... т.б ... жер ... ... ... болып келген мұхиттар мен
теңіздер, құрлықтар мен түбектер ашылып адам аяқтары баса бастады.
Пайдаланылған әдебиеттер мен ... ... :
1. ... Е.Н. , Зданович Л.И. Сто великих мореплавателей
Москва. ... ., 2002 ... ... ... . Москва . “ Просвещение” . – ... ... ... 2-том -, ... С.Д.Сказкинаның және
басқалардың редакциясымен . Орысшадан өңделіп , 2- рет басылуынан
аударылды. Алматы.”Мектеп”.1979жыл,.
4. Сказкина С.Д. ... ... ... . 2-том ... ... ... Константинович Б.Р. Маркин В.А. История географических
окрытии - 100 ... .- ... ... ... . ... ... . ... Ф.З. , Баранский Н.Н. Замечательные географы и
путешественники. Москва- “Мысль”,1990г.
7. Михайлович Ш.И. , ... В.Н. ... ... ... ... ... ... Ред. С.Я. Серова . Подобно солнцу… Жизнь Ф.Магеллана и первое
кругосветное плавание. Москва “Прогресс” –1988г,.
9.Калашников В.И. ... ... ... ... ... ... ... . Тайн и загадок.
10.История средних веков .2-том . под. Ред. З.В. Удальцовой
С.П.Карпова . москва . “Выс. ... ... М.Л. ... ... ... . ... 1964г.
12.Баяндин НЯ. Географиялық ашылымдар. Алматы.
“Мектеп” .1979жыл.

Пән: География
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ұлы географиялық ашылымдар мен оның себеп-салдарлары12 бет
Ұлы географиялық ашылулар3 бет
Ұлы географиялық ашылымдардың әлем тарихында алатын орны22 бет
20 ғ. Қазақ мектеп ашылу тарихы3 бет
Аграрлық оқу орындарының ашылуы мен даму тарихы186 бет
Алып стадионның ашылуы4 бет
Арнайы ашылған аймақтар7 бет
Бейметалдардың ашылу тарихы5 бет
Жасуша теориясының ашылуы8 бет
Жаңа ашылған мән-жағдайларға байланысты сот шешімдерін қайта қарау48 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь