Орта мектеп химиясы бойынша сыныптан тыс жұмыстарды ұйымдастыру, сыныптан тыс жұмыстарда жеткіншектердің адамгершілік құндылықтарын қалыптастырудың педагогикалық шарттары

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 3
І. Орта мектеп химиясы бойынша сыныптан тыс жұмыстарда жеткіншектердің адамгершілік құндылықтарын қалыптастырудың педагогикалық шарттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 7
1.1. Орта мекетптегі сыныптан тыс шаралар туралы ұғымдар және оларға сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 7
1.2. Орта мектептің химия сабағында сыныптан тыс шараларды оқушыларға ұйымдастыру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 16
1.3. Орта мектеп химия пәні бойынша мектепте жүргізілетін сыныптан тыс шараның іс.тәжірибесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 33
Әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 35
        
        Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі
Математика және жаратылыстану факультеті
Химия және биология кафедрасы
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы: ... ... ... ... ... тыс ... ... тыс жұмыстарда жеткіншектердің адамгершілік құндылықтарын
қалыптастырудың педагогикалық шарттары»
Орындаған:
Тексерген: п.ғ.к., доцент
Талдықорған 2011 жыл
Жоспар
Кіріспе.....................................................................
.................................................... 3
І. Орта мектеп химиясы ... ... тыс ... жеткіншектердің
адамгершілік ... ... ... 7
1.1. Орта мекетптегі сыныптан тыс шаралар туралы ... және ... ... Орта мектептің химия сабағында ... тыс ... ... 16
1.3. Орта мектеп химия пәні бойынша мектепте жүргізілетін сыныптан тыс
шараның ... ... ... 35
Кіріспе
Зерттеудің көкейкестілігі. Қазақстан Республикасында білім беруді
дамытудың 2011-2020 жылдарға арналған ... ... ... ... мен экономиканың бәсекеге қабілеттілігі жоғарғы деңгейге
көтерілуі білім берудің ... ... ... ... ... Оқушылардың адамгершілік құндылықтарын ... ... ... ... ғаламдануы, ... ... ... ... ... үшіншіден
рухани жаңару, тазару, сондай-ақ азғынданудың да қатарласа дамуы мүмкін.
Жеткіншіктердің ... ... ... ... тәрбие жұмыстары
әлеуеттерінің әлсіреуі, нашақорлық, ... ... ... ... ... сапалардың төмендігі де ықпал жасайды. Әсіресе, қазіргі
жастарды теріс жолға түсіретін, ... ... ... бірі ... ... ... бай ... біреуді кедейлендіріп, дүниенің
қызығы адамгершілік міндеттерінен ажыратуға себеп болады. Болашағымыз ... ... ... ... пен тәрбиелілік,
еңбекшілдік пен әдептілік, ... ... пен ... пен ... ... пен ептілік, мейірімділік ... ... ... мүмкінділігі мен қабілетін білуі және оларды
игеруі, қолдауы, жетілдіруі, саяси жедел ... ... ... ... ... сынды ғалымдар,
қазақ этнопедагогикасын, ... ... ... ... ... ... В.А.Ким, Л.А.Байсерке, Қ.Бөлеев,
А.А.Бейсенбаева, ... ... ... ... ... Б.Ы.Мұқанова, Н.Н.Хан,
А.Н.Ильясова, ... ... ... ... ... ... және т.б.
қазіргі кезеңдегі ғалым-педагогтар адамгершілік ... ... ... ... ... ... өзін-өзі танудың мәнін
көрсетіп, адамгершілік құндылықтардың маңызын педагогикалық-психологиялық
негізде зерттеуде.
Адамгершілік құндылықтарды қалыптастыру мәселелерін теориялық тұрғыдан
қоғам ... сай ... шешу және ... мектеп
тәжірибесінде оқушыларға адамгершілік құндылықтарды сыныптан тыс жұмыстарда
қалыптастыру өз ... ... ... олардың осы ... ... ... ... Осы ... ... шешу мақсатымен зерттеудің өзекті мәселелерін анықтап “Сыныптан тыс
жұмыстарда ... ... ... қалыптастырудың
педагогикалық шарттары” деп таңдау жасап, тақырыпқа қатысты зерттеуді
нақтыладық.
Зерттеудің ... ... тыс ... қазіргі кездегі
жеткіншектердің адамгершілік құндылықтарын қалыптастыруды теориялық
негіздеп, ... ... ... ... ... нысаны: жалпы білім беретін ... ... ... ... ... тыс ... жеткіншектердің адамгершілік
құндылықтарын қалыптастыру үдерісі.
Зерттеудің ғылыми ... егер ... ... ... ғылыми-теориялық, сонымен бірге ғылыми-
әдістемелік ... ... ... тәрбие жұмыстарының жүйесін және
оның ... ... ... ... ... ... ... оқушыларға адамгершілік құндылықтарын қалыптастыруды
жетілдіріп, тәрбие үдерісінде қолайлы және ... ... ... ... ... ... ... орындалса, әлеуметтік, экономикалық
және саяси жедел жаңарулар талаптарына сәйкес жеке тұлғаларда, адамгершілік
құндылықтарды тәрбиелеуге нәтижелі қол ... ... бұл ... ... оң ... жасайды.
Зерттеу міндеттері:
- “жалпы құндылық”, “адамгершілік құндылық”, “адамзаттың жалпы
құндылығы”, ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-педагогикалық маңызына
сипаттама беру;
- сыныптан тыс жұмыстарда жеткіншектердің адамгершілік құндылықтарын
қалыптастырудың ... ... ... ... адамгершілік құндылықтарын қалыптастырудың құрылымдық-
мазмұндық нобайын жобалап, оның ... ... ... сыныптан тыс жұмыстарда жеткіншектердің құндылықтарын қалыптастырудың
педагогикалық шарттарын ... ... ... ... ... ... жетекші идеясы: жеткіншектердің адамгершілік құндылықтарын
қалыптастыруда сыныптан тыс жұмыстарды жетілдіру, жүйелеу, ... ... ... дара ... ... дамытуға жағдай туады. Өмірді құндылық ретінде бағалауға
бағыттайды.
Зерттеудің теориялық және әдіснамалық негіздері: ... ... ... ... және ... ғылымдарының жеке тұлға және
оның дамуындағы ... ... ... ... іс-әрекет
теориясы адамгершілік құндылықтарын қалыптастыру теориясы.
Зерттеу әдістері: Зерттеудің өзекті ... ... ... ... ... ... ... жүргізіп, педагогикалық ғылыми зерттеу тақырыбына
байланысты теориялық тұрғыдан ... ... орта ... ... ... ... зерделеп, сыныптан тыс жүргізілетін тәрбие жұмыстарын жан-
жақты талдап, ... ... ... ... ... ... ... тәрбие үдерісіне бақылау жүргізіп, сыныптан тыс
тәрбие ... ... ... ... ... ... анықтау, мақсатқа сай тәжірибелік-
экспериментті жүргізу, оның нәтижелерін математикалық ... ... ... ... ... ... ... "Білім туралы" заңы, Білім
және ғылым министрлігінің оқу-тәрбиеге байланысты тұжырымдамалары (1999
ж.), “Мектепке ... және ... ... ... тәрбие
тұжырымдамасы” (1995 ж.), “2015 жылға дейінгі білім ... ... ... ... (2003 ж.) ... оқушылардың ізгі
қасиеттері тәрбиесіне қатысты жалпы білім ... оқу ... ... оқу ... мұғалімдері, тәрбиешілер, ағартушылар және сынып
жетекшілерінің озық тәжірибелері, автордың педагогикалық ... ... ... ... ... жұмыстары ... № 51 Төле би ... орта ... № 52 ... ... және ... ... № 84 Төлеген Тәжібаев атындағы, №95 орта
мектепте өткізілді.
Зерттеудің ғылыми жаңалығы мен теориялық маңызы:
- зерттеу жұмысы бойынша ... ... ... ... ... құндылығы”, “қазіргі кездегі жеткіншектердің адамгершілік
құндылығы” ұғымдарының жаңа негіздегі мәні анықталып, оларға ... ... тыс ... ... адамгершілік құндылықтарды
қалыптастырудың теориялық негіздері айқындалды.
- жеткіншек ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштері, өлшемдері мен
деңгейлері нақтыланды;
- сыныптан тыс жұмыстарда адамгершілік ... ... ... сұрыпталып, жеткіншектерде ... ... ... ... ... ... ... ұсыныстар берілді.
Зерттеудің практикалық мәні:
- жеткіншектердің ... ... ... ... ... ... ... тыс жұмыстарда жеткіншіктерге адамгершілік ... ... ... ... ... әлемі” атты сынып жетекшілеріне арналған
тәрбие жұмыстары технологиясының үлгі ... ... ... ... ... ... ... қортындысы арқылы сыныптан тыс ... ... ... ... нұсқаулар жасалып, қолданылуда.
Қорғауға ұсынылатын қағидалар:
- жеткіншектерге жалпы адамгершілік және адамгершілік ... ... ... ... ... ... ... “Адамзаттың жалпы құндылығы”
ұғымдарына сипаттама жасалды;
- сыныптан тыс жұмыстарда жеткіншектерге адамгершілік құндылықтарды
қалыптастырудың педагогикалық шарттары ... ... ... ... ... ... қалыптастырудың біртұтастығына қол жеткізіп жеткіншектердің
өзін-өзі тануын, оны дамытуды, жан-жақты жетілдіру, қазіргі кезеңге лайықты
тәрбиелеу, ел ... ... ... ... ... еліне пайдасын тигізу
басты мұраты екендігі эксперимент барысында дәлелденді.
Зерттеу ... ... мен ... ... ... ... талапқа, зерттеу мәніне ... ... ... ... ... және мақсатымызға сай, сонымен бірге
бастапқы эксперимент және ақтық көрсеткіштер ... ... ... беретін оқу орындарының жеткіншектерімен жасалынған тәжірибелік-
эксперимент қорытындылары зерттеу жұмыстарының тиімділігін байқатты.
Зерттеу нәтижелері дәлелді және ... мен ... ... ... ... өткізу және ендіру. Зерттеудің негізгі
нәтижелері Қ.А.Яссауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік ... қ.), ... ... ... ... ... (Шымкент қ.), С.Сейфулин атындағы Қазақ ... ... ... ... ... ... ... баяндалды. Зерттеу еңбектерінің
нәтижелері мерзімді басылымдарда, ғылыми ... ... ... ... ... құрылымы: курстық жұмыс кіріспеден, үш тараудан, 2
сызбанұсқадан, 1 суреттен, 4 ... ... ... ... ... Орта мектеп химиясы бойынша сыныптан тыс жұмыстарда жеткіншектердің
адамгершілік құндылықтарын қалыптастырудың педагогикалық шарттары
1.1. Орта ... ... тыс ... ... ... және ... ... тыс жұмыстарды ұйымдастыру әдістемесіне жүргізілген
талдаулар факультативтік сабақтар мен олипиадалар өткізу мәселесімен ғана
шектеледі.
Бүгінгі ақпараттық қоғамда өмір сүруге лайық жан - жақты ... ... ... үшін ... оқытылатын пәндер бойынша оқушының
шығармашылық
қабілетін дамытатын әртүрлі сабақтан тыс ... ... ... ... ... түрі химия курсы бойынша жүргізілетін сабақтан тыс
жұмыстардың бірі - оқушылардың химия ... ... ... ... ... қызығуын біршама қанағаттандырғанымен
факультативтік ... да ... ... ... ... ... ... тыс көптеген мәселелерді ... ... ... өзі ... тұрмыстағы және халық шаруашылығындағы
маңызының күн сайын артуымен де ... ... осы ... ... ... тыс ... жүргізіледі. Өзінің атынан көрініп
тұрғанындай бұл ...... ... ... ... сабақтан тыс жүргізілетін оқу жұмысын ұйымдастырудың бір
түрі[13].
Химиядан факультатив сабақтарының негізгі ... ... ... ... ... деген оқушының қызығушылығын дамыту,
қабілетін дамыту, химиядан өз бетінше жұмыстар атқаруға талғамдары мен
қызығушылықтарын ояту, шығармашылықтары мен белсенділіктерін тәрбиелеу мен
дамыту ... ... ... тек сабақ арқылы ұйымдастыру мүмкін емес[13].
Сыныптық-сабақ жүйесінің негізгі кемшілігі – оқушылардың дара
ерекшеліктерін ... ... ... ...... ... ... іздестіруге себеп болды. Сондықтан
оқушылардың сыныптық-сабақтағы ... ... ... ... ... өзіндік шығармышылық белсенділіктерін, қабілеттерін ... ... ... ұйымдастырудың қосымша түрлері қолданылады.
Олардың қатарына семинар, экскурсия, факультативтік, ... ... ... оқу, үйдегі оқу жұмысы, тәрбиелік-зертханалық
(практикум) және пәндік ... ... ... ... және ... ... түрлерін жатқызуға болады.
Семинар сабақтары көбініесе ... ... ... ... ... мәселелерді талқылау, оқушылардың танымдық ойлау
қабілеттерін ... ... ... ... ... мақсатын
көздейді. Тақырып сұрақтарына сай пікір алмасу, өз көзқарастарын дәлелдеу,
мұғалімдерге оқушылардың оқу материалын қаншалықты меңгергенін, ... ... мен ... ... бақылап, тексеріп, бағалап
және бағыт-бағдар беріп ... ... ... сабағына әзірлену кезінде оқушылар тезистер мен баяндамалар
жазып, қосымша әдебиеттерді пайдаланады. Ұсынып ... ... ... бар ... ... қамтып, конспект құрады. Міне, осындай
жұмыстардың нәтижесінде семинар жұмысы ... ... ... ... тәжірибе көрсетуде.
Семинар сабағын өткізу барысында мұғалім проблемалық жағдай туғызып,
талықыланып отырған сұрақтарға оқушылардың қызығушылығын ... ... ... оны ... ... құрады және ұжымдық ізденушілік
әрекеттеріне қолайлы жағдай туғызады.
Экскурсия ... ...... сабақта алған теориялық
оқу материалдарын ... ... ... ... ... оның ... зор. Ол ... оқу пәндерінде, әсіресе физика,
химия, биология, тарих және ... ... ... ... ... оқу процесін бақылай білуге жаттықтырады жән оқу ... ... ... ... ... ... ... мектептің оқу алаңына, табиғат
аясына, ауыл ... ... ... ... бару ... жатады.
Оқыту процесін бұлай ұйымдастыру мұғалімнен зор ұйымдастыру жұмысын
талап етеді. Экскурсия түрінде ... ... ... ... ... ... мен ... жақсы оқып үйренуге, өз түсініктерін
кеңейтіп, білімдерін бекітуге ... ... ... ... ... оның ... мен ... түсіндіреді. Соның негізінде оқушылар нақтылы заттарды байқап,
оларға бақылау жасайды.
Оқытуды экскурсия жолымен ұйымдастырудың үш түрі ...... ... деп ... Ол ... күрделі тарау,
ақырыптарды өтер алдында ұйымдастырылады. ... бұл ... ... орта ... ... ала өткізсе, олар үшін сабақ өте қызықты
жағдайда болады.
Екіншісі – ілеспелі экскурсия деп ... Ол ... бір ... ... ... оның орта шенінде немесе өн бойында жүргізілуі
мүмкін.
Үшіншісі – қорытынды экскурсия. Ол ... ... ... ... ... ... оқушылардың сабақтар жүйесінде алған теориялық
білімдерін пысықтау, бекітту мақсатын көздейді.
Экскурсия сабағының нәтижелі өтуі ... ... ... ... мен ... ... дұрыс таңдай білуіне байланысты болмақ.
Мұғалім экскурсия болатын нысананы алдын ала барлап, содан кейін оқушыларға
оның мақстаны түсіндіреді.
Мақсатына ... оның ... ... ... ... мына
мәселелер қарастырылады:
1. Экскурсияның барысы, негізгі кезеңдері, басталу жәнеғ аяқталу
уақыты;
2. Маршруты, ... ... ... қажетті құрал-жабыдықтар;
4. Экскурсия барысында байқау нысаналары мен оларды пайдалану жолдары;
5. Жеке және топ ... ... ... ... Экскурсия қорытындысына сай оқушылардың тапсырмалары т.б.
ХVІІІ ғ. Францияның атақты ғалымы Жан-Жак Руссо балалардың сезімін ... ... ... ... жасау қажеттігін дұрыс деп ... бұл түрі тек ХІХ ғ. ... ... ... ... ... ұйымдастырған Ясная Поляна мектебінде кеңірек пайдаланды. Оқыту
жұмысын ұйымдастырудың факультатив түрі ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастырылады. Оның
қызметі көпжақты: оқушыларды ... ... ... ... ... және кеңейтеді; ... бір ... ... ... ... Оқушлардың пәнге бейімділігін
ескере отыра, факультативтік ... ... ... ... ... және практикалық дайындығын арттыру және кәсіби бағдарын
қалыптастырудың нәтижелі ... ... ... ... олар жоғары
сынып оқушыларының еңбекке дайындығына елеулі үлес қосады.
Ол оқудың жоғары ғылыми деңгейін ... ... ... ... алуы мен ... ... да ықпал етеді. Кітаппен, ... ... ... өз ... ... ... ... приборлармен қарым-қатынасқа түсу, оларды орнықтыруда
өзіндік ақыл-ой ... мен ... ... ... жұмыстарын жүргізу тәсілдерін меңгереді.
Оқушылардың факультативтік оқуда алған білімдері мен дағдылары
сабақтарда белсенді қолданылып, ... ... ... мен ... өзара байланыс логикалық тұрғыда іске асса, онда оқу жүйесінің
нәтижесі анағұрлым артады.
Конференция ретінде өткізілетін ... түрі ... ... ... оның ғылыми дәрежесін көтеру мақсатын көздейді. Сол
үшін де семинар ... ... ... ... ... ... ... әдебиеттер мен қосымша құралдардың көлемі кеңірек болады.
Оны дайындау және өткізу ... ... ... ұқсас келеді. Бірақ, оқу
конференциясында баяндамашылар мен ... саны ... ... Сондықтан, оған бірнеше қатар ... ... ... ... ... мұғалімнің тағы бір міндеті – оқушылардың
сабақтан тыс кездерінде танымдық әрекеттерін тереңдету, үлгермеушілікті
болдырмау. ... ... ... ... ... ... сұранысын сабақ барысында толық қамтамасыз ... ... әр ... мүмкіндік бола бермейді. Ол үшін оларға үйірме
мен ғылыми жұмыстарын ұйымдастырудың маңызы зор.
Пәндік үйірме ... ... ... ... ... ... мен уақыт өлшемі тұрғысынан өзіндік ерекшеліктері бар.
Олар оқушылардың қызығушылығы мен ... ... ... ... ... ... ... қолайлы жағдайлар туғызып
отырады. Сонымен қатар оқытудың өмірмен байланысын ... ... ... ... ықпалын тигізеді.
Оқушылардың пәндік үйірме жұмыстары оқыту порцесін жандандырып, оның
сапасын көтеруге әсер етеді.
Үлгере алмаушылықты жою үшін жеке ... бір топ ... ... ... ... да ... ... жоғары сынып оқушыларына енгізудегі ... ... ... білімдерді күшейту, бекіту және оқыту процесіндегі
оқушылардың ... ... ... ... ... өзінің ұйымдастыру ерекшелігіне сай оқу ... ... ... ... ... ... ... етеді.
Сынақ жұмысы, ереже бойынша бағдарламаның негізгі бөлімін, ... ... ... ... оның өткізілу ... мен ... ... ... ... ала хабарлайды.
Оларға жеке дара тапсырмалар беріліп, қосымша әдебиеттерді оқу ... ... ... ... ... ... жеке жауаптары, бақылау және топтық
практикалық-лабораториялық жұмыстары, тақырып бойыншашығарма және ... ... ... өзіндік жұмыстары. Оқушылардың оқу жұмысын ... оның ... ... маңызы ерекше.
Бүгінгі таңда оқушылардың үзіліссіз білім алу міндеттерін жетілдіруге
сай мектеп мұғалімдерінен олардың ойлау ... одан әрі ... және ... ... дамыту, сонымен қатар өзіндік
жұмыстарына қатысты іскерліктері мен дағдысын тәрбиелеу талап ... ... ... ... ... тек үй жұмысын орындау барысында ғана емес,
оқыту процесінің өн бойында өз орнын табуы ... ... әр ... ... ... ... ... және таным қабілеттерінің
белсенділігін арттыруға болады.
Оқушылардың таным белсенділігі – ... ... ... мен ... және ... өмірде, практикада пайдалана білуге, үйренуге оқушының
істейтін саналы әрекеті[3].
Оқыту процесінде оқушының белсенділігі, негізінен, екі түрлі ... ... және ішкі ... – сызбанұсқа. Оқушылардың таным белсенділігі
| | | |
| ... ... | |
| ... | |
| | ... ... | ... белсенділік ... ... ... - ... ... ... ... қимыл қозғалыстары, тәжірибелік әрекеттері, мұғалімге зейін қойып
қарауы, мимикасы т.б.) бірақ осы кезде ол басқа ... ... ... да
мүмкін.
Оқушының ішкі белсенділігіне – оның белсенді түрде ойлау әрекеті
жатады. Белсенділік жеке ... тән, ... бір ... ... табылады. Бұл
қасиетсіз адамның қандайда болмасын жұмысы ... ... ... ... ... ... ... да ой дербестігіне сүйенеді. Оқыту
порцесінде оқушылардың белсенділігін арттыру принципін жүзеге ... ... ... сабақтың барлық кезеңінде олардың ой дербестігін
дамытуға тырысады. ... ... бір ... ... оның қарапайым
(еліктеушілікке, жай қайталауға, біреудің ... ... ... белсенділік) және күрделі (творчествалық т.б. ... ... ... жоғарғы саналылығы мен дербестігін керек етеді.
Оқушылардың жас ерекшеліктеріне және психикалық даму дәрежесіне қарай
белсенділіктің бірнеше түрі қалыптасып, дамиды: ... және ... ... оқу ... ... тәрбиелеу т.б. белсенділіктер.
Өзіндік жұмысты ұйымдастырудың шарттары мыналар:
- Мұғалімнің ... ... ... ... ... орындаудың және аяқтаудың уақытын белгілеуі;
- Мұғалімнің басқаруымен оқушылардың ... ... ... өз ... және қалауымен істеуі;
- Оған әсер ететін мотивтер т.б.
Внеурочная работа – составная часть учебно-воспитательного ... одна из форм ... ... ... ... ... и ... В.р. во многом совпадают с ... ... В ... ... ... научные общества учащихся,
художественные студии, спортивные секции и т. п. ... тыс оқу ...... бір ... ... ... өз бетімен оқуы. Ол әр ... ... ... ... жүргізіледі.
Жалпы адамгершілік құндылықтардың мәні мен мазмұндары көне ... ... ... ... ... педагогтар мен
әлеуметтанушылар, ... ... орын ... қоғам
ерекшеліктері мен сұраныстарына орай талданып, жүйеленіп келеді. Өйткені,
жалпы адамзаттық ... ... ... ... ... ... Сол ... де, құндылықтың мәні мен табиғаты, оның адам мен
қоғам тіршіліктеріндегі алатын орны, жас ... ... ... ... ... ... ... нарықтық экономика жағдайында жасөспірімдердің мінез-
құлықтарында бәсекелестік ... ... ... заманында
сұранысы артып отыр. Әсіресе, заманауи технологиялық үдерістер әлеуметтік-
экономикалық өмір тіршілігіне етене ... ... ... ...
коммуникативтік, жаңашылдық (инновация) үстемдік ... ... ... орны ... ... ... ... мойындау, әрбір адамзатқа көңілінен орын ... ... ... ... жеке ... ... мәні, ой-
санасы, бет-бейнесі болып табылады.
Сонымен құндылық дегеніміз не ? ... – ол ... ... ... ... мәдениеті, қызығушылығы, еңбек ... ... ... ... орны екені тарихи-педагогикалық әдебиеттерде
айқындалған.
ХХІ ғасырдағы қазіргі философияда құндылықтарға ... ... ... философиялық, психологиялық, ғылыми-
педагогикалық әдебиеттерде «құндылық», ... ... ... ... ... мәні ... ... әртүрлі анықтамалар
берілген. Бірақ, құндылық ұғымының мәні, мағынасы әртүрлі ... ... де ... ... ... ... ... басқаша айтқанда аксиология жауап
беруге ұмтылыс жасайды, грек тілінен «ахіс» - ... және ... ... ... ... ... ... ғылымы құндылықтардың табиғатынан,
орны мен мәнін, олардың байланыстар жайлы мәселелерге жауап береді.
Аксиология философиялық зерттеу мен және оны ... ... ... екі ... ... туындап: құндылық және нақтылық, талап
пен ... ... ... ... ... ... ...
болмыстың, жалпы құрылымындағы құндылық мүмкіндігін және оның нақтылық
ойының айғақтарына ... ... ... байланыстарын көрсетіп
ұғымдарын қалыптастырады.
И.Кант және Г.Гегель – немістің ұлы ... ... ... ... зейін қойып, талдаулар жүргізген. ... ... ... ... үшін қоршаған әлемді ойша нақты
және идеалды деп екіге ... Адам ... ... мақсатына жету үшін ол
факторлардың ықпалына, мәнділігіне қатысты ... ... ... болса, құндылықтар теориясы алуан түрлі түсінік, ой, ... ... ... ... ... ... ... Олардың
зерттеулерімен танысу барысында құндылықтар теориясын өмірге ... және ... ... ... арналған философиялық әлеуметтік
тұжырымдары айқындалады.
Мәдениетті деген ұғым әдепті, білімді, сауатты, түсінігі жеткілікті, өз
заманның алдыңғы буыны екендігі туралы ойға ... Оның ... ... – адамның қиындықты шешуі, ... ... ... ... ... ... ... тұрғыдан талдануы,
философиялық, педагогикалық ой-пікірлер жиынтығы мен ... ... ... түсіндіріледі. Сол бағыттардың ішіндегі ... ... ... мәдени тарихи-релетивизм және
социологизм жатады.
Шынайы дүниедегі кез-келген құбылыстың, ... ... ... ... қатар, құндылықты феномен есебінде қарастыратын алғашқы
типті – натуралистік психологизм дейміз. Натуралистік ... ... ... ... және жантану тұрғысынан байланыстырып,
қайнар көзі есебінде ... ... ... ... тәрізді рухани әлемнің құндылықтарын
табиғи әлеммен байланыстыра қалыптасуымен бірге ... ... ... ... тип – ... ... тыс, ақыл-ой санасын түсініп білуге болмайды ... ... еді. ... ... ... ... ... туындаған қалыптардың әртүрлі формасы болатындығын
айтқан.
Келесі, үшінші тип - әрбір құбылыстың көпжақтылы құндылығы болуы, оның
салдары, ... ... ... ... ... Оны ... ... тарихи кезеңде мәні артуы мүмкін деген бағыттың ... ... ... тип ... ... ... бар, ... қалып деп еспетейді. Бұл бағытқа М.Вебер ... ... ... тип деп ... ... ... ілім есебінде қалыптасуына
үлес қосқан Ф.Ницще өзінің «мораль генеологиясы» атты шығармасы адамдарды
«жақсы және жаман», ... пен ... ... ... ... ... пікірге бөліп, болмыс пен құндылықты бірімен-бірін ... ... ... ... ... ойды ... Философ
Ф.Ницще құндылықты мәндік категория емес, тек бағалау немесе субъектінің
әлемді таңдауындағы ішкі ... деп ... ... жаңа ... ... ... құбылыстар,
мәтіндер мағынасын өткен және қазіргі біртұтас ... деп ... ... тауып отырады. Мәселен, Х.Гадамер герменевтиканы қазіргі ... ... деп ... ... ... бойынша құндылықтарды
түсіну үшін жеке адамды, халықты, мемлекетті ... ... ... қалыптасу, өзгерулер себептері, жалпы тарихына терең зер ... ... ... деп ... айта ... ... ... жолын,
әдісін табамыз[7].
Қоғамда дәстүрлі құндылықтармен қатар әрбір тарихи ... ... ... ... қауымдастық үшін маңызды құндылықтар өмір сүрді.
Этникалық қауымдастықтар өзіндік ... ... ... жалпы
адамзатқа ортақ құндылықтар барлық адамдарды біріктіреді. Қоғамда ... ... ... ұласуына сәйкес құндылықтар ... ... ... ... орын ауыстыруы тарихтан белгілі. Қоғамдағы
үрдістердің даму ... ... ... әрине, құндылық мәнін
жоғалтуы мүмкін емес, тек мән ... ... ... өте ... ... ол ... байқалады, рухани дамудың ... ... ... ... ... адам үшін ең ... ... ең бағалы мәселе - өмір.
Өмір – адамның күнделікті және өмір бойында жалғасатын тіршілік. ... ... ... еңбек етеді, білім алады, тәжірибе жинақтауды, өмірдің
мәні де сонда, жалғасы, ізбасары, көмекшісі ... ... пен ... пен ... ... пен ... бар мен жоқ ... алмасуын есепке алып, болжам жасап, шыдамдылық көрсетеді.
В.Франкл айтқандай өмір мәнін адам жаны ... ... ... Өмір ... ... әр ... жас ... және әртүрлі жағдайда
пайда болуы мүмкін, сондықтан адам өз тіршілігіне өзі мән ... ... оған ... ... ... жоқ. Өмірдің мәні ... ... ол өмір бойы ... Өмір мәнін іздестіру адам үшін табиғи
құбылыс болып саналады.
Сонымен адам өмірінің мәні жоғары құндылық жүйесін түзеді:
1.Тәжірибеден ... ... тыс ... ... ием ... әлем дүниесіндегі абсолютті ұстанымдар, моральді
абсолют жүйесі енеді. Бұл құндылықтар ... өлім ... ... оған ... ... Олар ... жүйені біріктіреді, құрайды, қоғамды
біріктіреді, адамның тіршілігіне әсері ...... ... ... мұраттар, мемлекет
мәдениеті, мемлекет тарихы, мемлекеттік шекара; дәстүрлер, аймақ, т.б.
қасиеттері бар ... ... ... ... ...... және ... олардың
ерекшеліктері субъектілер арасындағы қатынастарда жүзеге асырылып, көрініс
табады. Құндылық болса субъектілер арасындағы жеке тұлға немесе тұтас ... ... ... ... білдіреді. Зерттеу барысында
төмендегідей жоғары құндылықтар иерархиясы ... ... яғни ... ... Денсаулық, Отбасы, Отан, Еңбек, Білім, ... ... ... Даму, Ар-ұят, Еркіндік, Бақыт, ... ... ... ... ... ... Таным, Теңдік, Бауырластық, Сұлулық, ... ... ... кезеңдегі адамгершілік тәрбиесінің теориялық-
әдіснамалық негізін ... ... ... жаңа ... ... ... ... құндылықтар ішінен Адам, Еңбек, Білім, Отбасы, Ұлт,
Бейбітшілік, Жер, Отан, Мәдениет деген құндылықтарға, ерекше ... ... ... ... құндылықтар тізіміне, қазіргі
кезеңдегі басты тұлға, басты капитал жасампаздықтың ... ... жан, ең ... ... иесі – Адам ... ... ... барлық заттар, бүкіл адамзаттық мәдени мұралардың ең ізгілері –
құндылықтар адам қолдарымен, ақыл-ойларының ... ... ... ... профессор
Р.К.Төлеубекова жеке адамның адамгершілік құндылықтарын жоғары ... ... ... ... оны ... ... негізге алдық және оны дамытуға ұмтылдық.
Айтылған жүйелер (А.Н.Леонтьев, Б.Г.Кузнецов, ... ... ... ... ... В.А.Ким,
Э.А.Орынбасарова т.б.) бір-біріне ... ... ... ... авторлардың ортақ көзқарастарын көреміз, оларды біріктіріп
тұрған ізгілігті бағыт: үш ... де ... ең ... құндылық.
Әлеуметтанушылар құндылықтар жүйесін зерттеу ... ... ... ... ... ... ... деген шығармада: «Кез-
келген нысан (материалдық немесе идеалдық) тұтас топтың немесе жеке адамның
мақсат-ниеті, тілек-ықыласының негізін құрап, өмір ... ... ... ... онда ол ... құндылық бола алады» делінген[19].
Жоғарыда айтылған пікірлерді тұжырымдай келіп, қорытындыласақ: құндылық
зат та, нәрсе де, мәселе де ... ... ... де ... ол ... ... да бір жоғары түрі екендігі анықталады. Құндылықтар ... ... ... мен оларға қол жеткізу тәсілдері туралы қорытындылаған,
белгілі көзқарастар, орнықты ... үлгі ... ... ... ... ... ... арқылы өзінің мінез-құлқын анықтайды.
Келесі бір авторлар, ... ... ... түрлері мен
байланыстарына ерекше назар аударып зерделеуде.
Қазіргі таңда ... ... ... ... ... ішкі ... рухани әлемін танып, дамытып, жетілдіру бағытында сыныптан тыс
жұмыстар арқылы ізденістер жасап ... ... ... ... мен тәрбие беруді дамытуда ... ... ... ... ... әдіснамалық бағытта әр қырынан зерттеу
(Г.А.Уманов, Н.Д.Хмель, Қ.Б.Жарықбаев, А.А.Бейсенбаева, ... және т.б.) ... ... ... ... ... ... ой-пікірге келіп тоғысады, адамның кісілік келбеті соған лайықты.:
- оқушылардың іскерлік жағдайы жан-жақты ... ... мен ... ... жинақталған және ізгілік бағытымен
реттелетін гуманитарлық пәндерде, әлеуметтік тәжірибелерде нақты
жүзеге ... ... ... ... ... ізденістер білімнің, біліктің және
дағдының жай жиынтығы емес;
- оқушылар ұжымның ... ... ... ... сыртқы
пішіні, мінез-құлық ерекшелігі, ұжымшылдығы, білім және ... ... ... ... ... ... қатынастар жүйесіне ендіру – аса күрделі, бір
мәнді емес, көп жағдайда ... ... ... ... ... олар қарым-қатынастар жүйесіне әртүрлі бағытта енеді. Ұжымдық
қатынастар жүйесіне жеке бастың жағдайы шын ... ... ... байланысты болғандықтан, достарының тарапынан болатын қарым-
қатнас түрліше жағдайда ... ... ал ол ... ... әсер ... Орта ... ... сабағында сыныптан тыс шараларды оқушыларға
ұйымдастыру жолдары
Сыныптан тыс ... ... ... ... ... тереңдетеді,
сарамандық біліктер мен дағдылар алуына жәрдемдеседі. Ірі ... ... ... ... үлгі – ... ... ашқан
жаңалықтарының мәнін және маңызын түсінеді. Химияның және ... ... ... ... ... істерімен танысу
оқушыларда мақтаныш сезімін тудырады, сарамандық істерге тікелей ... ... ... ... ісін ... ... жеткізуге,
өздігінен жұмыс істей білуге үйретеді.
Сыныптан тыс жұмыстардың түрлері, ... және ... ... ... ... ... мазмұны бағдарлама арқылы шектелмейді,
мектептің жағдайына, оқушылардың қызығуына ... ... ... ... ... ... ... мерзімді баспасөзді
оқығанда туады. Сыныптан тыс жұмыстарды ... ... ... және оларды жүргізудің негізгі әдісі – оқушылардың өздігінен
істейтін жұмыстары. Мұғалім ақыл-кеңесін беріп, бағыттап отырады.
Сыныптан тыс ... ... мен ... ... ... ... ... дамыту; сабақта өтілген
материалдармен байланысын қамтамасыз ету; сыныптан тыс ... ... ... ... және ... ... ұштастыра жүргізу; жұмыстың
түрін таңдаудағы оқушылардың ... мен ... ... жұмыстарындағы белсенділігі мен дербестігін қамтамасыз ету;
көпшілік және жеке ... ... ... тыс ... ... ата-аналарын қатыстыру; сыныптан тыс жұмыстармен
оқушыларды шамадан тыс ... ... тыс ... ... ... ... тыс жүргізілетін сыныптан тыс жұмыстар химия пәнінің
негіздерін оқушыларға үйретіп қана коймай, сонымен бірге ... ... ... ... еркін таңдай білулеріне көп ... ... ... ... бөлігі − сыныптан тыс жүргізілетін
жұмыстар болып есептеледі. Оқушылардың пән сабақтарында ... ... ... тыс ... ... ... қоғамдық еңбекпен айналысуға ой-өрістерінің кеңеюіне ... ... ... ... алдына қойылып отырған ... ... тыс ... ... ... ... ... әсер етіп
отыр. Себебі, мектептердегі білім стандарты, тұжырымдамасы, жалпы ... ... ... жаңа ... ... ... ... құралдар, сыныптан тыс уақытта жүргізілетін іс-шараларға жаңаша
көзқарасты талап етеді.
Еліміздегі мектеп тәжірибесінде сыныптан тыс жұмыстар екі ... тыс ... ... және ... тыс ... деп жеке ... жүргізіледі.
Тәрбие жүйесінде сыныпта және сыныптан тыс ... ... ... тұлғалық және жас ерекшелігіне қарай анықталады.
Сыныптан тыс жүргізілетін ... ... ... − сабақ үстінде
жүзеге асырылатын ... ... ... және тереңдету, олардың
қабілеттерін неғұрлым ... ашу, ... ... ... ... белсенділігін шыңдау, бос уақытын ұйымдастыруды көздейді.
Мұғалім оқушыларды сабақтан тыс уақытта қарым-қатынас жасауға, ... ... ... ол туралы мәлімет жинауға мүмкіндік алады.
Педагогикалық энциклопедияда «мектептегі ... ... ... тыс уақытта ұйымдастырылып, сыныптан тыс тәрбие ... ... ... ... ... оқушы тұлғасын тәрбие субъектісіне
айналдырып, педагогикалық талаптарды орынды, белсенді ... ... ... ... мақсатын көздейді. Сыныптан тыс
ұйымдастырылатын ... және ... ... ... өз ... істеуіне кең мүмкіндіктер жасалады. ... ... ... дамытумен үйлестірілуімен ерекшеленеді[21].
Мектеп практикасында сыныптан тыс тәрбие жұмыстарына тек ... ... ... ... кемшіліктердің бірі болып келеді. Неғұрлым
қиын балаларды қызықты ... ... ...... ... өмір жолына
түсуіне, ұжымдық іс-әрекетке қатысу ынтасының ... ... ... ... тыс ... ... ұйымдастырудың бұқаралық сипатта
немесе жаппай оқушыларды қамту тұрғысында жүргізілуі басты ерекшелік болуы
тиіс. Бірақ ... тыс ... ... ... және жеке оқушылармен
ұйымдастырылатын түрлері бірін-бірі толықтыра түседі.
Сыныптан тыс тәрбие жұмыстарының элементтері мен ... ... ... ... ... ... ... мектептердегі қолданылуын зерттей келе, сыныптан тыс тәрбие жүйесін
жеке-топтық компонент, мазмұндық компонент және іс-әрекеттік ... ... ... ... ... ... ... компоненттері мен
элементтерін төмендегі 1-кестеде көрсетілді.
Кесте 1 − Сыныптан тыс тәрбие жұмыстардың ... ... ... ... тыс жұмыстардың құрылымдық элементтері|
|тыс жұмыстардың | ... | |
| |1. ... ... |
| |2. ... тыс жұмысты ұйымдастырушы ... ... |3. ... ата-аналары |
| |4. ... ... және ... ұжымының |
| ... ... ... оқушылар |
| |1. ... тыс ... ... мен |
|Мазмұндық компонент |міндеттері |
| |2. ... ... ... |
| |3. ... ... ... |
| |1. ... ... пен ... |
| ... ... мен ... ... ... |2. ... жүйесінің барысы |
| |3. ... ... ... ... |
| ... ... тұрғыдан қамтамасыз ету |
Ал, бірқатар зерттеулерде сыныптан тыс ... ... ... және ұйымдастырылуына қарай жіктелінген.
Ізденіс жұмысының нәтижесінде сыныптан тыс тәрбие ...... ... ... ... ... тәрбие мазмұны, формалары мен
әдістері, ... ... ... тығыз байланысындағы
тәрбие жүйесінің бір бөлігі деп тұжырымдадық. ... ... ... ... бір ... ... сынып жетекшісі өз алдына белгілі
мақсат қоятын, әлеуметтік-ұйымдастырушы тұлға ретінде ... ... ... дәлелдей түстік.
Химиядан жүргізілетін сыныптан тыс жұмыстар көпшілік, ... және ... деп үшке ...... Химиядан жүргізілетін сыныптан тыс жұмыстар
| ... ... ... тыс ... | |
| | | |
| | |
| | ... | ... | ... |
| | | | | |
| | | | | ... ... ... ... тыс жұмыстар
Көпшілік жұмыстарға жататындар: жас химиктер қоғамы, химиялық кештер,
олимпиядалар, химия ... ... және ... ... ... ... химиялық үйірмелер, жас химиктер клубының және
қоғамының секциялары, ... ... ... ... ... ... жұмыстары.
Жеке жұмыстар: кітаппен жұмыс, ... ... және ... ... және көрнекі құралдар жасау, шағын зерттеулер ... ... ... тыс ... ... өте көп, олар ... қалыптасты.
Жиырмасыншы жылдарда химиядан сыныптан тыс жұмыстар техникалық станцияларда
жүргізіледі, ... ... ... ... мен ... ... шұғылданды.Отызыншы жылдарда химиялық үйірмелер жұмыс істеді,
оларды ұйымдастыру жөнінде оқу құралдары жарық көрді. ... ... ... ... ... бұлар кейінгі жылдарда кең өріс
алды.Елуінші жылдардан бастап «Химия в школе» ... ... ... ... ... ... ... ғылыми зерттеу жұмыстары
дамыды. Алпысыншы жылдарда Д.И. Менделеев ... ... ... жас ... ... ... Оған орта мектептің оқушылары,
арнайы орта және ... оқу ... ... мүше болып, сыныптан
тыс жұмыстар жүргізуге белсене араласты. Жас ... ... ... ... көрмелер ұйымдастырылып, бәйгелер жарияланды.
Жас химиктер секциясының ... ірі ... ... оқу ... ... ... бәрң сыныптан тыс жұмыстардың кең өріс алуына
зор ықпалын ... ... КСРО ... ... ... и ... жас ... арналаған тартымды материалдар үзбей жарияланды.
Соңғы уақытта жастарды қоғамның жан-жақты жетілген белсенді ... ... үшін ... пәні бйоынша сыныпта өтілетін бағдарлама материалдарын
қазіргі өмір талабына сай ... ... ... ... ... ... одан әрі ... міндеттерін жүзеге асыруда сыныптан тыс жұмыстардың
сапасын жақсарту жолға қойылуда[26].
Көпшілікке арналған ... тыс ... ... ... тыс ... ішінде кеңінен тарлғандары – жас химиктер қоғамы
және химиялық кештер.
Сыныптан тыс жұмыстарға қатысатын оқушылар саны көп, ... ... ... ... ... ... ірі мектептерде жас химиктер ... ... ... ... ... ... ... оның мазмұны
әдістемелік әдебиеттерде баяндалған. ... ... ... ... құқы мен міндеттері, басқару органдары және ... ... ... сайланған Кеңес басқарады (5-15 адам). Қоғам, әдетте,
химиялық үйірмелердің негізінде құрылады, жеке секциялвһарға бөлініп, ... ... ... ғылымының салалары және жұмыстың түрлері бойынша
ұйымдастырылады: бейорганикалық ... ... ... ... ... қарастыру, дәрісшілер тобы, шыны үрлеу т.б. секциялар.Секциялардың
және оған қатысатын оқушылардың санына ... ... ... қабылдау және шығару жарғыға сәйкес жалпы жиналысында ... ... пен ... ... пен ... жеке мен ұжым
бірлігінің негіздері мүлтіксіз жүзеге ... Жас ... ... бір ... аты ... оның ... әуесқойлық, бәсеке, жарыс
түрінде ұйымдастырылады.
Сыныптан тыс жұмыстардың ең маңыздыларының бірі – ... ... ... ... ... Ол ... ... күштілігімен
ерекшеленеді. Химиялық кештер мазмұнына қарай тақырыптық, ... ... т.б. ... деп жіктеледі, сабақта өтілген материалдармен тығыз
байланыста жүргізіледі[28].
Кейінгі ... ... ... ... ... жиі ... ... әзірлік жұмыстары 1,5 – 2 ай бұрын басталады.Апталықта химия оқитын
барлық ... ... ... Әр ... ... жеке тапсырмалар
беріледі. Апталықтың жоспарында және ... ... ... ... ... ... ... химиядан ғылыми-көпшілік кітаптар
көрмесін ұйымдастыру, газет, ... және ... ... шығару,
құралдыр, дәріс, хабарлама, баяндамалар әзірлеу, тақпақтар және ... ... ... ... ... және ... дайындалу
және т.б. көрсетіледі.
Сыныптан тыс топтық және жеке жұмыстар. ... тыс ... ең ...... ... Химия пәнінен сыныптан тыс
жұмыстар әр салалы үйірме ұйымдастырудан ... Ол ... ... ... ... ... ... тұрақтылығы, олардың жұмысын
біріктіретін жалпы тақырыбының болуы химия үйірмесінің ... 1970 жылы жеке ... ... жүргізілетін үйірме жұмыстарының
шамамен алынған бағдарламасы ұсынылды. Онда зертханалық ... ... ... ... ... ... ... химия, аналитикалық химия үйірмелерінің тақырыптары,
бағдарламасы берілген, әдебиеттердің тізімі ... Бұл ... ... беру үшін ғана ... ... ... факультативтерден
айырмасы олардың мазмұны бағдарлама арқылы қатаң ... ... ... ... ... жүргізіледі.
Бұл үйірмеге қатысатын оқушылар саны 10-12 – ден ... ... ... ... ... ... ... істеу және қауіпсіздік техникасын
сақтау шараларымен ... ... ... ... ... химия зертханасына қажетті кейбір заттарды алумен шұғылданады,
сарамандық біліктер мен дағдыларды игереді.Химияның тұрмыста ... ... ... ... ... ... жұққан кір мен
жабысқан қақты кетіру жолдарымен танысады.
Химияның ... ... ... ... ... ашылу тарихымен, көрнекі ғалымдардың ... және ... ... және көрмелерге, өндіріс орындарына топсеруенге
барады.
Аналитикалық химия үйірмесіне судың, ауаның, ... және ... ... ... ... ... ... үйірмесінде топырақтың құрамын, қасиеттерін, өсімдіктерге
қажетті қоректік заттарды зерттейді. ... ... ... ... ... және ... танысады. Өсімдіктердің
зиянкестерден қорғайтын заттардың пайдасы мен ... ... ... және тәжірибелер жүргізеді[30].
Электрохимия үйірмесінде химияның осы маңызды саласының шығу тарихын,
электролиз әрекетінде, гальваникалық элементтер және ... ... ... ... ... ... жүзінде зерттейді.
Ұжымдағы қарым-қатынастардың әлеуметтік-психологиялық негізін оқушының
қабылдаған ... ... яғни ... ... мен ... ... басы мен ... аса маңызды және ... ... ... ... Сондықтан бұл ұжымдағы адамдардың көпшілігі оқушының жеке
бас ... мен ... ... бағалайтындығын, маман-педагогтардың
тұжырымдамаларында айтылған.
Сыныпта қайырымдылық, ... ... ... ... ... ... жеке тұлғалық сапалар басқалардың еліктеуіне тұратын үлгі
ретінде қарастырылуы ... ... ... үш ... ... ... ... – жұмыла бірлескен іс-әрекет, ынтымақтастық және ұйымшыл
орта (ауызбіршілік, татулық, ... ...... ұжымның мүдделеріне адалдық (өтірік ... ... ... тұру);
3. Ұжымшылдық – ынтымақтастық, өзара түсіністік, басқаларға қамқорлық
(көмектесу, ақыл-кеңес беру және т.б.). Демек, ... ... ... ... ... ... ... күндегі оқушы бойындағы адамгершілік құндылықтарының мәні
мен мазмұнына келсек:
- оқушы жалпы ... тән ... мен жеке ... ... тән
құндылықтарды анықтап тануға, одан қажеттісін ала білуге ... қол ... ... ... өздігінен білім алу
дербісінде қолдануға, жаңашыл, қайырымды, туған елін, ... ... ... ... және олардың алдында парызын түсініп, бар
құндылықтарды толықтыра түсетін, табиғатты, өсімдіктер мен ... ... ... ... ... ... ... еңбек етуге қабілетті, жинақты, ұқыпты, іскер,
өз қажеттілігіне орай болашақ мамандығын таңдаған, ... ... ... ... ... уақытты тиімді
пайдаланатын, қоғам – адам өміріндегі еңбектің орнын ... ... ... байлықтарын рәсуә етушілерді жаны
сүймейтін, оқу-тәрбие үрдісінде білім мен ... ... ... ... кәсіпкерлікті шығармашылық деңгейде ... ... ... – дені сау, ... шымыр, ширақ, қайратты, ... ... ... ... ... мықты, Отанын қорғауға
даяр, жеке бас гигиенасын сақтайтын, жұмыс ... ... ... ... аулақ, салауатты өмір салтын қалыптастыруға
ұмтылатын, адамға тән қасиеттерді ... ... ... ... ... өсуіне қол жеткізу.
Жоғарыдағы осы айтылған жеткіншектердегі адамгершілік құндылықтарының
мәні мен мазмұны ... ... ... ... және оның ... ... асатындықтан бұл мәселеге де көңіл бөлінді.
Жүйенің қалыптасуына ең алдымен мақсаттың болуы шарт, ... ... ... сай ... ... ... ... ең тиімді, өміршеңді болуы, ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... жағдайлар балаға түрліше әсер етіп, бір-бірімен
байланысып, жалғасын табуында да қиындықтар болуы мүмкін. ... ... ... мен ... ... ... ... көңіл-
күйін ескеріп, білім беретін мектептердің оқу тәрбие жұмыстарында қазіргі
экономика, әлеуметтік, нарық замандарына сай жаңаша, өмір ... ... ... қарым-қатынастарында бейім-қабілеттерін дамытуға үлгі
аларлықтай бағыттар болатындығына күмән жоқ.
Қазіргі нарық заманында ХХІ ... қала ... ... үдерісі негізінен 8 бағытта, атап айтқанда: адамгершілік, ақыл-ой,
еңбек, ... ... ... ... ... тәрбие бағыттары
бойынша жүргізіледі. Әсіресе, бүгінгі таңда халықтық педагогика "Атаның
сөзі, ... ... ... ... ... элементтері
өмірімізге еркін орынды түрде енуде. ... ... ... ... ... ... бала” сияқты бағдарламалар баршылық.
Педагогикалық ... ... ... талдау жүргізетін болсақ,
аталған бағдарламалар және ... ... ... тіл, ... ... ... ... жеткілікті дәрежеде енгізе алмау
мысалдары кездеседі. Қазақстан Республикасындағы жалпы білім ... ... ... ... ... ... ... жұмыстарына жеткілікті дәрежеге ... ... шарт ... ... адамгершілік бағытындағы тәрбие жұмыстарына
назар аударсақ мәнді адамгершілік құндылықтары ... ... ... әдепті, мәдениетті, білімді, ... ... өсуі ... ... құндылықтары жетілдіріледі. Бұл бағытта
алдымен ... ... ... ... ... ... ... жастардың адамгершілік құндылықтарын қалыптастыру ... ... ... адамгершілік құндылықтарын қалыптастыру басты
педагогикалық еңбектің ... оның ... ... ... ... Көрсетілген нобайы білім беру, тәрбиелеу үдерісінің ұлттық
нобайының қазіргі таңда орынды екендігін байқауға болады.
Бұл арада ... ... ... ... ... ... ұрпақ өсіруші, жетілуші, ертеңгі маман, қоғамның тіректері
ретінде мәндік сипат беріледі.
Нобайдың мақсаты ... ... ... ... ... ... ететін тұлға ретінде “Мені” бар талапты жеткіншек,
еңбекшіл ұрпақ дәрежесіне жеткізу. Себебі, зерттеу ... 5-8 ... яғни ... дара және жас ... ... ... тәрбие жұмыстарын тиімді ұйымдастыру керек.
Құндылықтарды игеру механизмі адамның ... ... ... ... ... Өзін-өзі айқындаудың алғашқы кезінде оқушы ... ... аша ... ... құндылық бағдарына ие болады.
Бұдан ... ... өз ... ... ... адамгершілік
құндылықтарын басқалардың адамгершілік құндылықтарын және адамгершілік
құндылық бағдарлары ... ... мен ... ... ... мен мінез-құлыққа талдау ... ол ... ... ... оның ... айқындап
жүзеге асады.
Сурет 1 Жеткіншектердің адамгершілік құндылықтарын қалыптастыру нобайы
Адамгершілік іс-әрекет дегеніміз ... ... ... ... ... ерік-күйі адамгершілік мақсаттарға ... ... ... ... бойынша адамгершілік жағынан дәлелденген тәсілдер
арқылы жүзеге асқан ... ... ... ... оның
қоршаған дүниемен өзара қатынасының өзіндік түрі, нысаны деуге болады.
Жеке тұлғаның адамгершілік ... ... ... ... ... өрістік құрылымдарына назар аударылды:
1) когнитивтік өріс - шәкірттерді өз ... ... алу ... “құндылық”, “адамгершілік”, “адамгершілік құндылықты
қалыптастыруда өзін-өзі айқындау”, оның құрамды бөлігі ... ... ... ... құндылықтың маңызы, оны игерту ... ... ... ... ... түседі;
2) интеллектуалды өріс - ауқымды құрылымы адамгершілік ... ... ... ... ... ... тереңделігі,
әсерлілігімен сипатталады.
3) мотивациялық өріс - көлемді құрылымы жеке тұлғаның сұранысы, ... ... оған ... ... ... ... басты қозғаушы күш
болып табылады. Жалпы құндылықты түсіну күрделі, ... ... ... ... құндылықтар, олар бәрімізге нәр ... ... ... ас ... арқауы - нан, екінші адамның өміріндегі
жинаған білім, ғылым, ... ... ... ... ... еш
уақытта мәнін жоймас ғажап дүниелер көзі - кітап, үшіншісі - ... ... ... ... жол ... әлемнің жарығын сыйлаушы -
аналар;
4) эмоциялық өріс - оқушылардың жеке ... ... ... адамгершілік ұстанымдарына сай жан ашуы, рахметі, көңіл-күйі, ... ... ... ... ... уақыт өте қалыптасады. Тәрбиелеу мен
ыждағаттылықты қажет ететін үдеріс. Егер де өз ... шолу ... ... ... жеке ... ... ... құндылықтарына сай қоғамдық қажеттіліктерді
қанағаттандыратын тәсілдерді таңдайды;
- жеке тұлға өзінің қажеттіліктерін де, өзінің ... де, ... жеке ... ... ... мен ... тәрбиесін талғауды дұрыс
жасай алса, дұрыс жолдарды саралай алатын болады.
5) ерік-жігер өрісі - оқушылардың ... ... ... ... ... ... ... сияқты қасиетін дамыту, мақсатты
тиянақты, тереңдете талпыныстар ... орын ... ... ... ... ... алдына қойған мақсаты, арманын өзі толық
түсінген, жауапкершілігін арттыратын қозғаушы күшке айналады. Адамның өзін-
өзі ... ... ... ... ... мен ... қосымша біліктілігі ерік жігерін тәрбиелеуге негіз бола алады;
6) өзін-өзі реттеу өрісі - жеке тұлғаның ар-ұят, өзін-өзі бағалау, өзін-
өзі сынау, басқалармен ... ... ... ... есеп беруі,
бәрі қосылып өзін-өзі мінез-құлқын, жүрыс-тұрысын реттеуге жеткізеді. Өзін-
өзі реттеу дегеніміз - ... ... ... тек іс-қимыл жасау ... соны ... ... ... ... субъектінің белсенділігі
мақсатына, қабілетіне, ұйымдастырушы қабілетіне байланысты.
7) заттың тәжірибелік өрісі - жеке ... ... ... ... ... амал ... қиындықтардан қашпау сияқты мәселелерді
ұтымды ойластыру және жүзеге асыруға қатысты болмақ. Психологтар кез-келген
іс-әрекет қабілеттілікті дамыта алмайды, жеке ... ... ... ... ... білдіреді. Олай болса, жеке тұлға өз қабілетін пайдалану
арқылы ... ... және ... жемісті түрде іске асыруға болатын
тәсіл таңдайды, ол экзистенциалдық өріске тәуелді болады;
8) ... өріс - ... ... ... ... ... өзін-өзі жетілдіруге ұмтылыс, әрбір тұлғаға
адамгершілікпен, ізгі ... ... ... ... ... дамытады. Ең ізгі тілек, ... ... да, ... да, ... ... ... ойды ұмытпаңыз, демек жақсы ниетте
болыңыз, жақсы ойда жүріңіз. Адамның қоршаған ... ... ... ... мен құндылық бағыттары, адамгершілік
құндылықтардың қалыптасудағы ... ... ... ... ... көзқарастары мен құндылықтарын таңдау қызметін атқаратын
экзистенциалдық өрісінің ... ... ... ... “Мен” өзін-өзі сыйлауды, адамдарға деген дұрыс қатынасты,
әлеуметтік өзара қарым-қатынас, достықтары, адамгершілік ... ... ... ... оң ... ... ... өрістер бір-бірімен өзара байланысты, сонымен қатар сабақтас,
бірімен-бір астарластық мақсатты әрекеттердің орындалуын талап етеді:
1. Шәкірттердің жеке тұлғасының ... ... ... ... ... ... пен ... Этикалық жағдаяттарға талдау жасау, ... ... жеке ... ... ... пен ... адамгершілік
үлгілерін таңдау;
3. Ұжымдық еңбекті ұйымдастыру және уәждемелеу.
1.3. Орта мектеп химия пәні ... ... ... ... ... іс-тәжірибесі
Нақты мәселені сөз ететін болсақ ... ... ... бағытталған оқу-тәрбие жұмыстарының құндылықтарын
арттыру, жеке тұлғалардан үлгі алу нақтылық ... ... ... жеке ... ... бағытталған іс-шаралардың өзіне талдау
және саралау жасап жетілдіріп, ... ... ... ... ... игеру, талдау мен жинақтау, қорытындылау мен
болжамдау арқылы байланыстар жасауда білімнің ... ... үшін ... ... ... рефлексиясы қажет. Қарым-қатынастық, кооперативтік,
жекелік, интеллектуалдық түрлерге рефлексияның бөлінетіндігі анықталды.
Адамгершілік құндылықтардың қалыптасуы мынандай рефлексивті әрекеттер:
құндылықтарды ... ... ... ... ... ... ... көптеген еңбектерде тыңғылықты зерттеулер арқылы тиісті қолдау
арқылы ... ... ... ... ... ... ... сынау, интериоризацияландырылған құндылықтар негізінде мінез-
құлық пен әрекетті ... ... ... ... қорытынды жасау деген
пікірге алып келеді.
Рефлексивті әрекеттерді игерулердің нәтижелігін оқушылардың өздерінің
өмірлік мәселелерді, адамгершілік-этикалық ... ... шеше ... ... ... Олай ... ... нақты
жағдайларды талдау, салыстыру рефлексивтілікті дамытатын жолдарды мұғалім
ойластыра қолдану және ұжым болып оңтайлы ... ... сай ... ... ... Шындығында өмірде ... ... ең ... ... табу, әрине, күрделі, рефлексивті
әрекеттер, амалдар үдерісін қолдануға тура келеді.
Адамгершілік құндылықтарын ... үшін ... ... қабілет пен интеллект деңгейін өлшеу әдістемесінен алынған Дж.
Равеннің, Айзенктің тест бойынша мақұлдауы ... ... ... ... арқылы алынды.
Рефлексияны болжау әдістемесі мен ... ... ... ... ... ... ... басқару деңгейлерін
анықтау мақсатында 290 оқушы тәжірибелік-экспериментке қатысты.
Тәжірибелік-экспериметте алынған ... 95 ... ... деңгейге
Спирменің корреляция дәрежесіндегі коэффициенті бұл мәселені дәлелдейді.
Сынып жетекшісі, ... мен ... ... беру үдерісіне
рефлексияны жетілдіру мен оның ... ... ... ... ... құндылықтарын қалыптастыруға әсер ететін төрт құндылық
қасиеттері тәрбие үдерісінде ... ... ... ... ... ... ізгілік, мейірімділік мінез-құлық,
әдептілік іс-әрекеттерден тұрады.
Болжау, диагностикалау, кешенді жұмыстар, пікірлесу, ... ... ... ... ... ... әсер ететін ізгі қасиеттер
болып табылады.
“Құндылыққа бағдарлау - бұл ... ... ... ... ... ... туғызып, оның әрекетін қамтамасыз етуші білік,
мінез-құлықтың ... ... ... ... А.И.Титоренконың
анықтамасын еске ала отырып, адамгершілік құндылықтарды тереңірек зерттеуге
бағдар береді.
Адамгершілік құндылыққа бағдарлау күрделі ... жаңа ... екі ... ... ... ... ... -
қажеттілік, оның басты мәні тұлғаның өз өмірінің басты мақсаты мен оларды
қанағаттандыру сияқты ... ... ... ... қарай өзін-өзі тәрбиелеу.
Құндылықты бағдардың екінші сыңары, яғни құрамдасы - жеке ... ... ... ... белгілері оқуда және ... ... жету ... ... Адамгершілік
құндылықтарының рухани белгілерін өз нысаны ретінде ... ... ... ... ... ... талдау, т.б. белгілері
арқылы қабілеттері дамуы мүмкін.
Адамгершілік, жақсылық, ... ... ... ... ... ... ұяттылық, әдептілік,
имандылық, ... ... ... тығыз байланыста екендігін
өмірлік тәжірибелер ... ... ... ... ... талдаудың негізгі құралы адамгершілік құндылықтарының жеке
ойлау түсінігінің динамикасы оқушылар санасында ... орын ... ... ... ... ... қоғамдық жағдайда адамының рухани-адамгерлішік тәрбиелілігін
қалыптастырудағы ... етіп ... Бұл ... ... ... істің
бірі рухани-адамгершілік тәрбиелілікті, адамгершілік ... ... ... ... ... ... қалыптастыруды
мектептегі сыныптан тыс жұмыстардың орны ерекше. ... ... ... ... оқушыларға рухани-адамгершілік тәрбие берудің
мазмұнын құру қажет. Оқушыларға сабақ кездерінде рухани-адамгершілік тәрбие
беру мәселесінде ... ... ... ... мен ... үш
нобай қалыптасқан.
Біріншісі – көп пәнді нобай, мұнда ... ... ... ... және ... бар ... мазмұны рухани-адамгершілік
мәліметтері мен байытылады.
Екіншісі– бір пәнді нобай, орта мектепте тәрбие жоспарына ... ... ... ... ... ... асырылады.
Үшіншісі – аралас нобай, мұнда адамгершілік тәрбиенің жеке мәселелері
дәстүрлі пәндерде қарастырылады. Содан соң, ... ... ... ... пән ... ... ... екінші нобай теориялық
жағынан жете негізделген. Сондықтан, ол ... ... ... Біз өз ... бір ... ... (нобайды) негізге
аламыз. Бұл нобай оқушыларға сыныптан тыс жұмыстар ... ... ... ... ... ... мінез-құлық
нормалары мен, адамгершілік сапаларын қалыптастыруға мүмкіндік береді. Оның
ішінде сыныптан тыс жұмыстар жеткіншектерге адамгершілік тәрбие берудің
Зерттеу ... ... ... ... ... ... аса
сыныптан тыс тәрбие жұмыстары, олардың мақсаты, міндеті, ... т.б. ... ... 2-де ... ... ... ... тәжірибелік-эксперимент жұмысының барысына келсек, оны өткізудің
кезеңдері кесте 3-де көрініс береді. Педагогикалық эксперимент анықталған
педагогикалық ... ... ... арналған, былайша айтқанда
сынып жетекшілерінің отбасымен бірлікте ... ... ... ... құндылықтарын қалыптастыруға бағытталған.
Экспериментке барлығы 492 оқушы қатыстырылды.
“Адамгершілік құндылықтар ... атты ... ... ... ... ... берілді.
“Адамзаттан рух қашып барады” атты дөңгелек үстелді ... ... ... ... ... және ауылдық мектептердегі жеткіншектердің ... ... ... ... пікірімізше экономикалық,
әлеуметтік жағдайлар және ақпараттандыру, компьютерлендіру, интернетпен
жұмыс ... т.б. олар үшін ең ... ... ... аталған
терминалды адамгершілік құндылық кем дегендегі махаббат, ... ... ... ... көңілді кездері болып табылады. Бұл ... ең ... ... көзқарасымыз әлеуметтік-экономикалық
жағдайына, сонымен бірге терең ойлануды талап ететін бүгінгі білім ... ... ... негізделеді.
Қаладағы №51 және №52 мектептің ... ... ... қалыптасу нәтижелеріне назар аударатын болсақ, мектептегі
жеткіншектердің 2 тобы да ең мәнді ... ... ... - ... ... 38,9% және 55,7% ... ... ең мәнді құралын таңдаудың барысында, сондай-ақ
статистикалық көрсеткіштегі сияқты ... ... ... ... 2 ... құндылықтар әлемі» атты тәрбие жұмыстарының
технологиясы
| ... ... ... ... ... ... |
| | | | |І |ІІ |ІІІ | |
| | | | ... |
| | | | |5 |6-7 |8-9 | |
| | | | ... ... |
| | | | ... мен ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... ... |Оқушыларды |Оқушыларға |+ |+ |+ |
| ... ... ... |Э. ӘҢ |ТС |ТС |
| ... ... ... ... | | | |
| | ... ... ... | | | |
| | ... ... | | | ... |Мен неге ... ... |+ |+ |+ |
| ... |қоршаған |адагершілік |Э. ӘҢ |П-Т |П-Т |
| ... ... ... ... | | | |
| | ... ... | | | |
| | |, ... ... ... | | |
| | ... ... көрсету. | | | |
| | ... | | | | |
| | ... | | | |
| | |а ... | | | | |
| | ... | | | |
| | ... | | | | |
| | ... | | | |
| | |а ... | | | | ... ... ... |Оқушыларды |Құындылық бағдар | | | |
| ... ... ... ... ... ... |+ |+ |
| | ... ... |ТС |ТС |ТС |
| | ... ... ... | | | |
| | ... ... ... | | | |
| | ... | | | | |
| | ... | | | | |
| | ... | | | | |
| | ... | | | | |
| | ... | | | | |
| | ... | | | | ... ... адам |Оқушыларды өз|Қазіргі заманның | | | |
| | ... ... ... |- |- |+ |
| | |нің ... ... ... | | |ТС |
| | ... |ашу, ... | | | |
| | ... |дамыған жеке тұлға | | | |
| | ... бар ... ... | | | |
| | ... ... | | | |
| | ... | | | | |
| | ... | | | | |
| | ... | | | | |
| | ... | | | | |
| | ... | | | | ... ... адам ... |Оқушыларға ақыл-ой,|- |- |+ |
| | ... ... жан ... | | |ТС |
| | ... |табиғат, қоғам, | | | |
| | |ене ... ... ниет ... | | | |
| | ... ... ... | | | |
| | ... | | | | |
| | ... | | | | ... |Ғарыштық адам |Әлемдік |Танымы шексіз адам | | | |
| | ... ... ең ... |- |+ |
| | ... мен ... сай жеке | | |ПТ |
| | ... ... | | | |
| | ... ... | | | |
| | ... |мәнін ашу. | | | |
| | ... | | | | |
| | ... | | | | ... |Адам, тұлға, |Оқушыларды ... – ең ... |+ |+ |+ |
| ... ... ... ол |Э. ӘҢ |П - Т |П - Т |
| | ... |өмірдің объектісі» | | | |
| | ... ... ... ... | | | |
| | ... ... | | | |
| | ... |қалыптастыру. | | | |
| | |мол ... | | | | |
| | ... | | | | |
| | ... | | | | ... ... ... ... |Нақыл сөздердің |+ |+ |+ |
| ... сөз. ... ... |ТС |ТС |ТС |
| | ... |тәрбиелілік мәнін | | | |
| | ... |ашу, ... | | | |
| | ... ... адамгершілік| | | |
| | ... ... | | | |
| | ... ... | | | |
| | ... | | | | |
| 9. ... түбі – ... |Сабырлылық, | | | |
| ... ... ... |+ |+ |+ |
| | ... |ТС |ТС |ТС |
| | ... ... ... | | | |
| | | ... ... | | | |
| | | |ашу. | | | ... ... ... ... | | | |
| ... шығады. |өздерінің |қаталдық, |- |- |+ |
| | ... ... | | |П Т |
| | ... ... | | | |
| | ... ... ... | | | |
| | ...... ... | | | |
| | ... |тән жағымды, | | | |
| | ... ... | | | |
| | ... ... | | | |
| | | ... | | | ... |Сөз ... |Оқушыларды |Сөз бен ... | | | |
| ... ... ... өз |- |+ |+ |
| | ... тұра |іс-әрекетіне | |ТС |ДС |
| | ... ... | | | |
| | ... ... түсіндіру. | | | ... ... ... ... |Ар, ұят, ... | | | |
| ... ... ... |+ |+ |+ |
| | ... ... ... |ТС |ТС |ПТ |
| | ... |ашу. ... | | | |
| | ...... | | | |
| | ... ... | | | |
| | ... | | | | |
| | ... | | | | |
| | ... | | | | ... |Бес ... ... |Оқу, ... ... | | |
| |бол – бес ... |+ |+ |+ |
| ... ... ... ... |ТС |ТС |ТС |
| |бол. |, |аша ... | | | |
| | ... | | | |
| | |а, ... ... | | |
| | ... | | | |
| | ... | | | | ... ... ... ... | | | |
| ... мен ... |қарым-қатынас |+ |+ |+ |
| ... ... ... түсінікті |ТС |ПТ |ПТ |
| ... ... ... | | | |
| ... ... ... ... | | | |
| | ... ... ... | | | |
| | ... ... | | | |
| | ... |қарым-қатынас | | | |
| | ... ... ... | | | |
| | | ... | | | ... ... әсері |Оқушыларды |Тәрбиеге әсер | | | |
| ... ... ... орта |+ |+ |+ |
| ... ... салтын |факторларына |ТС |ПТ |ДС |
| ... ... білу ... беру, | | | |
| | ... ... ... аша | | | |
| | ... ... ... | | | |
| | | ... | | | |
| | | ... ... | | | |
| | | ... | | | ... ... ТС – тәрбие сағаты, ПТ – ...... ТК – ...... ... Э. ӘҢ – ... ... КТС – кездесу тәрбие сағаты.
Кесте 3 Тәжірибелік-эксперимент жұмысын өткізудің негізгі кезеңдері
|Тәжірибелік-экс|Диагностикалық мақсаттар ... ... ... ... | | | ... | | | |
|1 ... ... мектепте пролеманың жай-күйін зерттеу | Жалпы мектептегі ... мен ... ... | ... ... ... жүргізу. |
| | ... ... ... ... ... |
| | ... іс-әрекеттерінің |бағалау. Тәрбие жағдайларын |
| | ... ... ... ... ... ... ... құндылықтарын | Жеткіншектердің ... ... ... |
|Қалыптастырушы |қалыптастырудың тұжырымдамалық нобайын жасау. |адамгершілік құндылықтарын |жетекшілерімен әнгімелесу. |
| ... ... ... ... ... ... Статистикалық |
| ... ... ... тыс ... ... ... ... әдісі. |
| ... мен ... ... ... ... тексерістен | |
| ... ... ... | ... ... ... ... орындалуын |Эксперимент әдістерінің |Жүргізілген ... ... ... ... ... Ғылыми зерттеу |тәрбиелік нәтижесін ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... қорытынды нәтижесін | ... ... |
| ... ... ... негізгі | ... ... |
| ... ... ... ... | ... ... ... |
| ... ... ... ... | ... қорытындыны жүйелеу. |
| ... ... ... | | ... ... ... ... №№51, 52 қалалық мектеп
оқушыларында ... ... пен ... ... ... басым
көрсеткіште болды.
Қайырымдылық, мейірімділік сапасына 65,7 және 75,7% жеткіншектер дұрыс
бағалау жасаған.
Намыс сезімі 52,6%, ... ... 44,2%, ... 40%, бұлар
екінші ұстанымы, ал келесі бір ұстанымда ... 20%, ал ... 17,8% ... ... 4 ... адамгершілік құндылықтарын қалыптастыруға
бағытталған эксперимент жұмыстарының нәтижелері. (% бойынша)
| ... ... |
| ... дейін |Эксперименттен кейін |
| ... ... ... |Бақылау |
| | ... | ... |
| ... |12 |10 |26 |11 ... |20 |21 |45 |25 ... |28 |30 |15 |34 ... |40 |39 |14 |30 ... ... ... ... ... ... ... тыс
жұмыстарда оқушылардың адамгершілік құндылықтарын қалыптасу деңгейі
алғашқыда ... ... тек 10-11% ... ... ... ... 26 % -ға ... Керісінше төмендегі деігей 40% -дан ... ... ... ... барысында мынадай қорытынды
жасаймыз.
Сыныптан тыс жұмыстарда жеткіншектердің адамгершілік ұндылықтарын
қалыптастырудың ... ... ... ... ... ... талдау-зерттеуден ғылым
болжамның дұрыстығын дәлелдеп, педагогикалық шарттармен ... ... ... ... ... ... ... қоғамның жаңа жағдайында жеке адамның тұлғалық дамуына ... ... ... құндылықтың тірегі, адамгершілік құндылық болып
табылады. Зерттеу мақсатымызға байланысты тәрбие ... ... ... қалыптастыруда «құндылық», «адамгершілік
құндылық», «жалпы ... ... ... ... жеткіншектердің
адамгершілік құндылығы» ұғымдарының ... ... ... ... ... ... байланысты тәрбие үдерісінде жеткіншектердің (5-
8 сынып) адамгершілік ... ... ... ... ... ... ... тыс жұмыстарда оқушылардың адамгершілік құндылықтарын
қалыптастырудың педагогикалық шарттары ... ... ... ... - ... ... Психологиялық-педагогикалық зерттеулерге жасаған жеке тұлғаның
бірнеше өріс ... мен ... ... ... ... ... ... когнитивті өріс, мотивациялық ... ... ... ... ... өріс, экзистенциалы
өріс.
5. Адамның белсенділігін жүзеге ... ... ... күші ... Біз рефлексияға берілген көптеген анықтамалар мен түсініктерді
қарастырдық. ... ... ... ... ... ... әрекеттерін, жеке тұлғаның адамгершілік мотивтері мен ... ... ... алады. Сондықтан, тәрбие үдерісінде
адагершілік құндылықтардың қалыптасуы барысында оқушылардың ... пен ... ... ... ... өте ... орын
алады.
6. Сыныптан тыс жұмыстарда жеткіншектердің (5-8 ... ... ... ... ... ұсынылды.
7. Педагогикалық ... ... ... жас ... ... ... құндылықтар әлемі»
атты тәрбие технологиясы жасалды. Сабақ формалары мен әдістемелік көмекші
құрал тәжірибеге ендірілді.
Жасалған қортындылар ... ... ... ... ... ... белгіледік:
Ұсынылып отырған әдістемені тәрбие үдерісінде жеткіншектердің
адамгершілік құндылықтарын қалыптастыру ... ... ... тыс ... ... (5-8 ... адамгершілік
құндылықтарын қалыптастыруда біз ұсынған педагогикалық технологияны негізге
алған жөн.
«Адамгершілік құндылықтар ... атты ... ... ... тыс
тәрбиелік іс – шараларға пайдалануға болатындығы дәлелденді.
Мұғалімдердің білімін жетілдіру институттарында 5-8 сынып оқушыларының
адамгершілік құндылығын ... ... ... ... ... семинарлар ұйымдастырылуға болады.
Көтеріліп отырған мәселенің күрделігіне орай, зерттеу ... ... дей ... Бұл ... келешекте тұтас педагогикалық үдерісте
бастауыш және жоғары ... ... ... ... ... ... ... жалпы білім беретін
мектеп және мектептен тыс мекемелерді кіріктіру арқылы ... ... ... ... ... нысаны етіп, жалғастыруға болады.
Әдебиеттер
1. Дидактические средства ... ... ... ... ... конференции.Ташкент, 2005. 70-
бет.
2. Ш.Уалиханов-Қазақ ағарту ісінің классикалық өкілі // Ағарту, ғалым,
зерттеуші (Ш.Ш.Уалихановтың туғанына 170 жыл ... ... ... ... ... ... бет.
3. Оқушылардың бетімен кетушілігінің себептерін ... ... 170 жыл ... ... ... ... 2005. 287-290 ... М.О.Әуезовтің педагогикалық және психологиялық ойлары жайында
//С.Сейфуллин атындағы Қазақ Мемлекеттік агротехникалық ... ... ... "Қазіргі кезеңдегі тұлғаның үйлесімді дамуына қатысты
өзекті мәселелер" атты ... ... ... ... 47-51 бет ... ... ... Қазақ ағартушылары шығармаларындағы ... ... ... ... оқыту мәселелері //С.Сейфуллин атындағы Қазақ
Мемлекеттік агротехникалық университетіәнің 50 жылдығына арналған ... ... ... дамуына қатысты өзекті мәселелер" атты ғылыми-
практикалық конференция материалдары. Астана, 2007. 160-163 ... ... ... тәлім-тәрбиелік ойлар //С.Сейфуллин атындағы
Қазақ Мемлекеттік агротехникалық университетіәнің 50 жылдығына арналған
"Қазіргі кезеңдегі тұлғаның ... ... ... өзекті мәселелер"
атты ғылыми-практикалық конференция материалдары. Астана, 2007. 51-54 бет
(І.С.Смановпен соавторлық бірлестікте)
7. Жеткіншектердің рухани ... ... ... ... ... //Қ.А.Ясауи Хабаршысы. Түркістан: ... ... ... 195-199 бет. ... ... Тәрбие жұмыстарындағы модульдік технологияның ерекшеліктері //Білім-
Образование. Алматы, 2007. №5. 21-24 бет.
9. Жеткіншектердің рухани адамгершілік құндылықтарын ... ... ... ... 2007. ... Сынып ұжымындағы үйлесімді іс-әрекеттер //Қ.А.Ясауи Хабаршысы.
Қ.А.Ясауи атындағы ХҚТУ-Түркістан, 2007. - №3 ... ... ... ... тәрбиелеуде М.О.Әуезовтің педагогикалық ой-пікірлеріндегі
адамгершілік тәрбиесін қолданудың қажеттілігі //Қ.А.Ясауи ... ... ... ... ... ... Г.М., ... А.Ю. Словарь по педагогике. –
Москва: ИКЦ «МарТ»; Ростов н/Д: Издательский центр «МарТ», 2005. – 448 ... Ж. ... С. ... А. ... Педагогика. – «Дарын» әлеуметтік-
гуманитарлық институты, 2004. – 448 бет.
14. Подласый И. П. ... – М.: ... ... ... 1999. ... 1: Общие основы. Процесс обучения. – 576с.
15. ... И. П. ... – М.: ... ... ВЛАДОС, 1999. –
Кн. 2: Процесс воспитания. Процесс обучения. – ... ... ... ...... «Бастау», 2010. – 644 бет.
17. Піралиев С.Ж., ... Б.М., ... Г.М., ... С.Ж., ... ... ... ... химия / І том. Алматы. 2009 ж. – 483 бет.
18. ... С.Ж., ... Б.М., ... Г.М., ... С.Ж., ... ... ... Общая химия / ІІ том. Алматы. 2009 ж. – 642 ... ... Под ред. П.И. ... – М.: ... ... 1998. – 640 с.
20. Сластенин В.А. и др. Педагогика. Учеб. пособие для студ. высш. пед.
учеб. заведений / В. А. ... И. Ф. ... Е. Н. ... Под ред. ... - М.: ... ... ... 2002. - 576 с.
21. Бірімжанов Б.А., Нұрахметов Н.Н. Жалпы химия – Алматы: Ана тілі –
1991. – 640 бет.
22. Нұрахметов Н.Н. ... ...... 2006 ж. – 548 ... ... ... для ... вузов / Под общ. ред. В. Н.
Дружинина. — СПб. Питер, 2001. — 656 ... ... ... (Бабаев). Психология негіздері: Оқу-анықтамалық
қолданба. Алматы: Нұр-пресс, 2007. – 206 ... ... ... для ... Под общ. ред. В. В. Миронова. – ... – 497 ... ... Ю.М., ... В.П. Общая и неорганическая химия. Часть
ІІІ. Основы химической термодинамики и ... – М.: ... ... 2002. – 48 ... ... А.С. ... Словарь – М, «Багира», 1995. – 208 с.
28. М.Әуезовтің ... ... ... ... ... ... агротехникалық университетіәнің 50 жылдығына
арналған "Қазіргі кезеңдегі тұлғаның ... ... ... өзекті
мәселелер" атты ғылыми-практикалық конференция материалдары. Астана, 2007.
51-54 бет (І.С.Смановпен соавторлық ... ... Г.И. ... ... химии. – М.: Высш. Школа, - 431 с.
30. Жеткіншектердің рухани адамгершілік құндылықтарын қалыптастырудың
педагогикалық диагностикасы ... ... 2007. ... ... ... тірек
ететін тұлға
Адамгершілік құндылықтарды
нақты байқату
өмірлік мәні бар
адамгершілік
құндылық
Мектеп ұжымы
1.Тәрбиенің мақсаттылығы.
2.Тәрбиенің ... ... ... ... Ізгілікті ұстамы.
4.Тәрбиенің мәнін көрсету.
5.Жеке және жас ерекшеліктеріне сай балаларға адамгершілік ... ... ... іс-әрекет
1. Тәрбие үрдісі, адамгершілік құндылықтарды шәкірттердің игеруіне арналуы;
2. Адамгершілік құндылықтардың оқушылардың ... ... ... ... бағыттауы;
3. Жеке тұлғаның және әлеуметтік мәні бар ... ... ... басынан өткізу себебі
Оқушы

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бірыңғай бюджеттік сыныптама6 бет
Жемқорлық іс-әрекеттердің алдын алу4 бет
Сыныптан тыс жұмыстарда оқушыларға тәрбие берудің ғылыми -теориялық негіздері59 бет
"Бюджеттен тыс қорлар."14 бет
10 сынып бағдарламасындағы элементтер химиясы курсы бойынша табиғатқа әсері бар деген негізгі тақырыптар бөліп алып, осы элементтердің адам ағзасымен, қоршаған ортамен байланысты экологиялық, химиялық және табиғатты қорғау ұғымдарының проблемалары негізінде бағдарламалар дайындау58 бет
«Қазақстан» және «Хабар» телеарналарындағы адамзатқа тән құндылықтарды насихаттайтын бағдарламалардың шығармашылық сипаты45 бет
«Қаржы » пəн бойынша сырттай оқу нысанында оқитын студенттерге өзіндік жұмыстарды орындауға арналған əдістемелік нұсқасы11 бет
«Қаржы менеджмент» пəн бойынша сырттай оқу нысанында оқитын студенттерге өзіндік жұмыстарды орындауға арналған əдістемелік нұсқасы24 бет
«Өзін-өзі тану» курсын оқыту барысында оқушылардың рухани-адамгершілік құндылықтарын қалыптастырудың ғылыми-педагогикалық негіздері110 бет
Іскерлік этика құндылықтары мен қағидалары13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь