XІX-XX ғасырдағы Ресейдегі саяси және құқық тарихы

Аталмыш дәуір елдегі феодалдық.крепостниктік жүйе дағдарысының тереңдеуімен, капиталистік қатынастардың қалыптасуымен, либерализм идеяларының таралуымен және революциялык қозғалыстың пайда болуымен сипатталады. Ресейдің саяси жағдайына және саяси.құқықтық ойына әсерін тигізген халықаралық фактор Ұлы Француз революциясы болды. Бұл Ресейдегі легитимді саяси.құқықтық идеологаядан, декабристердің саяси идеяларынан және батысшылдық пен славянофилдікке жіктелген ерте либералды саяси ойдан айқын аңғарылады.

Николай Михайлович Карамзиннің Еңбектері
Қалыптасқан осындай саяси ахуалға сай ағартушы абсо¬лютизм идеяларына легитимділік принципін енгізе отырып, са¬модержавие өзінің идеологиялық бағдарын өзгертті. Легитимділіктің орысша үлгісі белгілі жазушы жөне тарихшы Николай Михайлович Карамзиннің (1766—1826) еңбектерінен айқын көрінеді. Он екі томдық "Ресей мемлекеті тарихының" және Александр I патшаға арнап жазған "Ескі және жаңа Ресей туралы" жазбалардың авторы консервативті көзқарасты ұстанды.
Монарх пен халықтың тұтастығының нысаны ретіндегі са¬модержавие Карамзиннің пікірінше, Ресей үшін орыс халқының рухы мен дәстүрлеріне сөйкес келетін нағыз табиғи басқару нысаны.
        
        |XІX-XX ғасырдағы Ресейдегі саяси және құқық тарихы |3 мамыр                               |
| |2012 |
| |Д. А. ... ... ... ... |
| ...... |
| ... ... |
|Тексеруші: | ... ... ... ... ... ойдың өзгеше үлгісін Михаил Михайлович Сперанский
ұсынысы .......4
IV. Ресейдегі 1825—1861
жылдары..................................................................
.............................6
V. Декабристердің радикалды саяси-құқықтық
идеялары.........................................................6
VI. Пестель
революциясы..............................................................
.................................................7
VII. Никита Михайлович Муравьевтің
«Конституциясы»..........................................................
.8
VIII. Алғашқы
батысшыл.................................................................
................................................10
КІРІСПЕ
Аталмыш дәуір елдегі ... жүйе ... ... ... ... ... таралуымен және революциялык қозғалыстың пайда болуымен
сипатталады. Ресейдің саяси жағдайына және саяси-құқықтық ойына әсерін
тигізген халықаралық фактор Ұлы ... ... ... Бұл ... ... ... ... саяси идеяларынан
және батысшылдық пен славянофилдікке жіктелген ерте либералды саяси ойдан
айқын аңғарылады.
Николай Михайлович ... ... ... ... ... сай ... ... идеяларына
легитимділік принципін енгізе отырып, самодержавие өзінің идеологиялық
бағдарын өзгертті. Легитимділіктің орысша үлгісі белгілі жазушы жөне
тарихшы Николай Михайлович Карамзиннің ... ... ... Он екі томдық "Ресей мемлекеті тарихының" және Александр I
патшаға арнап жазған "Ескі және жаңа Ресей туралы" ... ... ... ұстанды.
Монарх пен халықтың тұтастығының нысаны ретіндегі самодержавие
Карамзиннің пікірінше, Ресей үшін орыс ... рухы мен ... ... ... ... басқару нысаны. Әуел баста славяңдар вечелік
дәстүрден өз еркімен бас тартып, варяг княздарын өздеріне билеуші ретінде
шақырған болатын. Монархияны ... ... шыға ... ол ... ... ... ... легитимді принципті
ұстанады. Ресейдің ерекше тарихи даму жолындағы Иван IV, Петр I, Павел I
тирандық басқаруларын сынайды. Мемлекет нысаны территорияның көлеміне
байланысты ... ... ойын ... ... ... ... үшін ... болса, ал қазіргі кең байтақ Ресей мемлекеті үшін
монархия гана ... деп ... Оның ... ... тірегі
православие болып табылады. Осылайша ол XIX ғасырдағы ресми идеологияның
сүйенген классикалық триадасының іргетасын қалады: самодержавие,
православие, төлтумалық ... ... ... ... ... Сперанский ұсынысы
Легитимді саяси-құқықтық ойдың өзгеше үлгісін талантты мемлекет
қайраткері Михаил ... ... (1772— 1839) ... ... ... шыққан ол жас кезінен өз қабілетімен көзге түсіп,
мемлекеттік қызметке араласып Александр І-нің сенімді өкіліне ... ... үшін ... дворяңдар (аракчгеевшілдік)
тарапынан қысым көрген ол шалғай губернияларда қызмет етеді. 1819—1821
жылдары ... ... ... оның ... ... ("Сібір қазақтары туралы ережесінің" нәтижесінде хандық
биліктің жойылуы) казак тарихына да қатысы ... 1821 жылы ... ... ретінде Петербургке қайта оралған ол ресми жобаларға
байланысты патшаға жазған жазбаларынан оөге 45 ... ... ... ... ... (1830), 15 ... ... империясының зандар
жинағы (1832—1839) жұмыстарына жетекшілік етті.
Сперанскийдің шығармашылығында буржуазиялық заңгерлік дүниетаным ... ... ... ... Оның ... бойынша,
мемлекет болып ұйымдасқан қоғамда еркіндіктің саяси және азаматтық деп
аталатын екі түрі бар. ... ... — бұл ... ... ... заң ... ... асатын бүкіл мемлекеттік таптардың заң
шығарушы және атқарушы билікке қатысу мүмкіндігі. Алайда заң шығаруға тек
меншік иелері ғана мүдделі болғаңдықтан қатыса алады. ... ... ... ... ... ... ... барлық
сословиелердің бір-біріне тәуелсіз өмір сүруі.
Осыңдай идеялық-теориялық позициядан шыға отырып Сперанский Ресейде нағыз
еркіндік жоқ, оның ... ... ... ... ... ... деген қорытындыға келеді. Екі ғана әлеуметтік топ
бар: мем-лекеттің құлдары және помещиктің құлдары. "Біріншілері
екіншілеріне қатысты ғана еркін, шындығында ... ... ... өзге ... ... жоқ". Мүндай деспоттық жағдайдан шығу
жоғарыдан жүргізілген реформалар арқылы "нағыз монархияға" өтумен жүзеге
асуы мүмкін. "Нағыз монархияға" көшу заңдылық ... ... іске ... ... ... " ... принципі биліктің ажыратылуы:
мемлекеттік Дума — жоғары заң шығарушы орган, ...... ... сот ... ... билікті белу принципінің
ерекшелігі — биліктің барлық нысандарын біріктіріп мемлекеттік Кеңес құру
және императорға жалпы жетекшілік беру. Яғни бұл концепция ... ... ... ... ... жылдар аралығын дворяндық революцияшылдық кезең деп
атайды. Легитимді консервативтік идеологиядан айырмашылығы болған бұл
қозғалыстың бастапқы ... ... еді. ... ... ... төңкерісінен өзге бірқатар факторлар ықпал етті: 1812 жылғы
Отан соғысынан кейінгі, орыс армиясының шетел жорықтарынан кейінгі
патриотизм ... ... ... және ... реакциялық бағытта
"жоғарыдан жүргізген реформаларына", аракчеевшіддікке деген наразылық.
Декабристер қозғалысы біртекті болған жоқ: радикалды бағыт ("Оңтүстік
қоғам") және шектеулі бағыт ("Солтүстік қоғам"). 1825 жылы ... ... ... біріккен қоғамында" демократиялық үрдістер
үстем болды. Бірақ, олар абсолютизм мен крепостниктік құқықты теріске
шығаруда бір-тұтас көзқарасты ұстанды.
Декабристердің радикалды саяси-құқықтық идеялары
Декабристердің радикалды ... ... ... Иванович
Пестельдің (1793—1826) "Орыс правдасында" жарқын мазмұндалған. Ол 1816
жылдан бастап масон үйірмелеріне қатыса жүріп, "Игілік одағын" құрушылардың
бірі ... ... ... құпия "Оңтүстік қоғамды" үйымдастырып оның
басұшысы болды. 1824 жылы бұл қоғамды "Солтүстік қоғаммен" біріктіру
мақсатында Петербургқа да барып қайтты.
Қоғам мен мемлекеттің пайда ... ... адам ... ... байланыстырады. Барлық қоғамның мақсаты "жалпы
қажеттіліктерді өтеу" болып табылады. Мақсат ортақ болғанмен, оған жетудің
жолын тандау" әрбір адамның жеке қасиеттерінің ерекшеліктеріне байланысты.
Сондықтан ... жету үшін ... адам өз ... ... бөлігінен
бас тартуы керек". Мақсат пен құралдардың бірлігіне "барлығы заң алдында
тең ... ... ... ... шарт арқылы жетуге болады.
Қоғамдық шарттың мақсаты "Жалпы бүкіл қоғамның және әсіресе, тек
таңдаулылардың емес, оның әрбір мүшесінің игілігі". Мемлекет ... ... ... онда оның ... ... ... Ресейде
феодалдық аристократияның орнына "байлықтың аристократиясы" орнағанын
қаламайды, сондықтан ол жерді жекелей қоғамдастырған аграрлық реформаның
жобасын ұсынады.
Халықты азаматтық ... ... ... түсінген Пестельдің пікірінше,
"жеке еркіндік әрбір азаматтың ең бірінші және маңызды құқығы және ... ең ... ... ... ... ... ... үшін
емес, керісінше оған ықпал ету үшін құрылады. Оның ойынша, революция занды
өз мүддесіне пайдалануды жоюдың және еркіндікті қалпына келтірудің
радикалды ... ... ... ... ... ... ... жапа шегеді.
Пестель революциясы
Пестель революция жеңісінен кейін 10—15 жылға созылатын Уақытша жоғары
басқару диктатурасын жақтады. Пестельдің жобасы ... ... ... ... мен ... етуші әулет жойылып, халық
егемендігі принципіне негізделген республика ... ... ... ... ... ... ... (жасы 20-ға жеткен ер
адамдар) сайлау арқылы іске ... Оның ... ... бір ... — Халық
вечесі, атқарушы биліктің органы
— Державалық Дума бес жылға сайланады.
Заң шығарушы және атқарушы биліктермен қатар Пестель бақылаушы билікті де
бөліп көрсетеді. Ол елде ... ... заң ... ... ... өз ... ... шығып кетпеуін қадағалайды.
Оның орталық органы — Жоғарғы собор. Пестель жобасында болашақ Ресей
республикасы ... ... ... бай ... ... ... ақшалай компенсация
төлеу арқылы алып беру көзделді. Пестель әрбір болыстағы жерді екіге
болді: жеке ... және ... ... Қоғамдық жердің кесінділері
сатылмайды, тек бір от-басына лайық колемде болшектеліп, пайдалануға
таратылып беріледі. Адамдар өмірінің материалдық жағдайына ... ... ... ... ... жақсы түсінді.
Никита Михайлович Муравьевтің "Конституциясы"
Декабристердің саяси-құқықтық ойының шектеулі бағыты "Солтүстік қоғамның"
ұйымдастырушысы және ... ... бірі ... ... ... "Конституциясынан" байқалады. Муравьев батыстың
саяси жүйесін өндеп, оны орыстың болмысына бейімдей отырып, Конституцияның
үш үлгісін жасады. Оның ішінде бұл қоғамда бұрынғы республикандық
көзқарастарды ... ... ... ... ... (1824 ж.)
Конституцияда заң шығарушы, атқарушы және сот биліктері ажыратылған, ал
болашақ Ресей 13 державадан және 2 ... ... жөне Дон) ... ... ... ... болып Пестельдегі сияқты XVII
ғ. поляк интервенциясына қарсы күреске үлес косқан томенгі Новгород қаласы
таңдалды. "Заң шығарушы биліктің жоғарғы органы екі палаталы ... ... ... — Жоғарғы Дума, төменгі
— халық өкілдерінің Палатасы. ... ... ... (450 ... азаматтары 2 жылға сайлайды. 42 мүше-ден түратын Дума державалар
мен облыстардың ... ... 6 ... сайланады, оның құрамының
үштен бірі әрбір 2 жылда алмасып отырады.
Атқарушы билік ... ... ... ... вечесіне ант беретін,
Ресейдің Конституциялық Уставын сақтауға және қорғауға міндеттенетін "
ресей өкіметінің ... ...... ... ... ... ие ... Императордың қайтарған заң жобасын екі палата
екінші рет талдап қабылдаса, онда ол жоба ... ... ... ие болды.
Занды бүзған барлық лауазымды тұлғаларды халық өкілдері жауапқа тарта
алды. Бүл жағдайда Жоғарғы дума сот органына ... ... ... ... ... ... ... армия және флот қолбасшыларын,
жоғарғы бақылаушыны (генерал-прокурорды) тағайындауға қатысады.
Державаларда да екі ... заң ... ... ... державалар
уездерге бөлінді, ондағы барлық лауазымдар сайланбалы болды.
Муравьевтің дворяндық шектеулілігі шаруалар мәселесінен аңғарылады. Ол
шаруаларды крепостнойлық тәуелділіктен азат ... ... ... ... ... ... "Помещиктердің жерлері өздерінде қалады". Тек
өзге декабристердің сынынан кейін ғана ол шаруаларға қауымдық иеліктерден
жер бөлу туралы қағиданы негіздеді (конституцияның үшінші жобасында). ... ... ... ... ... ... ... тек
жер иесі немесе капитал иесі ғана толыққанды азамат бола алады,
лауазымдарға тағайындау ... ... ... осы ... ... ... 4 категорияға бөлінеді.
Муравьев көтерілістің жеңісінен кейін-ақ Құрылтай жиналысы шақырылып,
онда өз Конституциясы қолдау табады деген сенімде ... ... ... ... ... ... оған қатысқан жоқ, бірақ декабристер
қозғалысының белсенді қайраткері ретінде тұтқындалып, өлім жазасына
кесілді. Кейін бұл үкім каторгамен алмастырылып, 1835 жылы Иркутск
округінде қаза ... П. И. ... ... ... көзқарасы және көтерілістің белсенді
ұйымдастырушысы ретінде К. Ф. Рылеевпен, П. Г. Каховский мен, С. ... жөне М. П. ... ... ... ... ... өлтірілді.
Ресейде декабристер көтерілісі басылғаннан кейін ағартушылық министрі С.
С. Уваровтың ресми халықшылдық идеясы (Карамзиннен бастау алатын
самодержавие, православие, халықшылдық) мемлекеттік доктринаға айналды.
Крепостниктік ... ... ... оның ... даму жолы ... ... ... ерте либералдары бұл ресми халықшылдық
теориясына қарсы шықты. Алайда көзқарастары мен идеяларының алшақтығына
орай олар батысшылдар және ... деп екі ... ... ... ... Петр ... Чаадаев (1794—1856) анасы жағынан М. М.
Щербатовтың немересі болып келеді. Университет бітіріп, 1812 жылгы Отан
соғысына және шетелдік жорықтарға қатысып, масон ... 1821 ... ... ... қатысқанымен, 1823—1826 жыл дары
шетелде (Германия, Англия, Франция) болды. 1826 жылы елге оралып, тұйық,
оңаша омір сүрді. 1829—1831 ... ... оның ... ... идеялық өміріндегі аса маңызды оқиға болды.
Чаадаев орыс тарихының бостығын, ... өзге ... ... ... "Біз ... ұлы ... ешқайсысына да
жатпаймыз, Батысқа да, Шығысқа да, тіпті олар туралы түсінігіміз де жоқ.
Біз уақыттан тыс өмір ... ... ... ... әлемдік
түзілімінің бізге қатысы жоқ секілді. Шығыс пен Батысқа иық ... ... пен ... ... екі үлы ... ... орнына біз
"санадағы саңылауды ғана құраймыз". Ресейдің өзге батыс халықтарынан артта
қалуын Чаадаев православиеден көреді: "қырсық тағдырдың арқасында біз
адамгершілік және ақыл-ой ағартушылығының ... ... ... ... ... ... ... қабылдап алдық".
Ресей дамуының жаңа жолы — бұл Ресей мен Европаның ... ... ... ... ... ... саясаты қате. Европаның
алдыңғы қатарлы тәжірибесі ресейліктер үшін сабақ бола ... ... ...... ... ... Басты нәрсе басқарудың
нысанында емес, адамдардың ақылессіз игілік пен бейшара ризашылықтың
шырмауында тұйықталмай, адам ақылының барынша мол энергияға ие болуында.
Осындай көзқарастары үшін ... ... оны ... ... деп
жариялады.
Батысшылдардың көрнекті өкілдерінің бірі профессор Тимофей Николаевич
Грановский (1813—1855) Мәскеу университете жалпы тарих кафедрасын
самодержавиеге қарсы қоғамдық пікірдің ... ... ... зандылығы мен прогрессивтілігін алға тарта отырып Грановский
крепостниктік тәртіптің өткіншілігін, оның тарихи ақырын дәлелдеді. Оның
адамзат дамуының органикалық теориясы Ресейді әлемдік ... ... ... ... да, "тевтомания" рухындағы реакциялық үлтшылдық
қүрылғыларға қарсы бағыт-талады.
Батысшылдардың үйірмесіне, сондай-ақ П. В. Анненков, В. П. ... И. ... К. Д. ... Б. Н. ... ... орыс ... ... В.
Г. Белинский, А. И. Герцен, Н. П. Огаревтер да өз көзқарастары жағынан осы
позицияға жақын боды. Олар сол ... ... ... ... ... бойынша реформалар жүргізуді, конституциялық монархияны,
парламенттік құрылысты, азаматтық еркіндіктерді енгізуді жақтады.
Славянофиддердің ең көрнекті өкілдері — А. С. ... И. В. ... В. ... К. С. ... батыстық қүндылықтарды ұстанған бағдарды
теріске шығарып, орыстардың тарихи дамуьшың ерекше жолын, ... ... мен ... мадақтады. Олар славяндық қоғамды
мемлекетке, Петрге дейінгі Русьті Батысқа қарсы қойды. Славянофилдердің
пікірінше ... ... ... жеке ... ... ... ... ту-дырды, батыстық христиан діні (католик және
протестант діндері) антикалық мұрадан қалған рационализммен бұрмаланды.
Ресейдің ... ... ... ... "қауымдық, бастауды",
"соборшылдықты" атайды. Егер батыс елдері өз зандары және саясатымен тек
сыртқы еркіндіктерді қалыптастырса, ал славяндардың шіркеулік қауымдық
тұрмысы ішкі еркіндікті ... ... ... ... жат ... Петр І-ң ... ... деспотизмді әкеліп, халық пен биліктің
арасын ажыратып, ішкі ... ... ... ... ... Петрге
дейінгі Русьте билік пен халықтың тұтастығы Жергілікті Соборлар (Земство)
арқылы жүзеге асты. ... ... ... билік жерді тындайтын.
Батысшылдар сияқты славянофилдер де шаруаларды азат ... ... ... революция орыс рухына жат деп есептеді. Олар шаруа қауымдарынан
соборшылдықтың, коллективизмнің көрінісін байқады.
Славянофилдерге Ресейдің мессиандық (құтқарушылық) рөлі мен ... ... ... Батыстың тәртіптерін теріске шығара отырып,
олар православиелік орыс халқы алдымен славяндарды, кейін өзге ... ... азат ... деп ... Осы ... алғанда
славянофилдердің бұл идеясы ресми халықшылықтың ұраңдарына сай ... ... ... ... туралы идеясы батысшыддар Герцен, Огарев және
Бакуниннің ілімде-ріндегі ... ... ... құрады.
Қолданылған әдебиеттер
1. Сатершинов Б.Сырымбетұлы Б. Мұхамедов М. «Саяси құқықтық ілімдер ... ... Э. ... ... ... М., ...

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дәрістер - Тарих88 бет
XIX ғасырдың бірінші жартысындағы Ресейдің Қазақстанға жүргізген саяси құқықтық реформалары33 бет
XVIII ғасырдың ортасынан –XIX ғасырдың ортасына дейінгі Қазақстандағы ресей империясының миссионерлік саясаты41 бет
Арал өңірі қазақтарының XIX ғасырдағы Хиуа хандығы мен Ресейге қарсы ұлт – азаттық күресі14 бет
Ресей әлеуметтануындағы негізгі бағыттар мен ағымдар (XIX ғасырдың екінші жартысы)8 бет
Бөкей ордасындағы білім беру ісі жайында3 бет
Қазақ халқының 1916 жылғы ұлт-азаттық көтерілісі11 бет
Мәскеуде жүр бір қазақ туған елдің тынысын кеңейтем деп2 бет
1.Ресейдегі И.Грозный және Ұлы Петр: Саяси портреттері 2. М.Тэтчер-темір ханым5 бет
18 ғасырдағы ерте буржуазиялық мемлекеттер(еуропа), Британдық Үндістан(18-19 ғғ.)5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь