Астрономия

Астрономия . аспан денелері туралы ғылым
Астрономия грекше астрон . жұлдыз, ал номос . заң деген ұғымды білдіреді. Астрономия да, физика сияқты . табиғат туралы көне ғылымдардың бірі. Оның дамуына ертедегі адамдардың тұрмыс тіршілігіне байланысты қажеттілік себеп болды. Ол кезде уақытты, бағыт.бағдарды дәл көрсететін құралдар мен жабдықтар болмаған. Сондықтан да адамдар Күн мен Айға, аспандағы жұлдыздарға қарап жыл мерзімі мен уақытты айыратын болған. Ал мұндай жұмыс аспан денелерінің қозғалысын үнемі бақылап отыруды талап етті. Аспан денелерінің қозғалысын бақылау қажеттігінен туындаған ежелгі құрылыстардың орны Қазақстанда көптеп кездеседі.
Сөйтіп практикалық қажеттілік астрономия ғылымының тууына ең басты түрткі болды.

Метеорит
Қазіргі астрономияның зерттеу ауқымы кеңейіп, көп салалы ғылымға айналды. Астрономия ғарыш кеңістігіндегі жекелеген денелерде немесе денелер жүйесінде болып жатқан құбылыстарды зерттейді. Аспан денелеріне жұлдыздар (соның бірі . Күн), планеталар (соның бірі . Жер), планеталардың серіктері; мысалы, Жер серігі . Ай, сондай.ақ кометалар, метеориттер жатады. Жүлдыздар жүйелері шар немесе оралым (спираль) бұтақтары тәріздес шоғырларды құрайды. Оларды галактикалар деп атайды.
Шексіз әлемнің біздер орналасқан бөлігін Біздің галактика деп атайды. Онда 150 миллиардтай жұлдыздар бар.
Күн . бізге ең жақын, қатардағы орташа жұлдыз. Бір секундта 300 000 шақырым жылдамдықпен таралатын жарық Күннен Жер бетіне 8 минутта, ал Біздің галактиканың бір шетінен екінші шетіне жүз мың жылда
жетеді.

Жер Күнді айналып жүрген сегіз планеталардың бірі. Ай . Жерді айналып жүрген оның табиғи серігі. Басқа планеталардың да серіктері бар. Бұлардың барлығы Күн жүйесіне енеді. Біздің галактиканың сыртында тағы да жүз миллиондай галактикалар бар екені белгілі болды. Кейбір галактикадағы жұлдыздар құйын үйірген шаң.тозаңдай, спираль бойымен орналасқан. Аспандағы «құс жолы» . Біздің галактикадағы жұлдыздар жиі орналасқан сондай бұтақтардың бірі.
Галактикалардың барлығы да қозғалыс үстінде дамиды, өзгереді, өшеді, қайтадан түзіледі. Қазіргі астрономия жұлдыздардың, планеталардың және басқа аспан денелерінің қозғалысын да, ондағы өзгерістер мен процестерді де зерттейді.
        
        Астрономия - аспан денелері туралы ғылым
Астрономия грекше астрон - жұлдыз, ал номос - заң ... ... ... да, ... ... - табиғат туралы көне
ғылымдардың бірі. Оның дамуына ертедегі адамдардың тұрмыс
тіршілігіне байланысты ... ... ... Ол ... ... дәл көрсететін құралдар мен
жабдықтар болмаған. Сондықтан да адамдар Күн мен Айға,
аспандағы жұлдыздарға қарап жыл мерзімі мен ... ... Ал ... ... ... денелерінің қозғалысын үнемі
бақылап отыруды талап етті. Аспан денелерінің қозғалысын
бақылау қажеттігінен туындаған ежелгі құрылыстардың орны
Қазақстанда көптеп кездеседі.
Сөйтіп ... ... ... ... тууына ең
басты түрткі болды.
Метеорит
Қазіргі астрономияның зерттеу ауқымы кеңейіп, көп салалы
ғылымға айналды. Астрономия ғарыш ... ... ... ... ... болып
жатқан құбылыстарды зерттейді. Аспан денелеріне жұлдыздар
(соның бірі - Күн), планеталар (соның бірі - Жер),
планеталардың серіктері; мысалы, Жер серігі - ... ... ... ... ... ... ... оралым (спираль) бұтақтары тәріздес шоғырларды
құрайды. Оларды галактикалар деп атайды.
Шексіз әлемнің біздер орналасқан ... ... ... ... Онда 150 ... ... бар.
Күн - бізге ең жақын, қатардағы орташа жұлдыз. Бір секундта 300
000 шақырым жылдамдықпен таралатын жарық ... Жер ... ... ал ... галактиканың бір шетінен екінші шетіне
жүз мың жылда
жетеді.
Жер Күнді айналып жүрген сегіз планеталардың бірі. Ай - Жерді
айналып жүрген оның ... ... ... ... ... бар. ... барлығы Күн жүйесіне енеді. Біздің
галактиканың сыртында тағы да жүз миллиондай галактикалар бар
екені белгілі болды. Кейбір галактикадағы ... ... ... ... ... ... «құс жолы» - Біздің галактикадағы жұлдыздар
жиі орналасқан сондай бұтақтардың бірі.
Галактикалардың барлығы да қозғалыс ... ... ... ... ... Қазіргі астрономия жұлдыздардың,
планеталардың және басқа аспан денелерінің қозғалысын да,
ондағы өзгерістер мен процестерді де зерттейді.
Физика мен ... ... ... ... ... сырын тереңірек ұғуға жәрдемдеседі. Бұл екі
ғылымның өзара байланысы арқасында әлемдегі барлық
құбылыстардың ... ... ... болды.
Мысалы, денелердің Жер бетіне құлауы, планеталардың Күнді
айнала қозғалуы бір ғана күш арқылы сипатталады. ... заң да ... ... Ол - И. ... ... ... ... физикалық жаңалықтардың ашылуы аспан денелерін
зерттеумен тікелей байланысты. Мысалы, гелий газы әуелі
Күннен табылды. Ол спектрлік талдау деп аталатын физикалық
зерттеу әдісін ... ... ... Ең ... бұл ... ... ... оны гелий (грекше гелиос - Күн)
деп атаған. Кейінірек ол Жердегі ауа құрамында да бар болып
шықты.
Астрономия ... ... ... ... ... ... - астрофизика деп аталады.
Ғарыш кеңістігі, ондағы денелер физиктер үшін тамаша зертхана
болып табылады. Мысалы, Жер ... ... ... ... алу ... денелердің температурасын миллиондаған
градустарға көтеру аса қиын жұмыс. Ал ғарышта бұл
жағдайлардың барлығы да бар. Мысалы, Ай бетінде ауа
мүлдем жоқ. Сондықтан онда ... ... ... алатын
күрделі қондырғысыз-ақ тәжірибелер жүргізіп,
ғылыми-зерттеу жұмыстарын жасауға болады.
Ай - Жердің ... ... ... ең ... ... аспан денесі. Оған бірінші рет адамзат
ұрпағының табаны 1969 жылы тиді. Америка азаматтары Н.
Армстронг пен Э. Олдриннің ғарыш кемесінен ... ... ... А. Гагариннің т9ңғыш рет ғарышқа көтерілуінен бастап,
астрономияның жаңа саласы - космонавтика (грекше космос
- ғарыш және наутик - кеме ... ... ... келеді.
Космонавтика әлем кеңістігіндегі ғарыш аппараттарының
қозғалысын талдап зерттейді. Қазіргі астрономия
сонымен катар бірнеше басқа салаларды да қамтиды. ... ... ... және ... зерттейтін астрономия
саласын космогония деп атайды. Космогония әлемдегі
галактикалар мен жұлдыздар және басқа денелер қашан
және қалай пайда ... ... ... ... ... жатыр,
деген сұрақтарға жауап береді. Сондай-ақ әлем туралы, оның
жалпы қасиеттері туралы астрономия ... ... ...... денелердің құрылысы, дамуы, олар құрайтын
ғарыштық жүйелер және ... ... ... ... Ол ... – жұлдыз және nуmos – заң деген сөзінен ... ... ... ... ... ... ... ғылымдардың бірі. Шығыс халықтарында біздің
заманымыздан бұрынғы 6 ғасырдың өзінде-ақ ... ... ... ... ... ... мен
Вавилонда негізгі уақыт бірлігінен басқа, экватордың
эклиптикаға көлбеулігі, Күн мен Ай тұтылуының қайталану
периоды (сарос) белгілі еді. Грекияда Жердің шар тәрізділігі
туралы ілім ... ... Іле ... орта
ағысындағы Малайсары адырының батыс тұсын біздің
заманымыздан бұрынғы 5 ғасырда жарты сақина ... ... ... ... Батыс және шығыс
тұстардағы екі қорған арасындағы тік сызық жазғы күн
тоқырауы, солтүстік және ... ... ... тік ... күн ... сәтіндегі Күн сәулесіне сәйкес келеді.
Орталық Қазақстандағы Толағай тауының маңындағы қорғанның
оңтүстік және ... ... ... ... ... ... ... жыл мезгілдерінің басталуы, Ай мен
жұлдыздардың тоғысулары анықталып ... ... ... 4 ... ... ... жұлдыз
каталогы (тізімі) жасалды. Сол ғасырда Ежелгі Грекияда
Аристотель дүние құрылысының ... ... ... ... Жер деп ... ... заманымыздан бұрынғы 3
ғасырда Александрия ғалымы Эратосфен Жердің мөлшерін
анықтаған. Біздің заманымыздан бұрынғы 2 ғасырда Гиппарх
Жер дүниенің ортасында қозғалмай тұрады деп есептеп,
планеталардың ... ... ... Ол ... каталогын ұсынды. Ежелгі қазақ даласын мекендеген
халық жұлдыздар мен шоқжұлдыздардың орны ... жыл ... жер ... ... ... 9 ғасырда Халиф Мамунның
нұсқауы бойынша Бағдад маңындағы Жер меридианы доғасының
ұзындығы өлшенген. 11 ғасырда Бируни Жердің қозғалуы мүмкін
деген идея айтқан. 13 ... ... ... ... ... ... ... жаңа кестесін
жасады. Осы ғасырда Пекинде де обсерватория салынды. 1428 –
1429 жылы Ұлықбек ... ... ... үлкен
мәрмәр секстантпен жабдықтатып, 1019 жұлдыздың каталогын
және планеталар қозғалысының кестесін түзді. 1543 ... ... ... ... «Аспан сфераларының айналысы
туралы» деген еңбегінде Жер қозғалмайды және бүкіл Ғаламның
ортасында тұрады деген ілімді жоққа шығарып, Күн ...... ... ... ... ... еңбектің негізінде италия ғалымы Джордано Бруно Ғаламның
шексіздігі, ал оны ... ... ... ... ... ... Галилео Галилей өзі құрастырған
телескоптың көмегімен 1609 – 1610 жылы алғаш рет астрономиялық
бақылаулар жүргізді. 17 ғасырдың басында Иоганн Кеплер
планеталар ... үш ... ал ... аяғында Исаак Ньютон бүкіләлемдік тартылыс
заңын ашқан. 17 ғасырдың соңы – 18 ... ... ... т.б. ... обсерваториялар салына
бастады. 1718 жылы ағылшын астрономы Эдмунд Галлей
жұлдыздың меншікті қозғалысын тапқан. 1761 жылы орыс
ғалымы Михаил Ломоносов ... ... ... 1755 жылы ... Кант және 1776 жылы Пьер ... ... ... болуы туралы алғашқы гипотезаны ұсынды.
19 ғасырдың ортасынан аспан денелерінің физикалық ... ... ... ... ... астрономия аспан денелерін зерттеудің тәсіліне
қарай бірнеше бөлімге бөлінеді. Астрометрияда ... ... мен ... ... ... ... ... астрономиялық тұрақты
шамалардың мәндері анықталады. Сфералық астрономияда аспан
нысандарының орны мен ... ... ... Ал ... ... ... ... жаңа теориялары жасалып, уақытты,
географиялық координаттарды (бойлық пен ... бір ... ... ... ... ... ... бүкіләлемдік тартылыс
күшінің әсерінен болатын аспан денелерінің, соның ішінде
жасанды денелердің қозғалысы, сондай-ақ аспан денелерінің
тепе-теңдік жағдайы зерттеледі. Жұлдыздық астрономияда ... ... ... жұлдыздар жүйесі, ал
галактика сырты астрономиясында басқа галактикалар және
олардың жүйелері қарастырылады. Құрамына астрофотометрия,
астроспектроскопия, т.б. ... ... ... ... ... ... және ғарыштық кеңістікте
болып жататын физикалық құбылыстар мен химиялық процестерді
зерттейді. Радиоастрономияда ғарыштан келген радиотолқындардың
қасиеттері және олардың кеңістікте ... ... ... серіктері, ғарыштық кемелер мен ғарыштық
телескоптардың (мысалы, америкалық «Хаббл»
телескопы) жасалуы астрономиялық зерттеулерді
атмосферадан тыс жүргізуге жол ... ... ... ... ... олардың жүйелерінің, атап
айтқанда Күн жүйесінің пайда болу ... ал ... ... ... мен ... ... 1942 жылы Алматыға жақын жердегі теңіз
деңгейінен 1500 м биіктікте алғашқы отандық ... ... 1950 жылы ... және ... Қазақстан Ғылым академиясының
Астрофизика институты бөлініп шықты. 1957 жылдан
бастап ғарыштық аппараттардың координаттарын анықтау
мақсатында жүйелі бақылаулар жүргізіліп келеді.
Тұмандықтардың ... (1968) ... ... ... 120 ... ... және олардың ғарышта тарала орналасуы
жөнінде жаңа деректер қамтылды. Осы жылы диффузиялық
тұмандықтар спектр фотометриялық әдіспен зерттеліп,
100-ге жуық диффузиялық ... ... ... ... ... ... барысында иондалған
сутектің спектрлік сызықтары инфрақызыл және радиодиапазонда
ғана емес, спектрдің оптикалық аймағында да болатыны
анықталды. 800-ге жуық актив галактикадан ... ... ... 50-ге жуық ... ... «Жұлдыздардың жинақталған
спектрфотометриялық каталогы» (1978) басылып
шығарылды. 1000-нан астам жұлдыздардың абсолюттік спектрлері
туралы мәліметтер жарияланды (1985). Алғаш рет ... ... ... ... ... ... негізінде расталды және сол планета
атмосферасындағы процестердің аксиметриясы
байқалды. Соңғы жылдары астрономиялық зерттеулер ҚР
Ғылым министрлігі Ғылым ... ... ... ... қарқынды
түрде дамытылып келеді

Пән: Астрономия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Астрономия пәнінің оқу-әдістемелік кешені (дәрістер жинағы)80 бет
Астрономиялық объектер эволюциясының информациялық – энтропиялық критерийлері61 бет
Астрономияның қазақстанда даму жолы48 бет
Түркі халықтарының күнтізбесі, астрономиялық ілім-білімдері135 бет
Қазақ және түрік тілдеріндегі астрономиялық атаулардың лексикографиялық деректердегі көрінісі мен семантикасы79 бет
Cаясаттану ғылымының тарихы10 бет
«Кеңістік» концептісіндегі жер-су атауларының вербалдануы3 бет
Абай үшкілі12 бет
Астронимдер50 бет
Астрофотометрия элементтері. Жұлдыздық шамалар9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь