Қазақстанның бағалы қағаздар нарығының даму тарихы

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ...4

І ТАРАУ. Қазақстанның бағалы қағаздар нарығының даму тарихы
1.1 Бағалы қағаздар нарығының мәні , түрлері ...5.21

ІІ ТАРАУ. Бағалы қағаздар нарығының ерекшеліктері және оны реттеу.
2.1 Бағалы қағаздар нарығының құрылымы ...22.25
2.2 Бағалы қағаздар нарығын реттелу...26.27

ІІІ ТАРАУ. Қазақстанның бағалы қағаздар нарығының проблемалары мен шешу жолдары.
3.1 Бағалы қағаздар нарығындағы проблемалар мен оларды шешу жолдары ...28.32

ҚОРЫТЫНДЫ ...28.33

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ...34
Кіріспе

Бағалы қағаздар нарығының дамуы мен оның проблемалары қазіргі нарықтық экономика жағдайында өзекті тақырып болып табылады. Бағалы қағаздар нарығындағы басты қиындық нарықтың ұзақ мерзім бойы қызмет атқармауында. «Бағалы қағаздар нарығы» атты курстық жұмыста бағалы қағаздар нарығына, бағалы қағаздардың түрлеріне кең тоқталынып өтіледі. Курстық жұмыста ең бастысы Қазақстанның бағалы қағаз нарығы негізге алынуында. Бірінші тарауда Қазақстандағы бағалы қағаздардың түрлеріне мемлекеттік бағалы қағаздардың даму тарихы, айналу шарттары мен айналу мерзімдері баяндалады. Бағалы қағаздар нарығының құрылуына түрткі болған жекешелендіру мәселесі, жекешелендіру нәтижесінде кеткен қателіктердің бағалы қағаздар нарығына әсері сипатталады. Бұл бөлімді жазуда ТМД елдерінің тәжрибесі, оның ішінде Ресейдің бағалы қағаздар нарығы негізге алынады.Сонымен қатар бағалы қағаздар нарығына сипаттама беріледі. Нарықтың басқа нарықтардан айырмашылығы мен ұқсастығы сараланады. Бірінші бөлімді жазуда Б. А.Көшеновтың «Бағалы қағаздар нарығы» атты еңбегі мен Е.Ф. Жуковтың «Рынок ценных бумаг» атты еңбегі экономистердің Қазақстандық бағалы қағаздар жайлы айтқан мақалалары да негізге алынады.
Екінші бөлім толығымен бағалы қағаздар нарығының құрлымы мен қатысушыларына және бағалы қағаздар нарығын мемлекеттік реттеу жайлы толыққанды ақпарат беріледі. Бағалы қағаздар нарығының қатысушылары Қазақстан Республикасының «Бағалы қағаздар туралы» заңының негізінде анықталды. Бағалы қағаздар нарығындағы мемлекеттің ролі мен қай уақытта араласуы керек, қай уақытта араласпау қажеттілігі баяндалады. Бағалы қағаздар нарығының құрлысы жайлы айтылғанда Қазақстанның бағалы қағаз нарығы негізге алынадыБағалы қағаздар нарығынның құрлысында қатысушыларға қойылатын талаптар мен қосымша заңнамалар қамтылады.
Үшінші бөлімде Қазақстанның бағалы қағаз нарығының қазіргі ахуалы, проблемалары мен оларды шешу жолдары қарастырылады. Ресейлік экономист Е.Ф.Жуковтың пайымдауынша Қазақстан нарығына барлық постсоциалистік елдерге тән проблемалар бар. Олар шешудің жалғыз бір жолы елдегі реформаларды қайта қарастыру қажет деп пайымдалады. Курстық жұмыстағы кестелер статистикалық мәліметтер негізінде құрылды.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Агапков М.М. Учение о ценных бумаг и биржевое дело. Москва Финстатистика.- 1992
2. Алексеев М.Ю. Рынок ценных бумаг. Москва: Финансы и статистика. - 2000.
3. «Бағалы қағаздар туралы» Қазақстанның заңы 02.06.2003 №461
4. Банковское дело/ Под. Ред. О.И. Лаврушина Москва «Финансы и статистика». - 2002г.
5. Жуков Е.Ф. Рынок ценных бумаг Учебное пособие Москва Финансы и статистика
6. Кидуэлл Д.С., Петерсон Р.Л., Блекуэлл Д.У. Финансовые институты, рынки и деньги. СПб: Изд-во «Питер», Серия «Базовый курс», 2002.
7. Концепция развития финансового сектора Республики Казахстана
8. Көшенов Б.А. Бағалы қағаздар нарығы Алматы: Экономика, 1999.
9. «О государственном регулирование и надзоре финансового рынка и финансывых организаций» Закон Республики Казахстан от 04.07.2003. // Казахстанская правда 11.07.2003 №201-202
10. Отчеты KASE, НБ РК.
11. Послание Президента народу Казахстана К конкурентоспособному Казахстану,конкурентоспособной экономике,конкурентоспособный нации Астана,19 марта 2004г.
12. Рынок ценных бумаг в Казахстане Таубаев А.А. Караганда 2001 г.
13. Рынок ценных бумаг. Под ред. В.А. Галанова, А.И.Басова Москва «Финансы и статистика» 2000.
14. Рынок ценных бумаг и биржевое дело. В.И. Колесников В.С. Торконовскии Москва «Финансы и статистика»
15. Статистикалық мәлімет
16. Сутемгенов Н.Д. Таттибаев К.М. Фондовый рынок. Алматы. часть 1. - 2000.
        
        МАЗМҰНЫ
Жоспар----------------------------------------------------------------------
------------------3
КІРІСПЕ --------------------------------------------------------------------
------------------4
І ТАРАУ. Қазақстанның бағалы қағаздар нарығының даму ... ... ... ... мәні , ... ... Бағалы қағаздар нарығының ерекшеліктері және оны реттеу.
2.1 Бағалы ... ... ... Бағалы қағаздар нарығын реттелу-----------------------------------------
----26-27
ІІІ ТАРАУ. Қазақстанның бағалы қағаздар нарығының проблемалары мен ... ... ... ... ... мен оларды шешу жолдары---------
----------------------------------------------------------------------------
-----------28-32
ҚОРЫТЫНДЫ-------------------------------------------------------------------
------28-33
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ------------------------------------------34
ЖОСПАР
КІРІСПЕ
І ТАРАУ. Қазақстанның бағалы қағаздар нарығының даму тарихы
1.1 Бағалы ... ... мәні , ... ... ... ... ... ерекшеліктері және оны реттеу.
2.1 Бағалы қағаздар нарығының құрылымы
2.2 Бағалы қағаздар нарығын реттеу.
ІІІ ТАРАУ. Қазақстанның бағалы қағаздар нарығының ... мен ... ... қағаздар нарығындағы проблемалар мен оларды шешу жолдары
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Кіріспе
Бағалы қағаздар нарығының дамуы мен оның проблемалары қазіргі нарықтық
экономика жағдайында ... ... ... ... Бағалы қағаздар
нарығындағы басты қиындық нарықтың ұзақ мерзім бойы қызмет атқармауында.
«Бағалы қағаздар нарығы» атты ... ... ... ... ... ... түрлеріне кең тоқталынып өтіледі. Курстық жұмыста ең
бастысы Қазақстанның бағалы қағаз нарығы негізге алынуында. ... ... ... ... ... мемлекеттік бағалы қағаздардың
даму тарихы, ... ... мен ... ... ... Бағалы
қағаздар нарығының құрылуына түрткі ... ... ... ... ... ... ... қағаздар нарығына
әсері сипатталады. Бұл бөлімді жазуда ТМД елдерінің тәжрибесі, оның ішінде
Ресейдің бағалы қағаздар ... ... ... ... ... нарығына сипаттама беріледі. Нарықтың басқа ... мен ... ... ... ... жазуда Б.
А.Көшеновтың «Бағалы қағаздар нарығы» атты еңбегі мен Е.Ф. ... ... ... атты ... ... ... ... жайлы айтқан мақалалары да
негізге ... ... ... бағалы қағаздар нарығының құрлымы мен
қатысушыларына және ... ... ... ... ... ... ақпарат беріледі. Бағалы қағаздар нарығының қатысушылары
Қазақстан ... ... ... ... заңының негізінде
анықталды. Бағалы қағаздар нарығындағы мемлекеттің ролі мен қай уақытта
араласуы ... қай ... ... ... ... ... ... құрлысы жайлы айтылғанда Қазақстанның бағалы қағаз
нарығы негізге ... ... ... ... ... ... мен ... заңнамалар қамтылады.
Үшінші бөлімде Қазақстанның бағалы қағаз ... ... ... мен ... шешу ... қарастырылады. Ресейлік экономист
Е.Ф.Жуковтың пайымдауынша Қазақстан нарығына барлық постсоциалистік ... ... бар. Олар ... жалғыз бір жолы елдегі реформаларды қайта
қарастыру қажет деп пайымдалады. ... ... ... ... ... құрылды.
I ТАРАУ
1.1 Бағалы қағаздар нарығының мәні, түрлері
Бағалы қағаздар нарығының мәні мен қызметіне кеңірек тоқталып өтсек.
Бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... ... мен шығарушылар арасындағы жалпы экономикалық қатынас.
Бұл мағынада бағалы қағаздар нарығы басқа да кез ... ... жоқ. ... ... тек ... ... нарықтың
объектісін айтуға болады. Бағалы қағаздар ... ... ... нарығына жатпайды, ол кез-келген елдің қаржылық нарығының құрамдас
бөлігі. Бағалы қағаздар нарығының негізі тауарлық нарық, ақша және ... ... ... ... ... түрлерімен ұқсастығы бар
және олардың айырмашылығы ... ... және ... ... ... ... ... және аймақтық нарықтар;
• Нақты бағалы қағаздар (акциялар, облигациялар және т.б.) нарығының
түрлері;
• Мемлекеттік және мемлекеттік емес ... ... ... ... және туынды бағалы қағаздар нарығы.
Бағалы қағаздар нарығын қызметіне орай шартты ... 2 ... ... жалпы нарықтық және ерекше. Бірінші ... ... ... ...... жүргізілетін операциялардан пайда табу
қызметі;
• Бағалық – нарықтық ... ... және ... ... етеді;
• Ақпараттық – сату объектілері мен қатысушылар жайлы ақпаратты
шығарады және қатысушыларға ... ...... сату және қатысу ... ... ... басқару органдары мен басқаруды ұйымдастыру.
Бағалы қағаздар нарығының ерекше функциялары төмендегідей:
• қайта бөлуші;
• бағалық және қаржылық сақтандыру ... бөлу ... өз ... 3 ... ... бөлінеді;
• ақша қаражаттарын салалар арасында қайта бөлу;
• халықтың жинақтарын өндірістік емес формадан өндірістік ... ... ... қосымша ақша қаражаттарын шығармай қаржыландыру.
Бағалық және қаржылық тәуекелді сақтандыру ... ... ... өндірістік бағалы қағаздар фьючерлік және опционды
келісімдердің туындауымен байланысты.
Бағалы қағаздар нарығындағы сату әдісіне орай келесідей түрлері ... ... және ... ... ... және ұйымдастырылмаған;
• биржалық және биржадан тыс;
• дәстүрлі және ... ... және ... ... ... нарығының туындауы саудалық және жабдықтаушы
операцияларымен байланысты. Олар вексель мен ... ... ... туындауына түрткі болды. Олардың әрі қарай кең етек ... ... ... ... мен ... ... іс-әрекетпен
байланысты. ХІХ ғ. ортасы капиталдың бағалы қағаздарға ... етек ... ... ... ... Осы ... ... қағаздар
нарығының едәуір дамуы байқалып, нарық ... ... ... жеке ... ... жеке ... кейін заңды тұлғалар
қосылды.
Бағалы қағаз бағалы қағаз нарығының құралы болып табылады. ... ... ... бағалы қағаз белгілі формасы мен реквизиті бар,
меншікті құқықты көрсететін, берілуі тек алушыға көрсетілген ... ... ... ... Бұл ... анықтамасы. Тауар әлемінің 2 топқа бөлінуі
бағалы ... ... ... ашады; тауарлар (материалды
активтер, өндіріс құралдары және ... және ... Ақша жай ақша ... ақша ... ... болуы мүмкін. Әрқашан заңды тұлғадан немесе
жеке тұлғадан ақшаны басқа біреуге беру ... ... ... ақша ... 2 ... бар – несиелендіру мен бағалы қағаздарды
шығарып, ... ... ... ... ... ... не ... кездің өзінде тауарды біреуге беру ... ... ... ... ... – ақша да, ... тауар да емес.
Бағалы қағаздардың иесіне беретін құқығы бағалы қағаз құндылығын ... ... өз ... ... ... ... ... меншік құқығын
сақтайды және капиталдан түскен пайыз не дивидендті ... ... мен ақша ... ... ... бір түрі ... ... көзқарас бойынша бағалы қағаз – нарықта тауар сияқты айналатын
және пайда әкелетін капитал.
Бағалы қағаз – ерекше нарықта ... ... ... ... ... ... және ақша болып табылмайды. ... ... ... ... ... ... табылады (сату-сатып алу, эмитентк
қайтару т.б.). Оны есепке ... ... ... жыл бойы ... ... ... бағалы қағаз қатаң тәртіпке салынған өз иесіне табыс, құқық
және міндетті үшінші бір тұлғаға ... шарт ... ... ... ... ... ұсыну міндетті емес, яғни трансакциялық
шығындарды азайтады.
Бағалы ... ... ... бар ... де атқарады.
- мемлекет арасында, экономикалық салалар арасында, ... ... ... ақша ... ... ... табыс алуға және капиталдың қайтуын қамтамасыз ету;
7. Қазақстандағы бағалы қағаздардың сыныпталуы.
|Сипаттама ... ... ... ... бойынша ... |
| ... |
| ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... |
| ... құжат ... ... ... ... |
| ... |
| ... ... құқығы бойынша |атаулы |
| ... |
| ... ... ... бойынша |құжаттық |
| ... емес ... ... ... ... |
| ... |
| ... ... (1 ... ... |
| ... ... (1 ... 10 ж-ға ... |
| ... ... (10 жылдан артық) |
|Базистік актив бойынша ... ... ... ... тәсілі бойынша ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... алу ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... емес ... ... бойынша |ұлттық валютадағы номинал |
| ... ... ... |
| |екі ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... категорияларға бөлінеді:
Негізгі бағалы қағаздар. Бұлардың негізіне тауарлар, ... ... пен ... ... ... құқық жатады.
Туынды бағалы қағаздар. Базистік активке негізделген ... ... ... ... ... ... ... Туынды бағалы
қағаздарға мыналар жатады: фьючерлік келісімдер (тауарлы, валюталы,
пайыздық, ... және т.б.), ... ... ... ... ... бағалы қағаздар кәсіпорын мүлкінің өтімді кезінде ие болуға
құқық береді, жарғылық ... ... ... бір ... алуға және
кәсіпорынды басқару ісіне араласуға құқық береді. Акциялардың ... ... ... пай ... бағалы қағаз болып табылады.
Қарыздық бағалы қағаздар эмитент пен қарыз алушы арасында болатын
қатнас, мұнда клиент ... ... күні ... ... ... өз ... алады. Облигациялар, ипотекалық ... ... ҚР ... ... ... ... ... қағаздар болып
табылады.
Бағалы қағаздар меншік құқығы бойынша мынадай түрлері болады: Атаулы
бағалы қағаздарда барлық ... ... ... ... реестрде болады, меншік құқығы біреуге өткенде олар ... ... ... ... қағаздар –бұлар бойынша құқық
бағалы қағазда көрсетілген тұлғаға тиесілі, олар бойынша ... ... ... ...... ... іске ... Мысалы:
Вексель, ипотекалық куәлік.
Ұсынушылық бағалы қағаздар бойынша ... ... ... ие ... ... ... ... ондағы құқықтарды іске асыруға жеткілікті
Құжатты – қағаз күйінде;
Құжатсыз – шоттарда жазылған.
Нарықтық бағалы қағаздар – ... ... ... табыс алынатын
бағалы қағаз.
Инвестициялық бағалы қағаздар – дивиденд, купон, пацыз түрінде ағымдық
табыс алуға негізделініп, ұзақ ... ... ... ... ... ...... бұрын өтелуі мүмкін.
Қайтарымсыз – айналу мерзімі біткенше дейін айналымнан шықпайтын бағалы
қағаз.
ҚР-ның заңнамаларына сәйкес айналымға ... ... ... ... ... ... қағаздар;
- Акциялар;
- Облигациялар;
- Коносаменттер;
- Ипотекалық куәлік;
- Туынды бағалы қағаз;
- Жай қоймалық ... ... + ... куәлік);
- ҚР-да айналымға түсуге болатын шетелдік бағалы қағаз;
- Заң актілері бойынша бағалы қағаз болып табылатын өзгеде ... ... ... ... ала ... ... қағаздар
нарығының құрлымын былайша көрсетуге болады.
Акция – ... ... ... табысының бір бөлігін
дивиденд күйінде алуға, акционерлік қоғамның ісін басқаруға және ... ... ... бір ... ... ... беретін бағалы қағаз.
Акция - акционерлік қоғамның капиталының ... ... ... ... ... ... басқа
барлық акционерлік қоғамдар шығара алады. Корпарациялармен ... ... ... бір ... болып табылады және корпарация жабылған кезде
бұл ... ... ... ... ... ... бойынша) бойынша
қарыз жабылғаннан кейін төленеді. Акционерлер салған акцияларының мөлшеріне
сәйкес жауап береді. Сондықтан эмитенттің ... ... ... ... ... ... жоқ.
Акцияларды былайша сыныптауға болады:
1. Бір акционерден екінші акционерге беру ... ... ... ... ... – бұл ... иесі міндетті түрде акционерлер
реестрінде тіркелуі тиіс.
Ұсынушылық акциялар акционерлер реестрінде тіркелмейді. ... ... ... ... ... ... алуы бойынша:
- Жай;
- Айрықша.
Айрықша акциялар бойынша табыстың көлеміне қатыссыз ... ... ... ... ... ... ... иелері қарызы
бірінші болып жабылады.
Айрықша акцияларды өз кезегінде былайша сыныптауға болады:
- ... – егер ... ... ... олар ... ... ... қайтарымды – басқа акциялардан қарағанда мезгілсіз болуына ... ... ... ...... эмитенттің жай акцияларына айырбастала алады.
- дауыс беру құқығы бар минималды дивиденд көлемі берілетін акциялар;
- дауыс беру құқығы жоқ ... ... ... ... ... ... ... мүлік бірінші ретті төленді. Егер акциялар бойынша
дивидендтер 3 ай мерзімінде төленбесе акция ұстаушылар ... ... ... ... қоғам жабылуы не қайта құрылуы мүмкін.
ҚР-ның заңнамаларына сәйкес акционерлік қоғамдар тек ... ... ... ... ... ... Қазақстанда 2 түрге бөлінеді:
1. дауыс беру құқығы бар минималды дивиденд көлемі берілетін ... - ... беру ... жоқ ... ... көлемі.
Облигациялар – ұстаушыға шығарушы жағынан бағалы қағаздың номиналды
құнын не кей жағдайларда өзгеде ... ... ... ... ... ... Облигация ұстаушы бағалы қағаздың номиналды ... ... ... ... басқа да мүліктерді алуға құқық береді.
Қосымша ақша қаражатын тарту мақсатында эмитент төлем уақыты 3 ... емес және ... ... ... ... облгациялар шығаруға
құқылы
Облигациялар – эмитенттің қарыздық міндеттерін бектетін құжат, ол
активтерге қарсы ... ... ... ... капитал
акционерлік капитал болып табылмайды. Облигация шығару – капиталды қарызға
алудың бір түрі. Облигациялар бойынша жедел ... ... ... ... ... ... ... банкротқа ұшыраған кезінде оның
мүлкінің бір бөлігін иеленуге облигация құқық береді.
Корпорациялар үшін ... ... ... ... тарту көзі
болып табылады. Алайда бұл бағалы қағаздардың айырмашылығы бар:
1. Облигация иесі ... ... ал ... иесі ... ... болып табылады.
2. Облигация иегері эмитент табысына байланыссыз ... ... ... жай ... ... жағдайда акционерлік қоғамның табысы
болмаған кезде дивиденд алмайды.
3. Облигация иегерінің ... беру ... жоқ, ... жиынына
қатыспайды, корпорацияның басқару ісіне араласпайды Акционердің мүліктік
мүддесіне қатысты жайттарда акционердің дауыс беру құқығы болады.
4. ... ... ... ... ... ... салық төлеуге тиісті табысты азайтады. Салық салғаннан ... ... ... негізінде дивиденд төленді.
5. Облигациялар белгілі бір мерзімге шығарылса, акциялар ... ... ... ... ... ... ... болады:
1. Эмитентке байланысты
- мемлекеттік
- жергілікті
- корпаративті
- шетелдік.
2. Облигациялық қарыз мерзіміне орай:
- қысқа мерзімді 1жылға дейін
- орта 1 жылдан 3жылға дейін
- ұзақ 3 ... 25 ... ... ... ... ... шоттағы жазба күйіндегі қолма қол емес облигация;
- қолма-қол облигация.
4. Иелік етуі бойынша:
- ұсынушылық;
- ... ... алу ... ... ... компанияның жеткілікті пайдасы болған жағдайда ғана төленетін;
- пайызсыз номиналды құнынан төмен, яғни ... ... ... ... ... ... ... банктік пайызбен теңгеріледі,
бірақ белгілі бір деңгейден не жоғары, не төмен болмайды.
6. Жабу тәсілі ... ... бір ... ... ... орай:
- конверттелетін;
- конверттелмейтін.
8. Қамтылуына байланысты:
- кепілдемемен қамтылған;
- үшінші тұлғамен кепілдендірілген;
- кепілдемесіз (қамтылмаған).
9. Айналымына орай:
- еркін айналымдағы;
- ... ... ... ... ... және ... билік органдарымен
шығарылатын қарыздық бағалы қағаздар. Олар ... ішкі және ... бір ... Ішкі ... ... ... ... бойынша мүліктік
құқықтарды куәландырады, мұнда қарыз алушы болып Қазақстан Республикасының
Үкіметі, Ұлттық банк, жергілікті атқарушы ... ... ... ... ... ... түседі. Қазақстан
Республикасының мемлекеттік ... ... ... ... ... ... министрлігі немесе Қазақстан
Республикасының ұлттық банкі ... ... ... ... мемлекеттік
бағалы қағаз құжатсыз күйде шығарылады.
Мемлекеттік бағалы қағаз әр ... ... ... ... ... ашық ... ... тарату және т.б.). Кез келген ... мен жеке ... ... ... бола ... Халық, екінші деңгнйлі
банктер, зейнетақы және ... ... мен ... ... ... ... табылады.
Қазақстандағы мемлекеттік бағалы қағаздардың сыныпталуы.
|Сипаты ... ... түрі ... |үкіметтік |
| ... ... ... орай |Қысқа мерзімді (1жылға дейін) |
| ... ... ... ... бойынша |Нарықтық |
| ... тыс ... алу ... ... ... |
| ... |
| ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... ... тәсілі бойынша |Бекітілген пайыздық мөлшер |
| ... ... ... ... ... қарай ... ... |
| ... валютада ... ... ... ... ... рет ... кейін
еркін қайта бөлініске түседі.
Нарықтық емес – белгілі бір уақыттан кейін эмитентке қайтарылатын қайта
бөлуге түспейтін мемлекеттік бағалы ... ... ... ... номиналды құнынан төмен
шығарылып, номиналды бағамен өтелетін мемлекеттік бағалы қағаздар.
Купонды бағалы қағаздар номиналды бағамен ... ... ... - ... ... төмен шығарылып, қосымша пайызбен
өтеледі.
Қазақстан Республикасындағы бағалы қағаздар нарығында айналымға ... ... ... ... ... |Атауы |Эмитент |Шығару шарты |
|1 ... |ҚР ... ... ... ... диверсификациясы |
| | ... ... емес ... ... |
| | |і ... жабуды үлкейту, мемлекеттік мақсатты |
| | | ... ... ... 100 теңге, 1|
| | | ... ... ... ... ... |
| | | ... ... |
|2 ... |ҚР ... ... ... нарығының диверсификациясы |
| | ... ... емес ... дефицитінің |
| | |і ... ... ... мемлекеттік мақсатты |
| | | ... ... ... 1000 ... |
| | | |, ... пайыз мөлшерімен 2-3 жылға |
| | | ... |
|3 ... |ҚР ... |Бағалы қағаздар нарығының диверсификациясы |
| | ... ... емес ... дефицитінің |
| | |і ... ... ... ... ... |
| | | ... ... ... 1000 ... |
| | | |, ... ... ... 10 жылға шығарылады.|
|4 |АВМЕКАМ |ҚР Қаржы ... ... ... ... |
| | ... құнсыздануын алдын алу мақсатында |
| | |і ... 1999 жылы 12 ... ... ... |
| | | ... 5 жыл, ... купонды мөлшері 6,14%, |
| | | |АҚШ ... ... ... ... |
| | | ... портфеліндегі индекстелмеген бағалы |
| | | ... ... ... ... |
| | | ... ... Бұл ... көп |
| | | ... ... ... жинау қорының |
| | | ... ... |
|5 ... |ҚР ... |АҚШ ... ... ... бағалы |
| | |министрліг|қағаз (100 ... және ... ... |
| | |і ... Инвесторлар бірінші ретті |
| | | ... бұл ... ... кезде эмитентке |
| | | ... ... ... теңге арқылы есеп |
| | | ... ... ... де ... есеп |
| | | ... |
|6 ... |ҚР ... ... 1000 ... тең ... |
| | ... міндеттеме. Инфляциядан қорғану |
| | |і ... ... ... қарқынына |
| | | ... ... ... ... ... |
|7 |НСО |ҚР Қаржы |Инфляцияға байланысты емес бюджет дефицитінің |
| | ... ... ... ... |
| | |і ... ... ... |
| | | ... ... 1000 ... ... |
| | | ... байланысты қалқымалы пайыздық мөлшері |
| | | ... |
|8 ... |ҚР ... ... ... ... ... бағалық |
| |банк |министрліг|және инфляциялық үрдістерге әсер ету, төлем |
| ...... ... ... ... |
| | | ... ... ... ету. ... бағалы қағаздар нарығында ... ... ... ... емес ... ... болуы мүмкін. Еврооблигациялар –
Европа нарығынан ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... ... ... қарыз сомасы, өтелу күні мен
шарттар жайлы ақпарат ... ... ... берілген күнге пайыз алуға
құқық беретін купон болады.
Еврооблигацияларды шығарылуының негізгі ерекшеліктері ... ... ... ... ... Қарыз ақша кредитор үшін шетелдік болып табылады;
- Орналасуы мен кепілдендіруді бірнеше шетелдік ... ... өз ... ... Қарыздық ақшалар ретінде қолданылатын валюта мемлекеттің
реттелуіне аз ұшырайды;
- Жай облигациялармен салыстырғанда купон ұстаушыға пайыз толығымен
салық ұсталмай төленеді.
Қазақстан Республикасында тәуелсіздік ... ... ... ... ... ... еврооблигация Европа нарығына шығарылды. Алғашқы эмиссия ... 20 ... ... 3 ... ... ... тиіс болды.
Купонның жылдық табыстылығы 9,25%, купон ... ... ... 2 рет 20
маусым мен 20 желтоқсанда төленді. Екінші еврооблигация 1997 жылы ... ... 2002 ... 2 ... ... тиіс ... Купонның
жылдық табысы 8,375%, облигация ұстаушыларына табыс жыл ... 2 ... мен ... төленді. Үшінші қазақстандық еврооблигация жалпы сомасы 200 млн.
долларға тең болды және ... 1999 ... 27 ... ... қосымша купондық сыйақы алуға құқылы болды.
Коносамент – құжатта көрсетілген жүкке ие болуға, жүк бойынша құқыққа
иеленуін көрсететін ... ... ... Бұл құжат атаулы, ордерлі,
ұсынушылық және ... ... ... Бірінші ұсынушылық коносамент
бойынша жүк берілгеннен кейін өзге купон ... ... ... ... да бағалы қағаздар сияқты тауарлы ... ... ... ұйымдық құқығын анықтайды. Коносаментке міндетті түрде жүктің
сақтандыру полисі ... шарт және ... ... сақтау мен тіркеу
құжаттары болуы мүмкін.
Консоменттің негізгі реквизиттары мыналар: ... ... ... ... ... ... алу орны, жүкті алушы атауы, жүкті жіберушінің ... ... ... мен атауы, коносаментті алу орны мен уақыты.
Тұрмыстық сертификаттар – жалпы ауданы бойынша ... кез ... ... ... міндеттеме. Бұл бағалы қағаз бойынша, заңды және жеке
тұлғаға белгілі бір ... ... ... өз ... салу ... ... беруді талап ете алады.
Тұрмыстық сертификат – атаулы бағалы қағаз ол ... және ... ... мүмкін. Құрлыстық нысанның номиналды құрылу уақытынан екі
жылдан артық емес ... ... ... ... құқық ұстаушының пәтердің жалпы көлемінің
100%-ы облигацияларды сатып алғаннан кейін ғана іске асады. Тек ... ғана ... ... ... – сатып алу келісімін жүргізе
алады.
Туынды бағалы қағаздар – бағалы ... ... ... активтердің
бағалық ауыткуынан табыс алуға негізделген бағалы қағаздардың бір класы.
Туынды ... ... ... ... ... актив ретінде алынатын басқа да бағалы
қағаздардың бағаларына негізделеді;
- айналуы ... ... ... ... ... ... активтермен салыстырғанда «өмір сүру»
мерзімі шектеулі;
- эмиссиялық емес бағалы болып табылады.
Туынды бағалы қағаздарға мыналар ... ... ... ... ... ... және ... иесі берілген компанияның анықталған бағалы қағаздарын ... ... ... ... ... құқық береді. Варранттардың эмитенті
болып негізгі бағалы қағаздардың ... ... ... ... акция немесе облигациялармен бірлесе шығара алады. Варрантта
көрсетілген бағалы қағаздар сатылынып ... ... ... ... жеке ... түседі. Варрант бөлініп шыққаннан ... ... сату құны ... ... ... тең ... баға оны сатып алу құқығын ғана көрсетеді және бағамдық
баға мен белгіленген баға ... ... ... ... ... ... ... мәні жағынан «құқық» (право) сияқты бағалы ... ... ... ... ... ... мерзімінде: право 4-5 апта
қызмет атқаратын қысқа мерзімді бағалы қағаз болса, варрант 3-5 және оданда
көп апта ... ... ... ... тартымды болуы үшін облигациялар мен акциялармен
қоса шығарылады. Варрант жеке ... ... ... шығарылып, облигация
немесе акциядан жеке сатылынып немесе сатып алынуы мүмкін. Кей жағдайларда
варрант арқылы жеңілдетілген бағамен ... ... ... және басқада
құндылықтарды сатып алуға құқық береді.
Фьючерс – болашақта белгілі бір мерзімде, жақтардың келісілген бағасы
бойынша базистік активтерді ... ... ... ... алу, ... беретін туынды бағалы қағаз.
Фьючерлік келісімнің айрықша ерекшеліктері былайша ... ... ең ... оның әр активтер бойынша биржада шарттары анықталып,
стандартты түрде жасалынуы. Бұл шартар фьючерстердің ... ... ... олар үшін кең ... ... бар, себебі барлық инвесторға
шарт бірдей. Бұған қоса биржа дилерлер институтына негізделе отырып, ... ... бұл ... ... ... ... сатылады және
сатылып алынады. Осылайша инвестор фьючерлік келісімдерді оңай сатып алып,
оңай сатып ... ... ... келісімдердің стандартты болуы,
контрагенттер үшін ыңғайсыздықтар тудырады. ... ... ... ... ... ... көп не аз, ... басқа уақытта және
басқа жерде қажет болуы мүмкін. Немесе нарықта контрагенттерді қызықтыратын
актив мүлдем болмауы ... ... ... келісімдердің жасалуы
нақты активтерді жеткізу бойынша келісім ... ... ... ... баға айырмасындағы ойын. Фьючерлік келісімдердің ... ... ... ... жоғалады.
Опцион – опциондық келісім бойынша бір қатысушы бағалы қағаздарды сату
немесе сатып алу құқығын белгілі бір мерзімде ... ... ... ... ... ... ... үшін (опциондық сыйақы) белгілі бір
бағамен қағазды сатып алуды өз мойнына алатын ... ... ... ... ... ... ... немесе мүлдем бас тартуы мүмкін.
Опцион иегері сыйақы төлеуден басқа міндетті өз мойнына алмайды. ... ... өз ... мүддесіне орай іс-әрекет жасайды. Сатып
алушының опцион төлеуге жұмсалған ақшасы опцион өткізілмген жағдайда ... ... ... меен «пут» болып бөлінеді. «Колл» типті опцион алдын
ала белгіленген бағамен сатып алуға ... ... ... ... ... сатып алынған баға айырмасы ретінде шығарылады. «Пут» типті ... ... ... ... ... ... биржадағы акциялардың бағасының
опционда көрсетілген бағадан төмендегенде опцион ... ... ... ... ... ... қолхат (АДҚ) американдық инвесторлардың 50-ші
жылдары әлемдік нарыққа шығу ... ... Бұл ... ... ... алғысы келген елде емес, американдық ... ... ... ... ... АДҚ ... Гаранти» компаниясы
1920 жылдың аяғында британдық «Сифриджиз» әмбебап дүкенінің акцияларын
шығару барысында ойлап тапты. ... ... ... ... ... АДҚ-ға кастодиалды қызмет көрсететін ірі компаниялардың бірі.
Депозиттік ...... ... ... бағалы қағаздарды
ұстауға құқық беретін куәлік. Бағалы қағаз ұстаушы (инвестор) ... ... ... ... яғни бағалы қағаздар депозитарлы қолхат арқылы
шетелде орналасады. АДҚ өзге ғаламдық ... ... (GDR) ... ... қолхат (IDR). Бірінші әріптер қолхаттың айналу нарығын
... ... ... ... көрсетеді. Бұлардың барлығы құжатты
және құжатты емес күйде шығарылады.
Өз ақша қаражаттарын басқа ... ... ... ... келген
инвестор халықаралық брокерге жүгінеді, ол өз кезегінде жергілікті брокерге
жүгінеді. Жергілікті брокер өз ... ... ... қағаздарды іздейді.
Егер бағалы қағаз сатылып алынса, жергілікті брокер атына банк ... АДҚ ... ... ... ... халықаралық
нарыққа жүгінеді. Бағалы қағаздар инвесторға ... ... ... ... ... ... Депозитарлы қолхаттар жай бағалы
қағаздар сияқты сатылады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... айырбасталуы мүмкін. Мысалы, 50 акцияға бір қолхат немесе
бір акцияға 50 ... ... ... Республикасының егемен еурооблигациялық қарыздарының өлшемдері*
Кесте 10
|Өлшемдер |Қазақстан – |Қазақстан – ...... – |
| |99 |02 |04 |07 ... ... ... ... ... |350000000 |
|долл. | | | | ... ... ... ... ... |
|уақыты | | | | ... ... ... ... ... ... ... купон |9,25% |8,375% |13,625% |11,125% ... | | | | ... түрі ... ... |Жарты жылдық |Жарты жылдық |Жарты жылдық |
|Есеп айырысу ... |30/360 ... ... ... | | | | ... |99,880 |99,779 |98,870 |98,347 ... АҚШ долл. | | | | ... |9,43 |8,431 |13,954 |11,481 ... ... | | | | ... ... |JP Morgan |JP Morgan |ABN AMRO ... ... ... ... |BV Deutsche |AG [London] |
| |Ltd |Ltd |Bank AG |JP Morgan |
| | | ... ... |
| | | | |Ltd ... ... ... ... ... |
| | ... ... | ... ... ... ... |Euroclear |Euroclear |
Бағалы қағаздар нарығында АҚ «АТФБанк» 1995 жылдан бастап қызмет ... ... бері ... ... ... ... ... Алғашқы
Диллері болып табылады.
АҚ «АТФБанк» заңнамаға сәйкес заңды тұлғалардың Қазақстан Қор
Биржасының листингіне қосылған акцияларын және облигацияларын сатып ... бар. ... ... көлемін, табыстылығын таңдау бекітілген
инвестициялық жоспарға және банктің инвестициялық саясатына сәйкес жүзеге
асырылады.
Филиал бағалы қағаздар шығармайды, сонымен қатар ... жеке өз ... ... Филиал арқылы клиенттермен бағалы қағаздар бойынша
консультациялар, өтінімдерді алу қызметтері ... ... ... ... ... ... ... алу (активтер) және сату (пассивтер)
операциялары АТФБанк Бас офисінде жүргізіледі.
01.01.07 ж. мерзімінде саны 47 000 000 дана банк ... ... ... ...... ... артықшылықты акциялар – 11 400 000
дана.
Өтелген акциялар саны – ... ... ... ішінде: жай акциялар –
19 720 000 дана, артықшылықты акциялар – 11 400 000 дана.
Төленген Жарғылық ... 47,6 млрд ... тең. Жай ...... теңге, артылықшылықты акциялар – 15,4 млрд теңге.
Облигациялар шығарғанда банк ... ... үшін ... ... қор биржасы» листингіне облигацияларды қосқанда қосымша шығындар
пайда болады.
Облигация шығарылым сомасы – 13 млрд. теңге.
Облигация шығарудан ... ... ... ... ... ұлғайтуға, ел
экономикасының инвестициялық жобаларын несиелеу саласында банк және
филиалдардың қызметін активациялауға жұмсалады.
Алынатын ... ... ... ... ... шектеулер берілген бағалы
қағаздардың эмитентінің қаржылық көрсеткіштеріне қарай банктің Риск-
менеджмент Департаментімен ... ... ... ... бойынша операцияларға лимитін есептейді. Банк заңнамаға сәйкес бір
эмитенттің шығарған ... ... ... 15 ... ... иелене
алмайды.
АТФБанк филиалында депозитарий бөлімі бар. Ол бөлімнің негізгі қызметі
бағалы қағаздарға меншік құқығын есепке алу және ... ... ... ... есепке алу үшін арнайы шоттар «депо» шоттары деп
аталады және депозитарийлер бағалы қағаздар нарығындағы есеп айырысуларды
жеделдету, оның тәуекелдерін төмендету үшін ... ... ... ... – заңды тұлға банкке құжаттарды ұсынады:
• Нотариалды расталған құрылтайшы құжаттар ... ... ... ... ... ... егер инвестор банк болып табылса;
• Қол және мөр үлгілері бар карточка;
• СТН;
• Есеп – ... ... ... ... ... туралы куәлік.
Инвестор – жеке тұлға банкке құжаттарды ұсынады:
• Жеке басын куәландыратын құжаты;
• СТН;
• Есеп – айырысу шотын ... ... ... ... ... келісім-шарт.
Кастодиандық қызмет көрсету. 1997 жылдан бастап банк клиенттердің бағалы
қағаздарын және ақша қаражаттарын уақытша сақтаумен және есепке ... ... ... ... ... ... ... және банк арасында кастодиандық
келісім-шарт жасасқаннан кейін басталады. Кастодиандық келісім-шартқа отыру
ұсынысы клиенттің Банк-Кастодианда шот ашу үшін жазбаша өтінішінен ... ... соң ... ... ... бір бағалы қағаздарды
немесе ақша қаражаттарын енгізу міндетті емес.
АҚ «АТФБанк» Банк-Кастодиан бола тұра клиенттерге келесі қызметтерді
ұсынады:
• өз клиенттерінің бағалы ... ... ... ... ақша қаражаттарын, бағалы қағаздарының сақтығын
қамтамасыз ету;
• бағалы қағаздармен келісім-шарттар бойынша төлем агенті болу;
... ақша ... ... ... алу, ... бойынша
бұйрықтарды орындау;
• бағалы қағаздар бойынша пайда тауып, клиент шотына аудару;
... ... ... клиентке жеткізу;
• клиент бұйрығы бойынша ақша қаражаттарын төле
Инвестициялар мен бағалы қағаздар портфелі
мың теңге
|Инвестиция түрі ... ... ... ... |
| ... | | ... ... ... |4 327 136 |2 048 449|467 496 |5 908 089 ... ұз мерз | | | | ... | | | | ... ... б.қ.|99 743 035 |316 822 |213 606 227|202 959 ... ... | |906 | |714 ... ... |
|- ... б.қ. |64 620 477 |228 875 |191 585 000|101 911 |
| | |552 | |029 |
|- ... емес |35 122 558 |87 947 |22 021 227 |101 048 ... | |354 | |685 ... ... | | | |0 ... -МБҚ |0 | | | ... Мемл емес БҚ |0 | | |0 ... ... |104 070 171 |318 871 |214 073 723|208 867 |
| | |355 | |803 ... ... ... ... құрылмы
Қазіргі уақытта бағалы қағаздар нарығының бір уақытта эмитент ... ... ... топқа бөлуге болады.
1. Жоғары имиджді ірі ұлттық және халықаралық компаниялар, мемлекет пен
муниципалитеттер. Олардың ... ... ... мен өткізілуі онша қиын
емес. Мемлекеттік және жергілікті бағалы қағаздар онша ... ... ... де, өте ... ... ... бір бөлігі
(зейнеткерлер, жалғызбастылар, асыраушысынан ... ) ... үшін бос ақша ... осы ... ... ... Бағалы қағаздармен операциялар жүргізетін ... ... және ... ... ... қоғамдары, зейнетақы
қорлары т.б.). Бұлардың көбі түрлі инвесторлардың (заңды, жеке тұлғалар)
ақшаларын біріктіріп табысты бағалы ... салу ... ... институттар акциялардың бақылау пакетін қолға түсіруге тырысады
немесе тәуекелге ... үшін өз ақша ... ... әр
салаларына салады.
3. Жеке инвесторлар – жеке ... ... қоса кіші ... ... ... қағаздар нарығының мамандандырылған қатысушылары. Ақпарат
алу мүмкіндігі болғандықтан оларға бағалы ... ... ... ... ... ... ... бір немесе
бірнеше іс-әрекетпен айналысуға құқық беретін лицензия алуы үшін ... ... ... ... (квалификация), заңды тұлғаның
штатында жұмыс атқаратын маманның ... ... ... ... ... Бұл ... ... талап. Барлық нарықтық
экономикада дамыған елдерде қаржылық нарықта
клиенттермен ... ... ... білімі бар
және арнайы емтихан ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығының
мамандандырылған қатысушылары акционерлік
қоғамда ұйымдық-құқықтық ... ... ... ... ...... қатысушының өз
капиталының жеткілікті болуы. Таза өзіндік
капитал – бұл ... ... ... тең ... Жарғылық
капитал – істі бастаға қажет заңды тұлғалардың
қаражаттары. ... ... ... емес,
таза өзіндік капиталдың жететінін не жетпейтінін
белгілейді. Өз қаражатын маманданған ... ... ... кез-келген
тәуекелден қорғалуы тиіс. Сондықтан маманданған
қатысушының инвестормен есеп айырыса алатындай
өзіндік капиталы болуы тиіс.
Бағалы ... ... ... ... жатады:
1. Сауда алаңдары:
- биржалық. Бүгінгі таңда Қазақстанда 1997 жылы ... ... ... Қазақстан қор биржасы (КАSЕ).
- биржадан тыс.
2. Сауда агенттері:
- брокерлер – операцияларды клиент есебінен және клиент атынан жүзеге
асыратын ... ... - өз ... өз есебінен операцияларды жүзеге асыратын
делдал;
Қазақстанда брокерлік-дилерлік қызметпен айналысу үшін ... ... ... ... келісімді кімнің есебінен, кімнің атынан
жүргізуді өзі таңдайды. Сонымен қатар ... ... ... және ... ... не ... бола алса, Қазақстанда брокерлік-дилерлік қызметті
тек заңды тұлғалар жүзеге асырады.
3. Қор нарығының инфрақұрлымына ... ... ... ... ...... ... (банк арқылы сатылған
немесе істелген жұмыс үшін қолма қол емес есеп ... ... ... ... ... ... қаржы
нарығының маманданған қатысушысы. Қазақстанда 1997 жылы 16
мамыр айында құрылтайшылар ... ... ... ... басқармасында заңды тұлға ретінде1997 жылы 18
шілде де №12301-1910-АО «Орталық ... ... ... ... ... істейді. Орталық
депозитари коммерциялық емес ұйым бола тұра келесідей ... ... ... іске ... ... қағаздар мен басқа да қаржылық құралдармен ... ... ... ... ... ... жүргізілетін мәмілелердегі төлем
агенті болу және номиналды ұстаудағы құралдар бойынша табыс төлеу;
в. ... ... ... ... ... ҚР-ның заңына қайшы келмейтін кеңестік-ақпараттық және басқа да
қызметтер көрсету.
2. ... ... ... ... ... ... қоғамдар
мемлекеттік тіркеуден өткеннен кейін бір айдан кешіктірмей ... ... ... ... және ... ... ... иегерлерінің мүліктік құқықтары мен мүдделерін қорғау
мақсатында бағалы ... ... ... ... (номиналды
ұстаушылар мен регистраторлар) бағалы қағаздармен жүргізілетін мәмілелерді
есепке алатын және өз бетінше реестр жүргізетін акционерлік қоғамдар ... ... ... ... бір тұлғаға көшу мәмілесін дәйекті ... ... ... ұстаушылар бағалы қағаздармен жүргізілген ... ... ... бар ... ... ету, ... есеп айырысу
және т.б. номиналды ... ... ... ... қызметтерді атқарады.
Номиналды ұстаушының ... ... ... ... пен қаржылық
мекемелерді реттеу мен бақылау агенттігі беретін лицензия негізінде жүзеге
асырылады.
Регистратор талабына сәйкес ... ... ... ... бір ... тізімін ұсынуға міндетті. Бұл тізімге номиналды ұстаушыға
берілген ақпаратты ашуға құқық бермейтін ... ... ... ... төмендегідей:
- бағалы қағаздарды ұстаушылардың реестрі, жазбаша
немесе электронды ... ... ... ... ... ... ... қағаздар ұстаушылардың реестрін жүргізу
және сақтау;
- реестрлерге сілтеме жасай отырып, бағалы қағаз
ұстаушылардың құқығын ... ... ... ... ... ... ... жазу;
- құжат күйінде шығарылған бағалы ... ... өтеу және ... дауыс құқығы мен бағалы ... ... ... ... ... ... көлемге сай болуы;
- корпаративті іс-әрекеттерді тіркеу;
- регистратор эмитенттерге жалпы жиналыс өткізуде
қызмет көрсетуі мүмкін және девиденттер бойынша
есеп айырысуға көмектесуі ... ... ... ... ... ... өз меншігіне
алуға құқығы жоқ.
3. Клирингтік мекемелер – қаржы құралдарымен келісім шарт жасасатын ... ... мен ... есепке алатын қаржы нарығының маманданған
қатысушысы.
4. Кастодиондар – қаржы ... мен ... ... есептеп, сақтайтын
және олардың сақталуын өз мойнына алатын қаржы нарығының маманданған
қатысушысы. ... ... ... ... ... ... ... бар банктер ғана кастодиан бола алады.
5. Бағалы қағаздар портфелін басқарушылар - ... ... ... ... және ... ... ... қаржы нарығының маманданған
қатысушысы. Олардың негізгі қызметтері :
- қаржы құралдарына ақша инвестициялау;
- қаржы құралдарымен жүргізілетін ... ... ... ... ... қолдану және оған берілген ... ... ... ... жоғарыда көрсетілген қызметтерінің ешбір
жатпайтын айрықша кәсіби іс-әрекеттер мыналар :
- бағалы ... ... ... жүргізу;
- депозитарлы іс-әрекет – тек клирингтік іс-
әрекетпен қосу;
- инвестициялық қордың бағалы ... ... қор ... ... тыс ... ... қаржылық нарық пен қаржылық ... ... мен ... жеке тұлғаларға беретін мемлекеттік лицензиялардың бар
болуы бағалы қағаздар нарығында жүргізілетін кез келген ... ... ... табылады.
2004 жылы ҚР бағалы қағаздар нарығында маманданған 50 компания қызмет
жасады, оның 38-і бұл ... 1996 ... бас ... ие ... қатысушылардың құрамында 23 екінші деңгейлі ... ... ... Республикасының егемен еврооблигациялақ қарыздар ... ... ... ... ... ... ... Бұл
дегеніміз әр жылдағы бюджет тапшылығының ... ... ... болады.
2.2 Бағалы қағаздар нарығын реттеу.
Бағалы қағаздар нарығын мемлекеттік реттеу механизмі ... ... ... ... бағалы қағаз нарығын реттеп, ұйымдастыратын заң жүйесін
қабылдайды. Бұл заңдар:
- ... ... ... ... анықтайды және реттейді;
- бағалы қағаздарды шығару тәртібін және акцияны шығаруға рұқсат ... ... ... ... қағаздармен жүргізілетін операциялардан түсетін салық
кесімдерін реттейді;
- биржаның қызметін және ... ... ... операция
түрлерін анықтап реттейді.
2. Мемлекет мекемелері нарық субъектісі ретінде бағалы қағаздар
нарығына ... ... ... ... үшін ... ... ... (қысқа мерзімдік облигациялар) сияқты бағалы ... ... ... ақша - несие саясаты арқылы ... ... әсер ... ... ... қор ... жағдай айналымдағы
ақша көлемін реттеумен және несиені қолдау саясатымен тығыз байланысты.
Ақша массасын ... ... ... үшін Ұлттық банк қысқа мерзімді
міндеттемелерді сатады және қайта сатып алады. Бағалы қағаздардың бұл ... ... ... ірі ... ... ... сақтандыру
компаниялары сатып алады. Облигацияларды сатып алғанда олар ... ... ... ... банк бұл ... төлеуге коммерциялық банктерге
ұсынады, сондықтан олардың төлем қорлары белгілі сомаға қысқарады.
Бұл облигацияларды Ұлттық банк ... ... ... ... өседі. Нақты экономикалық жағдайға байланысты мемлекеттік
қағаздар сатылады немесе сатып алынады. ... елде ... ... ... онда банк ашық ... ... мемлекеттік қағаздарды көптеп
сатып алады және сонымен бірге резервтерін арттырады. Бұл өз ... ... ... алу жеңілдейді, іскерлік белсенділік артады,
инвестиция өсіп, жаңа жұмыс орындары ашылады.
Бағалы қағаздар нарығына Ұлттық ... ... ... ... ... банк ... ... несие бере алады. Бұл «міндеттемелерді есептеу»
деп аталады. Есептеу ставкасын, яғни қарыз ... ... ... ... есебін қолданады, оны көтеру арқылы банк арзан ақшаға
ұмтылысты ... ... ... ... күні пайыз кесімі өседі, ал
акциялар мен облигациялар курсы төмендейді және ... ... ... ... мен ... ... жоғарлайды.
Міндетті резерв қорларының нормасы да бағалы қағаздар нарығына әсер
етеді. Банк ... тез ... үшін ... ... нрмасын өсіреді. Ал
несиені кеңейту қажеттілігі туындаса, банк резерв мөлшерін ... ... ... пайызы төмендейді, ақша алу жеңілдейді. Осындай
іс-әрекеттің нәтижесінде акциялар мен облигациялардың ... ... ... ... ... олар күрт ... ... өскен болса, ақша алу қиындайды, қарыз алу пайызы
жоғарлайды, ал акциялар мен ... ... ... ... ... күрт
төмендейді.
Банк резервтерін өзгерту қаржы саясатының өте қуатты құралы екені
белгілі. Сондықтан, банк ... ... және ... ... сату ... емес, резерв нормасын өте сирек екі үш жылда бір
рет қана өзгертеді.
Ұлттық банктің бағалы қағаздар нарығына ықпал жасау жолымен ... алу үшін ... ... ... ... ... Федералды резерв жүйесі
акция сатып алушылар үшін міндетті түрде өз ... ... ... ... ал ... ... олар ... арқылы төлей алады.
Бағалы қағаздар нарығына мемлекет бюджетінің тапшылығы да әсер етеді.
Бюджет тапшылығын толтыру мақсатында мемлекет облигациялар шығарады. ... ... ... ... ... ... мүдделі болады. Банк
пайызы төмен болғанда, мемлекеттік қағаздарды төмен пайызбен ... ... ... ... үшін айналымдағы ақша массасын арттыруға
тура келеді. Ал бұл ... ... ... ... акциялар мен
облигациялардың бағамын өсіреді.
Банктердің корпорациялардың және тұрғындардың қолында ... ... өте көп ... ... мемлекет қарыз бойынша пайыз
деңгейін төмендетіп ұстап тұру үшін ... ... алу ... ... ... ... келтірілген жағдайға ұқсас, жоғары пайызды ақциялар
мен облигациялардың бағамын көтеруі мүмкін.
Бағалы қағаздар нарығында ... тек ... яғни ... ... ретінде ғана қатысуы тиіс. Дағдарыс пен нарықтың шеше
алмайтын ... ... ... ғана ... бағалы қағаздар нарығына
белсенді араласуы шарт.
III.ТАРАУ
3.1 Қазақстанның бағалы қағаздар нарығының даму тарихы
Меншікті жекешелендіру мен мемлекетсіздендіру ... ... ... құрылу негізі болды.Экономиканы қайта құру мен елдегі
бағалы қағаздар нарығының құрылуында жекешелендіру негізгі компонент болып
табылады. ҚР 1991 жылы ... ... ... ... ... ... мен мекемелер жеке және аралас жеке-
мемлекеттік ... мен ... ... мемлекеттік меншік бойынша Мемлекеттік комитеті мен министірліктер
мен жергілікті басшылықпен бірлесіп жекешелендіруді ... ... ... ... ... ... жүйесі толық
қалыптасқан. Оның құрамына 1995 жылы 23 ... ... ... заң, 1996 жылы қабылданған «1996-1998 жылдарға
арналған мемлекеттік меншікті жекешелендіру және ... ... ... ... кабинеті, мемлекеттік меншікті басқару комитеті және
жекешелендіру бойынша ... ... ... көптеген нормативті
актілерді жатқызуға болады.
Қазақстан Республикасында жекешелендіру бағдарламасына сәйкес елдегі
барлық кәсіпорындар салаларға ... орай және ... ... 4 топқа бөлінеді, әрқайсысына арнап жекешелендіру ... Кіші ... ... ... ... Орта және ... ... жалпылама
жекешелендіру;
- Өте ірі кәсіпорындарды жеке-жеке жекешелендіру;
- Ауыл шаруашылық және ауыл ... ... ... ... ... ... 3 негізгі кезеңнен тұрады. 1991
жылдан 1992 жылға дейінгі бірінші кезең ... ... бұл ... және ... көрсету объектілерін сату және мемлекеттік меншіктегі
объектілерді еңбек коллективтеріне беру. Бұл ... 2500 ірі және ... ұсақ ... ... ... емес ... көшті.
Мұның өзінде ауыл шаруашылығындағы, саудадағы, қоғамдық тамақтандыру
және тұрмыстық қызмет көрсету ... тек 5/1 ... ... Кіші ... ... 11 мың ... ... 3 тен 2 бөлігі және сол кезде жекешелендірілген барлық ... ... ... тамақтану және қызмет көрсету объектілері болды.
Реформаның екінші кезеңі 1993 жылдан 1996 ... бас ... ... ... ... ... ... жекешелендірудің негізгі
принцпі болды, купон иегерлері купондарды арнайы ... ... ... ... ... арқылы мемлекетік кәсіпорындардың акциялары
сатылып алынды.
Қазақстанның барлық азаматтары (балаларды ... ... ... ... жағдайларының айырмашылығын ескере отырып қалалықтарға
100, ал ауыл тұрғындарына 120 купон берілді. Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... тарату аяқталды. Жалпы алғанда 15,5 млн.
купон кітапшалары ... яғни ... 90% ... қамтылды.
Бұл тәсіл бойынша купондар жеке иегерлерге бекітілді және оларды сатуға
және біреуге беруге болмады, Чехия Республикасындағыдай купондар тек ... ... ... тиіс ... ... ал ИЖҚ ... орнына
акциялар шығарды. ИЖҚ өз кезегінде купондық аукциондарда мемлекеттік
акцияларды ... ... Тек 170-ке ... ... бар ИЖҚ ... ... алды (5-ші ... ... аукциондарда сатылған акционрлік қоғамдардың
салалық құрлымы
|Сала ... АҚ ... % ... ... |1 ... |4 ... ... ... |3 ... ... |12 ... және жергілікті өнеркәсіп |13 ... |1 ... ... |1 ... ... |3 ... сауда |17 ... ... ... |14 ... |15 ... және байланыс |13 ... ... |2 ... |1 ... ... бағдарламасына сәйкес шаруашылық субъектілері
алғашында акционерлік қоғамға айналады, оның 100% ... ... ... 10% ... ... ... ... ретінде тегін
берілді. Содан кейін 51% немесе одан да көп акциялар купондық аукциондарда
ИЖҚ-ларға сатылды, мемлекет өз қарамағына ... 39% ... ... ... 1994 ... ... ... 1996 жылдың ақпан ... 22 ... ... ... 1700 ... сатуға қойылды.
Купонды аукциондарда жарғылық қорының нақты құны 1261,5 млн. ... ... ... ... ... купондардың барлық саны республика бойынша 1,5 ... 1131,5 млн ИЖҚ ... ... ... купондар аукцион барысында
өтелді.
1996 ылдың бас кезінде (кіші жекешелендіру объектілерін қоспағанда)
жекешелендірілген ... ... ... 60% ... ... ... компанияларды жекешелендіру
үдерісінің нәтижесінде ... ... ... 57% жеке ... 1997 жылы ... ... ... білім беру, мәдениет, туризм
және спорт сияқты 2900 аса ... ... ... нысандары
жекешелендірілді. Осылайша, 1991 жылдан ... ... 17 ... астам
кәсіпорын мен мекеме жеке меншікке көшті.
Үшінші кезең – жекелеген жобалар бойынша ... ... ... ... ... ... мынадай нысандар
жекешелендірілуі тиіс болды: 5000-нан аса ... бар ... ... ... ... ... ... Жалпы алғанда бұл
санатқа 170 кәсіпорын енді.
Әр бір кәсіпорын жағдайына максимум көңіл бөлу бұл ... ... ... ... ... жекешелендіру бағдарламасындағыдай мұнда
мемлекеттік және жеке меншік инвесторлардың үлесін белгілеу ... ... сату ... ... ... халықаралық тендерлер мен
халықаралық басқару ... ... ... жорамалданды.
Ауыл шаруашылық секторын және ауыл шаруашылық өнімдерін қайта өңдеу
секторын жекешелендіру өзекті мәселелердің бірі ... ... ... ... ... мен ауылшаруашылық өнімдерін
өңдейтін кәсіпорын болды. Мемлекеттік кәсіпорындар коллективтендірілді және
коллективтің қалған мүшелері ... ... ... ... ... ауыл ... өнімдерін өңдейтін және
агросервистік ... ... ... еңбек ұжымдарына,
жекелеген қызметкерлерге және ауыл ... ... ... ... қоса баға инфляцияға түзетумен тиімді деңгейде қалыптасты.
Бірнеше ірі ... ... ... ... ... жекешелендіру
бағдарламасы бойынша жекешелендірілді.
Орта және кіші кәсіпорындар мен ауыл ... ... ... ... ... ... дейін жеткізу «Қазақстан – 2030» даму
Стратегиясының бірден-бір алға қойған міндеттерінің ... ж.ж. ... ... және ... меншікті
басқару бағдарламасына сәйкес мемлекет экономикада стратегиялық маңызы бар
салаларды өз қарамағында қалдырды, ... ... ... өңдеу және
тасымалдау, теміржол және әуе ... ... және уран ... ... мемлекетсіздендірілетін нақты салаларды анықтап
заңдық және әкімшілік негізде реттеу үшін ... ... ... ... ... ... |Жалпы ... ... ... |
| ... | |
| |ру |ру |ғы ... | |
| | | ... | | ... |2748 |- |918 |- |4147 ... |2477 |147 |513 |5 |3142 ... |3393 |497 |138 |28 |4056 ... |5590 |1122 |18 |47 |6777 ... |2539 |514 |9 |11 |3073 ... |2153 |161 |4 |0 |2318 ... |1581 |129 |11 |3 |1724 |
* ҚР ... ... ... ... ... олардаң қызметіне қң әсер етті. Жұмыс
жасау әдісі мен жағдайы, ... ... ... ... салу ережелері,
мемлекеттік органдардың араласуын зерттеп, жекешелендірілген нысандардың
15%-ына жүргізілген сұрау (Deloitte & Touche) нәтижесі мынаны көрсетті:
... ... ... ... 20%-ға ... Жаңа ... қаржылық инвестицияларының елеулілігі;
• Жекешелендірілген кәсіпорындардың пайдасының өсуі;
• Жеке ... ... ... ... жоғары деңгейдегі жалақылары;
• Жекешелендірілген кәсіпорындар ... ... ... Баға деңгейінің төмендеуі.
Сонымен қатар жекешелендірудің маңызды нәтижелеріне клиенттердің жоғары
деңгейде қанағаттандырылуы, қызмет көрсету саласының ... оның ... ... ... және ... ісі ... салаларды жатқызуға
болады.
Шетелдік инвесторлардың Қазақстандық жекешелендірудегі ... бірі - ... ... ҚР ... ... ... ... сияқты құқықтарға, оның ішінде сот және ... ... ... ... өз ... қорғауға құқылы.1995 жылы 30
желтоқсанда қабылданған Шетелдік инвесторлар туралы заң ... ... ... қатар құқықтық және саяси
ахуалдың өзгеруінен қорғай отырып, ... ... ... кепілдік
береді. Келтірілген заңға сәйкес шетелдік инвесторлар өз ... ... ... ... ... жекешелендіру үдерісі кезінде USAID жобасы мен ... мен ... ... арқылы бұл процесті шетелдік инвесторлар
үшін ашық және алдын ала болжанғандай өтуіне ықпал етті.
Жекешелендіру бағалы ... ... ... ... ... қоғамдардың құрылуы акциялардың шығуына түрткі болды, ... ... ... олар тек ... нарықта сатылды, яғни тек алғашқы
ретті орналасуы болды. ... ... ... ... ... шығарылуы және ИЖҚ-лардың құрылуы қазіргі Қазақстандық бағалы
қағаздар нарығының құрылуының негізі болды.
3.2 Бағалы қағаздар нарығындағы проблемалар мен ... шешу ... ... ... ... қағаздар нарығы құрылу кезеңімен
салыстырғанда дамығанын байқауға болады. Алайда, қазіргі бағалы қағаздар
нарығының ахуалы әлемдік стандарттардан әлдеқайда төмен, дамыған елдерде
бағалы қағаздар нарығы ... ... даму ... мен ... бар ... ... ... орасан екенін көруге болады. Отандық қор нарығы
жедел түрде дамытуды талап етуде, оның дамуы ... ... ... ... ... ... ... нарығы жалпы қаржылық нарықтың бөлінбес
бөлігі бола тұра экономиканың дамуының басты себепкері деп қарастыруға
болады.
Бағалы қағаздар нарығының дамымауының бірден-бір себепкері болып
мемлекеттік ... ... ... ... Жекешелендіру мен қор нарығының құрылуы үдерісінің интеграцияланбай
түрде ... ... ... ... ... болуы;
- Инвестициялық институттардың болмауы мен тиімсіз іс-әрекет жасауы.
Бірінші бөлім бойынша жекешелендіру ... жеке ... ... негізделеді және жеке кәсіпкерлікті дамытуға бағдарланған, ал қор
нарығына баса назар ... ... ... ... ... ... қор нарығының құрылуы қатар жүруі қажет еді. Бірақ,
жекешелендірудің чехиялық ... бұл ... іске ... ... ... ... ... саясаттан қарағанда жаппай
мемлекеттік меншіктен құтылуға ұқсайды.
Ірі кәсіпорындарды жекешелендіру «көгілдір фишкалар» үдерісі дұрыс
өткізлмеді, себебі олар ... ... ... мен қор ... ... ... күші болып табылады. Қазақстандағы ірі ... ... ... ... басқаруға берілгені анық, олар
болса өз кезегінде акцияларын нарықтық саудаға ... ... ... ... ... ... ... акцияларын
нарықтық саудаға шығаруы ресейлік нарықта бағалы қағаздармен операциялар
жасауға түрткі болды. Көптеген ... ... ... бәсеке
қабілетсіз сондықтан инвесторлар инвестиция салмайды. «Көгілдір фишкалар»
акциялары болса әлдеқайда тұрақты және табыс алып ... ... ... ... алу ... да ... қағаздар
нарығының дамуын тежеуші факторлар санатында. Жекешелендіру ... де ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздардың инвесторларды қызықтырмауы.
Мемлекеттік ... ... ... ... болып мемлекеттік емес
зейнетақы қорларының болуы, бұл жағдайда ... емес ... бір ... ... зиян келтірмей нақты секторға тарту
қажет.
Тағы бір ... ... ... ... ... ... болуы:
- Негізгі құралдардың ескіруі мен ұзақ уақыт бойы
жаңартылмауы;
- Инфляция нәтижесінде айналым қорларының
құнсыздануы;
- Төменгі дәрежелі менеджмент (нарықтық ... ... ... ... өз ақша ... ... Бұл ... терең түрде зерттелуді талап етеді және
бұл бағыттағы мемлекеттің саясатынсыз нақты секторды ... тік ... ... ... ... ... көбісі қысқа мерзімді
мемлекеттік бағалы ... бұл ... ... ... ... сәйкесінше мемлекеттік шығындар жоғарлайды.
Ресейлік экономист Е.Ф. Жуковтың пайымдауынша Қазақстан Республикасында
бағалы қағаздар нарығының басты проблемасы болып жеке сектордың инвесторлар
алдында ешқандай ... өз ... ... сол ... ... бағалы қағаздардың дамуы тежелуде. Сонымен қатар төмендегі факторлар
да Қазақстанның бағалы қағаз нарығының ... ... Қор ... ... аздығы;
- Ұлттық инвесторлардың корпоративті бағалы
қағаздар ... ... ... ... қол ... болуы мен жоғары
тәуекелділік;
- Қаржы нарығының ... ... ... ... ... шешу үшін ... капитал тарту
қажет және ең бастысы Қазақстан Республикасындағы барлық салаларда ... ... ... ғана ... ... нарығынының дамуын дұрыс
жолға қоюға болады.
Қорытынды
Бағалы қағаздар нарығының атқаратын қызметтеріне орай, бұл ... көз ... ... ... ... ... проблемалардың жедел түрде шешілуі қажеттілігі анықталды. Бұл
нарық барлық қаржылық ... ... ... бола ... өзіне көңіл
аударуды талап ететіндігін көрсетті. Өтпелі экономика жағдайында капитал
жетіспеушілігін, бюджет тапшылығын инфляциялық емес ... шешу ... ... ... ... және мемлекеттің сыртқы қарыздарын
жабуда сияқты ... ... ... ... ... ... зор
екендігі байқалды. Қазіргі Қазақстанның бағалы қағаздар ... ... әлде ... ... қызмет атқаратыны анық, бұл нарықты тежеп
отырған көптеген факторлар бары анық, соның ішінде қазіргі бағалы қағаздар
нарығындағы ... ... ... ... ... сұраныс
нәтижесінде нарықтағы маманданбаған қатысушылар, яғни халық көп зартап
шегеді. Бұл мәселелерді шешу барысында ... ... ... қажет:
біріншіден бағалы қағаздарға деген сенімділікті арттыру, екіншіден құқықтық
нормаларды жетілдіру қажет, ... ... ... ... отырғандай
ашық акционерлік қоғам акциялары нарықта ... ... ие, ... үрдісін жедел түрде соңына дейін ашық түрде жүргізу қажет.
Қазақстанның бағалы ... ... ... ... ... жоғарлы болуы, елдегі ... ... ... ... ... Алайда, елдегі бағалы қағаздар
нарығында оң өзгерістер де байқалуда. ... ... ... ... пен ... ... реттеу мен бақылау агенттігінің
құзыретінің артуынын салдарынан бағалы қағаздар нарығын тура әдіспен реттеу
мүмкіншілігі ... ... ... ... «Самрук»
мемлекеттік холдингін құрып, акцияларын Қазақстандық қор биржасына (KASE)
орналастыру үрдісі Қазақстанның ... ... ... дамуына тың
серпіліс беретініне сенуге болады. Бұл ... ... ... ... ... атқара алады. Тағы бір айта кететін жайт ... ... ... ... гөрі ... бос ақша қаражаттарын
бағалы қағаздарға сала ... ... ... деген сенімділіктің
қалыптасып келе жатқанын көруге болады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Агапков М.М. Учение о ценных ... и ... ... ... ... Алексеев М.Ю. Рынок ценных бумаг. Москва: Финансы и ... - ... ... ... ... ... заңы ... №461
4. Банковское дело/ Под. Ред. О.И. Лаврушина Москва «Финансы и статистика».
- 2002г.
5. Жуков Е.Ф. Рынок ... ... ... ... ... ... ... Кидуэлл Д.С., Петерсон Р.Л., Блекуэлл Д.У. Финансовые институты, рынки
и ... СПб: ... ... Серия «Базовый курс», 2002.
7. Концепция развития финансового сектора Республики Казахстана
8. Көшенов Б.А. ... ... ... Алматы: Экономика, 1999.
9. «О государственном регулирование и надзоре финансового рынка ... ... ... ... ... от ... //
Казахстанская правда 11.07.2003 №201-202
10. Отчеты KASE, НБ ... ... ... ... ... К ... экономике,конкурентоспособный ... ... ... ... ... ... в Казахстане Таубаев А.А. Караганда 2001 г.
13. Рынок ценных бумаг. Под ред. В.А. Галанова, А.И.Басова ... ... ... ... Рынок ценных бумаг и биржевое дело. В.И. Колесников В.С. ... ... и ... ... мәлімет
16. Сутемгенов Н.Д. Таттибаев К.М. Фондовый рынок. Алматы. часть 1. ... ... ... нарығы
Депозиттік қолхат нарығы
Акциялар нарығы
Депозиттік сертификаттар нарығы
Бағалы қағаздар нарығы
Фьючерстермен опциондар нарығы
Облигациялар нарығы

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстанның бағалы қағаздар нарығының пайда болуы және құрылымы12 бет
Қазіргі экономикадағы бағалы қағаздар нарығының ролі64 бет
Қазақстан Республикасында бағалы қағаздар нарығының пайда болуы29 бет
Қазақстан Республикасында бағалы қағаздар нарығының пайда болуы және дамуы27 бет
Corel Draw графикалық редактор28 бет
CorelDraw 1116 бет
Word редакторында құжатты басып шығару13 бет
XIX ғасырдағы іс-қағаздарының қалыптасуы18 бет
XХ ғасырдың басындағы іс қағаздар тілі5 бет
«Абди компани» ақ-ның қызметіне сипаттама32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь