Ағылшын тілді терминдерді аударудың техникалық әдістері


Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 52 бет
Таңдаулыға:   

Кіріспе.

Жұмыс көркем мәтінде қолданылатын ғылыми-техникалық терминологияны аудару кезінде туындайтын ерекшеліктерді зерттеуге арналған.

Бұл жұмыстың өзектілігі зерттелетін терминология түрі публицистикалық, көркем және сөйлесу стиліне қарағанда, тікелей техникалық және ғылыми - техникалық мәтіндерде жиі кездеседі. Біз қозғап отырған зерттеу саласы жеткіліксіз мөлшерде зерттелген, сонымен қатар практикалық зерттеулердің саны өте аз.

Зерттеу объектісі ретінде "Surely You' re Joking, Mr. Feynman!” кітабында қолданылатын ғылыми-техникалық лексиканың терминологиялық қабаты және AES компаниясының мәтіндерінің талдауы қарастырылған.

Зерттеу пәні көркем мәтіндегі ғылыми-техникалық және экономикалық терминологияны аудару ерекшеліктерін зерттеу болып табылады.

Өзектілігін негізге ала отырып, біз осы жұмыстың мақсатын анықтадық: "термин" ұғымын анықтау, ғылыми-техникалық терминологияның ерекшеліктерін зерттеу, осы лексикалық қабаттың аудармасының ерекшелігін зерттеу, сондай-ақ көркем мәтіндегі ғылыми-техникалық терминологияны аударудың салыстырмалы талдауын орындау.

Жұмыс мақсатына сәйкес келесі міндеттер тұжырымдалды, оларды шешу тақырыпты жан- жақты ашуға және қойылған мақсатқа жетуге бағытталған:

1. термин ұғымын ашу және түсіндіру;

2. көркем және экономикалық мәтіндердің стилистикалық, лексикалық және грамматикалық ерекшеліктерін талдау;

3. көркем стиль мәтіндеріндегі ғылыми-техникалық және экономикалық мәтіндерді аудару кезіндегі негізгі қиындықтарды анықтау;

4. көркем стильде қолданылатын ғылыми-техникалық терминдерді, сонымен қатар экономикалық мәтінді аударудың кең таралған тәсілдерін анықтау мақсатында ұсынылған терминдерді қарастыру және зерттеу.

Зерттеудің ғылыми-әдіснамалық негізі лингвистердің жұмыстары болды, олардың еңбектерінде ғылыми әдебиетте де, көркемде де ағылшын терминологиясын аудару мәселелері кеңінен көрініс тапқан . Терминдерді ғылыми әлемде аудару мәселелеріне қызығушылық белгілі бір орынға ие және үздіксіз өсуде. В. А. Виноградов, Б. Н. Головин, А. А. Реформатский, С. В. Велединская және т. б. сияқты ғалымдардың еңбектері осы саладағы әрі қарай зерттеулер үшін негізгі компонент болып табылды.

Зерттеудің ғылыми жаңалығы бұған дейін ғалымдар ғылыми-техникалық терминологияны тікелей көркем мәтінде аударудың функционалдық тәсілдерін қарастырмаған. Бұл жұмыста біз мәтін стилі аудармашының таңдауына қалай әсер ететінін қарастырдық.

Зерттеуге арналған материал "Surely You' re Joking, Mr. Feynman!", AES компаниясының мәтіндері, сондай-ақ техникалық сөздіктер мен құралдар көздері.

Жұмыстың міндеттері мен мақсатына жету үшін мәтіндік материалды талдаудың келесі әдістері қолданылды:

1) теориялық материалды жинау және жіктеу үшін, сондай-ақ аналитикалық статистиканы шығару үшін қолданылған талдау және синтездеу әдісі.

2) Ағылшын-қазақ материалын практикалық өңдеу кезінде алынған нәтижелерді зерттеу жүргізілген салыстырмалы-салыстырмалы әдіс.

3) қолданылуы ағылшын-қазақ терминологиясын талдау нәтижелерін анықтау кезінде алынған статистикалық деректерді көрнекі ресімдеуге мүмкіндік беретін статистикалық әдіс.

Практикалық маңыздылық зерттеу барысында алынған мәліметтерді ғылыми-көпшілік және көркем мәтіндердің аудармашылары практикада қолдануы мүмкін және ғылыми - техникалық және публицистикалық мәтін шеңберінде мәдениетаралық коммуникацияға қажеттілігі бар және тарспециалды терминология саласымен байланысты тұлғалардың лингвомәдени дайындығын тиісті түрде кеңейтуге мүмкіндік береді.

Бірінші тарауда термин және терминология туралы жалпы түсінік берілген. Атап айтатын болсақ, терминологияның жалпы сипаттамасы, жіктелуі, мәселелері және т. б.

Жұмыстың екінші тарауы тікелей көркем мәтінді аударудың ерекшеліктерін анықтауға бағытталған. Біз дұрыс және эквивалентті аударма ұғымын қарастырамыз және ғылыми - техникалық терминологияны аудару кезінде жиі қолданылатын аударма трансформацияларын талдаймыз.

1 тарау. Термин және терминология туралы жалпы түсінік.

1. 1. Терминнің жалпы сипаттамасы.

Термин бұл сөздік нысанда, я болмаса белгілі бір ресми түрде көрсетілуі мүмкін ғылым мен техниканың қазіргі даму деңгейіндегі негізгі, маңызды белгілерін дәл және толық бейнелейтін нақты табиғи немесе жасанды тіл бірлігі. Термин - мазмұн тұрғысынан сәйкес келетін логикалық-ұғымдық жүйенің белгілі бір бірлігіне міндетті түрде сәйкес келетін сөз.

Тіл білімі ғылымының профессоры А. А. Реформатский терминді экспрессивтілігінен айырылған бір мағыналы сөз ретінде анықтайды. Ал ғалым М. М. Глушконың сөзінше термин бұл қатаң және дәл дефиницияның арқасында нақты семантикалық шекараларға ие заттарды белгілеуге және түсініктерді білдіруге арналған сөз немесе сөз тіркесі.

Термин қызметіне байланысты 3 негізгі көзқарас бар: номинативті, дефинивті (яғни терминнің қатаң нақты дефинициясының болуы), номинативті және дефинитивті. В. В. Виноградов былай жазады: «сөз номинативті немесе дефинивті қызмет атқарады, яғни я нақты белгілеу құралы болады, сонда ол жай белгі, я болмаса логикалық анықтаманың құралы болады, сонда ол ғылыми термин». «Кейде термин атайды, білдіреді, сипаттайды тіпті ұғымды көрсетеді. Бұдан шығатын қорытынды: термин номинативті, сигнификативті, экспрессивті қызметке ие».

Нағыз ақылға қонымды, қисынды К. А. Левковскийдың көзқарасы секілді: «Толыққанды сөздердің ішінде мағынасы мен қолданылуына байланысты ерекше сөздер бұл терминдер, өйткені олар тілдің басқа сөздерінің номинативтік (затты білдіру) қызметімен қатар дефинитивтік (сәйкес ұғымды анықтау) қызметімен де ерекшеленеді ».

Термин сөздердің термин емес сөздерден маңызды ерекшелігіне тоқталып өтсек:

  1. Бөлек затпен емес ұғыммен қатынасы; анықтауды қажет етуі;
  2. Жеке дара ғылыми ұғымның пайда болуы;
  3. Термин мағынасының бір терминологиялық жүйе шегіндегі басқа термин мағыналарымен қарым қатынасы;
  4. Белгілі бір кәсіби қызметпен байланысы және т. б.

Әр түрлі авторлардың сөзіне сенетін болсақ, жақсы терминге келесі негізгі талаптар қойылады: бірмағыналылық, дәлдік, қысқалық, жүйелілік, контекстке байланысты болмауы, бір терминологиялық жүйе шегінде синоним және омонимдердің болмауы және т. б.

Терминнің көпмағыналылығына байланысты пікірлер әртүрлі. Біреулері тек бірмағыналы болу керек дейді, ал енді біреулер көпмағыналы бола алады дейді. Бұл туралы А. А. Реформатский былай айтады: «терминнің бірмағыналылығы тек қана бір терминология шегінде болу керек».

Терминологтардың сөзінше, термин констекстке байланысты емес. А. А. Реформатскийдың сөзінше термин контекстті қажет етпейді, өйткені ол контекстті алмастыратын терминологиялық саламен байланысты. Мұндай көзқарас сәйкес талаптарға сай термин үшін қолайлы.

Терминнің лингвистикалық табиғаты қандай? Біріншіден, термин - Әдеби тіл лексикалық жүйесінің ажырамас органикалық бөлігі. Екіншіден, терминдер басқа сөз дәрежелерінен өзінің ақпараттық қанықтылығымен ерекшеленеді. Ғылыми және техникалық терминдерде ғылыми немесе техникалық түсініктердің дәл, жинақталған және шағын анықтамасы берілген.

Терминге қойылатын ең басты талап - оның бірмағыналылығы. Жалпы терминологиялық жоспарда бұл талап 2 жолмен орындалады. Өйткені терминнің 2 категориясы бар: 1) жалпығылыми және жалпытехникалық; 2) арнайы терминдер. Жалпығылыми және жалпытехникалық терминдер ғылым мен техниканың жалпы түсінігін білдіреді. Терминдер жай ғана тілде емес, срнымен қатар белгілі бір терминология құрамында болады. Терминология ғылыми терминдер жүйесі ретінде тілдің жалпы лексикалық жүйесінің ішіндегі ішкі жүйесін білдіреді. Егер де тілде бір сөз көпмағыналы болса, белгілі бір терминологияға түскен кезде бірмағыналы сөзге айналады.

Терминнің лексикалық сөз дәрежесі ретіндегі ерекшелігі өндірістік және ғылыми қызмет үрдісінде жасалады, сондықтан сәйкес ғылыми және өндірістік қызмет саласындағы адамдар арасында тарайды. Сол себепті егер де қарапайым сөздердің бірмағыналылығы оқиғаға немесе лингвистикалық контекстке байланысты болса, терминнің бірмағыналылығы экстралингвистикалық немесе лингвисткалық макроконтекстке байланысты.

Тілдің лексикалық жүйесі шегінде терминдер басқа сөздер секілді қасиеттер танытады, яғни оларға антонимия да, идиоматика да тән. Мысалы, «Valve» термины машина жасау саласында «клапан», радиотехникада «электронды лампа», гидраликада «затвор» деген мағынаны білдіреді; «Power» термины физикада «қуат», «энергия», математикада «дәреже», оптикада «линзаның ұлғаю күші» деген мағынаны білдіреді.

Бір термин тілдің әр түрлі терминологияларына жатуы мүмкін. Ал бұл өз кезегінде ғылымаралық терминологиялық омонимияны білдіреді, мысалы:

Reduction: 1) экономикада, 2) құқықтануда, 3) фонетикада;

Терминология мен терминдік жүйе туралы айтатын болсақ, ең алдымен терминология мен жалпыәдеби лексиканың байланысына тоқталу керек. Кейбір авторлардың пікірінше, терминологиялық бірліктердің айрықша ерекшеліктері (атап айтатын болсақ контекстке тәуелсіздігі, бірмағыналылығы және т. б. ) терминологияны әдеби тілдің ерекше ішкі жүйесі ретінде қарастыруға мүмкіндік береді және тілде «термин - термин емес» деген оппозияның барын растап отыр. Соған сәйкес терминология жалпыәдеби лексикаға қарама қайшылық туғызады, ал терминдер өз кезегінде ерекше бірлік ретінде ғылымның белгілі бір терминологияның алаңы жабық жүйесіне енеді.

Біртіндеп ғылыми білімнің мазмұны біз таңдаған тілге де еніп, оны қанықтырып, толықтырады. Тілде сөз, сөз тіркесі олардың мағынасынан ажырамайды, және бұл жерде ғылыми білімнің мазмұны ғылым тілінің элементіне айналады. Ғылыми білім бұл тілдің лексика-семантикалық жүйесінің құрамдас бөлігіне айналып, белгілі бір ғылым тілінің семантикалық жүйесі мен құрылымына кіру арқылы жаңа сапалы сатыға ауысады.

20 ғасырдағы ғылым мен техниканың қарқынды дамуы сәйкес терминологияның тез дамуына әкеп соқты. Терминдерді стандарттау, сондай ақ ғылым мен техниканың әр түрлі саласында терминологияны талдау, реттеу қажеттілігі туындады.

Терминологияның тарихы ғылым, техника, мәдениет және өнермен тығыз байланысты. Ғылым мен техниканың дамуы арнайы-кәсіби және ғылыми терминологияның аяққа тұрып, дамуына, термин табиғаты мен тіл жүйесіндегі терминологияның орнына деген көзқарастың пайда болуына әкеп соқты.

Алдыңғы қатарлы тіл маманы ғалымдары өз мойындарына екі рөлді жүктеді: термин-жасаушы (ғылымның дамуы терминологияның жасалуын талап етті) және терминтанушы (дамып келе жатқан ғылым тілдің жан жақты талдау жасалуын қажет етті) . Әлеуметтік-кәсіби қызметті сипаттайтын жаңа сөздердің пайда болуы грамматист ғалымдармен қатар арнайы мамандарды арнайы лексикон жасап шығару туралы ойлануға мәжбүр етті.

XIX ғасырдың соңында терминологияның дамуы ғылым, техника, өнеркәсіп ауылшаруашылығы, мәдениет пен өнер салаларының дамуымен айқындалды. XX ғасырда әлеуметтік қажеттіліктер көптеген терминологиялық сөздіктердің ( энциклопедиялық, түсіндерме және аударма сөздіктер) пайда болуына әкелді.

XX ғасырдың соңы XIX ғасырдың басы Қазақстан мен өзге де елдердің экономикалық және әлеуметтік мәдени өмірлерінің түбегейлі өзгерісіне алып келген экономикалық және мәдениаралық кеңістіктің жаһандануымен есте қалды. Термин және терминология санының күрт өсуі, сонымен қатар терминдердің жалпыхалықтық тілдерге кеңінен енуі байқалды.

Бүкіл әлемде 5000нан астам тіл бар, алайда дамыған ғылыми терминология тек 60 тілде ғана және 300дей кәсіби саланы қамтиды. Әрбір тілде терминологиялық сала ондай көп емес екенін айтып өту керек. Әр саланың терминологиялық белсенділігі бірқатар факторларға байланысты: саланың өнімділігі, объектінің зерттелгендігі, ғылыми базаның даму деңгейі, сондай ақ осы саладағы халықаралық серіктестіктің сәттілігі. Қаржылық экономикалық сала қазіргі уақытта қарқынды даму үстіндегі салалардың бірі болып табылады. Сәйкесінше қаржылық-экономикалық терминологияның дамуы үдей түседі.

Осылайша, термин мен терминологияның мәнін түсіну үшін керек:

  1. Терминнің семантикалық табиғатын талдап, термин мен жалпы қолданылатын сөздерді салыстыру.
  2. Терминологияның нақты белгілерін айқындап, терминология мен терминологиялық жүйенің мазмұнын анықтау.

Терминологиялық дамыған тілдерде белгілі бір саладағы атаулар жүйесін құру маңызды. Егер де ұлттық тілде өзінің ғылыми терминологиясы болмаса немесе даму үрдісі баяу болса, онда ғалымдар басқа тілдің терминологиясын пайдалануға мәжбүр болады.

Терминологияның басты бірлігі ол сөз. Сондықтан да термин-сөз концепциясы терминтануда маңызды орын алады. Жалпы тіл дамуында маңызды арнайы лексика саласындағы ережерлерді зерттей келе терминологиялық проблемалар тілге едәуір ықпалын тигізеді. Лингвистикада әзірге «термин» сөзінің нақты анықтамасы жоқ. Кейбір терминдер көп мөлшерде зат бағытында, ал енді біреулері ұғым бағытында болады. Терминдер ақпараттық-танымдық қызмет атқарады, олар адамзаттың ғасырлар бойы жинақтаған білімін сақтайды.

Терминология мен терминдік жүйе туралы айтатын болсақ, ең алдымен терминология мен жалпыәдеби лексиканың байланысына тоқталу керек. Кейбір авторлардың пікірінше, терминологиялық бірліктердің айрықша ерекшеліктері (атап айтатын болсақ контекстке тәуелсіздігі, бірмағыналылығы және т. б. ) терминологияны әдеби тілдің ерекше ішкі жүйесі ретінде қарастыруға мүмкіндік береді және тілде «термин - термин емес» деген оппозияның барын растап отыр. Соған сәйкес терминология жалпыәдеби лексикаға қарама қайшылық туғызады, ал терминдер өз кезегінде ерекше бірлік ретінде ғылымның белгілі бір терминологияның алаңы жабық жүйесіне енеді.

Тіл білімінде сөздің бірнеше анықтамасы бар, атап айтатын болсақ, фонетикалық, морфологиялық, синтаксистік, семантикалық анықтама. Сөйлеу тілінде термин-сөздер және термин емес сөздер немесе жалпылама, күнделікті сөздер кездеседі. Сөздің материалдық, физикалық жағы (естілуі немесе әріп бейнесі) біздің миымызға басқа физикалық сигнал-тітіркендіргіштер (тарсыл, оятқыштың дыбысы) сияқты әсер етеді. Мида сөздің дыбыстық, физикалық бейнесі қалыптасады.

Терминнің көптеген заманауи анықтамаларында терминологиялық бірліктердің аталымдылығы (номинативтілігі) байқалады:

  1. “Терминді біз анықтаманы қажет ететін, арнай пайдаланатын саласы бар ғылыми немесе өндірістік-технологиялық ұғым деп түсінеміз”
  2. “ғылыми-техникалық термин” ұғымын белгілі бір ғылыми-техникалық ұғыммен байланысты аталымды топ ретінде анықтауға болады.

Термин табиғатына деген екі көзқарас бар: субстанциялы және функционалды.

Субстанциялық көзқарас бойынша термин математикалық символдар типтес ерекше таңба болып табылады. Ал функционалды көзқарасқа арнайы кәсіби ұғымды білдіретін қызметін терминнің басты дифференциалды таңбасі ретінде тану тән.

Терминге деген функционалды амал термин мен жалпылама сөздерді бір бірінен ажырататын негізгі белгі ретінде «ұғым» ұғымын айқындауды қажет етеді.

Терминдер - ерекше сөздер. Иә, олар да қарапайым сөздер секілді әріптерден, дыбыстардан құралған, яғни терминдер бұл сөздер. Бірақ терминнің ішкі бөлігі, мазмұны қарапайым сөздерден ерекшеленеді. Лексикалық семантика терминологиясын пайдалану арқылы термин мазмұнын сөздің арнайы стилистикалық шектелген лексикалық мағынасы ретінде елестетуге болады. Алайда термин және “арнайы лексикалық мағына” термин семантикасының терең мағынасын аша алмайды. Термин сөздің семантикалық ерекшелігін терминнің таңбалық табиғаты арқылы бақылауға болады.

Термин семантикасының логикалық мәнін қарастыра отырып, басқа да лингвистикалық ерекшеліктерге назар аудару керек: уәжділік (мотивированность), бірмағыналылық, жүйелілік. Әрқайсысына жеке қысқаша тоқталып өтсек.

Уәжділік. Термин басқа сөздерге қарағанда бір ғана тәсілмен пайда болады - ол жасалады, арнайы ұғымды атау үшін ойлап табылады. Алдымен арнайы ұғым пайда болады, содан кейін оның атауы үшін таңба. Осы мағынада термин қайталанба (вторичен), демек әрдайым уәжді. Келесі мәселе - уәжділік дәрежесі, оның формасының “анықтылығы” дәрежесі. Біз “логия” түбірі бар ғылым атауын бірден түсінеміз: морфология, терминология, психология және бұл терминдерді анық уәжді деп қабылдаймыз. Жалпы уәжділіктің екі деңгейі бар: тілдік және сөйлеу. Тілдік мыналардан тұрады:

  1. Таңбалық (семотикалық) ;
  2. Формальды (сөзжасамдық) ;
  3. Мазмұнды (интенсионал) .

Терминдерге сөйлеу және референтті уәжділік тән екенін айта кеткен жөн болар. Әсіресе бұл жалпы қолданылатын лексика сөздерінің терминологизациясы жолымен жасалған терминдер үшін тән. Мысалы, көлеңкелі жақ (үйдің) - экономиканың көлеңкелі жағы, айналым (дөңгелектің) - қаржы айналымы.

Бірмағыналылық. Термин әрдайым нақты арнайы ұғымды білдіреді және осы тұрғыда термин бірмағыналы. Бір уақытта сөздіктен бір терминнің бірнеше анықтамасын табуға болады. Бірнеше анықтаманың болуы бұл терминді әр түрлі ұғымдық жүйеде қолданудың нәтижесі. Терминнің бірмағыналылығы біркелкі, ол терминологиялық өріс шегімен шектеледі. Терминнің бірмағыналылығы уақытпен де шектелген, өйткені адам бір орында үнемі даму үстінде болады, жаңа мағыналары ескінің орын басады. Бұл процессіз объективті шынайылық болмайды. Мұндай ұғым динамикасы тез дамитын ғылым саласына тән, мысалы экономикаға. Қаржылық-экономикалық саладағы бірмағыналылықтың ерекшелігі - екі тілдегі атауында - ағылшынша (немесе басқа тілде) және оның ана тілдегі эквиваленті (орыс немесе казақ тілінде) : дебитор-қарызгер, карго-корабельді жүк.

Жүйелілік. Терминнің жүйелілігі оның анықтамасындағы басқа да арнайы ұғымдар арқылы бақыланады. Кез келген анықтама тектік (родовой) ұғымынан басталады, өйткені кез келген ұғымды анықтау - оны кеңінен зерделеу деген сөз. Мысалы, “ debt ” және “ profit ” терминдері “money” ұғымы арқылы анықталады, ал бұл өз кезегінде оларды “money” ұғым жүйесіне жатқызуға мүмкіндік береді, бірақ олар бұл жүйеде әр түрлі орын алады, өйткені олардың өзге де белгілері әр түрлі: “debt - money owed”, ал “profit - the money gained in a business deal”. Жүйелілік көпмағыналылықты сейілтуге көмектеседі. Терминді тектік (родовой) терминдермен байланыстыра отырып, әр түрлі жүйедегі мағынасын ажырата аламыз. “Settlement” мағынасы:

  1. “payment in accounting”
  2. “payment in stock exchange”
  3. “an agreement in industrial relation”
  4. “the terms in law” болуы мүмкін.

Термин семантикасының қарастырылған барлық логикалық-лингвистикалық ерекшеліктері мінсіз сипаттама болып табылады. Термин, кез келген сөз секілді жалпы тілдік заң бойынша дамып жатыр. Практикада біз уәжсіз көпмағыналы терминдерді жиі кездестіріп жатамыз. Алайда термин табиғатынан жүйелі және бірмағыналылыққа бейім. Жүйеліліктің, уәжділіктің, бірмағыналылықтың белгілері терминологияның реттілігіне байланысты.

1. 2. Термин аударма объектісі ретінде.

Экономика саласындағы халықаралық серіктестік орыс және қазақ тілдеріндегі терминдік жүйенің толықтырылуына жол ашады. Алайда өзге тілден енген терминдердің тым көп болуы кері әсерін тигізуі мүмкін. Бұл жағдайда белгілі бір терминнің ана тілде атауы болса да, ол шет тілінде жазылатын болады. Аудармашылар көп жағдайда арнайы мәтіндерді аударған кезде терминнің ана тілдегі эквивалентін іздемей жай ғана оны транслитерация жасап, тілдегі шетел лексикасының санын көбейте береді.

Терминді аударма объектісі ретінде ала отырып, аударма теориясы және практикасы, ақпарат теориясы, мәтіннің лингвистикасы, екі тілді лексикография және т. б. ғылым саласын сөз етеміз. Терминдер ғылым мен техниканың белгілі бір саласындағы арнайы мағынаны білдіретін сөз немесе сөз тіркестері. Олар қандай да бір өндіріс саласына қатысты ұғымдарды, процесстерді және заттар атауларын айқын сипаттайды.

Термин білдіретін ұғымды дұрыс анықтау үшін берілген терминология ғылым мен техниканың қай саласына жататынын біліп алу қажет. Кез келген терминді оны қоршаған сөздер мен контексттермен еш байланысы жоқ мағыналы бірлік ретінде емес, белгілі бір техникалық мағынаны білдіретін, бірақ пайдаланылатын саласына байланысты мағынасын өзгертіп отыратын сөз ретінде қарастыру қажет.

Терминге нақты анықталған ұғыммен байланыс және бірмағыналылыққа бейімділік тән. Осының арқасында бірқатар терминдер контекстке тәуелді болмай, лексикалық эквивалент арқылы аударылады.

Алайда, бұл термин контекстке мүлде тәуелді емес дегенді білдірмейді. Бұл сөздің терминологиялық мағынасы әдетте өзгермейді, бірақ контекстте білінетінін білдіреді.

Сондай-ақ, терминді дұрыс түсіну және дұрыс аудару үшін терминнің морфологиялық құрылымын, жалпы пайдаланылатын сөздерден ажырататын семантикалық ерекшеліктерін, терминнің негізгі типтері - сөз тіркестерін, олардың құрылымдық ерекшеліктері және пайдалану ерекшеліктерін білу қажет. Бұл терминнің білдіретін ұғымының мазмұнын түсінуге мүмкіндік береді және тиісті терминологиялық сөздіктермен жұмысты жеңілдетеді.

Термин мүмкіндігінше қысқа әрі нақты, яғни дұрыс бағдар беру қажет. Басқаша айтқанда, оның компоненттерінің дәлме дәл мағынасы мағыналы мұзмұнына сәйкес келу қажет.

Терминдер лексиканың ең жылжымалы қабаты болып табылады. Терминдер жасалады, өзгертіледі, нақтыланады, пайдаланудан шығады. Олар ғылым мен техника саласына түрлі заттар мен ұғымдардың атауы ретінде ене отырып, көпмағыналы болуы мүмкін. Арнайы аударманың бір ғана деңгейін қарастыра отырып, терминнің аударма объектісі болатын кезде терминнің логикалық-лигвистикалық тізбегінің талдауын бақылауға тырысамыз.

Бір тілден екінші тілге аудару процесі үш кезеңнен тұрады:

... жалғасы

Сіз бұл жұмысты біздің қосымшамыз арқылы толығымен тегін көре аласыз.
Ұқсас жұмыстар
Аударма теориясындағы эквиваленттілік ұғымы
Экономикалық мәтіндерді ағылшын тілінен қазақ тіліне аудару мәселелері
Көркем шығармаларды қазақ тілінен ағылшын тіліне аударудағы ерекшеліктер
Компьютерлік неологизмдер
Экономикалық мәтіндерді аудару ерекшеліктері
Интернационалды сөздерді аудару тәсілдері
Қаржы және экономика саласы терминдерін қазақ тіліне аудару ерекшеліктері
Қазақ тіліндегі заң терминдерінің ерекшеліктері
ЗАҢ МӘТІНДЕРІНІҢ АҒЫЛШЫН ТІЛІНЕН ҚАЗАҚ ТІЛІНЕ АУДАРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
Қазақстанда ақпараттық технологияларды дамыту
Пәндер



Реферат Курстық жұмыс Диплом Материал Диссертация Практика Презентация Сабақ жоспары Мақал-мәтелдер 1‑10 бет 11‑20 бет 21‑30 бет 31‑60 бет 61+ бет Негізгі Бет саны Қосымша Іздеу Ештеңе табылмады :( Соңғы қаралған жұмыстар Қаралған жұмыстар табылмады Тапсырыс Антиплагиат Қаралған жұмыстар kz