Ластаушы заттар мен токсиканттар

ЖОСПАР
КІРІСПЕ
1) Токсикология.
2) Тыңайтқыштар, пестицидтер мен детергенттер.
3) Ауаны ластаушы заттар
4) Су қорларын ластаушы заттар
5) Топырақты ластаушы және аздырушы көздер
6) Қоршаған ортаның ластануы туралы статистика
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ
* Токсикология.
* Тыңайтқыштар, пестицидтер мен детергенттер.
* Ауаны ластаушы заттар
* Су қорларын ... ... ... ... және ... ... ... ортаның ластануы туралы статистика
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
КіріспеӨндірістік улар және олармен улану.Өндірістік у - белгілі бір ... ... ... ... ... үшін шекті-рауалы концентрациясынан асып кеткен жағдайда), кәсіпорын қызметкерлерінің улануын туындатуы мүмкін,өндірістің бастапқы аралық, жанамалы немесе соңғы өнімі болып саналатын у. ... ... ... әсері түрлі кәсіптік салада жұмыс жасау кезінде табиғи шикізатты ... және алу, ... ... ... мен тасымалдауда, транспортта жұмыс жасау барысында, ауылшаруашылығында және басқа да еңбек ету ... ... ... ... ... ... ... химиялық өндірісте байқалады,шикізат өнімдері,аралық қосылыстар жүмысшылардың денсаулығына зиянды әсерін тигізбей қоймайды. Бірақ өндірістің ... ... ... ... т.б ... алқаптарда да жұмыс жасау барысында,белгілі бір химиялық өңдеуден ... ... ... адам ... ... бірге тері қабатын зақымдап, кәсіптік улану туғызуы мүмкін. Қазірде 7 млн.астам химиялық заттан түрі мәлім. Оның 600 мыңдайы ғана кең ... ... ... ... жыл ... ... ... дейін жаңа химиялық қоспалар мен қосылыстардың түрлері шығарылуда.Еңбек ету барысында адам ағзасына әсер етіп,оның жұмыс жасау қабілетін төмендететін немесе ... ... ... ... ... ... немесе кәсіптік улану жатады. Олар өндірістік улану немесе токсиндік заттар,яғни,токсиканттар деп аталады. ұғымына да кең мағынада жұмсалатын термин ... ... ... ... улар да, ... негіздегі аэрозолдар да кездеседі. Өндірістік улар қатарына көп жағдайда,шикізаттық,аралық және өндірістің қалдық өнімдері жатады, сондай-ақ қоспалар, қосалқы заттар да ... улар ... ... ... химиялық зауыттарда шикізат ретінде бензол, күкірт көміртегі, анилин, хлор және басқа да улы заттарды қолданады.Улардың әсер етуі жалпы ... ... ... болуы мүмкін. Жалпы әсер етуі қанға удың сіңірілуі нәтижесінде пайда болады. Мұндағы жағдайда салыстырмалы таңдау жиі болады. Сол дене ... ... ... ... ... марганецпен уланған нерв жүйесі ,бензолмен уланған - қан айналым мүшелерін айтуға болады.Тікелей әсер етуде удың тиген жерінде ... ... және ... ... ... - ... ... және сілтілік ерітінділермен және бумен жұмыс жасау барысында туындайды. Тікелей эсер ету түрі нерв ... ... ... және ұлпа ... ... ... ... алуға қатысты жалпы құбылыстармен сипатталады.Негізгі бөлімӨндірісті улар және олардың классификациясы.Халық шаруашылығында қолданылатын химиялық заттардың саны көп.Олар ... ... ... ... ... ... әсер ету ... бойынша:1) Тұншықтыратын:- қарапайым тұншықтырғыш, демалатын ауадан (азот, сутегі, гелий)оттегін ... ... ... ... мен қан арасында газ алмасудың бұзылуы (СО, синилді қышқыл);2) Тітіркендіргіш - өкпе ... ... ... сілемейлі қабықшасының тітіркенуі.3) Ұшпа анашалар:- қанға түскеннен кейін жүйке ... әсер ... соңы ... ... анаша заттары (эфирлер, майлы, азот тұнбасы);- ішкі ағзаға кері әсер ететін заттар (галагенөндіретін майлы қатар);- қан ... әсер ... ... ... ... жүйке жүйесіне әсер ететін заттар (алкаголь, майлы қатардағы күкіртті қосылыстар);- қанға және қан ... әсер ... ... ... ... (анилин, нитробензол).4) Әртүрлі әсер ететін металлорганикалық және бейорганикалық қосылыстар (сынап, қорғасын, фосфор).Зақымдануына байланысты:- нейтротропты;- гепатотропты;- невротоксикалық;- кардиотоксикалық;- қан ... ... ... ... ... мутагендер;- супермутагендер;- концерогендер (күшті, әлсіз, орташа).Қауіптілігіне байланысты (класстар):1- төтенше қауіпті (Be, Cd, Pb, Hg, Tl).2- жоғары қауіпті (Sb, As, ... жай ... (Cr, Ag, Al),4- ... ... (Cu, Fe, Mn, Zn, Ni, Ge, Sr, Rb, Cs).Агрегатты күйде:- газ;- бу;- аэрозольдар.Улыхимикаттар (пестицидтер):- инсектицидтар;- акарициды;- гербицидтар;- ... ... toxіkon - у және logos - ... - медицинаның удың қасиеттерін, организмге тигізетін әсерін, улану салдарынан ... ... ... ... ... ... зерттейтін саласы. Токсикологияның бірнеше саласы бар. Мысалы: әр ... ... мен ... ... ... ... жауабының ерекшеліктерін салыстырмалы токсикология; ауыл шаруашылығы жануарлары мен кәсіптік аңдардағы осындай ерекшеліктерді ветеринарлық токсикология ... ... үш ... ... бар:- ... ... ... клиникалық;Теориялық токсикология - экзогенді химиялық огенттермен осы ... ... ... ... тірі ... ... түр ... жоғалуын немесе дамуын, араласу механизмі мен заңдылықтарын, формасын, түрін, оқытады.Қоршаған ортаның химиялық компоненттерінде адамзатқа қолайлы экологиялық бағыттардың жасалуы оның ... ... ... - адам ... ... ... ... емес ортаның химиялық құрамының антропогенді және табиғи өзгеруі адамда химиялық этнология (химиялық аурулар) ауруларының пайда ... ... ... ... ҚО ... ... қосылыстардың токсико-гигиеналық әдістері мен принциптерін, сонымен қатар тікелей немесе ... ... ... ... ... құрайды және зерттейді.Профилактикалық токсмкологияның зерттеу әдістері болып:- жануарларға тәжірибе;- химиялық агенттермен байланыс жасайтын адамдарды бақылау;- клиникалық ... ... ... ... байланысынан кейін сол немесе басқа потологияның пайда болғанын байқаймыз.Профилактикалық потология келесі түрлерге бөлінеді:-коммуналды;-тағамды;-өндірісті;-ауылшаруашылық;-тұрмысты;-касметикалық.Профилактикалық потология экологиялық ... ... оны ... және анық ... ... құрайды.Клиникалық токсикология - адам мен оның ұрпақтары өндірісті және өндірісті емес жағдайларда химиялық заттармен ... ... ... болатын жасырын және анық, созылмалы немесе өткір ауруларды зерттейді.Оның құрылымы:-созылмалы химиялық ауруларды ... ... ... туралы оқу;-нашақорлы токсикология;-емдік токсикология;- жасанды материалдардың адамға биологиялық әсерін зерттеу.Ауыл шаруашылығында, өндірісте және ... ... ... минералды тыңайтқыштар, пестицидтер мен детергенттер құрамында улы заттар көп болғандықтан адамдардың денсаулығына,басқа тірі организмдерге, қоршаған ... өте ... және ... ... ... ... өсімдіктерді, ағаштарды, ауыл шаруашылығы өнімдерін,мақтадан, жуннен, теріден жасалған заттарды сактау ... ... ... ... ... басқаларды пайдаланып өмір сүретіндермен күресу үшін қолданылады. Олар ... ... ... ... есептеледі. Өсімдіктердің биіктігін, өсуін реттейтін аукцин, гибереллин, ретардант, жапырақты түсіретін - дефелиант, өсімдікті тамырымен жойып жіберетін - ... ... ... ... дефлорант, хайуандар мен шыбын-шіркейлерді үркітетін рефелент, оларды қызықтырып ұстап алатын - атрактант, тұқымды өлтіретін хемостирилизатор, т.б. химиялық ... ... ... ... ... атаулары өздері ықпал ететін өсімдіктер мен жануарлар тобының латынша атауынан басталып, соңына ... ... ... - ... ... акарцид, альгецид, интектицид, ихтиоцид т.б. Пестицидтерді қолданғанда өте сақтық қажет. Қоршаған ... және ... ... көп. ... биялогиялық әдістермен қорғау нақтылы нәтиже бермегенде ғана пестицидтерді қадетті ... ... ... болады. Пестицидтердің ішінде өте қауіптісі хлро мен органикалық заттар қосындысынан тұратын ДДТ, диэльдрин, ... ... ... түрлері. Олар ұзақ уақыт бұзылмай, ерімей, шірімей сақталатын болғандықтан топырақта, теңіз суларында көп жиналады. Мысалы ДДТ 50 жыл бойы ... Жыл ... жүз мың ... жарты ғасырда 3 млн. тонна ДДТ өндіріледі. Оның қаншасы топырақта, қаншасы теңіз суына жиналғанын ешкім білмейді. Антарктидада жүрген пингвиннің бауырына ДДТ ... ... жер ... қалай кең тарағанын түсінуге болады. АҚШ, Венгрия, Швеция бұрынғы кеңестер одағы, т.б. бірқатар елдерде ДДТ-ны қолдануға тиым салынған. Ал дамушы ... оны ... ... ... ауруларына қарсы қолданып келеді. Дүние жүзінде 10 жыл бұрын 4 млн.тонна пестицидтер шығарылатын. Қазір қанша шығарылатыны жөнінде мәліметтер толық емес, ... ... ... өнім ... ... жарияламайтын болды. Экологиялық жүйелер үшін өте қауіпті пестицидтер өндіруді жасыру , әрине адамзат алдындағы өз ... ... ... қашудын бір түрі ғой. Америка әскерлері Вьетнаммен соғысқанда 600 мың гектар ағаштарды пестицидтер қолданып, ... ... ... әлем ... жоқ. Гербицид, дефолияант, десикант, дефлорант т.б. улы химиялық заттар Орта Азиямен Қазақстанда әсіресе мақта, күріш, ... ... ұзақ ... бойы ... ... Соның салдарынан Оңтүстік облыстарда кісі өлімі, әсіресе жас сәбилердің өлімі, ауру-сырқауы, жарымжан болып тууы өте ... ... ... ... ... ... химиялық заттар. Олардық негізгі қасиеті заттардың сыртқы қабатына тез әсер етіп ... ... ... ... ... ... оларды кір кетіру, жуу үшін, сыртын бояу, әшекейлеу үшін қолданады. Детергенттер суда ерімей, ұзақ ... ұсақ ... ... алмайды. Бір литр суда 1 мг. Түссе, су ... ... ... ... ... шегі 1 литр суда 0,3 мг. - нан ... ... Ал қалдық суларда бұл мөлшер 5-10 есе асып кетіп ... ... ... ... 4 ... ... детергенттер өндіріледі. Минералды тыңайтқыштар, әсіресе азот пен ... жыл ... 300 ... ... ... пен шабындықтарға қолданылады. Олардың бәрін өсімдіктер пайдаланбай топыраққа, жаңбырмен, ағын-сулар мен ... ... ... жатады. Су беті көктеп, көк жасыл балдыр басып кеткен көлдер осының белгісі. Қоршаған орта көп ластаушы заттар қатарына сынап, ... ... ... ... ... ... мен олардың қосындылары жатады. Қоршаған ортаға көп тараған көмір қышқыл газ, ... ... ... ... ... ... қоспалады да табиғатты ластаушы заттар болып табылады. Табиғаттан ... ... ... ... ... молайтуды ойламай күн көрудің нәтижесінде дер мен ауа ластанып, өзен, теңіз, мұхит түрлі жарамсыз ... ... ... ... ... ... ... адамдар табиғатты тілсіз құл санап, оған өз биліктерін жүргізуге ... ... ... ... ауа ... ішкі ... ... денсаулыққа зиянын тигізеді, ал уытты заттар денені улайды. Ауа жаратылыс жолдармен және адамдардың іс - ... ... ... ... ... ... ... атқылауынан, теңіз суы буға айналуынан, тау ұнтағы мен топырақты жел мен дауыл ұшырағанда, орман мен далада өрт ... шаң - ... күл т.б. ... ... ... ... ... болады. Желтоқсаннан ақпан айына дейін соғатын тропиктік белдеулер желі Сахараның 60- тан 200 млн ... ... шаң ... ... км ... ... 1883 жылы Қаратау жанар тауы атқылағанда аспанға көтерілген күл мен тозаң бірнеше жыл бойы ауада болып, Ұлы Британия жағалауына ... ... 1985 жылы ... ... 19- ында күндізгі сағат 10- да Ашхабад қаласын қараңғылық басып, аспан қызғылт сары түске түсті, жарты сағаттан ... ... ... ... шам ... тура ... ... 13- те аспан ашылып жарық болса, екі с ағаттан кейін қайтадан ... ... Сол күні қала ... 170 мың тн шаң ... Теңіз сулары буланғанда ауаға тұз қалдықтары, өрттен кейін күл мен шаң ... ... ... қалдықтардың да шаң- тозаңы болады. Оларға бактерия, ұсақ саңырауқұлақ т.б. ... және ... ... ... жатады. Адамдардың іс- әрекетінен болатын ластануға өнеркәсіп, көлік, ауыл шаруашылық, құрылыс кәсіпорындарының, коммуналды- тұрмыстық мекемелердің шаң- тозңы мен ... ... Жыл ... ... ... шамамен алғанда мына мөлшерде ластаушы қалдықтар қосылады :
* теңіз сулары тұздары 550 млн ... ... беті щаңы 250 млн тн
* ... ... 80 млн тн
* өрт күлі мен ... шаңы 70 млн тн
* ... отын күл - ... шаңы 30 млн тн
* өнерқәсіп қалдықтары, түтіні, шаңы 15 млн тн
* ауыл ... шаңы мен ... 5 млн ... ... ... іс- ... болатын ластану мөлшері тым аз барлық ластаушы заттардың 5 процентінен аспайтынын көруге болады. Бірақ бұл ... де ... ... ... іс- ... пайда болған шаң- тозаң, түтін, басқа қалдықтардың химиялық құрамы өте күрделі, адмдар мен табиғат үшін аса қауіпті. Өнеркәсіп пен көлік ... ... ... ластаушы заттарының 31,9 проценті иісті газ (СО), 27 ... ... газ (SO2), 1,1 ... азот ... (NO2), 28,3 ... қалқып жүретін қатты түйіршіктер. Өндірістің негізгі салаларының ауаға шығаратын ластаушы заттардағы үлес салмағы мынадай.
Негізгі өндіріс ... ... ... ... ... ... ... үлес салмағы
Жылу электр станциялары
39
38
-
-
-
29, 0
Құрылыс материалдарын өндіру
25
-
-
-
-
8,1
Қара металлургия
20
16
43
23
3
24, 0
Түсті металлургия
16
22
-
-
-
10, 5
Мұнай өңдеу, мұнай -химия
-
3
13
-
82
15, 5
Химия өнеркәсібі
-
-
-
12
-
1, 3
Өнеркәсіп саллары ішінен ... ... ... ... қара және ... ... ... өңдеу мұнай - химия өнеркәсібі мен құрылыс материалдар кәсіпорындары жатады. Жылу электр станцияларының қалдықтьары жағатын отынға, оның химиялық құрамына және жағу ... ... ... ... ... ... күл, ... шаң - тозаң қосылады. Мысалы, Қарағанды көмірімен салыстырғанда Екібастұз көмірінің күлі көп. Қуаты орташа жылу электр станциялары ... ... ... 5 т. ... ... мен 16 - 17 ... күл қосады. Сұйық отын жаққанда күл аз болады да, күкірт пен көміртек қалдықтары көп қосылады. Газ ... ... тек азот ... ... Шым тезекті, ағашты, қамысты отын ретінде пайдаланғанда ауаға күл, күйе, шайр, күкірт, көміртек тотығы, шаң- ... ... ... барлық түрінің химиялық құрамында көміртек, сутек, күкірт, азот және оттек ... ... ... ... ... мен ... ... зиянды. Отынды жағу әдісі де ауаның ластануына әсерін тигізеді. Шаң- ... газ ... ... ... бар ... атмосфераға зияны аз, ал ондай қондырғылары жоқтардың келтіретін зияны көп болады.Өйткені қондырғыларырдың көмегімен қалдықтардың 90- 95 ... ... ... ... ... ... Әр саладағы кәсіпорындардың ауаға тигізетін зиянны- әртүрлі. Металлургия кәсіпорындары ауаны ... ... және ... ... олардың ішінде темір, қорғасын, мыс, мырыш, қалай, никель, көмір, күкіртті түтін, глинозем т.б. қалдықтар бар. Машиналар жасайтын кәсіпорындардан ... газ бен шаң- ... ... ... цехтары, күйе (темір соғатын цех), қорғасын мен көміртек тот ығы ... ... бар. ... ... және жасанды жібек шығаратын кәсіпорындар күкіртті сутек қалдықтарын ауаға шығарады; химия ... азот ... ... ... ... ... ... шаңы мен тозаңында, газдарында кальций тотығы, топырақтағы алюминий тотығы, кремназем, магний, темір, көмір, гипс, асбест, әк, тағы ... ... ... бар. Құрылыс материалдарын шығару технологиясына шикі затты қазу, тасу, ұнтақтау, елеу, ... ... ... ... ... жұмыстар кіреді. Осы жұмыстарды жүргізгенде сол маңайға шаң- тозаң, күл, бу, түтін, т.б. ластаушы заттар бөлінетіні ... ... және ... ... ... ... шаң- тозаңды басу өте қиынға түседі.Мысалы, цемент шығаратын зауыттар, әсіресе күйдліру және ... ... әк пен ... тозаңынын көп шығарып, сол маңайдағы өсімдіктерді ... ... 2км. ... 1м3 ... 20 мг. ... ... ал ... норма бойынша ол 0.15 мг аспапуы керек. ... ... ... шаң мен ... көп ... оларды қаладан тыс жерлерге салу көзделген. Ауаны ластанушылардың ішінде автомашиналардың алатын орны ерекше. Жыл сайын олар ... тн ... ... ... 56 млн тн ... 28 млн тн азот ... ауаға қосады. Бұл газдар құрамында 200-ден асттам өте күрделі затар қосындылары бар. Олардың ішінде ... - ... ... ... , судың булары, зияндылары- көміртек, азот тотығы, этилен, бензол, этан, метан, толуол, бенз (а) пирен , күйе, ... ... ... ... ... ... 75 проценті көміртек тотығынан, 15 проценті көмірсутектен, 7 проценті азот тотығынан тұрады. Автомашина қозғағышы 1 тн бензинді жаққанда 12,3 кг, 1 тн ... ... ... 24,5 кг, азот ... ... ... ... жүргізгенде де ауа көп ластанады. Ірге тас қалау, су қоймаларын салу үшін ... ... ... ... ... ... ... сылақ жұмыстарында айнала шаң- тозаң, иіс болып, қалдықтар ... ... ... ... ... ... мен түрлі шайырлардың ішінде уыттылары да бар. Сондықтан да ... ... ... ... бөлетін фенолоформальдегидтер мен шайрлыларды пайдалануға тыйым салынған. Ауыл шаруашылығында соңғы 30-40 жылда өсімдіктерді қорғау үшін пестицидтер, топырақтың құнарлығын арттыру үшін ... ... көп ... жүр. ... ... жерлерге ұшақтармен шашып, немесе өртеп түтінін тараталы. Ұшақтармен шашқанда олар егістік жерге дәл түспей, желмен 5- 20 км дйін жан- ... ... ... ... пестицид қажет емес жер мен су ластанады. Егістік жерлерге минералды тыңайтқыштар шашқанда, әсіресе азотты және калийлі түрдері, есепсіз, шамадан көп ... ... ... ... ... шашынмен, көлдерге, өзендерге кетіп, айналаны ластап жатады. Мал қоралары қазір үлкен комплекстер түрінде салынуына байланысты бір жерге ондаған мың бас ... ... ... ауауға күкіртсутек, аммиак газдары, ұсақ өсімдіктер қалдқтары қосылады. Мысалы, 10 мың бас ірі қара мал тұратын комплекстен тәулігіне 57 кг ... газы ... ... ... ... ... ауада көзге ілінбейтін ұсақ саңырау құлақтардың қара күйелері, өмір сүруге бейімделген ашытрқы клеткалары т.б. көптен ... ... ... - ... қызмет орындары да далада от жаққанда, пәтер ... пеш ... ... ... ... ... ... жинап, тасып, белгілі бір орынға дұрыстап үймей қоршаған ортаны да ластап жатады. Өндірістік және тұрмыстық қажеттерге жыл ... 600- 700 км3 су ... ... ішінде 130- 150 км3 гидросфереаға қайтып оралмайды. Қалғандары өзен, көл, теңіз және жерасты суларға қосылады. ... ... ... ... 10- 20 ... ... ластаушы заттар бөлінбей сақталады. Бір рет пайданылған қалдық суларды тазалау үшін оларды 7-14 есе ... 30 есе) көп ... ... мол ... ... ... Өндірістік технологияның жаңаруына қарамай хх- ғасырдың аяғында қалдық сулардың ... 6 мың км3 ... ... ... суды таза сумен араластыру үшін барлық өзендердің 1 жылдық ағыны жетпейді. Міне, сондықтан тұщы судың тапшылығына сапсы жақсы ... ... ... түрі бар. АҚШ- та 100 млн ... адам 1 рет пайдаланып сосын тазартудан өткен суды ауыз су ретінде пайдаланады. 1994 жылдың басында Мәскеу баспасөзінде ресей халқының 42 ... ... ... ... ... ауыз су ... ... Ауыз су мәселесі Рейн өзені жағалауында орналасқан Швейцария, Бельгия, Люксембург, ГФР, Франция, Голландия ... үшін ... ... ... ... және ... су ... Рейн өзеніне мыңдаған тонна метал, май, химиялық ... ... ... ... 1952 жылы өзен ... ... жүрген майлар мен шайырлар жанып, үлкен өрт болады. Суда ... ... жоқ, ... жерлерді суаруға болмайды. БҰҰ комиссиясының қорытындысы бойынша өзенде кемелер ғана жүруге рұқсат етіледі. Австралияның Кремс химиялық концерні ... ... ... ... ... ... жіберіп өзеннің 70 км- ден астам бойында балықтар қырылып қалды. Жарты жылдан кейін ғана су ... ... ... ... Жапонияның химиялық компаниясының зауыттары Кюсю аралындағы Миномата шығанағына ұзақ уақыт ... ... бар ... ... Бұл уытты қалдықтар балықтар арқылы адам денесіне өтіп, жүйке тамырларына зиянды әсер етті. Ауырған адамдар ... ... ... ... құлақтарры естімейтін түзу жүре алмайтын болып қалды. > ауырына шалдықандардың сынап қалдықтарымен уланғаны дәлелденген соң ... ... ... Сот ... ... ... 60кісі өліп, 344- і мүгедек болып қалды. Бұл елде 1958 жылдан тазаланбаған қалдық ... ... ... ... ... ... заң бұзылып, орындалмау себебі қаншама адам азап шегуде. Су көздерін таза ұстау мәселесі бізде де оңып ... жоқ. ... ... ... ... ... Алматы, Кіші Алматы, Весновка, Қарасу өзендерінде мұнай өнімдерінен басқада зиянды қалдықтар көп. Автобаздардың, тері комбинатының, қаладжан ... ... жоқ елді ... ... өзен ... ... 80- шы жылдары Жамбыл облысының химия кәсіпорындарында бірнеше рет апат ... ... ... ... маңайдағы көлдерге құйып көлге айналдырды. Қарағанды облысында Нұра өзені сынап қалдықтарымен уланып адамдар мен ... ... өте ... ... отыр. Жайық өзеніне Ресей мен Қазақстанның химия, металлургия және машина жасайтын кәсіпорындары тазаланбаған қалдықтарын төгуде. Осының салдарынан өте ... ... ... ұрық ... ... ... ... өңірі көп зиян шегуде. Ертіс өзені мен оның салалары ШҚО, Семей, Павлодар облыстарының түсті металлургия, құрылыс материалдары, ағаш, тері және жүн ... ... ... ... Сырдария өзені Өзбекстан мен Қазақстанның мақта, күріш егістіктерінен, химия және машина жасау кәсіпорындарынан уытты қалдықтарды көп алуда. Теңіздер мен ... де ... ... өте ауыр. Арал теңізінің халі баршаға мәлім. Каспий теңізі мұнай ... ... ... ... жуып ... мұнай қалдықтарымен ластанады. Балдқаш көлі сол өңірдегі кәсіпорындардың қалдықтарымен ластанып, Іле өзеңі мен келетін ағын сулар азаюына байланысты қиын ... ... ... ... ... ... және су қоймалары да, шектен тыс ластануда. Соңғы жылдары суды, өндірістік, тұрмыстық қажетіне және ауыл ... ... өте ... ... ... 1 т болт қорытуға 300 г су қажет болса, ... мыс ... 500, ... шығаруға - 1000, қатырғы қағаз шығаруға - 5600 тонна жұмсалады. 1 ... ... ... 1500 г, ... өсіруге 4000, мақта өсіруге 10000 тонна су кетеді. Бір бас ірі қара ... ... - 115 л, ... - 234 л су ... Коммуналды- тұрмыстық қажетке қалада бір кісіге тәулігіне 300- ден 420 л дейін су жұмсалады. Әрине, тұщы су тапшылығы олардың ... көп ... ... ... ... ... да болмаса су қоймалары ластаушы заттардан биологиялық жолмен ерітіп, шірітіп өздігінен тазаланып жататын. Қазіргі ... ... ... және ... ... ... болған заттар бар. Олардың құрамы өте күрделі, ал мөлшері көлемі жылдан жылға көбейіп келеді. Табиғи экологиялық ... енді ... ... ... ... ... қалдықтарда сода, күкірт қышқылы, азотты тыңайтқыштар, түрлі металл тұздары, басқа да минералды қалдықтар сияқты органикалық емес қоспалар көбеюде. Олар ... ... ... де, шірімейді де. Мұнай өңдеу, кокс- химия зауыттарының, қалдықтарында уытты заттар да кездеседі. Қала көшелерімен ағатын ... ... ... ... ... таратын микробтар, мұнай өнімдері қалдықтары бар. Ауыл шаруашылығы кәсіпорындары қалдықтарында минералды тыңайтқыштар, уытты пестицидтер көп. Олар жауын, қар суларымен ... ... ... ... қосылып жатады. Алдерин, диоксин, ДДТ, хлоридан сияқты ... ... ... пен мышьяк бар дәрі- дәрмек қалдықтары аса қауіпті, олар қоректік тізбектерде жиналып, ет, сүт, ... ... ... ... т.б. ... ... адамдарды уландырады. Су көздері жылудан да ластанады. Электр станциялардың жылы сулары өзендерге, көлдерге, су ... ... ... ... ... ... ... оттек азайып биологиялық процестердің жүру ырғағы бұзылып, суда уытты көбіктер пайда ... ... ... мен ұсақ ... өле ... Атом бомбыларын сынауға, атом электр станциясындағы апаттар мен бұзылу салдарынан, өндірісте, ғылымда, радиоактивті изотопты көпр қолдануға байланысты, радиоактивті ... ... ... ... көму ... су ... ... қалдықтармен ластану қауіпі төнді. Бұл жөнінде осы кітаптың 8- тарауында айтылған ... ... мен ... де қоқыс тастайтын орынға айналып барады. Қазір 30 мемлекет теңіз астынан мұнай қазады. Олардың ... ... ... мұнай қазатын Азербайжан да бар. Қандай ұқыпты болуға тырысқанымен мұнайды қазғанда, тасымалдағанда, кемелерді жуып тазалағанда, ... ... ... ... ластанады. Мұнай таситын үлкен танкілер апатқа ұшырағанда мыңдаған тонна ... ... Орта ... жыл ... 10 млн тонна мұнай осындай үлкен танкілер апатынан, 2 млн тонна танкілер мен ... ... ... ... қосылады. үлес салмағы судан жеңіл мұнай қалдықтары жұқа жпқыш сияқты болып ... ... ... ... 1 ... ... 6- дан 12 км2 дйін су бетін жабатынын ескерсек теңіздегі өсімдіктерді мен жануарларға қандай нұқсан келіп келіп жатқаның түсіну ... ... ... күн ... түсірмей, заттар айналымына кедергі болады. Суда оттек азайып биологиялық процестер бұзылады. Өзен суларымен теңізге басқа да ластаушы заттар көп ... ... ... ... тез ластанып, өздігінен тазара алмайтын болады. ЮНЕСКО мәліметтеріне қарағанда жыл сайын теңіз суына 6.5 млн ... 2.3 млн ... ... қалдықтары, жү.здеген мың тонна пестицидтер мен детерогнттер қосылатын көрінеді. Теңіз бен мұхит суларының шектен тыс ластануы садарынан жануарлардың 1000 түрі ... ... ... ... түрлері, омыртқасыз жәндіктердің, шаян тәрізділердің қорыазайды, маржан рифтері жойыла бастады, теңіздегі фито және зоопланктондарға күшті зиян келуде. Әлемге әйгілі ... ... Жак Ив ... ... 20 ... ... тіршілік 40 процетке кеміп, көмір қышқыл газды аз ... ... ... болды деп жазды. Ауадағы радиоактивті заттар, ауыр металдар, күкірт қышқылы зиянды қалдықтар топырақты ластайды. Пестицидтер мен минералды тыңайтқыштар мөлшерден тыс ... ... ... ... қалдықтардағы көмір қышқыл газы, күкіртті ангидрид, түрлі металдар, көмірсутектерп топырақтың құрамын өзгертіп, оның құнарлығын төмендетеді. Түсті металлургия кәсіпорындары бар ... ... ... ... 20 ... ... көп ... Суперфосфат тыңайтқыштарын шығаратын зауыттан 20- 25 есе көп. Топырақта фторда көп болады. Ауыл шаруашылығында пестицидтерді қолдану, олардың көп жиналуына, ерімей, ... жыл ... ... Ақыры олар қоректік тізбек жүйесіне кіріп, улы зат- топырақ-өсімдік- жануар жолымен адамдарды улайтын болды. Технологиялық қалдықтардың өте ... ... ... ескере отырып мемелекеттік стандарт (ГОСТ N17-4 3 -01 -83) ... ... ... ерекше бақылауға алуды ұсынады.
Топырақта сақталу мерзімі(ай)
Шектеулі- рұқсат етілген мөлшері (мг) кг
* класс өте қауіпті заттар
Граназон
Ддг
Метафос
-
144
3
0.1
0.1
0.1
* класс
қауіпті заттар
Карбафос
Кельтан
хлорофос
3
5- 12
3
2
1.5
0.5
* ... ... 6
* ... жылы негізгі еншілес ұйымдардың қоршаған ортаға әсерінің қысқаруға беталысы сақталды. Ластаушы заттардың атмосфераға тасталу көлемі, ... ... ... ... 12 516 ... ... 11,2 пайызға көбейді, бұл өндіріс көлемінің артуына және жаңа активтерді сатып ... ... ... ... ... ... ... артуына қарамастан, мұнайды өндіру, қайта өңдеу және мұнай мен газды тасымалдау кезінде тасталымдардың үлестік көлемі орнықты төмендеп келеді.Мысалы, Барлау және ... ... ... ... ... ... тасталмалар өндірілген мұнайдың тоннасынан 1,75кг-нан 1,64 кг-ға дейін төмендеді. Ағынды ... ... ... Атырау МӨЗ-да ағынды суларды биологиялық тазарту қондырғысын пайдалануға беру нәтижесінде, алдыңғы жылдың мерзімімен салыстырғанда, 206 мың м³ немесе 5,8 ... ... ... және ... ... ... алдыңғы жылдың мерзімімен салыстырғанда 58 182 тоннаға немесе 39,2 ... ... бұл ... ... ... және ... кәдеге жарату үшін уақытша сақтау полигонында орналастыруға байланысты. ҚМГ ЕТҚ-да жұмыстарды орындау кезінде түзілетін ... ... ... ... аз және ... ... аз 4 және 5 ... жатады. Сонымен қатар, ҚМГ кәсіпорындарының зиянды эмиссияларының көлемін азайту жөніндегі жүргізіліп жатқан жұмыстарға қарамастан, жергілікті бюджеттерге экологиялық төлемдер жыл сайын ... бұл ... ... ... ... 2009 жылы, қоршаған ортаны ластағаны үшін төлемдер азайтылды және 738 млн.теңгені құрады, бұл ... ... ... ... 2 008 ... ... 73,1 ... аз. Төлемдердің азайтылуы төлем мөлшерлемелерінің өзгеруіне және алдыңғы жылдағы 42-нің орнына 16 ластаушы заттар бойынша төлемерді анықтауға байланысты. Тұтастай алғанда, ҚМГ жыл ... ... ... ... жүзеге асырылуына қаржылық қаражаттардың айтарлықтай көлемін жібереді. Есептемелік мерзім ішінде табиғат қорғау шараларын жүзеге асыруға ҚМГ ЕТҚ 12 ... ... ... ... ... және ... ... оның ішінде ӨФ-ның және Барлау және Өндіру>> АҚ-ның соңғы қалған технологиялық ... ... ... ... көп ... ... Мысалы, Маңғыстау облыстық аймақтық қоршаған ортаны қорғау басқармасымен келісілген ЦППН технологиялық қоймасын жою ... ... ... ... ... ... ... кезінде, қойма аумағының 84 га-дан 30га-ға дейін қысқаруына қол ... ... жылы ... ... 1,1 млрд.теңге жұмсалды. Бағдарламаның әрекеті кезінде жұмсалған қаржылық қаражаттардың жалпы сомасы 1,6 ... ... 2009 ... ... ... АҚ және АҚ ... ... ұйымдарды тартып, 156,6 мың тонна ластанған грунт пен мұнай шламын қайта өңдеді. Жалпы көлемі 97,1 бұзылған жерлер ... және ... ... ... ... ... мақсатқа бағытталған жұмыстардың маңызды бағыты болып, аз қалдықты ... ... ... ... жоғары жабдықтарды пайдалану табылады. Барлау Өндіру>> АҚ-да, тәжірибелік-өнеркәсіптік жұмыстар шеңберінде, мазутталған жерлерді бактерия-көмірсутегінің деструкторларының ... ... ... ... ... ... келтіруге мүмкіндік беретін цеолиттік-микробиологиялық әдіспен қалпына келтіру жүргізілуде. Бұзылуы қиын мұнайды қайта өңдеу жөніндегі өнімділігі жоғары жабдықтар, ... ... ... ... ... ... жөніндегі қондырғылар қолданылуда. Қоршаған ортаға теріс әсері барынша аз жою ... ... ... ... грунтты және мұнай шламын қайта өңдеу жөніндегі, ... ... 30 ... ... технологиялық мобильдік кешендер қолданылады. ҰК АК-ның еңбекті және қоршаған ортаны қорғау саласындағы саясаты қызметкерлердің және халықтың денсаулығын сақтауға, ... даму үшін ... ... ... ... ... ... Республикасы Президентінің 2003 жылдың 16 мамырындағы №1095 Жарлығымен бекітілген, сәйкес, ҰК АҚ және оның ... және ... ... (ары ... - ЕТҚ), жоба операторлары ретінде, ... ... ... ... ... мен ... ... жөніндегі жұмыстарды жүргізуде. Теңізде мұнай операцияларын орындау Компанияның мамандандырылған ... ... - ... мұнай компаниясы>> АҚ-на жүктелген, ол қазіргі кезде операциялық компаниялар арқылы , , , және ... ... ... ... ... ... теңізде жүргізетін жұмыстарының құрамына сейсмикалық барлау, электрлік барлау, инженерлік-геологиялық іздеулер, геохимиялық зерттеулер, және де барлау ұңғымларының ... салу ... ... ... ... ... жұмыстары кенішінде жүргізілуде, мұнда North Caspian Operating Company (NCOC) оператор ... ... ... ... теңізінің акваториясында және жағалау маңындағы аумақта жаңа ... және ... ... бұрғылаумен, жасанды аралдардың, мұнай құбырларының және газ құбырларының құрылысын салумен, ары ... ... ... ... арттырумен мұнай операцияларын қарқынды кеңейту жоспарланған, бұл тұтастай алғанда аймақтағы қоршаған ортаның жағдайына теріс антропогендік жүктеменің артуына алып келеді. Каспий ... ... оның ... және ... ... ... жоқтығына байланысты жоғары экологиялық сезімталдығымен онда мұнай операцияларын кеңейту, Қазақстан Республикасы заңнамаларының ... және ... ... ... ... ... ... және теңіз жобаларының қатысушыларынан аймақтың толық экологиялық қауіпсіздігін, оның ... ... ... ... және ... салдарын жою кезінде, қамтамасыз етуді талап етеді. Мұнай операцияларын жүргізудің халықаралық тәжірибесіне сәйкес, төгілген ... ... ... эәне экологиялық-экономикалық зиянның ауқымына, салдарын жою үшін тартылатын материалдық, қаржылық және адам ресурстарының ... ... ... ... үш деңгейге бөлінеді. 1-ші деңгейдегі төгілулерді жергіліктендіру және жою үшін компанияның меншік ресурстарын, және де мамандандырылған ... ... ... ... қарастырылған. 2-ші деңгейдегі мұнай төгілуін жою мамандандырылған ұйымдардың қосымша ресурстарын пайдалануды талап етеді, 3-ші ... - ірі ... ... ... ... мен ... тартуды қажет етеді. Мұнымен қатар, мұнай төгілуіне әрекет жасау жөніндегі ... ... ... 1-ші және 2-ші ... ... төгілуін жергіліктендіруге және жоюға жер қойнауын пайдаланушы жауап береді, ал 3-ші деңгейге - ... ... ... ... ... ... және оның ... мұнай төгілулеріне әрекет жасау жүйесі шет елдік мамандандырылған ұйымдармен (Ұлыбританияда, Саутгемтон қ. орналасқан және т.б.), ... ... және ... және ... ... ... істейтін, Аджип ККО компаниясының базасында Каспий теңізінде мұнай ... ... ... ... ... жабдықтар мен техникалары бар шет елдік компаниялармен көрсетілген. Компания және оның ЕТҚ, мемлекеттік органдар сияқты, КТҚС-да мұнай ... ... ... ... ... алу және әрекет жасау жөніндегі белгілі іс-шараларды қабылдайтындығы күмәнсіз. Мысалы, Қазақстан Республикасы Үкіметінің 06.05.2000ж. қаулысымен ... ... ... ... ықтимал экологиялық қауіптерін ескере отырып, Компания ЕТҚ-ға арналған әдістемелік ұсыныс ретінде, Қазақстан Республикасының төтенше жағдайлар жөніндегі министрлігімен (ары ... - ҚР ТЖМ) ... ... ... ... ... жасалған:
* ;
* ;
* .
Бұдан басқа, Компанияның 2006-2015 жылдарға арналған Кешенді экологиялық бағарламасын ... ... ... және де осы ... ... және ... ... ескере отырып, өндірістік экологиялық қадағалаудың корпоративтік жүйесін қалыптастыру жалғасуда. Қазіргі кезде оның ... ... ... ... - геоақпараттық технологиялар негізінде қоршаған ортаның жағдайын қадағалаудың аэроғарыштық экологиялық жүйесі енгізілген және жұмыс істеуде, ... ... ... ... экологиялық карта жасалған. Ғарыштық экологиялық қадағалаудың осы жүйесі Компания жауапкершілігіндегі барлық аудандарды және бөлімшелерді, КТҚС-дағы мұнай ... ... және ... ... ... ... ... пайдаланып оларды тіркеуді, ұқсастыру алгоритмі арқылы мұнай дақтарын тануды, төгілудің нақты координаталарын және аумағын белгілеуді, теңіздегі мұнай ... ... қоса ... ... ... Сондай-ақ, мұнайдың апаттық төгілу жағдайына, ЕТҚ-дың мүнайдың апаттық төгілуін жою жоспарында (МАТЖЖ) ТЖ кезіндегі экологиялық ... ... Осы ... ... ... ала ... ... ЖШС (ары қарай - Серіктестік) еншілес сервистік ұйымды тартып, мұнай төгілулеріне әрекет жасаудың корпоративтік жүйесін құру ... ... ... ... осы ұйымды әдістемелік басшылығымен теңіздегі МАТЖЖ қамтамасыз ету жөніндегі үлкен ұйымдастыру-тәжірибелік жұмыс жүргізілді, халықаралық тәжірибе зерттелді. Қазіргі кезде, Серіктестіктің ... ... ... ... және ... жұмыстарын жүргізуге аттестаты, және де американдық компаниясының ... ... және ... ... ... ... мамандығы берілген, апаттық-құтқару жұмыстарын және 1-ші және 2-ші деңгейдегі мұнай төгілуін жою жұмыстарын жүргізуге арнайы дайындықтан ... ... бар. ... ... ... Ақтау қ. апаттық-құтқару жұмыстарын жүргізу саласында, оның ішінде теңіздегі ... ... ... ... ... ... және ... мамандандырылған меншік орталығын ашты және жұмыс істеуде. Жобаны ары қарай жүзеге асыру үшін және осы ... ... ... әдіс үшін, Серіктестік теңіздегі МАТЖЖ саласында мамандандырылған және 2-ші деңгейдегі МАТЖЖ бойынша жеткілікті жабдықтары, күш-қуаты және қаражаттары бар, ... ... ... ... ... ... меморандум жасады. Осы ынтымақтастық оң әсер берді, өйткені Серіктестік ТЖ ... ... ... арнайы апаттық-құтқару және өртке қарсы техникасы бар, ал компаниясы мұнай төгілуін жоюға арналған кемелері және жабдықтары, және де 2-ші ... ... ... ... бар мамандары бар. 2009 жылдың қыркүйек айында, алғаш рет Компанияның ... ЖШС ... ... бөлімшелерінің және жедел әрекет жасау топтарының қатысумен, апаттық мұнай төгілуін жою жөніндегі кең ауқымды тактикалық оқу-жаттығулар ұйымдастырылды және ... ... ... ... және мұнай өнімдерінің ықтимал төгілуіне байланысты, ТЖ алдын ал (туындау қаупін азайту) ... ... ... үшін, Қазақстан Республикасының ішкі суларында және теңізде мұнай төгілуінің алдын алу және оларға қарсы әрекет ... ... ... ... шеңберінде өткізілді. Жаттығулардың қадағалаушылары ретінде ТЖ, ҚОҚ жөніндегі министрліктерінің, ... ... ... және де ... емес ... ... және мұнай компанияларының, оның ішінде шет елдік мамандандырылған ұйымдардың өкілдері қатысты, оларға Каспий теңізіндегі ... және ... ... ... ... және жою ... ... және құралдарды тиімді қолдану көрнекті түрде көрсетілді. Жаттығулардың нәтижелері бойынша халықаралық сертификат беріліп, мұнай төгілулерінің жергіліктендіру және жою ... ... ... ... ЖШС және ... іс-шараға қатысушылар тарапынан оң бағалар алды. Олардың дайындалуының джәне ұйымдастырылғандығының жоғары деңгейі, арнайы техниканың және жабдықтардың тиімділігі атап өтілді. Мемлекеттік ... ... соң, ... ... ... ... ... базасы (СКЭӘБ) құрылысын салу жөніндегі басымдық инвестициялық жобасы белсендіріле бастады. Қазіргі кезде Қазақстан Республикасының Қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... ... бойынша 2010 жылдың 1 маусымындағы №1 хаттамалық шешімімен Қазақстан Республикасының Мұнай және газ ... ... және де ... да ... ... және жергілікті атқарушы органдарға бір айлық мерзім ішінде СКЭӘБ нысандарының құрамы бойынша келісуді қамтамасыз ету ... ... ... ... ... солтүстік бөлігінде мұнай операцияларын жүргізетін операторларды 2-ші деңгейдегі мұнай төгілуіне әрекет жасау ... ... ... ету үшін ... ... табылады. СКЭӘБ-ның негізгі мақсаты болып мұнай төгілуін жою жөніндегі жабдықтарды сақтау, техникалық қызмет көрсету, экологиялық және метеорологиялық қадағалауды ... ... ... ... ... ...
ҚОРЫТЫНДЫ
Сонымен қатар, жабық су қоймасы ретіндегі Каспий теңізінің ерекшеліктерін ескере отырып, ... ... ... ... және ... ... кез-келген апаттың туындауы, халықаралық деңгейдегі экологиялық апатқа алып келуі мүмкін екендігін атап өту ... ... ... ... ... және ... тұрғыдағы ластануға әрекет жасау жөніндегі соңғы халықаралық құжаттарға байланысты (Қазақстанның мұнай төгілуіне ... ... ... ... ОБСЕ Дөңгелек үстел, Каспий теңіз бойынша Болжамдық конвенцияға Тегерандық хаттама), Каспий теңізіндегі қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөнінде ... ... 2009 ... ... ... ... және ... ресурстар министрлігі бекіткен, жолшыбай мұнай газын кәдеге жарату жөніндегі ... ... ... ... ... ЕТҚ жұмыстарын жалғастыруда. Технологиялық, геологиялық және әлеуметтік-экономикалық сипаттағы шарттардың өзгеруіне байланысты, Компания ... ... ... ... ... Бағдарламалары, енгізілген түзетулерді ескере отырып қайта қарастырылды, олардың орындалу мерзімдері бойынша мемлекеттік органдармен келісілді. Қазақстандағы көмірсутегін өндіру ... ... ... ... ... теңізінің шельфін игерумен байланысқандығын ескере отырып, ҚМГ техногендік сипаттағы ықтимал төтенше жағдайларға әрекет жасаудың инфрақұрылымын ... ... ... жұмыстар жүргізуде. Каспий теңізінің қазақстандық секторын игерудің Мемлекеттік бағдарламасын жүзеге ... ... 2006 - 2010 ... ... ... ... ... (II кезең), ҚМГ Атырау облысында мұнай төгілуіне әрекет жасаудың Солтүстік-Каспийлік экологиялық базасының (ары ... - ... ... салу ... ... ... Бұл жоба ... басымдық инвестициялық жжобаларының тізіміне енгізілген. 2009 жылы СКЭӘБ-ның орналасқан жері бойынша енгізілген өзгерістерге ... оның ... ... ... (ЖСҚ) ... ... СКЭӘБ-ның орналасуының әртүрлі балама нұсқаларын Атырау облысының әкімдігі, ҚМГ дәне Аджип ККО-мен бірлесіп қарастыруы ... Орал ... сол ... ... к. ... ... 3,6 ... жер телімі белгіленді. Мұнай операцияларын жүргізу кезінде ... ... ... ету және ... ... ... алу ... ҚМГ Аджип ККО және Теңізшевройл компанияларының Мұнай төгілулеріне әрекет жасау жөніндегі Батыс-Қазақстандық Қауымдастықты құру жөніндегі бастамасына ... ... Осы ... ... ... ... кеніштердің келісім-шарттық теңіздегі және жер бетіндегі аумақтарында, және де мұнай тасымалдау кезінде апаттық мұнай төгілуін жою ... ... ... және ... ... табылады. Компания қызметінің маңызды бағыты болып ЕТҚ-ға табиғат қорғау қызметін ұйымдастыруда әдістемелік және тәжірибелік ... ... ... ... ... ... сұрақтарына ерекше назар аударылады. 2009 жылы ЕТҚ басшыларының, мемлекеттік ... ... ... ... еңбек қорғау және қоршаған ортаны қорғау сұрақтары бойынша жыл сайынғы 10-шы семинар-кеңес өткізілді. Семинар-кеңесті өткізу барысында ЕТҚ-дың еңбек қорғау және ... ... ... ... мәселелі сұрақтар және жұмысты жақсарту және жетілдіру бойынша шешу жолдары талқыланды. Қоршаған ортаны қорғау саласындағы іс-шараларды жүзеге асыру ... ... ... ... ҚМГ қызметтің болашағы зор бағыттарына да назар ... ... күні ... ... ... бірі болып, парниктік газдардың тасталымының елеулі артуына байланысты климаттың жаһандық өзгеруі табылады. 2006 ... ... ҚМГ ... ... ... байланысты сұрақтарды пысықтауды бастады. Бұл жұмысқа Климаттың өзгеруі жөніндегі үйлестіру орталығының мамандары тартылды. Зерттеу шеңберінде негізгі ... ... ... ... ... ... түгендеу жүргізілді, оларды азайтудың сандық мүмкіндіктеріне саралау ... ... ... ... түгендеудің ішкі әдістемесі әзірленді. Түгендеу нәтижелеріне сәйкес ҚМГ-дың жалпы эмиссиялары СО2 эквивалентінде 12,3 ... ... ал ... азаю ... ... 2,4 ... 3,1 млн.тоннаға дейін құрады. Бұдан басқа, сыртқы инвестицияларды тартып бастапқы жобалардың портфелін дайындау болжанған. Осы ... ... ... ... ... сынбағам болып ескірген технологиялар мен жабдықтарды энергия және ресурс үнемдеуші және экологиялық тазаларына алмастыру табылады. 2010 жылы ҚМГ ... ... ... механизмдерін пайдалануға негізделген, парниктік газдардың тасталымын басқарудың корпоративтік жүйесін әзірлеу жөніндегі жұмыстаржоспарланған. Қазіргі кезде, ... ... ... ... ... ... бірі - ... энергия үнемдеуші жолына ауыстыру үшін қажетті шарттарды жасау. Бұл мәселе ҚМГ үшін біршама өзекті, өйткені өндірілетін өнімнің өзіндік құнындағы энергия ... ... ... ... ... ... және ... ресурстарына бағалардың өсуіне, оның ішінде электр энергиясының бағасының күтілетін жоғарылуына қарай, бұл көрсеткіш ... ... ... қажеттіліктерге мұнай мен газдың шығындарының азаюы, және де технологиялық шығындарды төмендеуі, қоршаған ортаға зиянды заттардың тасталымын азайтуға мүмкіндік беретіндігі де ... ... Бұл ... ... ... ластаушы заттардың эмиссиясы үшін экологиялық төлемдердің айтарлықтай өсуіне байланысты өте маңызды болып табылады. Сонымен ... ҚМГ, ... ... ... ... мен ... ... жүргізілетін саралау негізінде, және Ел басы мен Үкімет қойған жаңа ... ... ... ... ... ... жоғарылату, энергия үнемдеуші технологиялармен жабдықтарды енгізу жөніндегі нақты шараларды қабылдайды. ... ... 2010 ... ҚМГ ... үнемдеудің корпоративтік бағдарламасын жоспарлады, ол ҚМГ-дың осы ... ... ... ... ... ... ... пайдалану және оны қорғау негіздері. Алматы, Экономика,2000
* А.Баешов. Экология негіздері. Түркістан, Яссауи университеті, 2000.
* Ә.С.Бейсенова. ... ... ... ... ... С.Каженбаев. Табиғат қорғау. Алматы, Ана тілі, 1992ж.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Өндірістік улар және олармен улану6 бет
Азық-түлiк тауарларының сапасы және оның бақылауының қамтамасыз етуi5 бет
Биогазды алу мәселелері38 бет
Қоршаған орта ластаушыларының көздері3 бет
"Қоршаған ортаны қорғау."9 бет
Алматы қаласын қалыптастырудағы географиялық және экологиялық мәселелер3і29 бет
Алматы қаласының агломерациясын қалыптастырудың экологиялық ерекшеліктері35 бет
Алматы қаласының ауа басейнінің сапасын бақылауды басқару және ұйымдастыру37 бет
Алматы қаласының орналасуы мен климаты23 бет
Алматы қаласының техникалық жөндеу орталықтарының қоршаған ортаға ықпалы27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь