Жас адамдардың құқық бұзуға бейім мінез-құлқы және оның алдын алудың проблемалары

ӘОЖ 343.851.5:343.615(574) Қолжазба құқығында







ҚАРАМЫРЗА ЖАРҚЫНБЕК ТАҒАЙБЕКҰЛЫ


Жас адамдардың құқық бұзуға бейім мінез.құлқы
және оның алдын алудың проблемалары




12.00.08 . қылмыстық құқық және криминология;
қылмыстық.атқарушылық құқығы




Заң ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін
дайындалған диссертациясының

Авторефераты
        
        ӘОЖ 343.851.5:343.615(574)                              ... ... ... ... ... ... ... бейім мінез-құлқы
және оның алдын алудың проблемалары
12.00.08 – қылмыстық құқық және криминология;
қылмыстық-атқарушылық құқығы
Заң ғылымдарының кандидаты ғылыми ... алу ... ... ... ... Д.А. Қонаев атындағы университетінің қылмыстық құқық, криминалистика
және құқық қорғау қызметі кафедрасында орындалды
Ғылыми жетекшісі заң ... ... ... ... ... ... заң ғылымдарының докторы, профессор
Дулатбеков Нұрлан Орынбасарұлы
заң ғылымдарының кандидаты, доцент
Ынтықбаев Манас ... ұйым Абай ... ... ... университеті
Диссертация 2008 жылдың 14 қараша ... ... ... Қазақстан
Республикасының Ішкі Істер Министрлігі Академиясы жанындағы докторлық
диссертацияларды қорғау жөніндегі ... ... ... ... ... 050060, ... қаласы, Өтепов көшесі, 29.
Диссертациямен Қазақстан Республикасының Ішкі ... ... мен ... Республикасының Сыбайластық және ... ... ... ... ... ... Академиясының
кітапханаларында танысуға болады.
Автореферат 2008 жылдың «___» қазан айында таратылды
Диссертациялық ... ... ... атқарушы,
заң ғылымдарының докторы, профессор ... ... ... сипаттамасы. Диссертациялық жұмыс жастар арасындағы
құқық ... ... ... ... ... жасалған қылмыстардың
криминологиялық сипаттамасына жан-жақты талдау жасауға ... ... ... ... ... жас ... ... жасау себептері мен
жағдайлары, олардың жеке бас ... және ... ... одан ары ... жолдары қарастырылған.
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Қазақстан Республикасында ... ... да, ... ... да ... қауіпті қылмыс жасау барған
сайын көбейіп келеді. ... ... біз ... ... ... ... Республикасы Бас Прокуратурасының 2006 жылға
дейінгі статистикалық мәліметтерінен көруімізге болады. Мысалы, жыл сайын
тіркелген (2000 және 2002 ... ... ... саны бұл қаралып
отырған кезең аяғында 61,2%-ға өскен.
Осы кезеңдерде Ішкі істер органдары жыл сайын орта ... 15 ... ... ... ашып отырған. Олардың жартысынан астамын жасағандар
жастар (14-29 ... ... 2000 жылы ... 150 790 ... ... жас ... үлес ... 52,9% болған, 2006 жылы 57%-ға
жеткен. Әсіресе, ... ... ... өте ... ... ... студенттер қылмысы 12,5%-ға өскен.
Кәмелетке толмаған 16-17 жасар жастардың аса ауыр қылмыстарының өсу
қарқыны 14-15 ... ... ... ... Ал ... ... аралығында қылмыс жасағандар ішінде 16-17 жастағылар саны
35,5%-ға ... ал 14-15 ... ... 34%-ға ... жас ... ... ... деңгейі де едәуір өзгеше.
Мысалы, 14-15 жастағы 10 000 адамға шаққанда 2000 жылы 778, ал 2006 ... ... ... мұндай көрсеткіш 16-17 жастағылар арасында 2000 ... 2006 жылы – 3103, ал ... ... 2000 жылы 257, 2006 жылы ... ... да қылмыспен күресу үшін және оның алдын алу үшін, бүгінгі
таңда жас адамдардың қылмысқа барудағы негізгі ... ... ... ... ... ... аса ... Өйткені қазіргі таңда Қазақстан
Республикасы аумағында осы ... ... ... ... ... ретінде тоқталатын болсақ, соңғы жылдары криминологиялық
зерттеулерде жастардың қарама-қарсы екі ...... мен ішкі ... ... ... істері бойынша бөлімшелерінде есепте
тұрған жастарды ... ... ... алға ... ... ... ... бейім мінез-құлқын оларға нашар әлеуметтік
орта әсер еткендіктен, сол ықпалдан барып ... ... ... емес ... ... деп ... Сонымен қатар,
құқық бұзуға бейім мінез-құлық криминогендік деп те ... ... ... ... ... ... ... зор. Бірақ
бұл жерде құқық бұзуға бейім мінез-құлықтың пайда болуына әсер ететін ортақ
әлеуметтік ... ғана ... ... ... әсер ... ... ... олардың жеке басының психикалық ауытқуларын қамтып
зерделеуді қажет еді. Себебі соңғы жылдары Қазақстан ... ... ... ... ... онда ... ... жағынан да, азаматтың, қоғамның және мемлекеттің ... ... ... ... да едәуір ерекшеліктер бар. Сонымен қатар
жастардың құқық бұзуға бейім ... ... сан қилы әрі ... ... ... ұдайы өзгеріп отырады, мұның бәрі ғылыми ... ... ... 14-29 ... ... ... мінез құлқына
қатысты бөлек қарастырады. Бұл Қазақстан Республикасы «Президентінің жастар
саясаты туралы» тұжырымдамасына сәйкес ... ... ... ... даму процессі осы аралықты қамтиды.
Тақырыптың зерттелу деңгейі. Диссертацияның теориялық ... ой ... ... Гегельдің, Гоббстың,
Канттың, Макиавеллидiң, Фейербахтың және ... ... ... барысында диссертант, сонымен қатар, мына ғалым-криминалистердің
еңбектеріне ... ... ... ... ... ... А.И. Долгова, К.Е. Игошев, В.Н. Кудрявцев,
Н.Ф. Кузнецова, С.Я. Лебедев, В.В. Лунеев, Г.М. Миньковский, А.Б. Сахаров,
Д.А. Шестаков және басқалар.
Сонымен ... ... ... ... А.Н. Ағыбаев,
Е.О. Алауханов, Т.К. Акимжанов, ... ... ... ... ... ... А.А. Смағұлов, Е.А. Онгарбаев, С.Е. Еркінов,
А.Ш. Ещанов, Г.Р. Рустемова, ... ... және ... ... ... Б.А. Тойлыбаев, Қ.Г. Габдулина, Б. Әбдікерімұлы,
Ә. Әбуов, А.Т. Құлсариева, ... А. ... ... ... ... Ғ. Жайлыбай, А. Әлімнің,
заманымыздың белгілі педагог-ғалымдары: ... ... және ... ... ... ... ... заңтану проблемалары және зерттеу тақырыбына қатысы бар өзге
ғылыми пәндер бойынша еңбектері пайдаланылды.
Диссертациялық зерттеудің мақсаты мен ... Бұл ... ... – жастар ортасындағы рухани және ... ... ... Жастардың құқық бұзуға бейім мінез-құлқының алдын алудың
теориялық және тәжірибелік ... ... ... ... ... ... ... мынадай міндеттерді
шешілуі тиіс:
– құқық бұзуға бейім мінез-құлықтың биологиялық негіздерін зерделеу;
– құқық бұзуға бейім мінез-құлыққа әсер ететін ... ... ... бейім мінез-құлықтың түрлері бойынша талдау және олардың
ары қарай даму үрдістерін ... ... ... ... ... ... мінез-құлқының
алдын алудағы гуманитарлық және дұрыс бағыттарының ерекшеліктерін зерттеу
және оларды ... ... ... ... алудың негізгі тәсілдерін анықтау;
– құқық бұзушылыққа тікелей және сақтандырып ықпал етуді жетілдіруге
бағытталған ұсыныстар мен әдістемелік ... ... және ... ... үрдістің оларды қайта тәрбиелеудегі әдістері ... ... ... ... ... ... ... жағдайын,
құрылымын және ... ... ... ... ... аспектілерін реттейтін бұрынғы және ... ... ... мен ... ... ... сот ... материалдары. Адам (оның ішінде құқық бұзушы
адам) тіршілік ететін әлеуметтік тәжірибе саласы, оның әлеуметтік ... ... ... ғылыми тұжырымдары мен
Қазақстан ... ... ... ... ... ... арасындағы қылмыстардың салыстырғандағы үрдісі
оның ерекшеліктері мен детерминанттары, қылмыстың ... ... ... ... жеке басы, қылмыстардың алдын алатын құқық-қорғау
органдары мен басқа субъектілердің қызметі.
Қорғауға ұсынылған диссертацияның негізгі тұжырымдары:
1. Криминологиядағы биоәлеуметтік ...... ... ... ... ... мен психикалық өзгерістердің
(ынта мен құмарлықтың) сыртқы жағдайлармен өзара әрекеттестігі
бар бағыт.
2. Қоғамдағы ... ... ... ... ... ғана емес, адамның рухани
және өнегелік жағын ... ... ... ... ... (физикалық) дүниенің құбылысын түсіндіретін
себептілік – жеке және ... ... ... ... ол ... Адамның мінез-құлқын психикалық талпыныс (себептер) анықтайды,
бірақ шешім қабылдау барысында адамның ырқы (ерік бостандығы)
негізгі рөл атқарады. Ал, ерік ... ... есі ... және ... себеп болған нақты жағдай адамды
жауапкершіліктен босатуға негіз болып табылады.
5. Қоғам өміріндегі ... ... ... мен ... ... ... жағдайы (жұмыссыздық, кедейшілік және
т.б.) психикаға тікелей әсер етеді (ашу, ыза, кек ... Бұл ... ... ... ... ... ... себеп болмайды. Сондықтан, ... ... жеке ... ... ... ... жеке ... деп аталатын криминологиялық санат
«қоғамдық қатынастар жиынтығын» береді. Ол ... ... егу (бұл – ... ... жеке ... сақтандыру
шарасы) арқылы жүзеге асырылады.
7. Ұлттың рухы, имандылығы – діни ... ... ... ... оның ... қазіргі тәжірибе
тұжырымдамасында көрініс табуы қажет. Онда отбасын нығайтуға,
мектептегі ... және ... ... ... жастар тәрбиесінің деңгейін көтеруге және
олардың ... ... ... ... ... ... «Жарлы отбасындағы балалардың денсаулығын қорғау
туралы», «Жас отбасына медициналық-санитарлық көмек туралы»,
«Азаматтардың қалпына ... ... ... ... қажет екендігі жайында ұсыныстар; кәмелетке толмаған
құқық бұзушыларды, мектеп оқушыларын құқықтық ... ... ... ... ... ... олардың диагностикалық әңгіме
жүргізуі үшін даярланған әдістемелік ... ... ... ... ... ... ... және оның тұлға
ретіндегі, биологиялық және әлеуметтік нысан ... ... ... ... ... ... жасау болып
табылады. Себебі, материалдық дүниедегі қылмыстарды түсіндіретін ... ұғым ... ... ... ... да) мінез-құлықта мүлде жоқ
(әйтпегенде, барлығы алдын ала ... ... еді). ... ... бейім
мінез-құлықтың түп-тамырында ырық еркіндігі жатыр, ол еркіндігін адам кейде
(көбіне) ойланбай (пайымдамай) көрсетеді. Оның ... ... ... ... зор, ... оны ары ... ... Адамның жеке басын, оның мінез-құлқының нысандарын, өмір тіршілігі
мен тәрбиесінің ... ... ... ... және ... және де оның ... ... табатын нақты жағдайды бөлек-бөлек
қарастыру мүмкін емес. Ал ... ... ... ... ... криминологиялық ғылым қылмыс жасаған адамды өз ақыл-ойын,
ойластырылған іс-әрекетін басшылыққа ... ... адам деп ... ал іс жүзінде олай емес. Себебі «саналы» деген ақылға қонымды,
ал «санасыз» дегенді ... ... ... істелген әрекет деп санау
керек. Осыдан барып, адам қылмысты кейде нақты ұғынып, еркімен жасаса ... ... ... ... ... ... шығады.
Үшіншіден, криминологиядағы қарама-қайшы тұжырымдаманың үзілді-
кесілділігі мен біржақтылығын жоюға ... ... Оның ... және әлеуметтік (социологиялық) ... ... ... ... өз ... бөлекше қарауға тырысады. Әрине
әртүрлі тұжырымдамалардың өзара қиылысатын, жанасатын ... да ... ... ... ... ... ... мәдени-
тәрбие және ұйымдық-басқару саласындағы, құқық бұзуға жағдай ... ... ... ... деңгейде талданған,
бөлініп алынған және топтастырылған. Ал жастардың тобын құрайтын өзінше
бөлек ... ... ... ... ерекше деңгейде
бөлініп алынған. Жастар ортасында жиі ... ... ... ... ... ... Соңғы он жылдықтар ішінде
алғашқы рет студенттер ортасына назар ... ... ол ... ... ... құндылықтың бағасыздануы нәтижесінде келеңсіз үрдіс бой
көтере бастады. Соған байланысты криминогендік ... ... ... және ... ... ... ... ұсыныстар
даярланды. Ол жеткіншек ұрпақты ... ... ... өз көмегін тигізуі тиіс. Сонымен қатар алғашқы да, ... ... ... ... негізгі бағыттарын қарастыра отырып
(криминологиялық бағыттар), ішкі істер органдарының КТІБ ... ... ... ... ... ... жасалды.
Зерттеудің теориялық және тәжірибелік маңыздылығы. Бұл диссертациялық
зерттеудің теориялық маңыздылығы, оның жалпы ... ... ... нәтижелер криминологиялық ғылымның дамуына ... үлес ... олар ... ... ... мінез-құлықтың себептілігі және оның алдын
алуға қатысты ... ... ... толықтырады.
Диссертациялық зерттеудің тәжірибелік маңыздылығы, бұл жұмыста
келтірілген ережелер, қорытындылар, ... және ... заң ... ... рухани және өнегелік тәрбиелеу, қылмыстың алдын алу
жұмыстарының тиімділігін арттыру ... ... ... оқу
курсын және кәмелетке толмағандардың істер жөніндегі бөлім қызметкерлерінің
біліктілігін көтеруге арналған ... ... ... ... ... және ... негіздері. Диссертациялық
зерттеудің негізі ғылыми теориялар мен тәжірибенің өзара ... ... ... ... және ... ... ... талаптарды анықтайтын философиялық ілімдер жүйесі болып табылады.
Салыстырмалы-тарихи, салыстырмалы-құқықтық талдау әдістері. ... ... ... ... ... ... және
этникалық-педагогикалық идеялар интерпретациясы қолданылған.
– формальды-логикалық, оның мәнісі – қылмыстың алдын алудың
жас адамдарға ... ... ... белгілерін жан-жақты талдауда;
– статистикалық, ол жас адамдарға жасаған қылмыстар ... ... ... және ... ... ... – Оңтүстік Қазақстан облысындағы жас
адамдарға жасаған қылмыстар туралы ... ... және ... ... ... ішінара
зерделеу;
– сұхбаттасу – зорлықшыл қылмыс жасаудың ... ... ... ... жас адамдар құқық
бұзушылармен ... ... ... ішкі істер органдары
қызметкерлерінен жауап алу арқылы сараптық баға беру.
Жоғарыда ... ... ... ... бұл ... ... ... қарастырылған проблеманы қозғайтын нормативтік
көздерді де қамтиды.
Диссертациялық зерттеудің эмпирикалық базасын 2000-2008 жылдары Алматы
қаласындағы қылмыстылықтың, әкімшілік құқық бұзушылықтың ... ... ... ішкі ... ... ... ... істер
жөніндегі бөлім қызметін сипаттайтын қылмыстық және ... ... ... 17-23 ... 175 студенттен және
кәмелетке толмай қылмыс жасаған 16-17 жасар кәмелетке ... ... ... ... ... 96 ... ... сауалнама жасалынды.
Сонымен қатар зерттеудің эмпирикалық базасы білімнің басқа салаларындағы
мамандардың да, оның ішінде криминологтардың да ... ... ... басылымдарда жарияланған ... ... де ... ... ... ... Жүргізілген зерттеудің негізгі
нәтижелері, теоретикалық ... ... ... ... ... мен ... Д.А. Қонаев атындағы Универитетінің
қылмыстық құқық, криминалистика және құқық қорғау қызметі кафедрасындағы
талқылау барысында ... ... ... жұмысының негізгі теориялық қағидалары мен
тұжырымдары келесі ғылыми ... ... ... ... ... алды: «Теоретические и практические ... ... в ... ... органов и институтов
гражданского общества: международный опыт и ... ... атты ... ... конференцияда (Алматы қ.:
Қазақстан криминологиялық ассоциация, ... ... ... ... и ... подготовки кадров»: атты
халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияда (Костанай қ.: ... ӘМ ҚАЖК ... заң ... ... ... правовой грамотности граждан в условиях развития правового
государства и демократизации ... атты ... ... (Алматы қ.: Д.А. Қонаев ... ... ... ... ... с преступностью на современном этапе» атты
халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияда ... қ.: ... ІІМ ... ... ... ... ... және ұсыныстары
Қазақстан Республикасы ІІМ Академиясының оқу үрдісіне ендірілді.
Жұмыстың құрылымы мен көлемі. Диссертация ... ... ... ... мақсаты мен міндетіне және оның көлеміне сәйкес келеді.
Жұмыс кіріспеден, екі бөлімнен, алты бөлімшеден және қорытындыдан, ... ... ... ... мен ... тұрады.
Жұмыстың негізгі мазмұны
Кіріспеде диссертацияның өзектілігі, зерттелу деңгейі, мақсаты ... ... ... ... ... негізгі тұжырымдар,
зерттеу жұмысының ғылыми жаңалығы, оның ... және ... ... ... сыннан өтуі, диссертациялық жұмыстың көлемі
мен құрылымы туралы деректер көрсетілген.
Бірінші бөлім «Құқық бұзуға бейім ... ... ... деп ... Ол екі бөлімшеден тұрады.
«Құқық бұзуға бейім мінез-құлықтың қалыптасуының биологиялық негіздері»
деп аталатын бірінші ... ... ... ... қалыптасу және
оның тарихы мен пайда болуына әсер ететін негізгі себептер мен тетіктері,
сонымен қатар адам дамуындағы ... ... ... және ... ... ... тәні туғаннан бастап қартайғанға дейін ұдайы өзгереді, сол
сияқты мінез-құлық та ... ... да бір ... ... ... ... пен тән дамуы өзара тығыз байланысты және ... ... ... едәуір сәйкес келеді. Сондықтан, адамның мінез-
құлқына табиғат пен орта ... ... ...... ... да ... ... қанында бар болса, ол ортаның әсерінен не артады, не
кемиді деген ұғым орынды, – деп есептейміз. Яғни, адам ... ... ... қилы процесінде биологиялық және әлеуметтік факторлар араласады, ой ... ... ішкі ... мен ... ... ... Бұл ... ағымына
қоршаған ортаның әсері зор, сонымен қатар оның әр адам үшін өзіндік сипаты
бар. Осы арқылы даму ... ... ... Ал, адамның дамуы
(биологиялық және әлеуметтік) – әлеуметтік ортада да, ... өз ... ... ... факторлар әсер ететін күрделі, ұзақ және қайшылықты процесс.
Адам дамуының ... ... ... ... қызметтегі,
оның қоршаған әлемге көзқарасындағы сапалық өзгерістерді – даму, ал өнеге,
рух өзгерісін – адамның қалыптасуы деп ... ... ... ... зерттеу жұмысында адам дамуындағы және оның дұрыс
тәрбиеленуіндегі ... ... ролі мен орны және ... ... ... жасауға итермелейтін негізгі факторлар
көрсетіледі.
Криминологиялық ғылым да ... өмiр бойы ... ... ... ... ... тарихи және
эволюциялық факторлардың жиынтықтарынан туындаған ықпалының нәтижесі ... ... ... кезде ғана байланыс арта түседі – деп ... ... ... ... ... адамның қылмыстық
мінез-құлқының тетігінде биологиялық қасиеттер мынадай түрде көрініс тапты:
а) қылмыскердің шыққан тегіне, содан ... ... оның ... ... ... ... ... яғни бойға біткен қасиетінің
дамуын анықтайды; ... ... ... ... тұлғаға әсер етеді;
в) тәрбие табиғи даму процесін тек ғана ... не ... ... ... әсер ... ... 1) адам ... биологиялық тұлға
болып келеді, ... ... өз ... ... өзі ... ... ... әлеуметтенеді; 2) орта – адамның қалыптасуының
басты факторы; 3) ... орта ... ... ... енгізуге тиіс; 4)
даму деңгейі ... ... ... адамның биологиялық кейпі соғұрлым айқын
көрінеді. Бірақ, «шыққан тектің жамандығы», физиологиялық немесе психикалық
ауытқулар, қылмыстылықтың дамуында шешуші рөл ... ... ... ... ... ... ал ... факторлар адам
өмірінің әлеуметтік негіздерінің туындысы ғана болады [1, б. 106].
Сонымен ... ... ... ... ... қалыптасуына азаматтық
тәрбиенің орны өте үлкендігі жұмыста ... ... ... ... әр адамның қоғамдағы ... ... ... ... ролі сөз ... ... ... көтерудің арқасында төмендегідей
жетістіктерге қол жеткізуге болады: азаматшылық идеяларын ... ... ... жасалады; азаматтар өз араларындағы
міндеттерді мойындайтын болады; тату өмір ... ... ... ... әдеттері мен әрекеттерінде, ниеттері мен
қалауларында да астамшылыққа бармауға үйренеді; басқалар мүддесін ... ... ... ... қоғамдағы бейбітшілік, өзара
түсіністік, ымырашылдық пен тәртіптілік сақтау үшін ... ... ... ... ... бақылау мен қадағалау жүргізуге
бейімделеді.
Жұмыста агрессияның пайда болуы, оның ... ... ... ... ... пайда болуы туралы, адам ... ... ... ... ... ... тұжырымдаманың, адамның құқық бұзуға бейім мінез-құлқының
тетігі мен психикалық өзгерістердің ... мен ... ... өзара әрекеттестігі бар бағыт екендігі дәлелденеді: 1) адамның
құқық бұзуға бейім мінез-құлқын психологтармен, ... ... ... ... зор ... биология ғылымының жетістіктерін
де пайдаланған жөн; 2) адамның құқық бұзуға бейім мінез-құлық көрсетуіне,
негізінен, биологиялық факторлар ... ... ... ... кейбір криминологтардың пікірінше) себеп болады, олардың ең негізгісі –
агрессия, ал ол қалыпты шамада ешқандай теріс ... алып ... ... бұл ... ... ... ... ахуалға
қарай ушығуы мүмкін. Мысалы, жұмыссыздық, мұқтаждық, ешқайда қажет болмай
қалу, әлеуметтік дәрменсіздік, тіршілік деңгейінің ... ... ... ... ... ... әсер етеді, агрессивтігін
көтереді, қылмысқа итермелейді; 3) жастар бойындағы ... ... ... ... ... ... ... қатыгездік, ата-
ананың арасындағы өзара ... ... ... агрессивтік мінез көрсетуі, өмір құндылықтарының бұрмалануы және
т.б. қатты әсер етеді; 4) агрессивтік (биологиялық) деңгейінің ... ... ... ... Сондықтан да мемлекет
әлеуметтік-экономикалық саясатқа көбірек ... ... ... ... ... ... ... керек. Жас ұрпақты сөзбен, уәдемен алдамай,
нақты істерді жүзеге ... ... ... ... ... ... құю, ... эстетикалық және этикалық сезімдерге
баулу – агрессияны ... ... бір ... 5) ... ғылымының
тұжырымына сүйенсек, жануарлар өздерінің агрессивтік әрекетін туыстарына
қарсы мақсатсыз жасамайды ... ... ... ... ешнәрсе өлтірмейді.
Ал, адам қылығы мүлде басқа, бәлкім ол оның ... ... ... ақыл оған өз ... ... ... толығырақ қанағаттандыруға
болатындығын көрсететін болу керек. 6) жабайы аңдарда табиғи ... ... ішкі ... мен ... жағдайлары арасында қақтығыс
болмайды, яғни оның ішкі ... ... ... ... ... да ... болады. Ал адамның жоғарғы интеллекті, оның мәдени ... ... ... ... ... ... етіп, туыстарынан бөлек,
жеке өз тірлігін жасауға, бөлініп шығуға ... ... Бұл ... ... ... ... күшейтті. Автор, осы және басқа
да ... ... ... ... ... қарсы мінез-құлқына
түсініктеме беруге болатындығын көрсетті.
«Құқық бұзуға ... ... ... ... ... ... ... зерттеу жұмысының бірінші бөлімінің ... ... Бұл ... әр адам үшін, әлеуметтік ұстанымның
маңыздылығы аса қажет екендігі, әлеуметтік ұстаным арқылы, ... ... ... із ... бір ... ... ал екінші бір қасиетін жойып
жіберуге ... ... егер ... толмағанның қалыптасуы, негізінен, бейресми
демалу топтарының арасында жүзеге ... онда оның ... ... үшін маңызды қасиеттер дамиды. Ол адамдармен тез сөз
табысады, ... ... ... ... ... және т.б. Сонымен
қатар, олардаға ... ... ... ... ... ... және ... да әсер етеді. 1) жеке бастың айналасындағылардың
құқыққа қарсы және бейморальдық іс-қимылдары жағдайында қалыптасуы (отбасы,
жолдастары); 2) ... ... ... мен ... ... жүйесі ықпал етудің заңда белгіленген шараларын қабылдағаннан
кейін де қайталануын қоймаған; 3) адамның қоғамдағы орнын; 4) өз ... ... ... ... ... ... пайдалану; қылмыс жасау жағдайындағы белсенділік ... ... ... және ... ... бұл жерде автор әлеуметтік ұстанымның маңыздылығын аша
келе, криминология ғылымында ... ... ... ситуациялық типтермен байланыстыра отырып, әлеуметтік жағдай
мен адамның жеке басының өзара әрекеттестігінің сипаты осы ... ... ... ... ... ... ... табылатындығын ашық
айтады. Мысалы, дәйекті-криминогендік тип тармағының, мораль және құқық
нормалары ұдайы бұзылатын микроортада қалыптасатындығын, ... ... ... ... және оған ... тұрақты қоғамға қарсы
көзқарасы, әлеуметтік мақсаты, ... ... ... ... адамдар
қылмыс жасау жағдайында белсенділік танытатындығын; бұл типтің өкілдері
нақты ортаны өз ... ... ... ... тип тармағының, мораль нормаларын бұзумен
және қылмыстық сипатта емес құқық бұзушылық ... ... ... ... ... орындамаумен сипатталатындығын; қарама-қайшы
микроортада қалыптасады және әрекет ететіндігін; ... ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық, өнегелік және құқықтық
ситуациясына ... ... ... ... басқа адамдармен қақтығыс,
т.б.) екендігін; бұл жерде адамның жеке басының сипаттамасы мен әлеуметтік
орта сипаттамасы арасындағы өзара ... ... ... табылатындығын;
Мұндай адамды қылмыстылыққа оның микроортасы, соған дейінгі өмір салты алып
келеді, ал ... ... оның ... ... ... ... тип ... адамның санасы мен іс-қимылындағы, оның
микроортасындағы өнегесіздік элементтері, егер бола қалған күннің ... ғана ... ... орта мен ... жеке ... ... оның ішінде адамның оған даярлықсыздығы жағдайында өзара дұрыс
әрекеттеспеуі де ... ... рөл ... бұл тип ... қылмысты сол адамның кінәсінен туындамаған, ол қылмысты кездейсоқ
жағдайда жасайтындығын; аталған адамның (кездейсоқ қылмыскерге қарағанда)
бұл ... ... және ... ... ... ... ... қылмыстық
іс-қимылын ақтай алатындығын жұмыста тағы да нақтылап атап өтті.
Жұмыста, сонымен қатар бұрынғы кәмелетке толмаған қылмыскерлерге 10-20
жылдан кейін ... ... ... ... ... тип ... өкілдерінің 72% рецидивистер ...... ... ... жезөкшелер) қатарына
қосылғандығы, жұбайы, ата-анасы, ... ... ... ... ... ... ... қылмысқа бармағандар енжар түзелгендігі, ал өз
ықтиярымен құқық бұзуға бармағандар – тез ... ... ... ... ... ... ... болғандығы көрсетіледі.
Сонымен қатар, құқық бұзуға бейім мінез-құлыққа әсер ... ... ... ... ... ... мәдени-тәрбие
салаларында, сондай-ақ әлеуметтік қатынастар саласында көруге ... ... ... ол: жұмыссыздық, дағдарыс, өндіру мен тұтыну
арасындағы қайшылық, еңбек түрлері, нысандары және ... ... ... ... ету ... ... және т.б.
Саяси салада: сыбайлас ... ... пен ... ... ... ... мен оны жүзеге асырудағы қайшылықтар;
заңдылық пен құқық тәртібін қамтамасыз етудегі қайшылықтар және ... ... ... ... ... ... ... күнкөріс мөлшерінің аздығы; жастардың ... ... ... ... елді мекендердегі (қала-ауыл, орталық-шалғай) тұрмыс
жағдайының бірдей еместігі және т.б.
Идеологиялық салада: білім беру және ... ... ... қоғамдық сана мен жеке адам санасы арасындағы
қайшылықтар; қоғам ... ... ... төмендігі; әртүрлі діндер
арасындағы алшақтық және т.б.
Мәдени-тәрбие саласында: білімділіктің, ғылымның, кәсіби іскерліктің
беделінің түсуі; құндылық ... ... ... қолдау таппаған
мәдениеттің, ғылымның, өнердің коммерциялануы; ... ... ... ... ... ... оларға жағдай
тудыру; қасақана қылмыс үшін жауапқа тартылуды, соттылықты ұятқа санамау
және т.б.
Осы ... орай ... ... ... ... ... тоқтала
келе, елдің экономикалық жағдайының ... ... ... ... ... және ... сипаттағы келеңсіз процестер орын
алды, әлеуметтік институт болып табылатын отбасының ... ... ... мен ... ... ... ... реформа
кезінде Қазақстан халқының өмір деңгейі 30%-қа ... ... да ... емес еді), ... ең ... ... мөлшерінен аз отбасылар саны
көбейді. Қазіргі кезде ... 10%-на ... ... отбасыларында
тұратындығы айтылады. Бұл мән-жайлар жасөспірімдердің мінез-құлқының дұрыс
қалыптаспауына, ақыл-естерінің ауытқуларының пайда болуына әсер етіп ... ... ... ... ... ... ... 2006 жылдың өзінде жүйке-психикалық ауру балалардың
саны артып, 45% құрап ... Ал, ... ... ... ... қызмет көрсетудің көлемі ұдайы азаюда. Төлемақының
көтерілуінен ондай қызмет көрсетуді ... ... ... ... ... ... ... өздері қызығатын клубтарға, спорт
секцияларына ... ... ... демалу, сауықтыру орындарында
емделу мүмкіндігінен айырылды. Нәтижесінде олардың қолы бос ... ... ала ... ... ... ... «бос
уақыттағы қылмыстылық» термині пайда болды. Криминологиялық зерттеулерге
сүйенсек, барлық «бос уақыттағы» құқық бұзушылықтың 80%-нан ... 16 ... 24 ... ... ... ... ... әлеуметтік қауқарсыздығы,
әдепсіз өмір салты, маскүнемдік, әсіресе әйелдердің ішімдікке салынуы
балалардың қауіпті ортаға түсу ... ... ... ... ... ... ... 23 мыңдай іс қарайды екен. Қамқоршы ... ... іс ... ... Республикасы ІІМ есебіне жүгінсек, соңғы 6
жыл көлемінде Республика ... ... 42%-ын ... ... ... сондай-ақ мектепке дейінгі мекемелерде, ... ... ... мен ... ... ... ... балаларға қатыгездік көрсету, ар-намысын таптау, психикалық
және тәндік зорлық-зомбылық жасау жиі кездеседі (барлық балалар ... ... ... ... Қатыгездікке шыдай алмай жылына 2 мыңдай
бала өзіне өзі қол ... 30 ... ... өз ... 6 мыңдайы балалар
үйінен және мектеп-интернаттардан кетіп қалады. Шамамен 5-7 мың ... ... ... ... Ішкі ... органдары жыл сайын 5
мыңнан аса балаға іздеу жариялайды. Балалардың жүріс-тұрысын ата-аналардың
бақыламауы, ... өз ... ... нені қызықтайтынын, қалай
оқитындығын білмеу және т.б. ... ... ... алғанда
«қиын» баланың қалыптасуына жағдай тудырады, ол алғашында ұсақтан ... ... ... ... ... ... ұрлық және т.б.), кейін
елеулі құқық бұзушылыққа барады. Ішкі істер органдарының ... ... ... ... алдын алу міндеті жүктелген бөлімшелердің
жұмысындағы кемшіліктер мен қателіктер. Бұл, ең ... ішкі ... ... ... істері жөніндегі бөлімшелердің құқық
бұзушы жасөспірімдерді, қолайсыз отбасыларын дер кезінде анықтау жұмыстарын
ұйымдастырудағы кемшіліктер; ... ... ... ... ... ... тез ашып, жастардың ... ... ... ... орын алып ... ... ... толмағандардың
құқық бұзушылығын ерте бастан болдырмауға бағытталған іс-шараларды
жоспарлаудағы кемшіліктер; ішкі ... ... ... ... ... ... ... байланысының нашарлығы. Беделі бар
қылмыскерлерге еліктеу, солардай болуға ұмтылу, олардың өмір салтына ... ... ... ... теріс ықпалын
тигізетіндіндігі жұмыста ашық айтылады.
Сонымен ... ... ... ... ... ... ... жерге қарағанда қалалық жерлерде 2 есе көп жасалынады екендігі, оған
мынадай жағдайлар әсер ететіндігі көрсетілген: 1) ... ... ... жұмыста болғандықтан ата-аналардың баланың жүріс-тұрысын
бақылай алмауы; 2) ... ... ... ... ал ... ... – жастарды қылмыстық әрекетке тарту; 3) ... ... жат ... өзара байланысу, топқа бірігу мүмкіндіктері зор; 4)
кәмелетке толмағандардың ... ... таса ... уақыт өткізуге
мүмкіндік табуы; 5) тұрған жерді тез ауыстырып, сол қала аумағында ... оңай ... салу ... 6) ... жері мен бос ... ... ... алшақтығы, мұндай жағдай әсіресе отбасылар бір жерден екінші
орынға жаппай көшкенде болады, ... бос ... ... ... ... ... ... материалдық қаражатты қылмыстық жолмен табу
оңай; 8) қалада жастарды ... ... ... ... жеткілікті;
9) ауыл жастары сияқты табиғатқа жақын ... ... ... аяушылық сезімі жақсы қалыптаспайды; 10) ауылдағы сияқты емес,
төңірегіндегілердің пікірімен онша ... ... ... қалада
кәмелетке толмағандардың бос уақытты өткізуі көп шығынды ... ... ... ... демалу орындарының болмауы құқыққа қарсы ... алып ... ... бүгінгі таңда елімізде әлеуметтік жағдайды арттыру
басты мақсат екендігі, қоғам өміріндегі келеңсіз ... ... ... жеке басының әлеуметтік жағдайы (жұмыссыздық, кедейшілік және ... ... әсер ... (ашу, ыза, кек пайда болады). Бұл нақты мән-
жайлар адамға теріс ықпал ... ... ... ... ... ... ... жеке басымен тығыз байланыстылығы
дәлелденген.
Диссертацияның «Жастардың ... ... ... мінез-құлықтарын түрлері
бойынша талдау» бірінші бөлімнің үшінші бөлімшесінде ... ... жас ... ... бұзуға бейім мінез-құлықтары түрлері
бойынша талданған.
Қылмыстылықтың ... ... ... ... ... күрделі, жүйелік-құрылымдық әлеуметтік құбылыс ретінде
бүтіндігін, оның әрбір ... ... ... ... мен
өзара әрекеттестігін әрқашанда есте сақтау керек. Дәл осы ... ... ... ... ... ... және оның
өзіндік детерминологиясының нақты тетіктерін ашуға ... ... ... және ... ... ... сипаттамасы қаралады. Олардың кейбіреулері жиі кездеседі
және олар жалпы қылмыстылыққа елеулі ықпал етеді. Ал кейбіреулері аса ... да, не ... аса ... не едәуір ерекшеліктерге ие.
Қылмыстылықтың жекелеген түрлерінің детерминациясы мен себептілігі, айта
келгенде, ... ... ... олар үшін ... ... және
процестермен анықталатынын ескеру керек. Бұл процестер мен ... ... ... қылмыстылықтың сан қилы түрлерін тудыруы
мүмкін. Мысалы, адам өлтіру, әйел зорлау, ұрлық ... ... ... ... ... ... ... және басқалардан өзгеше. Қылмыстылықтың жекелеген түрлерінің
криминологиялық маңыздылыққа ие ... ...... ... және нақты тәсілдерді қамтамасыз етпеу деген сөз. Сонымен қатар,
қылмысты жасаудағы қылмыскердің мінез құлқын да жетік талдап өту аса ... жас ... оның ... ... ... жағдайына
қарай. Мысалы, кіші және ересек жастағы ... ... ... көп және ол аралықты бозбалалық шаққа өту кезеңі ... ... 11 мен 15 жас ... ... әлеуметтік
тәжірибенің жетімсіздігі, жоғары сезімдік, қозғыштық, еліктеуге бейімділік,
көзқарасы мен мінез-құлқындағы қарама-қайшылық пен тұрақсыздық, ... ... ... сырт ... ... көріну ниеті тән. Олар
тіпті өзін ересек етіп көрсету үшін жұрт ... ... ... ... ... ұрысқа араласуға дайын. Ондай балалардың ... ... ... ... ... өз бетінше, үлкендердің
келісімінсіз шешуге ... ... ... ... өзінше бір жұмысқа
тұру, өзінің жеке ... ... ... немесе басқа зат сатып алу). ... ... ... аттаған 11 жастағы бала мен бозбалалық
кезеңге ауыса бастаған 15 ... ... ... және ... ал ... ... ... сана тұрғысынан ерекшеленетінін,
аңғаруға болады. Кіші жастағы жасөспірімдік ... ол ... ... ... көшу мерзімінде бала ағзасының мінез-құлық, әрекетіне белгілі бір
дәрежеде ... ... ... ... ... ... Бұл ... бала мінез-құлқында көріне бастайтын өзгерістерге байланысты
дисгармония (үйлесімсіздік) кезең деп ... ... Міне ... ... ... алдын алуда үлкен жетістіктерге жетуге болатындығы
көрсетіледі.
Диссертациялық жұмыстың екінші ... «Жас ... ... ... ... алдын алудың негізгі ... деп ... ... ... ... ... бөлімшесінде құқық бұзуға
бейім мінез-құлықтың қалыптасуының алдын алудағы этикалық ... Бұл ... ... ... және ... адам тәрбиелеудегі
маңыздылығы көрсетіледі.
Этика (грек. ethika, ethos – әдеп, өнегелік мінез) – өнегелік, мораль
туралы ілім [2, б. 114]. ... ... ... ... және ... қамтиды. Біріншісі игілік, ізгілік, қастандық және т.б. туралы
мәселелерді зерттейді, ... ... ... ... ... ... ... мінез-құлықтың жақсы екендігін, өмірде қандай мән
бар екендігін көрсетеді. Этика бағыттары арқылы ... ... ... ... мүмкіндіктер туады. Оның бір ... – дін ... ... ... бар жерде дін болады, бірақ ... ... сол ... ... сол ... ... ... бірден
дұрыс әсер ете алмайды. Бүгінгі таңда Қазақстан Республикасында көптеген
діни ағымдар, діни ... ... ... Олар біздің жастарымызды қандай
жолға бағыттайтыны белгісіз. Сондықтан ... ... ... құқық
бұзбауының, адаспаудың негізгі бағыты ол діни ... ... жас ... діни ... ... ... қылмысқа, құқық бұзуға
бармайды. Ол үшін жастармен тікелей ... ... ... мен ... діни сауатты болуы шарт. Мысалы, дінге мысал ... ... ... ... қоғамда исламдық мораль нормалары мен мінез-құлықтың
этикалық ережелері ... ... ... және ... заңдарын
сақтау рухани-өнегелілігі жоғары адамды қалыптастыруда оң нәтиже бере
алады. Ислам өз көрінісін ... және ... ... ұғымдар мен
түсініктерден, моральдық нормалардың жиынтығынан табады. Құранда ол туралы
нақты жазып ... Ол, ... ... ... және сана-сезімдік
мәселелерін дін ғана біржола шеше алады, ол ... ... ... ... ... қасиеттерді баулиды, адамды қоғам мен
мемлекеттің ешқашан ... ... ... және оның деңгейінен
жоғары көтерілуге үйретеді. Ислам этикасының нормалары ұтымды ақыл-оймен
және адам интеллектісімен сәйкес ... Егер ... ... ... ... ойға ... ... істей беруге болады деп санау адамның
азғындауына алып ... ... да ... ... ... ... ... өнегелік негізге сүйену керек, содан ғана мәдениет,
тәрбие, білім дәні өсіп ... ... ... мұсылман дінін ұстанатын
адам үшін сондай негіз болып табылады.
Диссертациялық жұмыстың ... ... ... ... «Жас
адамдардың құқық бұзуға бейім мінез-құлықтың алдын алудың педагогикалық
бағыттары» ... ... ... автор криминология ғылымының этика ғылымымен ғана емес,
педагогикамен де бірігуге тиіс екендігін, себебі психология, ... және сол ... ... ... заңды бұзушы адамдарды азайту
үшін не істеу керек? деген сұраққа жауап бере алмайтындығын ... ... ... ... ... ... генезисін
толық аша алмайтындығын, оны тек гуманитарлық ғылым, оның ішінде педагогика
ғылым ғана бере алатындығы ... ...... ... ... сөз ...... жетектеу» деген мағына береді екен.
Тәрбиелеудің, білім берудің және оқытудың заңдылықтары туралы ... ... және ... ... ... ол ... ... білім жүйесіне
айналды, ал тәжірибе көптеген ұрпақтарды тәрбиелеп және оқытып ... ... ... ... өз қожасының баласын мектепке ... ... ... кезінде және одан тысқары жерде балаға қызмет көрсететін ... деп ... ... дамыған сайын педагогтың рөлі едәуір өзгеріп, ол
басқаша ұғымға ие болды, ол баланы оқытудың, жан-жақты ... ... ... ... [3, б. ... ... тәрбиелеуде патриотизмнің және қазақ тұрмысындағы
жастарды тәрбиелеудің жолдары мен амалдары ... ... ... ... ... ұлы ... ардақтайтын моральдық
құндылықтарының ішінде отансүйгіштік рух жетекші орын ... ... ... ... ... мен ... түркі халқының патриоттық
тарихы және өсіп келе жатқан ұрпақты ерлік дәстүрінде ... ... ... қағанның кеңесшісі Тоныкөк үшін халық пен Отан ... ... ... ... «Бүкіл түркі халқына Қарулы жау
келтірмедім, Атты әскер жолатпадым. ... ... ... ел ... Халқымыз
қайта халық болды», – деген жолдардан ... ... зор ... ... ... ... Ал қазіргі таңда, оның бірден бір жолы білім.
Білім алудың негізгі жолы – оқу, ол ... ... ... ... Қазіргі кезде 3,8 млн адам оқумен қамтылған: 400 мыңы – мектепке
дейінгі балалар, 2,1 млн – мектеп, училище ... 200 мың – ... ... ... 3 мыңнан аса – ЖОО студенттері. Ол үшін, қандай болмасын
заң халықтың тәжірибесінен бастау алып соның ... ... ... ... ... ... ғана қабылдауға заң іске асырылса,
құқық бұзылмайды.
Құқықтық тәрбиеде қолданатын, ескеретін жай қазақ үшін заң – ... ... өзі ... ... ... өмір ... Сондықтан болашақ
заңгерлер, педагогтар халықпен, оның ішінде жастар мен құқықтық тәрбие
жүргізілгенде өз халқының ... бойы ... ... ... бойына
сіңіре, оны бүгінгі талапқа сай кәсіби қызметінде пайдаланса, құқықтық
тәрбиенің маңызы арта ... Бұл – ... ... ... мінез-құлықтың
қалыптасуындағы негізгі тәрбиелік жолы.
Сонымен қатар, жұмыста Қазақстан Республикасында әлі ... ... ... ... жоқ ... айтылады. Коммунистік
режим келмеске кетті, ал ғалымдар 17 жыл бойы ... ... да ... жоқ. ... ... ... тұжырымдама жасалынуы тиіс.
Онда, ислам дінінің қоғамға беретін адамгершілік ... орны ... ... ... ... ... ... екінші бөлімінің үшінші бөлімшесі
«Құқық бұзуға бейім мінез-құлықтың ... ... ... ... аталады.
Бұл бөлімшеде, этика, ғылым ретінде, адамның өнегелі, дұрыс мінез-құлық
көрсетуі үшін біз не ... ... ... ... ... ... ғылымы жасалып жатқан қылмыстардың саны азаю үшін не істеу
керек деген мәселелер көтеріледі және ... ... жеке ... ықпал
етудің криминология ғылымы уағыздайтын әдістері мен амалдары қарастырылады.
Қылмыстылықтың алдын алу дегеніміз – бұл мемлекеттің, қоғамның, жеке
және ... ... ... жаңа ... тартылуына, жаңа
қылмыстық іс-әрекеттердің жасалуына, қоғамдық қатынастардың ары ... жол ... ... ... ... ... процесіне мақсатты ықпал етуі.
Сонымен қатар, кәмелетке толмаған құқық бұзушыларға ... ... ... ... мен тәсілдерін қарастырыла келе, оны қалыпқа
келтіруде кәмелетке толмағандардың істер жөніндегі бөлім қызметкерлерімен
бірге психолог-мамандардың, ... ... ... ... айтылады. Бұл жұмыстың ұтымдылығын арттыру үшін кәмелетке толмаған
құқық бұзушылардың, әсіресе дамуында қандай да бір ауытқушылық ... ... ... ... есепте тұратындары аз емес, жеке басын
зерделеуге арналған жаңа әдістемелік нұсқаулар керек ... сөз ... ... ... ... ... ... келесідей заңдар
қабылдануы керектігін атап кетті: «Жарлы ... ... ... ... ... Республикасы Заңы, онда ол балаларға тегін
медициналық қызмет көрсету, тек оқушыларды ғана ... ... ... да ... диспансерлеп тұру көзделсе; «Жас отбасына
медициналық-санитарлық көмек туралы» ... ... ... онда
отбасына, анаға және балаға көмек көрсетудің нақты нысандары көзделсе;
«Азаматтардың қалпына ... ... ... ... ... Заңы. Бұл заң актілері жас ұрпақтың денсаулығын ... ... ... ... ... сақтау үшін де керек: экологиялық ... ... ауыр ... жою, ... ... ... ... (оқу мекемесінің жанына ондай кәсіпорын
тұрғызуға тыйым салынатын кез келді), ауру, жарым-жан бала туудың ... ... т.б. ... орын ... Балалар мен жасөспірімдердің өздерінің тұратын
жерлеріндегі демалысын ұйымдастырудың бұрынғы ... ... ... ... әкімшілік мектептерге, тұрмыстық-коммуналдық
мекемелерге жан-жақты көмектесуі тиіс. Бұл ... ... де ... қарастырған жөн.
Қорытындыда жүргізілген диссертациялық зерттеулер нәтижесінде келесідей
негізгі қорытындылар ... ... ... ... биология
ғылымымен үйлесімін тапқан жағдайда ғана табысты дами алады, себебі оларды
ортақ мәселе – адам болмысын зерттеу ... ... тұр. ... ... кейпі криминогендік мінез-құлықтың: агрессияның,
қатыгездіктің, іш тарлықтың, сараңдықтың және т.б. негізінде жатыр. ... ... ... белгілі бір қолайсыз әлеуметтік жағдайларда үдеп,
керісінше, тәрбиелеу, оқыту, моральдық-өнегелік ... ... ол ... ... ... құқыққа қарсы мінез көрсетуінің басты себептері, негізінен,
биологиялық факторларда жатыр, олар әртүрлі желікпелік тудырады. ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық ахуалынан, ата-
ананың балаға қатыгездігінен, ата-ананың ... ... ... ... ... ... оған ... зорлық-
зомбылықтарынан шиеленісуі мүмкін.
Егер адамда (қоғамда да) агрессивтік, қатыгездік және ... ... ... ... ... онда ... қалыпты деңгейге
дейін төмендететін де мүмкіндік бар. Ондай мүмкіндік тәрбиелеуде, ... және ... ... ... жатыр.
Адамның желікпелік қасиеттерінің ішінен агрессивтіктің ерекше түрін –
«криминалдық агрессияны» бөліп ... ... бұл ... ... ... Себебі әлеуметтік биология және ... ... адам ... болуға тиісті табиғи инстинкт деп есептейді.
Қоғам өміріндегі әлеуметтік-экономикалық келеңсіз ... ... ... ... ... ... ... құқыққа қарсы мінез-құлықтың себептері бола
алмайды, олар тек адамның ондай мінез-құлқын ... оның ... ... ... жағдайлар ғана.
Әртүрлі жас санаттарының жалпы құқыққа қарсы мінез-құлқына сипат
беретін ортақ ... ... ... ... ... ... ... деңгейдегілер де бар. Мысалы, келеңсіз сипаттағы объективтік
жағдайлардың ... ... ... әлеуметтендіретін мән-жайлар
және қалада бар барлық ерекше ... ... ... ... ... барлық жастарға тән психикалық ауытқулар түрі үшінші деңгейді
құрайды (бірлі-жарым санат).
Сыртқы ... ... ... ... ... ... маңызды рөл атқарады. Адам болмысының ... ... ... ... жадының дамуын қарастырған (адамдар
тіршілігінің ұтымды-әлеуметтік ... оны ең ... ...... және ... ... Бұл ... адамда бойында
бірімен-бірі тығыз байланысқан. Адамдардың құқыққа қарсы мінез-құлықтары
сияқты, ... пен ... ... ... дұрыс болуын
қалыптастыра алмайды, ал онсыз адам да, ... да ... ... пен ... ... ... ... криминалдық жағдаймен
тікелей байланысты. Келеңсіз үрдістердің біртіндеп жинақталуы қоғамның,
әсіресе зиялылардың ... ... ... ... Мұны ... ... ... зерттеулері көрсетіп отыр. Мысалы, руханилық
деңгейді анықтауға және моральдық тиянақтың ... ... ...... 13,7%-ы ... ... ... өте анайы, дөрекі сөздермен жауап ... ... ... ... ... оралу керек екендігін ашық айтқан.
Ұлттық рухани және имандылық қасиеттерінің қайта жандануы исламдық
этикаға негізделуі тиіс, оның ... ... ... тәрбиелеудің
қазіргі тұжырымдамасында өз орнын алуы керек.
Қазіргі тәрбиедегі басты мәселелердің бірі – еркін тәрбие мен мәжбүрлеп
тәрбиелеудің ... ... ... адам бостандығының дәрежесіне
қарай тәрбие процесінде гуманистік және авторитарлық бағыттар ... ... ... адамды қоғамдық дамудың жоғарғы мақсаты және
құндылығы деп қарастырады, ал ... ... ... оның ... үлесіне қарай бағалайды. Яғни, тәрбиенің қазіргі тұжырымдамасы осы
екі бағытты ұстауы тиіс. Мысалы, авторитарлық бағыт, ... ... ... ... және олар үшін ... ... мекемелерде оқу
ұйымдастырғанда тиімді болар еді.
Сендіру әдісі шегінде авторитарлық ... ... ... тәсілдері, амалдары және құралдары қолданылады: криминалдық
ортадағы ... ... мен ... ... ... ... ... адамдарға еліктеуге болатындай келбет жасау; қандай да бір құқыққа
қарсы іс-әрекеттің теріс салдарларын, оның ... және ... ... ... ету ... ... ... санаға, мінезге, көңіл-күйге)
тәрбие процесінің әдістері де, амалдары да, тәсілдері де өзгереді. Басқа
сөзбен айтқанда, ... ... ... білімді, теріс қылықты
бағалауды, оң мінездің бағыттылығын және т.б. қалыптастыруға бағытталған
әдістер бар. Оларды сананы ... ... ... Және де әдеттерді,
таптаурын мінез-құлықты, бір типті реакциялар қалыптастыруға ... де бар. ... ... ... ... деп ... қосымша деп аталатын, оң мінездің қалыптасуына біршама көмек ететін,
көңіл-күймен байланысты да ... бар ... ... ... және
т.б.). Автор, бірінші топтың әдістерінің көмегімен кәмелетке толмағандардың
істер жөніндегі бөлім қызметкері жасөспірімде оң мінез-құлақтың нормалары
туралы, ... ... ... ұғым ... ... деп ... топ әдістері кәмелетке толмағандардың істер жөніндегі ... ... ... іске ... Үшінші топтың әдістерінің
көмегімен кәмелетке толмағандардың істер ... ... ... тиісті
ықпал арқылы құқық бұзушының мінез-құлқын, іс-әрекетін реттей ... ... ... ... құптамау мінез-құлаққа әсер ... ... ... қалады, құптау таппаған іс-әрекет тежеледі. Бақылау және өзін-өзі
бақылау ... ... ... ... ... ... және
бағалауға бағытталған, олар адамның оң мінезінің қалыптасуына жанама әсер
етеді.
Жеке-дара сақтандыру ықпалының ... мен ... ... ... ... келесілер жатады: сақтандыру
мақсатында әңгімелесу, құқық бұзушының мінез-құлқын ұжымда талқылау, ... ... ... ... тарту.
Пайдаланылған қайнар көздердің тізімі
1 Ной И.С. Методологические проблемы криминологии. – М., 1999. – 106 ... ... ... – М.: Сов. энц., 1981. – 1029 ... ... ... ... для вузов. – М., 1999. – ... ... ... ... ... ... ... условий, влияющих на противоправное
поведение // ... и ... ... ... в ... правоохранительных органов и институтов
гражданского общества: ... опыт и ... ... ... междунар. науч.-практ. конф. 12-13.10.2006. – Алматы:
Казахстанская ... ... 2007. – Б. ... ... предупреждения противоправного
поведения // ... ... ... ... граждан в
условиях развития правового государства и демократизации общества: мат-лы
междунар. науч.-теорет.конф. 28.02.2007. – ... ... ... 2007. – Б. ... ... бұзуға бейім мінез-құлықтарын түрлері бойынша талдау
// Актуальные проблемы борьбы с преступностью на современном этапе: ... ... ... ... – Алматы: Академия МВД Республики
Казахстан, 2008. – Б. ... ... ... ... на ... // ... – 2007. – № 1. – Б. ... направления предупреждения противоправного поведения //
Предупреждение преступности. – 2007. – № 1. – Б. ... ... ... ықпал ететін әлеуметтік жағдайлардың
сипаттамасы // Тураби. – 2007. – № 3. – Б. ... ... ... ... ... ... жағдайлардың
сипаттамасы // Заң. – 2007. – № 6. – Б. 20-22.
Резюме
Карамырза Жаркынбек ... и ... ... ... правонарушений среди молодых
людей, и проблемы их педупреждения
12.00.08 – уголовное право и криминология;
уголовно-исполнительное право
Общая ... ... В ... ... ... и структура преступности молодых ... ... ... ... ... ... личности молодого человека,
совершившего преступление, систематизированы ... и ... а ... ... ... ... на формирование не только
личности, но и на их поведение, ... ... мер ... ... молодых людей. Кроме ... в ... ... анализ об уровне преступности молодых людей (2000-2008 гг.),
изучены и приобщены результаты анкетирования учащихся общеобразовательных и
высших ... ... г. ... ... ... ... отношения в области борьбы
с молодежной преступностью в ... ... ... ... ... ... молодого человека,
ее классификация на основе психолого-педагогической характеристики ... ... а ... формы и методы организации профилактических
мероприятий по предупреждению преступлений, совершенных молодыми людьми и
основные ... их ... и ... ...... системы мер борьбы с вовлечением
несовершеннолетних и ... в ... ... ... норм
действующего уголовного законодательства Республики Казахстан об уголовной
ответственности за совершения такого ... ... ... ... эффективных путей совершенствования системы мер
предупреждения, в том числе оптимальных путей дальнейшего ... ... и ... преступности среди подрастающего
поколения, а также состояние ... ... в ... ... ... с ... ... поставлены следующие задачи:
исследование правовых аспектов ... ... в ... ... людей; анализ современного состояния преступности
среди ... ... ... ... и ... ... уголовного законодательства и иных нормативно-правовых
актов; разработка правовых ... в ... в ... ... ... в том ... и ... молодых людей; вынесение предложений,
направленные на развитие теории предупреждения преступности; ... ... ... ... ... эмоционально-волевых свойств, потребности, интересов,
стремлений, ценностных ориентаций, особенности правосознания); рассмотрение
основных ... ... ... ... школ ... ... с ... субъектами
профилактики противоправного поведения учащихся общеобразовательных школ.
Научная ... ... ... ... в том, что ... на монографическом уровне проведено комплексное исследование
особенностей преступности ... ... а ... ... ... в данной сфере, с учетом возрастных ... ... и ... ... и ... ... значимость диссертационного исследования
заключается в ... ... ... сил ... ... в обществе и семье, включающая новые социальные
институты из ... ... ... ... исследования
определяется тем, что положения и выводы, изложенные в нем, ... ... для ... норм административного, уголовного,
уголовно-процессуального и уголовно-исполнительного права; при ... в ... ... с ... в том ... при дальнейшем развитии ... ... в ... ... для ... ... ... защиты молодых поколении. Некоторые рекомендации и предложения ... свое ... в ... правоохранительных органов, а также
могут быть реализованы при ... ... ... ... Республики Казахстан.
Основные положения, выносимые на защиту:
1. Биосоциальная концепция в ... – это ... ... в ... ... и психического изменения.
2. Изменение агрессивных действии в обществе, это не только зависит от
государственной ... ... но и ... ... человека.
3. Причины определяющие материи – не определяется в частным и общим
уголовным характером, потому что ... не ... ... ... определяют психические стремления, но во время
принятия решения основную роль играет воля человека. Если нет ... ... ... место невменяемость и конкретный случай,
явившийся причиной ... ... ... ... ... ... ... социальное обстоятельство в обществе и материальные
недостатки человека (безработица, бедность и т.д.) прямо действует ... ... ... ... ... и т.д.). Такие
обстоятельства влияют на ... но не ... ... ... ... любые действия зависят от
личности человека.
6. «Личность преступника» – это ... ... она ... ... отношения». Она реализуются путем воспитания,
знания и внедрения (это – меры изпользовающие в правонарушениях).
7. Дух и ... ...... ... на основе
религиозных обычаев, его нормы необходимо отразить в ... ... Там ... быть ... ... на ... ... улучшения учебы и воспитания в
школе, оздровлении ... ... ... ... ... ... их ... поведения; предложения о необходимости
принятия законов «О защите детей из ... ... ... ... помощи молодым семьям»; «О защите
восстановленного здоровья граждан»; сотрудникам подразделений по ... для ... ими ... бесед
подготовленные методические рекомендации о правовом воспитаний
несовершеннолетних правонарушителей, учеников ... ... ... ... ... положения диалектико-материалистического метода познания и
основывающиеся на нем наиболее ... ... ... ... ... конкретно-социологические
(анкетирование, анализ ... ... ... ... ... ... современной философии.
Нормативную основу исследования составляют официальные материалы и
документы: Всеобщая Декларация прав ... ... ... Конвенции, Законы Республики Казахстан, ... ... ... а ... ... правовые акты стран
ближнего и дальнего ... А ... ... в ... и ... ... статистики и ... по ... ... ... материалы
деятельности комиссии по делам несовершеннолетних и ... их ... ... ... ... ПДН ГОРРАЙОВД Республики
Казахстан; ежегодные материалы ... ... МВД и ... ... Казахстан о состоянии преступности и правонарушений
в стране.
Основные результаты проведенного исследования, теоретические положения,
основанные на них выводы и ... ... ... на ... республиканских научно-практических конференциях. Проблемные вопросы
диссертационного исследования были опубликованы в ... и ... ... в список Комитета по контролю в сфере образования ... МОН ... ... и ... ... ... отвечает целям и
задачам исследования. ... ... ... двух ... ... ... ... списка использованных источников
и приложения.
SUMMURY
Of the thesis for submitting of the scientific degree
Candidate of Law Sciences
Reasons and conditions promoting ... of offences among young ... problems of their ... – criminal law and ... ... ... Zharkinbek Tagaibekovich
General characteristic in the work are analyzed state, ... and the ... of the ... of young people. There ... the ... ... ... of the personality of
young people of those ... crimes, are ... the reasons ... and also the ... factors, which have an effect ... not only ... but also to their ... the system of the
measures of warning the criminality of young people. Furthermore, in the
thesis is given ... static analysis about the level of ... of young people ... the results of the ... in the ... ... of Almaty city.
The subject of a study is social relations in the region of ... of young people in the Republic of ... object of ... is the ... of the personality of
young person, its classification on the basis of ... ... ... ... to the sign dependent on age, and ... and methods of ... the ... measures for warning of ... ... by young people and the basic ... of ... of a study is determination of the system of the measures ... with the ... of the minor in the criminal ... ... ... of the acting criminal legislation of the
Republic of ... about the ... for the ... ... crime to the needs of practice, the production of effective means ... the system of the measures for warning, ... the ... of further ... of criminal ... and the ... of the forced ... of minor in the family and working
relations, and also the state of preventive activity for this sphere. ... problems are posed in ... with the ... purpose: a
study of the lawful aspects of domestic ... in the sphere of ... ... of minor; the analysis of the ... state of ... ... by minor; the ... of proposals and
recommendations regarding the improvement of criminal legislation and ... lawful reports; to develop ... in the region of ... ... of minor; to place the ... directed for ... of the theory of warning ... the study of the personal
characteristics of minor ... in a cultured ... ... ... need, ... tendencies,
value orientations, the special feature of legal ... ... of the basic problems of the ... of the ... of the general ... schools of republic ... ... subjects of the preventive maintenance of the ... of the students of general ... schools. Basic ... to the ... Crimes perfected by juveniles can create threat
health and life of that suffered, as a result of which: not ... ... penal ... of minor, and also their impunity leads to ... with them criminal ... namely to the accomplishment ... and ... heavy crimes ... ... the special ... the ... state of minor serve as ... for the
accomplishment by them crimes; the ... of minor criminal ... by ... ... ... ... by the ... which determine the accomplishment of
crimes not relations, and also the state of preventive activity in ... ... novelty of a ... study consists of that the
work at the monographic level is carried out a ... study of ... features of the ... of young people, and also the state ... activity in this sphere, taking into account ... ... social and moral, ... and lawful ... The ... significance of a dissertation study consists ... ... of the ... of the creation of ... ... criminal violence in the society and the family, which includes ... ... from the civil sector. The ... ... of ... is ... by the fact that the ... and the conclusions,
presented in it, can be used: for ... the ... ... ... criminal ... and criminal- executive law;
with the development of legislation in the region of crime ... of minor; with further ... of the theory of ... in the use of law practice for an ... in ... of rights and ... of minor. Some ... and
proposals can find their reflection in the activity of ... and also can be realized with the ... of the ... of the Supreme Court of the Republic of Kazakhstan.
Substantive provisions born on protection:
1.The biosocial concept in criminalistic is a ... of ... ... in ... of ... and mental change.
2. Change aggressive action in a society, it not only depends on
the state social and economic ... but also depends on ... ... ... The reasons ... matters - it is not defined in private
and the general criminal character, because it not ... ... of the person is defined with mental ... ... decision-making the basic role is played with will of the person. ... is no will of the person then ... ... and ... case which has shown the reason of a crime which releases the
person from the criminal ... takes ... The adverse social ... in a society and material ... the person (unemployment, poverty and so on) directly operates ... of the person (there is an ... revenge and so on). ... influence the person, but is not the factor of perfection of
crimes, ... any actions depend on the person of the ... " The person of the criminal " is ... ... gives concept of "the public ... It is realized by ... of ... (it - measures uses in offences).
7. The spirit and morals of the nation - should renew on the ... ... customs, its norms are ... for ... in the ... concept. Offers the families directed on ... of study and education at school, improvement ... of a level of ... of youth and ... maintenance of
their illegal behaviour there should be stipulated; offers on necessity ... of laws "About ... of children from needy ... ... of the medicine-sanitary help to young ... ... of restored health of ... to ... of ... ... of minor ... pupils of schools.
Theoretical- systematic the basis of a ... study: ... ... system-structure, concrete ... the analysis of ... ... processing of obtained
data), fundamental positions of contemporary philosophy.
Official ... and ... compose the ... the basis of
a study: The Universal Declaration of Human Rights, the ... of ... of ... ... the laws of Republic Kazakhstan, the
decisions of the government of the Republic of ... and also ... lawful reports of the ... of near and far abroad. And ... in ... and the ... the data of ... and
concrete - sociological researches on questions of criminality of ... of activity of the ... on affairs of minors and ... their rights; results of studying of activity of ... on ... city regional internal affairs Republic of Kazakhstan; annual
materials of the static ... of the Ministry of Internal Affairs ... State Office of Public ... of Republic Kazakhstan about ... of ... and offences in the ... basic results of the ... ... the ... based on them conclusions and recommendation, passed approval at
the international and republic ... ... ... of a ... study were published in the
periodicals and the ... the ... included in the list ... on ... in the sphere of ... and science Respublic
of Kazakhstan.
Structure and volume of a dissertation study answers purposes ... of a study. Thesis consists of title page, list of ... ... ... two divisions, seven subsections, ... of the used ... and ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстандағы демографиялық проблемалар және олардан арылудың негізгі жолдары20 бет
Қазақстандағы демографиялық процестер42 бет
Әлемдегі мүгедектермен әлеуметтік жұмыс жағдайын талдау63 бет
12 жылдық білім беруге бейімдеудің психологиялық – педагогикалық шарттары64 бет
«Адамдардың табиғатсыз күні жоқ, Табиғаттың мұны айтуға тілі жоқ»5 бет
«Девиантты мінез – құлқы бар балаларды анықтау және оқыту проблемаларын шешудің болашақ даму жолдары»9 бет
Іле-Алатауы кейбір мүктерінен биологиялық белсенді заттарды алудың сызба-нұсқасын жасау және анализдеу56 бет
Адамдардың денсаулығына әсер ететін негізгі факторлар8 бет
Адвокаттар мен өзге де адамдардың азаматтарды қорғау және оларға заңгерлік көмек көрсету жөніндегі занды қызметіне кедергі жасау20 бет
Азықтық - ақуыз алудың технологиясы33 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь