Жүсіп Баласағұн

Жоспары:

1. Философтың шағын өмірбаяны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

2. «Құтты білік» дастаны (''Бақытқа жеткізуші білік'') ... ... ... ... ..3

3. «Құтты білік» шығармасы жайлы пікірлер ... ... ... ... ... ... ...5

4. Баласағұн . философ ретінде және тәрбиелік тағылымға толы педагог ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
        
        Жоспары:
1. Философтың шағын өмірбаяны………………………………..…3
2. «Құтты білік» дастаны (''Бақытқа жеткізуші білік'')……….........3
3. «Құтты білік» шығармасы жайлы пікірлер…………………..….5
4. Баласағұн - ... ... және ... ... толы педагог
ретінде………………………………………………….…6
Көне дәуірдегі түркі халықтары мәдениетінің тербеліп өскен бесігі Шу
мен Іле ... ... ұлан ... ... ХІ ... аты ... әйгілі
ақын, философ, қоғам қайраткері ... ... ... ... ... келген. Жүсіп жыл қайыру дәстүрі бойынша санағанда ... ... 1021 ... ... ... ... ... деректер көзін ақынның өз
шығармасы ... ... ғана ... ... туғандықтан музыканы, күй тартып, өлең айтып,
нақышты музыка сазын лез бойына толық дарытқан. ... ... ... ірі ... ... ... ... 13 мың жолдың Ғибрат - өнеге
поэмасы. ... ... 1069 жылы ... Бұл -саясат, өнеге, тәрбие
жөнінде толғаныс тапқан, үлкен ... мәні мен ... бар, ... ... ... бұл ... ... есебімен 462 жылы, қазіргі жыл санау бойынша
1070 жылы жазып бітірген. Дастанды ... ... - ... ... ... салушы Сатұқ Қара Бұғра ханға тарту етеді. Сол ... өз ... ... ... «хас хажиб» - «бас уәзір» немесе «ұлы
кеңесші» деген лауазым ... ... ... үш ... ... бар. ... Герат
қаласында 1439 жылы көне ... ... ... ол Вена ... кітапханада сақтаулы), екіншісі, 14-ғасырдың бірінші жартысында
Египетте араб әрпімен (Каирдың Кедивен кітапханасы қорында) ... ... ... ... ... ... 12-ғасырларда араб әрпімен
қағазға түсірілген. Бұл қолжазба Ташкенттегі Шығыстану институтының қорында
сақтаулы тұр. ... осы үш ... ... ... тән ... ... ... «Құтты білік» дастанының ғылыми негізделген
толық мәтінін жасап шықты. ... көне ... ... ... рет хабарлап, 1823 жылы «Азия» журналында (Париж) Вена нұсқасынан
үзінді жариялаған француз ғалымы ... ... еді. ... ... ... ... біліктің» бірнеше тарауын неміс тіліне тәржіма жасап, 1870
жылы Инсбрук қаласында жеке кітап етіп бастырып шығарды.
Бұл шығарманы ... ... ... ... және ... жасау
ісімен орыс ғалымы В.Радлов жиырма жыл бойы үзбей айналысты. «Құтты ... ... ... ... ... пен ... орыс тіліне,
А.Егеубаев қазақ тіліне, бір топ аудармашылар ұйғыр ... ... ... ... ... ... ... тарихи тұрғыдан ғылыми мәні
ерекше. Бұл шығарма бертін келе ... ... ... ... ... орта ... ... наным-
сенімін, әдет-ғұрпын, сөз өнерін, тілін зерттеп білу үшін аса ... ... ... ... ... ... тіліндегі энциклопедиялық шығарма.
Оны жазуда автор саяси сарынды басшылыққа алғандығын ... қиын ... ... ... ... ... ... Түркістан тәрізді аудандарды
басқарудың жолдарын үйретуге тырысты. Шығарма тек саяси ... ... ... орта ... ... ... ... салаларын да қамтиды.
Адам тағдыры, өмірінің мәні, орны мен ... рөлі ... де ... ... ... ... философиялық, шамандық,
исламдық дүниетанымда да ... ... ... арқылы жеткізу орта
ғасырлық шығыстық үрдіс еді. Шығармада шамандық ... ... ... ... да ... орын ... Бұл ... А.Романов пен
С.Иванов: «Жүсіп Баласағұнидің «Құтты білік» поэмасы ең ... ең ... ... ... ... ... осы ... ретінде түркі тілінде жазылған шығарма», - деп баға ... ... ... мен ... өнерін көрсететін нақыл сөздер,
мақал-мәтелдер, тұрақты сөз тіркестері де ... ... ... ... Ғ.Айдаров, Ә.Қоңыратбаев, М.Мырзахметов
еңбектерінде бұл көне ... ... ... стильдік, философиялық,
педагогикалық, текстологиялық, әлеуметтік, тарихи, саяси, мәдени тұрғыдан
зерттелді. Соның ... ... ... ... ... ... ... жерінде ақыл-ойдың, даналықтың дамуына тигізген ықпалы
мен тәлім-тәрбие мәселелерін көтерудегі рөлі, көптеген халық даналықтарының
ұқсастықтары мен сабақтастықтары да ғалымдар ... тыс ... ... жасы ... ... он ... ай ішінде жазып бітіргенін
айтады. ''Құтты білік'' дастаны (''Бақытқа жеткізуші білік'') ... ... ... ... ... ... дүниежүзілік мәнге ие бірден-бір
жазба әдеби ескерткіші. ХІ ғасырға дейінгі жазба әдеби ... даму ... ... асыл ... ... өз ... ... саласымен толық танысып кемелденген шағында
''Құтты білік'' тәрізді классикалық шығармасын ... бет ... ... ... ... ... ... өз ана тілін де терең меңгеріп, бар
байлығын бойына ... ... ана ... ... қуатын әлемге таныту
бағытын ұстады. өз тілін менсінбей араб, ... ... ... ... ... сырттан таңылған қорлық салты үстем кезде өз ана тілінде көркем
шығарма жазу ... ... ... - ... ... ... білік'' - ХІ ғасырға дейінгі түркі тілді халықтардың қоғамдық
ой ... орын ... ... ... тұтас қамтыған энциклопедиялық
қуатқа ие көркем ... ... ... ... мол ... мораль философиясы жайлы
ой толғаныстардың ішкі төркіндері әсіресе ондағы жуан мәртлік жөнінде
айтылатын ... ... ... ... ... ... көздерінің
біріне - ХІ ғасырда қазақ жерінде жазылып, дүниеге келген ''Құтты білік''
дастаны. Бұл ойымызға ... ... ... екі ... ... еске алмақ
керек. Оның бірі - Абайдың ... ... ... ... Жүсіп
Баласағұнның атақты дидактикалық дастаны ''Құтты біліктің'' де ... ... ... ... Мұтылғанның жазбаша дерегіне сүйенеміз.
Дастандағы жәуан мәрттілік жайлы ... ... ... 17, ... ... ... ... ''Әсемпаз болма әрнеге'' т.б. өлеңдеріндегі
ойлардың іліктес, ... ... ... ... ... жатқан рухани
туыстық танытқандай нақтылы ұғымдармен ұштастырады.
М. Әуезов те бұл дастанға көп көңіл бөлген. Москва ... ... осы ... ... ... ... ... пікір
білдірген. Бұл аталған деректер тобы ''Құтты білік'' пен қазақ әдебиетінің
байланысы жайлы арнайы ... ... ... ... ... ... ХІ ... өмір сүрген түркі тайпа-ларының бәріне
түсінікті әдеби тіл негізінде жазылуы себепті, оны әр дәуірде мәдениеті ... ... даму ... ... ... ... бауырлас халықтардың бәрі де
ортақ мұра ... ... ... сырына қаныға бермек. Мақсат - ... осы ұлы ... ... суыртпақтап, өзінің рухани өзекті желісін тарта
білуіне кеп тіреледі.
Музыкант отбасында туғандықтан музыканы, күй тартып, өлең ... ... ... лез ... ... ... Баласағұнның бізге жеткен
ең ірі туын-дысы түркі тілінде жазылған 13 мың ... ... - ... ... ... 1069 жылы ... Бұл ... өнеге, тәрбие
жөнінде толғаныс тапқан, үлкен ... мәні мен ... бар, ... ... ... ... ... жеке адам басының жетілуі, өсуі тікелей
тәрбиенің жетістігі, ол адам табиғатына байланысты бола отырып, оның ... ... ... ... ... ... Бұл ... ХІХ
ғасырдың 40 жылдарынан басталған және 60 жылдар үстінде дами ... ... мен сол ... ... ... ... келеді. Баласағұн - философ ретінде және тәрбиелік тағылымға толы-
педагог ретінде артына өшпес мұра, тәрбиелік дәстүр, ... ... ... ... ... ... ... оның ішінде жастар тәрбиесі -
қоғамдық жағдайлардың, айнала ортаның ықпалымен, оң ... ... ... адам ... туысынан - дүниеге келумен бірге болатын қасиеттер
арқылы қалыптасады. Оның ішінде ... ... оның ... ... ... ... ... кейбір сапалар мен қасиеттердің болатындығын
мойындады. ... ... ... ... еңбегінде бұл қасиеттер мен сапалар
даяр күйінде бола салған адам ақылының ... ... ... ... ... ... ... сол дарындылықтардың дамуына
себепкер ғана бола ... Бұл ... ... ... өзі ... ... жағдайлар арқылы және сол адамның қабыл-дайтын тәрбиесі,
тәрбиені жүзеге асыратын ... ... ... және ... - деп ... ... педагогикалық мәнді тағылым жасаған адам. ... ... ... әлем, қоршаған орта мен өмір ... ... ... ... ... сол ... ... қазіргі қоғам -
деген мағынаға, ой жүйесіне, ... ... сай ... Ол ... ... өзі өмір ... ортадағы, қарым-қатынас құралы - деп пайдаланған.
Баласағұнның тәрбие тағылымының бастауы болар-лықтай мына бір ... ... ... ... ... ... мен ... ұйымдас-қан, ұйымшыл тату да тәтті ... ... ... ... ... ... ... адамдар құрамын толықтыратындай биікке
көтерілуі қажет. Тәрбие өз кезегінде, әсері мен ... ... ... көзі ... шарт - деп ой ... ... Бұл үлкен
өсиет. Бүгінгі педагогикалық тұрғыдан ... ... ұжым ... бала ... ... ... мен ... айқындайтын
әдіс еңбек тәрбиесін ұйымдастырудың негізгі десе де болады. ... ... пен ... ... ... ... деуге толық болады.
Баласағұн рубайларының тәрбиелік тағылымы негізі-нен үш ... ... ... жеке ... ... болуы. Білімді болу үшін оқу
қажет. Екінші - ... ... ... - ол үшін ... ... ... қажет. үшінші - әлеуметтік, табиғи күштілік -ол үшін бірлік,
достық бостандық керек.
''Құтты білік'' ... ... ... ... қиыншылығы көркем
суреттелген. Автордың ойынша егер ... ... ... ... ... ... Ал, өзіңе ұқсап туған жетелі бала сенің түріңді, ... ... ... ... тіліңді де болашақ-қа жоғалтпай апарады:
''Егер, ұл-қыз жақсы болса, зерделі,
Айтқаныңнан айнымай дәл ... ... ... сені ... ... - тәрк етер де ұмытар.''
(3377, 3378 - бәйіттері) ... ... ... ... ... жұмыстың ең ауырын атқару, отбасын асырау, бала-шаға мен ата-анаға
қамқорлық жасау, т.б. ... ... ... ... ... ... де білікті, ізетті де ... ұл ... ... ... тыс
қалмаған. Жүсіп Баласағұн дастанында әке ... аса ... ... қып ... ... ... ... әке, жазығы жоқ ұлының'' -деп
ақын ұл бала үшін Әке тәрбиесінің ... ... ... ... ... әрқашанда балаға бағыт-бағдар, үлгі-өнеге ... ... тән ... ... Ж. Баласағұнның:
"¥л өсіргің келсе дана жүректі
Қатты ұстап: үйрет білім, ізетті.
Кім ұл-қызын шолжаңдатса ... ... ет ... етінен''.
деген ой-тұжырымдары бүгінгі педагогика ғылымының негізгі шарттарына
сәйкес келіп жатыр.
Ақынның ойынша жақсы әке болу қиынның қиыны. Әке ... ... ... ... ... ... мейірімді болса, соғырлым үй ішінде,
ауыл-аймағында беделді болады.
Егер ана табиғи ерекшеліктеріне байланысты ... ... ... ... эмоцияға жүгінсе, ер кісі бала тәрбиесін ақылға салып,
салқынқандылық танытып, сезімге бой ... ... ... ... ... ең негізгісі - жауапкершілік сезімі.
Осы сезімді болашақ үй иесі болатын ұл балада ... ... ... ... ұл ... ... ата-анаға, іні-
қарындастарға қолқабыс жасауға үйретіп, оның ... ... ... ... ер адамға тән қасиеттерді сіңіру керек.
Жүсіп Баласағұн жетесіз ... ... құл ... пайдасыз ұл жаудан
жаман дей келіп, ата-аналарға мынадай кеңес береді: "¥л-қызыңа үйрет білген
білімді Қолыңа ұстат ... ... ... ... ... таймайды
Көңілі - таза, көзі шоқтай жайнайды''.
Сонымен қатар тәрбиенің күшіне ... ... ... ... ... жолын
қусын десеңіз,
Бесігіңде ақ ілім шоғын көсеңіз... Білім үйрет сәбиіңе сарыла, ... ... ... ... ... көкірекке түйгені өлгенінше санасында
жүреді!''. деп педагогикалық ой түйеді. ... ... ... ... түсінуге жетелейді. Баланың ... ... еске ... олардың бәрін бір ... ... ... ... шақырады. Ұлы ойшылдың салиқалы педагогика-лық
пайымдаулары ұрпақ тәрбиелеуде әркез есте ұстайтын тағылымдар ... ... ... Г. ... ... ... ... университеті, 1989.
2. Айтмамбетова Б. Жаңашыл педагогтар идеялары мен тәжірибелері. -А., 1991.
3. Алмаханова Х. Жас өспірімдерге эстетикалық тәрбие беру. ... А., ... ... С. ... ... ... тәрбие беруді жетілдіру. -А.,
1992.
5. Әбенбаев С. Мектептегі ... ... ... -А., ... ... З. ... -А., ... Әтемова Қ. Ата-аналар жиналысының мәні. Қаз. мем. 1-1996.
8. Болдырев Н. ... ... ... ... -Алматы, 1987.
9. Болдырев Н. Класс жетекшісі. -А., Мектеп, 1980.
10. Богословский В. т. б. ... ... -А., ... 1980, 13 ... ... С., Жұмабаев А. Мектепте өткізілетін тарихи-әдеби кештер.
-А., Мектеп, 1968.
12. Бержанов Қ. Тәрбие мен оқытудың бірлігі. -Алматы, 1973.
13. ... Ю. ... ... 1988. 23-тарау.
14. Батышев С. Научная организация учебно-воспитательного процесса. -М.,
1975.
15. Внутришкольное управление: Вопросы теории и ... Под ред. Т. ... ... С., ... А. ... ... ... білім беру
негіздері. -А., 1985.
17. Егембердиев Ж. Мектеп жұмыстарын жоспарлау /Методикалық ұсыныстар. -А.,
Мектеп, 1975.
18. Жұмаханов Ә. Семьяда ... ... ... ... -А., 1985.
19. Ильина Т. Педагогика, -М., 1984 жыл.
20. Керімов Л. Праволық ... ... ... -А., ... Капралов Р. Класс жетекшісінің жұмысы. -А., 1983.

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жүсіп Баласағүни4 бет
Жүсіп Баласағұн мен Абай шығармаларындағы адамгершілік тақырыбы62 бет
Жүсіп Баласағұн. «Құтадғу білік»11 бет
Жүсіп Баласағұни. Махмұт Қашғари.5 бет
Жүсіп Баласағұнның «Құтадғу біліг» дастанындағы халықтық педагогика негіздері136 бет
Жүсіп Баласағұнның және хіх-хх ғасыр басындағы қазақ әдебиеті өкілдерінің шығармашылығындағы замана бейнесі9 бет
Жүсіп Хас Хабыж Баласағун20 бет
Жүсіп Хас Хажиб Баласағұни4 бет
Түркі даласының ұлы ақыны - Жүсіп Баласағұни 11 бет
"Ежелгі түркі әдебиетінің ескерткіштері."6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь