Тәрбие процесі кезінде оқушылардың ғылыми дүниетанымын қалыптастыру


Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 34 бет
Таңдаулыға:   

Кіріспе

Білім беру жүйесінің негізгі бағыттарының бірі - жас ұрпақтың дүниетанымын қалыптастыру. Өйткені, заман сұранысына сай жеке тұлғаның дүниетанымын қалыптастыруда ұлттық рухани ерекшеліктерді ескере отырып, салт-дәстүрді, білімді, ғылымды пайдалану - бүгінгі таңның кезек күттірмес мәселелерінің бірі болып отыр.

Қазақстан Республикасының этникалық-мәдени білім беру тұжырымдамасында: «Жан-жақты мәдениетті тұлға, ең алдымен тұтастай дүниетанымға ие болуы қажет…»- деп тұлға дүниетанымын қалыптастыруға ерекше мән берілсе, ал Қазақстан Республикасының орта білімді дамыту тұжырымдамасында үздіксіз білім беру жүйесінің үш іргелі мақсаттарының ішіндегі ең негізгісі дүниетаным екені анық айтылған.

Бүгінгі таңда білім беру саласының басты міндеті - өскелең ұрпақтың ұлттық дүниетанымын қалыптастыру екені айқын. Сондықтан да оқу тәрбие үрдісінде оқушының ұлттық мәдениет пен ел тарихын, экономикалық, экологиялық, әлеуметтік жағдайын саналы түсінуге, яғни ұлттық дүниетанымын қалыптастыруға ерекше назар аударылуда.

Жеке тұлғаның дүниетанымын қалыптастыру өте күрделі және ұзақ үрдіс. Сондықтан да әр адамның дүниеге көзқарасын қалыптастыру мәселесі мектепке дейінгі тәрбие мен бастауыш сыныптарда жүзеге асырылуы тиіс. Бастауыш сынып - оқушы дамуының іргетасы болғандықтан, олардың дүниетанымының негіздері де осы кезеңдерде қаланады.

Бастауыштан бастап күнделікті оқу, жүйелі дайындалу, сапалы болудың бірден бір жолы дүниетанымын арттыру. Оқушылардың ғылыми көзқарастарын бастауыштан бастап қалыптастыру бірден бір міндеттердің бастысы.

Жеке тұлғаның дүниетанымын қалыптастыру туралы еңбектерді талдау нәтижесінде жеке пәндер негізінде бастауыш сынып оқушыларының дүниетанымын қалыптастыру мәселесінің ғылыми-теориялық тұрғыдан зерттеу нысанасына айналғандығы белгілі болды.

Бүгінгі мектеп алдындағы басты міндет - оқу-тәрбие үрдісінде ұлттық игіліктер мен адамзаттың мәдени мұраларының сабақтастығын сақтай отырып, оқушылардың ғылыми дүниетанымын қалыптастыруға жағдай туғызу болып отыр.

Әр оқушының өз елін, тілін, дінін, мәдениетін танып білуі, олардың дүниетанымын қалыптастыруға жағдай жасайтыны сөзсіз. Бірақ бастауыш сынып оқушыларының дүниетанымын қалыптастыруды жеке пәндер негізінде жүзеге асырудың ғылыми-теориялық негізін айқындау - әлі де болса, өз шешімін таппай келе жатқан мәселелердің бірі.

Солай бола тұра, жеке пәндер материалдарының педагогикалық мүмкіндіктері мен олардың бастауыш мектептердің оқу-тәрбие үрдісінде пайдаланудың қазіргі жағдайларының арасында; бүгінгі қоғам сұранысына сай жеке пәндер негізінде бастауыш сынып оқушыларының дүниетанымын қалыптастырудың өзектілігі мен оны пайдаланудың ғылыми-теориялық тұрғыда негізделген әдістемелердің жоқтығы арасында қайшылықтар туындап отыр.

Сол себептен, қайшылықтардың шешімін табуда біздің ғылыми-зерттеу жұмысымыздың мәселесі бастауыш сынып оқушыларының ғылыми дүниетанымын қалыптастыру болып табылады. Аталған мәселенің бүгінгі күнге дейін ғылыми-теориялық және әдістемелек тұрғыда өз деңгейінде қарастырылмауы ғылыми-зерттеу жұмысымыздың тақырыбын: «Оқу-тәрбие үдерісінде бастауыш сынып оқушыларының ғылыми дүниетанымын қалыптастыру» деп таңдауымызға себеп болды. [1]

I. ОҚУШЫЛАРДЫҢ ҒЫЛЫМИ ДҮНИЕТАНЫМЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ ҒЫЛЫМИ-ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ.

1. 1 Тәрбие процесі кезінде оқушылардың ғылыми дүниетанымын қалыптастыру
Адам, қоғам, табиғаттан тұратын, дүниетанымдық мазмұнын тануда Ш. Уәлиханов пікіріне назар аударамыз. «Шоқан енді белгілі болып таныла бастаған ғалым, этнограф, саяхатшы, мәдениетті өте жоғары танушы еді». Ағартушы, атақты ғалым өз зерттеулерінде адам табиғаты, оның мінез - құлқы туралы түрлі пікірлерін қалдырған. Қазақ халқының этнографиясы туралы көп ізденген, келелі пікірлер де айтқан. Мысалы, «Ұлы жүздің мақал - мәтелдері» деген еңбектерінде «Асыққан қарға, түсесін торға», «Азған елде намыс жоқ, сусыз жерде қамыс жоқ», «Ұят кімде болса, иман сонда», «Ақыл дария екен, көңіл дүлділ екен» деген жазбалары бар. Бұл мақал адам мінезіне тұрмыстың да әсері бар екенін білдіреді.

Сонымен бірге сол сапарда (Ыстықкөл) ғалым Балқаш көлі бойы, Тарбағатай аймағы, Іле жағалауы табиғаты туралы ой түйгені байқалады. Одан әрі қарайғы Лепсі, Ақсу, Басқан өзендерін басып өтіп, Жоңғар Алатауы етегіндегі Шелек өзені бойының керемет табиғатын асқан шеберлікпен суреттеген. Лепсі бойындағы құмды өлкелері мұндағы жәндіктер (жылан, тасбақа) жайлы өте шынайы жазған. Балқашқа құятын Лепсі өзені жағасында өсіп тұрған өсімдігін үшқат, қайың, тал, көктерек туралы, балық пен жан -жануарлар туралы өте нанымды суреттеген.

Шоқан Уәлиханов жер -су атауларының шығу тарихы, тегін зерттеп, кейбіреуіне нақты тоқталған. Картаға түгел түсіруге тырысқан. Сонымен қатар жануарлар, жәндіктер жайлы ғылыми ақпараттар беріп, өсімдіктер мен бунақденелілерден коллекция жасаған.

Ғалым өз жолында кезддескен елді мекендерде жергілікті халықтыың ауыз әдебиеті, тұрмыс - салт жырлары туралы да деректер жазып отырған. Қырғыз өлкесі шығыс және оңтүстік Қазақстан аймағына қатысты деректер де жазған. Бұл деректердің жастар үшін мәні зор екені анық.

Ғалым сонымен бірге жергілікті халықтың киім үлгісі, тұрмысқа қажетті жабдықтар жайында да өз көзқарастарын да білдіре кеткен. Дәлірек айтсақ аңшылық, соғыс құралдары жайлы талдап, пышақ, қайшы, жебе, найза, айбалтаның түрлеріне тоқталып олардың әр бөлігінің қалай аталатынын, өмірде пайдасы, әрекет етудегі пайдасы (мысалы:белдік - кісе) маңызы жайлы кеңінен айтып өткен. Әсіресе оқ, тас, мылтық білтесі, пышақты салып жүретін кісенің маңызын айтқан.

Шоқан Уәлиханов табиғаттың қайталанбас әсем көріністерін ғана жазып қоймай, оның суретін де дәлдікпен сала білген. Бұл жөнінде С. Мұқанов «Шоқан - өте шебер суретші» деген сөзі дәлел болады. Керемет табиғаттың, табиғаттың, адамның табиғаты, жан дүниесіне жақсы әсер ететінін сипаттайды. Бұған дәлел - ғалымның шеркестер мен қазақтар жайлы жазбалары. Ол өз жазбаларында тауда өмір сүрген шеркестер жерінің табиғатын, таудың сұсты түрі, биік құлама, терең құзырына теңейді.

Осындай табиғатқа шеркестер де бейім. Ұқсастықтар да бар. Себебі тауда туған шеркес табиғатпен етене араласады. Шеркестер таудан тағылым алады, олардың ұстазы да - дейсіз. Ия, тау баласы тауға қарайды деген сөз бар. Шеркестер мінезінің қаттылығын - таудың шыңдауына байланыстырады.

Ал бұған қарама - қарсы дала халқының мінезі даласының кеңдігіне қарай жайбарақат, еркін өскен жануарлар да қаннен қаперсіз. «Ол жерде бәрі де жайбарақат өмір сүреді» деп суреттейді. Қайда қарасаңыз да тіршілік - ара, көбелек, гүл . . . Бұлардың бәрі мол табиғат, жайбарақат өмір, жанға жайлы ауаны сезіндіреді. Міне, ғұлама ғалымның дүниетанымы осындай.

Шоқан Уәлихановтің табиғатты зерттеп, қалдырған еңбегін С. Мұқанов: «Ол жолшыбай кездескен өсімдіктердің, жәндіктердің, тастардың латынша, орысша, қазақша аттарын жазып отырған». (Қазақтыың ұлттық ғылымында қазақша жазуы - үлкен жаңалық) . Бұл жөнінде, Шоқанның этнограф, географ ретіндегі еңбегін Ә. Бірмағанбетов толық сипаттайды. [2]

Өзінің бүкіл болмысын халықтың көзін ашуға, жастарға білім беруге арнаған Ыбырай Алтынсариннің дүниетанымдық көзқарасы өз алдына бір төбе. Бүкіл шығармаларының бәрінде де Ыбырай жастарды әсемдікке, адамгершілікке, табиғатты аялап, оның пайдасын түсіне білуге баулиды.

Оның хрестоматиясына енген халық ауыз әдебиеті үзінділері, шағын әңгімелер, мақал-мәтел және ертегі, аңыздар оқушының ой-өрісін, дүниетанымын кеңейтуге бағытталған. Ол жастарға қандай білім беру керектігін саралаған пікірінде « . . . бұратана елдің балаларына тарих, география, жаратылыстану сияқты пәндерді оқытатын оқу құралдарын таңдап алу . . . » қиындық келтіретін мәселе екенін айта келіп, мұның « . . . белгілі бір жүйеге салынуы» керектігін ойластырады. Ғалымның бұл пікірі оның бастауыш сынып оқушыларының сауатын ашып, тіл үйретумен ғана шектелмей, оларды дүниемен таныстыруды да мақсат еткеніне дәлел болады.

«Ыбырайды осы дәрежеде қажырлы қайраткер еткен сана, бірінші жағынан оның өзінің еңбекші елмен, қалың бұқарамен нық байланысты болғандығынан, соның тарихи келешегін айқын көргендіктен сол келешекке бұлжымастай, айнымастай нық сенгендіктен». Ыбырай Алтынсариннің балалар хрестоматиясына енген әңгімелері биік адамгершілік, шыншылдық пен әділдік, танымдық бағытты ұстайды. Кейінгі ұрпақты еңбекшіл болуға, шындықты жақтауға, әділдікті сүюге, туып - өскен елін, жерін аялауға баулиды. Бұл шығармалар шағын болғанымен, мәні көлемді, мазмұны терең.

М. Жармұхамедов Ы. Алтынсариннің табиғат көрінісін суреттеудегі көркемділігі мен шеберлігінен туған табиғат лирикасы жайында ой түйеді. Бұл - Алтынсариннің қазақ әлеміндегі жаңалығы еді.

Атақты педагог өз досы Н. И. Ильминскийге жазған хатында балаларға арналған екінші кітабына табиғат құбылысы мен күштерін қызықты етіп суреттеуді, әңгімелердің ғылыми жағын да көрсететінін айтқан.

Ұлы ғалым өз еңбегінде алғы сөзінде « . . . қазақ халқы азбаған халық, оның талабы біреу салып берген тар шеңбердің қыспағына сия алмайды: оның ой-пікірі еркін; оның келешегі үшін оған тек сана сезім жағынан жалпы білім мен пайдалы өнерді үйрену керек болып отыр», - деп, «Жалпы бастауыш оқу құралдары, хрестоматиялар сияқты кітаптар шын білім беретін, пайдалы мәліметтер беретін ғылыми, күрделі оқу құралдарына жол салып беретіндігін, ал мұндай, жалпы білім беретін кітаптардың Азия халықтарының ешбірінде жоқ екенін еске алып, біз мұндай жетекші оқу құралдарын жақын жердегі орыс тілінен іздеуге мәжбүр болдық», - дейді.

Жас баланы көзге түскен нәрсенің бәрін емес, тиімді, қажетті, жарасымды, қолжетімді жақтарын алуға үйретеді. Елінің салт - дәстүрін дәріптей білген адам халқын сүйген елжанды болатыны анық.

Сонымен қатар Ы. Алтынсарин шығармаларының көтерген мәселесі - баланың ата - ана алдындағы парызы, ілтипаты, сыйы. Достық пен сүйіспеншілік, махаббат пен ізгілік жайлы оқимыз. Осы кездегі дүниетану бағдарламасында «Адам» бөлімінің негізгі проблемасы да осы.

Ы. Алтынсариннің қағидаларына сүйене отырып, адам проблемасын шешуге ұмтылу - парыз. Ұлтымыздың бағалы өнері - қолөнері. Бұл жайлы да Ы. Алтынсарин бағалы пікір айтып, іспен де дәлелдеген. (Қолөнер мектептерін ашқан) .

Қарадан шығып шын хакім болған Абайдың дүниеге көзқарасы оның өлеңдерінде анық көрінеді. Қазақ тілінің кең шұрайы Абай өлеңдерінің әрін ашып, көркемдеген.

Ақын әсіресе қыдырымпаздық, серілік, бос әурелік, бойкүйездік, мақтаншақтықты өлтіре сынайды. Іскерлік, еңбексүйгіштік, шеберлікті үйреніп, ғылым - білімге ұмтылуды үйретеді. Оның өлеңдері уақыт өткен сайын өз оқырмандарын көбейтіп, мәнін жоймай келе жатқан шығармалар.

Ұлы суреткер М. Әуезов ақын шығармашылығын зерттеген. Абайтану ғылымын дүниеге келтірген. Ол ақын шығармашылығын зерттей отырып, оның өлеңдері табиғат, ғылым, білімді, игеруді шақырғанын көрсетеді. Ал белгілі философ М. Орынбеков адам проблемасын негізгі мәселе етіп алған Абай шығармаларын көрсете отырып, адамгершілік, ізгілік, еңбекқорлық, білімге ұмтылушылық, өзін - өзі ұстау, биік мәдениттілікке бастар Абай уағызы екенін түсіндіреді. Бір кездері Абай аңсаған адам тәрбиесі бүгін де оқу - ағарту ісінің алдында тұрған негізгі міндет. Бұл тұрғыда бізге Абай шығармаларының көмегі тиері анық. Кіршіксіз таза киім, шынайы жүріс, мәнді сөйлеу, парасатты ұстанымына сай мінез - Абай ұстанымында. Абайдың «білімді, ғылымды, ақылды сақтайтұғын мінез бұзылмасын» деп орынды сөйлеуге, парасатты пайым жасауға үйретеді. [3]

Абайдың табиғат лирикасы нағыз реалистік тұрғыда жазылған шығармалар. Бүл өлеңдерді оқып отырғанда көз алдына келер тұнық табиғат, адам мінезі, жануарлар - бәрі - бәрі самсап шыға келеді. Бұл өлеңдердің бастауыш сынып оқушыларының дүниетанымын арттыруда ықыласы зор. «Жаздыгүні» өлеңін оқығанда көгілдір көктемге елжіресең, «Жаз» өлеңінде тамаша табиғатқа марқаясың, күнде суыта бастаған табиғатпен бірге көз алдыңа келер көріністерді талдасақ, «Қыс» өлеңінде нағыз қыстағы тіршілігіне көз жеткізесің. Бұл өлеңдердің берері мол екені хақ. Абай өлеңцерінің дүниетанымдық негізі оның шындықты нақ білуінде ғана емес, табиғат, адам, қоғамды қабыстыра беруінде. М. Әуезов Абайдың «Жаз» өлеңінің мән-мағынасын «Ең әуелі жас шалғынды, бәйшешегі толықси өсіп тұрған соны қонысты алады. Сол араға жеткен малдың ішінде, әсіресе, қалың топ жылқының ен суға, мол шалғынға емін-еркін араласқан күйлі кезін көрсетеді. Әлі үйін тігіп, жайғасқан ауыл жоқ. Жанды-жансыз табиғат арасында шұбартқан суретті өз қимыл-қозғалыстарымен толықтыра түседі. Сәнін молайтқан адам тобының әр алуаны көрінеді. Үй тігіп жатқан қыз-келіншек, ат үстінде мал аралап жүрген ауыл иесі үлкендер аталып өтеді. Содан жұмыс үстінде жүрген шешелерді жағалаған жас балалар, тынымсыз шабуылмен күнұзын салпылдап еңбек еткен жалшылар көрінеді; өзен бойында құс салып жүрген жас аңшы бозбалалар да ақынның көзіне түседі. Бай ауылына жағынышты, жалынышты тынымсыз көрші малай, қартаң ақсақал да өз әрекетімен аталып өтеді. Осылайша үлкен ретпен көп өмір көрінісін аз өлеңнің ішіне тығыздап сыйғыза білген ақын, негізінде реалистік пейзаж беріп отыр» - деп талдайды. Осы талдаудан да, өлең жолдарында ұлы ақынның табиғаттың белгілі көрінісіне, мезгіліне адамның әрекетін мол араластыра білгендігін айқын аңғаруға болады. «Табиғатты ағын судай, сымпылдап ұшқан үйрек, қаздай динамикалы халде алған сияқты, адамды да тіпе-тек тыныш отырған үнсіз, қозғалыссыз күйде алмайды. Әркім әр алуан іс пен мінезде, құбылыста көрінеді. Осыдан буы аспанға шыққан, көшіп келген жәрмеңкедей жанды өмірді оқушыға аса қонымды етіп, «дәл осындай болады» дегендей, бас шұлғытып, иландыра біледі», - дейді мұнан әрі тағы М. Әуезов .

Ақын көшпелі қазақ халқының тіршілік тынысын, сырт қарағанда көзге бірден шалынатын кемшілігі мен жетістігін бақалшақтай шағады. Абайдың тікелей қоғамдық ой толғамын беретін өлеңдері де аз емес. Олардың қатарына: «Интернатта оқып жүр», «Ғылым таппай мақтанба», «Жігіттер, ойын арзан, күлкі қымбат» және т. б. жатады. Абай бұл өлендерінде сол кездегі қоғамның жетістігін де, кемшілігін де аша түсті. Өзі өмір сүрген ортаның болмысын дәл шындықпен көрсете білді. Абайдың қара сөздері мен өлеңдері жастарға дүниетанымдық, адамгершілік, эстетикалық көзқарастың дұрыс дамуына бағдар береді. Сондықтан да, Абай шығармалары мәні күн сайын күшейе түсіп, оқу-тәрбие құралдарына еңдіріліп, тиімді пайдалануды керек ететін құнды материалдар қатарында өмір бойы қала бермек. Абай шығармаларын оқығаңда, қазақ халқының тарихи-мәдени деңгейін, әлеуметтік, экономикалық, құқықтық, отбасылық, қоғамдық, моральдік жағдайын толық көз алдыңызға елестетуге болатындығы жайында кезінде М. Әуезов айтқан болатын. Адамға білу, үйрену, сезіну тән екенін, тіршілікте осындай жан талпынысын дамытып, соның азығын тауып отырған адам ғана өз дәрежесінде көріне алатынын айтады. [4]

Ғұлама ақын адам арасындағы қатысты, тіл байлығын, ақылдылық пен тапқырлықты, әділеттілікті уағыздаған. Тіл байлығы мен ойды басқаға жеткізе білу шеберлігін көңіл айнасы ретінде дәріптеген Абай көркем сөзді өте жоғары құндады. Оның:

Өлең - сөздің патшасы, сөз сарасы,

Қиыннан қиыстырар ер данасы.

Тілге жеңіл, жүрекке жылы тиіп,

Жұп-жұмыр тегіс келсін айналасы, -

деген өлең шумағы осы пікірінің дәлелі.

« . . . Абай танымының негізі болып табылатын адам мен қоршаған дүниені тану мүмкіндігі мәселесін орынды шешті. Тұтас алғанда таным сезімдік қабылдау деңгейінен басталатынын, алайда онымен шектелмей жеке алғанда сезімдік танымға алдыртпайтын заңдылықтар мен дүние мәнін түсінуге апаратын жолдардың басы - зерделі ойлау деңгейіне көшетінін дұрыс болжаған». Абайдың дүниетанымға қосқан үлесін С. Мұқановтың мына пікірі онан әрі нақтылай түседі: «Көркем шығарманың дүние тануға жәрдем болатын себебі: оның авторы, дүниені көріп қана, көргенін сол күйінде айтып қана қоймайды, сол берген бейненің ішіне үңіліп, өзінің ой өрісі жеткенше талдауға, талқылауға, көргенін өзінің сезім елегінен ғана емес, сана елегінен де өткізуге тырысады», - деген тұжырымын айта келе, «Біздің Абай да - осындай жазушы».

Адамды жан-жақты етіп тәрбиелеу, білім беру жүйесінде олардың ғылыми көзқарасын қалыптастырып дүниетанымын, наным, сенімін қалыптастыру мәселесі тәрбиенің өте маңызды мақсаты.

Тарихта мұндай /сынбайтын/ иілмейтін, тұрақтылығымен белгілі адамдар бар. Италияның ұлы ғалымы Галилео Галилей /1564-1642/ - «А все же она вертится . . . » - «Бәрі бір ол айналады» деген көзқарасынан қайтпаса, Поляктың аса көрнекті астрономы Николай Коперник /1474-1543/ өзінің гелиоцентристік идеясынан қуғын-сүргін мен қорлауға қарамай бас тартпаған. Бұған орыс демократы Н. Г. Чернышевскийді, Отан соғысының қаһарманы Д. М. Карбышевтің табандылығын қосуға болады. [5]

Халқымыздың күрескер ұлдары Кенесары, Махамбет пен Исатай бастаған азаттық қозғалысы, желтоқсанның /1986/ қаһарманы Қайрат Рысқұлбековтың ерлігі, отан қорғау соғысында Бауыржан Момышұлының, қазақтың қаһарман қыздары Әлия мен Мәншүктің ерліктері бүгінгі және болашақ жастарға үлгі-өнеге боларлық тағылымдар. Дүниетаным адам санасының арнайы түрі, оның өзін қоршаған дүниеге, яғни қоғамдық өміріне, табиғатқа, өміріне көзқарасы және сенімі. Адамның өмірлік поэзиясының, олардың сенімі, мұраты және іс-әрекетінің тірегі, көрсеткіші. Сондықтан оны қоғам құрметтеп, зор баға береді. Осыған орай ғылыми дүниетанымның, құрылымдық компаненттерінің төрт түрінің бар екенін ғылыми зерттеулердің нәтижесі көрсетеді. Олар: ғылыми білім жүйесі, сенім, адам мұраты, дүниетану. Дүниетаным жеке адамның өзін қоршаған ортадағы табиғат пен әлеуметтік құбылыстарды түсініп, байымдау арқылы, ой тұжырымдауы. Адамның пайда болуы туралы бүгінге дейін екі ұдайы пікір қалыптасқан. Мысалы, бірі материалистік тұрғыдан дәлелдесе, екіншісі адамды жаратушы Алла /Құдай/ деген тұжырым жасайды - мұны діни пікір дейді. Сенім терең, тиянақты ойланып қортылған идеялардың жиынтығы. Сенім жеке адамның. Бойына нық орнап, қалыптасқан өмірлік позициясы, оның беріктігін айқындайды, мінез-құлқын сипаттайды. Әр түрлі идеялардың ішінен адам сенімін тауып алу, шындықты терең танудың негізі, соны берік үстау.

Бастауыш, орта, жоғары мектеп жасындағы балалар кандай дүниетанымдық ұғымды меңгеруі керек?

Оқыту мен тәрбие барысында әр кезеңге байланысты білім берудің мазмұны, тереңдігі оларды оқушыларға түсіндіру, оқу, тәрбие бағдарламаларында белгіленген. Онда оқушылардың жас ерекшілігі және күрделі дүниетанымдық ұғымдарды игеру қабілеттері еске алынған. Сынып оқушыларының ғылыми дүниетанымы жаратылыстану, математика, физика және гуманитарлық пәндерді оқу процесінде дамиды. Сонымен бірге, еңбек оған көзқарастары қалыптасады, азаматтық жауапкершілігі тәрбиеленеді. Оқытудың өмірімен байланысы қалыптасады. Ғылыми дүниетанымды қалыптастыруға сан түрлі факторлар ықпал жасайды. Олардың құрамында адам өмірінің материалдық жағдайлары, өмір сүріп отырған микро және макро ортасы, көпшілік хабарларды тарату құралдары, оқыту мен тәрбиелеу кіреді. Ғылымда бұл факторлардың бірдей күшпен және тиімді әсер етпейтіні белгілі. Сондықтан болашақ мұғалімдер дүниетанымды бағдарлы қалыптастыратын факторларды басқаруды үйрену керек. Айта келе, оқушының жеке тұлғасын қалыптастырудағы жұмыстардың бір бағыты- дүниетану. Ол оқушының жалпы білім деңгейін, эстетикалық, Отан сүйгіштік қасиеттерінің дамуына әсер етеді. Дүниетану оқушының өзінің туып өскен жеріне деген сүйіспеншілігін, еңбек адамдарына, қоршаған ортаға деген ерекше көзқарасын қалыптастырады. [6]

... жалғасы

Сіз бұл жұмысты біздің қосымшамыз арқылы толығымен тегін көре аласыз.
Ұқсас жұмыстар
Оқушылардың ғылыми дүниетанымын қалыптастырудың ғылыми- теориялық негіздері
Оқушылар дүниетанымының қалыптасуы мектептің іс-әрекетінің басты бағыты
Қазақ мақал-мәтелдерінің бастауыш сынып оқушыларының дүниетанымын дамытудағы ролі
Ұлттық дүниетанымды халық өнері арқылы қалыптастыру
Бастауыш сыныптарда дүниетануды оқытудың маңызы және оның басқа пәндермен байланысы
Бастауыш сынып оқушыларының дүниетанымының ерекшеліктері
Орта білім беретін мектептің оқыту процесінде оқушылардың дүниетанымдық көзқарасын қалыптастыруға байланысты жүргізілетін педагогикалық тәжірибе жұмыстары
Мұғалімнің ғылыми дүниетанымы негіздерін қалыптастыру
Дүниетануды оқытудың ерекшеліктері
Дүниеге көзқарас - дүниенің даму заңдылықтарын ғылыми негізде танып білу
Пәндер



Реферат Курстық жұмыс Диплом Материал Диссертация Практика Презентация Сабақ жоспары Мақал-мәтелдер 1‑10 бет 11‑20 бет 21‑30 бет 31‑60 бет 61+ бет Негізгі Бет саны Қосымша Іздеу Ештеңе табылмады :( Соңғы қаралған жұмыстар Қаралған жұмыстар табылмады Тапсырыс Антиплагиат Қаралған жұмыстар kz