Тәжікстанның туризмі

Мазмұны

КІРІСПЕ 3

I. ФИЗИКАЛЫҚ.ГЕОГРАФИЯЛЫҚ ЖАҒДАЙЫ 5
1.1. Географиялық орны 5
1.2. Жер бедері 6
1.2.1. Геологиялық құрылымы. Пайдалы қазбалары 7
1.3. Климаттық жағдайы 8
1.4. Су ресурстары 10
1.5. Фаунасы мен флорасы 11

ІІ. ТӘЖІКСТАННЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ.ӘЛЕУМЕТТІК
ЖАҒДАЙЫ 13
2.1. Экономикасының қазіргі жағдайы. Өнеркәсіптік және ауыл
шаруашылық кешені 13
2.2. Халқының этникалық құрамы және демографиялық жағдайы 19

ІІІ. ТУРИЗМІ ЖӘНЕ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ӘЛЕУЕТІ 22
3.1. Туризмінің даму деңгейі, туристік орталықтары 22
3.2. Тәжікстан Республикасының экологиялық жағдайы 25

ҚОРЫТЫНДЫ 27

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 28
        
        Мазмұны
КІРІСПЕ
3
I. ФИЗИКАЛЫҚ-ГЕОГРАФИЯЛЫҚ ЖАҒДАЙЫ 5
1. ... ... Жер ... Геологиялық құрылымы. ... ... ... ... Су ... ... мен ... ... ... ... ... ... Өнеркәсіптік және ауыл
шаруашылық кешені
13
2.2. Халқының этникалық құрамы және демографиялық жағдайы 19
ІІІ. ТУРИЗМІ ЖӘНЕ ... ... ... ... даму деңгейі, туристік орталықтары
22
3.2. Тәжікстан Республикасының экологиялық жағдайы
25
ҚОРЫТЫНДЫ
27
ПАЙДАЛАНҒАН ... ... ... ... ... қоғамның рекреациялық іс-әрекеті
әлемде қатты дамып келе жатыр. Бұл құбылыс қызмет көрсету көлемінің
кеңеюіне, халықтың білім деңгейінің көтерілуіне және халықтың ... ... ... ... ... ... ... жатыр. Қазіргі таңдағы еңбек түрінің өзгерісі, адамның жүйке жүйесіне
әсер ететін қысымның көбеюі, қоршаған ортаның экологиясының бұзылуы,
адамның ... және ... ... ... ... ... өсуі және бос уақыттың болуы жергілікті тұратын ... ... ... ... ... ... өсуіне әсерін
тигізді. Осыған орай қазіргі кездегі маңызды мәселелердің бірі – халықтың
демалуына жағдай ... ... ... ... ... ... ... және әлеуметтік
сипатымен қоғам өмірінің әлеуметтік және экономикалық жағдай-ларына әсер
етеді. ... осы ... ... алып ... ... мамандар әлем
елдері туралы толық мағлұматты білуі тиіс.
Жұмыс Тәжікстан ... ... тән ... ... ... мен ... ... және оның қызмет
көрсету ел ретінде даму әлеуетінің негізгі жолдарын ... ... ... өте ... халықшаруашылық мәселелерді шешуге бағытталады.
Зерттеу объектісі Тәжікстан Республикасының географиялық, экономикалықжәне
туристік-экологиялық жағдайы. Зерттеу пәні ретінде ауданның ... ... ... мен ... саласына пайдалану жолдарын
зерттеу және экономикалық даму сипатын анықтау алынды.
Жұмыстың мақсаты бұрынғы ескі әдебиет құралдарындағы мәліметтердің
қаншалықты ... ... ... ... ... шығу.
Экономикалық дамуы үшін басты жолдарды анықтау
Осы мақсатқа жету үшін жұмыс барысында жұмыстың ... ... ... ... ... ... ... жағдайын анықтау;
туризм және экологиялық жағдайын анықтау.
Жұмыстың методологиялық және теориялық негізін физикалық география, туризм
және экономикалық география ... ... және ... ... ... ... жазу ... Ратанова М.П,
Горбылева З.М. еңбектері, интернеттің жаңа материалдары және статистикалық
мәліметтер пайдаланылды.
Зерттеу әдістері: салыстырмалы-аналитика, жүйелі түрдегі талдау, синтез,
тарихи –мәдени ... ... ... және ... зерттеу
әдістері қолданылды.
Жұмыстың ғылыми жаңалығы:
Тәжікстан мемлекеті үшін қарқынды дамуға ие болу үшін кері әсер ... ... ... ... ... ... ... өндірістік сферасының толық
шынайы жағдайына баға берілді;
- Осы факторларды негізге ала отырып, ... үшін ... ... ... керектігі анықталды;
- Туристік жағдайына баға берілді, туристік ... ... ... және ... үшін өте маңызды статистикалық мәліметтер
келтірілді.
І. ... ... ... ... – Орта Азиядағы мемлекет. Батысы және солтүстік-батысында
Өзбекстанмен, солтүстігінде – Қырғызстанмен, шығысында ... ... ... шектеседі. 1929-1991 жылдар аралығында КСРО
құрамында болған. Елдің тәуелсіздігі 1991 жылы 9 ... ... ... ... ... ... тау
жүйелерінің орталықтандырылуынан, ал екіншіден бір шекарасының түрік тілді
халықтармен, ал екінші шекарасының ирантілді халықтармен шектесіп ... ... Осы жер үшін екі ұлы ... ... ... ... ... болғандығы да осы территориялардың қаншалықты
маңыздылығын көрсетеді.
Елдің географиялық орналасуы әлемдік Мұхиттан алыс ... ... ... Жаңа ... ашылуынан кейін теңіз сауда қарым-қатынасының
дамуына ... ел ... ... кері ... ... таңда елдің толыұтай шектеулі күйде қалуына әсер етіп ... ... ... ... ... ... пен ... байланыс жасаудағы қиындығы (теміржолдардың
көп бөлігі Өзбекстан арқылы өтеді);
• Ауғаныстан мемлекетіне қарай оңтүстік қақпасының сенімсіз болуы
• көршілес ... ... ... ... 20 жыл ... ... ... отыр.
Осы аймақтың маңызы тек бір ғана жағдайда ғана ... ... ... ... қалпына келтіріп, екі ел инфрақұрылымдық
торлардың трансконтиненталдық жүйесін құрғанда (солтүстік-оңтүстік, батыс-
шығыс) ... ... ... ... күрделі құрылымды. Ол 1920
жылдардағы ұлттық белгілеу нәтижесінде белгіленген. Батыс-солтүстік-
батыстан ... ... ... 725км. Ең ... ... Солтүстігінде Түркістан, Алай және Іле ... ... ... ... Ең ... шекара – шығысында,
Шығыс Памирдің Сарыкөл жотасымен өтеді, сондықтан оның ... ... ... ... таза су жолдарымен өтеді, ұзындығы
-100км болатын Амудария өзені. Шекаралық өзендер байланыстар үшін ... ... ... Жер ...... ... ел. ... барлық бөлігінде су аңғарлары
биік таулы ... ... ... бір ... тау жүйесін құрайды. Соның
арқасында ірі тегістелген жазықтардың шекаралары ... ... ... 93%-ын, яғни 9/10 бөлігін Памир, Тянь-Шань және Гиссар-
Алай тау ... ...... ... ... ... тау ... болып
табылады. Осы жерде континенттің барлық ірі деген тау ... ... Ол ... ... Қарақорым, Кунь-Лунь, Тянь-Шань және Гиссар-
Алай сияқты аса ірі тау ... ... ... және ... ... ... ең биік тау ... академиясы және Заалай жотасы орналасқан. Ең биік нүктесі - Исмаил
Самони (Коммунизм шыңы 7495 м), ал ... ... ең биік жері ... 7134м ... ... батысында Ванчский, Язгулем, Шугнан, Ишкашим және
Шахдария ... ... ... ... ... ... Язгулема,
Бартанга, Гунта, Шахдария және Памир сияқты ... өзен ... ... ... ... ... ... тамаша пейзажды жазығымен қосылады.
Шығыс Памир – бұл тау алды үстірті. Оның кең аңғарларының тереңдігі
3500 м-ден 4500 м-ге ... ... ... ... ... ... ... тілімденбеуі. Мұзкөл, Солтүстік-Аличур және басқа да
жоталардың ... ... ... олар ... ... тек ... биіктікте жатыр.
Ел территориясының солтүстік-батысында Батыс Памир-Алайдың – Дарваз, І
Петр, Түркістан, Зеравшан сияқты биік тау жоталары жатыр. Соңғы үш ... ... ... ал ... –Гиссар жазыға дейін
созылып ... ... ... ... ойпаты жатыр. Мұнда
Вахш, Кафирниган, Кызылсу жазықтары орналасқан. Олардың арасында орта ... ... ... ... Қаратау және т.б. көрініп тұр.
Тәжікстан ойпаты мен тау ... ... ... ... ... ... орны ... бір-бірінен тауаралық ойыстармен, аңғарлармен ажыратылған. ... ... пен ... ... басым бөлігі орналасады. Әсіресе,
Тәжікстанның солтүстігіндегі Сырдария аңғары (Ферған ... ... ... ... бөлігіндегі Заравшан және де оңтүстік-батыстағы
аласа таулар мен ... ... ... ... (10(.
Тәжікстанда мыңға жуық тау мұздықтары бар. Олардың ... ең ... ... таулы-далалы мұздығы, оның ұзындығы шамамен 70 км (3.3(.
1.2.1.Геологиялық құрылымы. Пайдалы ... ... ... геологиялық құрылымына тау
жыныстарының күрделі құрылымына тән, ... ... ... ... тау ... мен әртүрлі жас ерекшеліктеріне байланысты
әртүрлілік тән. Кайназой (65 млн жыл ... ... ... ... ... Вахш, Гиссар, Яхауй, Ферған сияқты тауаралық жазықтары
пайда болған (2(. Осы ... ... ... өте ... тіпті
геологиялық уақыттан да ұзақ жүрген. Сондықтан, ... ... ... бір ... ... тау ... болып, ал кейбір
жерлері мысалы Памир, Палеозой дәуірінде әлемдік ... түбі ... ... жаңа ... жаңа тектоникалық қозғалыстар (альпы қатпарлығы)
және денудациялық ... ... (1(. ... ... ... ... ... кезеңінде өте қарқынды көтерілді. Ол әлі ... ... өсу ... ... жер ... ... жаңа тектоникалық қозғалыстардың
нәтижесі болып табылады. Әрбір тектоникалық зона көршілес зонаға ... ... ... және ... ... ... ... сызығы
бойына күш түседі. Ол – сейсмикалық территория деп аталады.
Жер сілкінісінің күші мен жиілігіне сәйкес ... өзге ТМД ... өз ... ие. 3-4 ... күші бар жер асты ... ... тіркеліп отырады десек те болады. Ел территориясында 7-9 балдық
жер сілкіністері болу мүмкіншілігі жоғары. Сондықтан да, Душанбе ... ... және ... ... ... Ол жер
сілкіністерінің себептерін зерттейді және олардың болу мүмкіншілігіне
сәйкес болжам ... Сол ... ... мен ... ... қауіпсіз
эксплуатация жасауға мүмкіндік береді (10(.
Елдің геологиялық құрылымының ерекше болып келуі жер қойнауының әртүрлі
пайдалы ... бай ... ... (1(. ... ежелден
алтын, күміс, мырыш, қорғасын, шпинель, лазурит, тұз шығарған бірден-бір
ел. КСРО кезінде 50-ге жуық ... ... түрі ... ... (2(. ... ... 400-ге жуық кен ... анықталған. Олардың
ішіндегі ең маңыздылары ретінде полиметалл рудаларын, алтын және күміс,
вольфрам, молибден кен орындарын ... ... алды ... ойыстарда жанғыш пайдалы қазбалар шоғырланған.
Олардың қоры Өзбекстан және ... ... өте аз, ... ... тең ... Тәжікстан территориясында көмірдің 35 кен
орны белгілі, олардың жалпы геоглогиялы ққоры 4 млрд.т. Баланстық қоры ... ... ... ... кен орындары шөгуі өте күрделі құрылымды ... ... ... елдің солтүстігінде (Шураб, Фан-Янгоб)
жүргізіледі.
Мұнай және газ қоры аса ... ... ... ... 158 ... ... ... 28 бұрғы орнатылған. Газ бойынша Қызыл-Тұмсық кен орны
ерекшеленеді.
Металл ... ... ... ... ... ... ... Курамин тауларында шоғырланған. 1990
жылдардың басында ... ... ... ... 7%-ын берген болатын
(3.5(. Басқа түсті металлдар ішінен нефелинді сиениттер мен целестинді ... ... ... ... ... кен ... бар(Мушистон) (2(.
3. Климаттық жағдайы
Тәжікстан климаты – шұғыл-континенталды, құрғақ (3.1(. Қоңыржай және
субтропикалық ... ... ... ... ... ... ... Ол:
1-сызба. Тәжікстан климатының ерекшелігі
Тәжікстан оңтүстік ендікте орналасқандықтан, (Греция және ... ... күн ... ... көбірек алады. Оның аз бөлігі
субтропикалық ... ... ... ... ал ол өз ... ... ... кезеңіне әсер етеді ... ... ... ... алыс ... және ... ... оның климаты шұғыл континенталдығымен, аз бұлттанушылығымен
(жылына 300 күн ашық ... ... және жыл ... ... ... ... ... жазықтарында жазы ыстық және ұзақ. Шілденің орташа
температурасы 29 , 310С , ... ... ... дейін қызады.
Таулар мен үстірттерде 8 -160С. Жиі ... ... ... ... күндер 250 күнге дейін созылады, ал ол кеш ... ... ... ... ... ... ... артықшылығы
күн сәулесінің тік радиациясының түсетін күз мезгілінде ауа райының ... ... ... ... ... екі ауа ... ... елдің солтүстік-шығысынан соғатын суық және құрғақ ауа
массалары (Азиат максимумы) мен ... және ... ... және жылы ауа массалары. Солтүстіктен ... ауа ... ауа ... ... ... ... кетуі мүмкін. Оңтүстік
аймақтардағы қаңтардың орташа температурасы -20С-ден төмен ... ... ауа ... -10-120С (1(. Гиссар жазығында -150С. Тауға
әрбір 100 м биіктеген ... ауа ... ... ... ... биіктік-белдеулігін анықтайды. Бірнеше сағаттардың ... ... ... қар ... жоталарға көтерілуге болады. Шығыс
Памир –елдің «суық полюсі» деп ... Ол ... ... ... ... ... Булынкөл көлінің маңында ең төменгі температура ... (2(. ... ... ... ... ... (1(. Ауа температурасы мен жауын-шашын елді ... ... ... өзгеріп отырады. Елдің төменгі бөліктерінде, яғни
Тәжіктсан территориясының батыс бөлігінде, ... ... ... ал ... +300С ... ... ... бөлігіндегі аңғарларда
температура төменірек. Тауларда қыс та, жаз да суық; ... ... ... ... ... ... ... дейін төмендейді,
ал орташа шілденің температурасы 40С-ден 150С-ге дейінгі көрсеткішті
көрсетеді (3.4(.
Тәжікстанның ... ... ... көп ... суық ... үлесінен келеді. Осы кезде батыстан, атлант теңізінен тұрақты
түрде циклондар ... ... ... ... қалады, ал
олардың біркелкі түспеуі таулардың биіктігіне және ... ... (2(. ... көп ... аридті және семиаридті жағдайларда тұр. Жылдың
орташа жауын-шашын мөлшері Шығыс Памирде 700мм-ден Гиссар ... ... ... ... ... ... мөлшері қыс пен
көктемге келеді, ал жаз бен күзде жауын-шашын сирек ... (3.3(. Ең ... ... жер осы ... ... ... беткейлерінде. Ал,
Федченко мұздығының үстінде одан да көп жауын түседі. Мұндағы жылдық ... ...... ... ... ... мен оңтүстігі-батысында
меридианалды бағыттағы тау жоталарының мұхиттардан келетін ауа ағындарын
ұстап қалуына байланысты жауын-шашын азырақ ... ... ... 120-350 мм, ... Памирде тек 100мм жауын тіркелген. Шығыс Памирде
қысқы кезеңге қарағанда жазда біршама жауын ... ... ... мұхитынан тропикалық ауа массаларын (кзимуссондарды) әкеледі.
Елдің климатының мұндай әртүрлі болып келуі ... үш ... ... байланысты:
1) Жылулық жағдайларға байланысты климат төменнен жоғарыға қарай
–субтропикалықтан қоңыржайға, сосын ... ... ... оңтүстікке қарай күн сәулесінің түсу бұрышы өзгереді;
3) ... ... ... тау ... ... жауын-шашынның
түсуіне әсер етеді (2(.
4. Су ресурстары
Тәжікстан үшін су ресурстарының маңызы өте зор. Суды ... ... ... ... ... үшін пайдаланады. Ол осы елдің ... шыға ... ... ... бірі ... ... ... барлық өзендер Амудария және Сырдария
бассейніне жатады (3.2(. Амудария бассейніне ... ... ... ... толық ағынды өзендерді қосқанда) Памир және Гиссар-Алайдан бастау
алатын 950 өзен ағып ... ... ... тік ... ... ... ... және Вахшаның, Тәжікстан суэнергоресурстары
бойынша ТМД елдері ішінде Ресейден кейінгі екінші орынды иеленеді. Сырдария
бассейніне жататын ... ... және ... ... ... Бір ... ағып өтетін бір ғана өзен әр елдің территориясында
әртүрлі аталады. ... ... ... ... ... ... қосылған жерде «Пяндж», Қырғызстан шекарасында «Қызыл су»,
Зеравшан және ... ... ... Орта ... ... (1(.
Маңызды өзендердің қоректену көзі – мұздықтар мен қарлар. ... 1300 км3 тұщы су қоры бар. ... ... ... суы мол және
қарқынды өзендер – елдің бағасыз табиғи байлығы. ... 10 км ... 947 өзен бар деп ... ... жалпы ұзындығы -28,5 мың км.
Әсіресе, жаз айларында су деңгейі ... ... ... ... ... ... ағысы бойынша жиынтық су ағыны -95,3 км3, ал оның ... км3 ғана ... Су ... ... әлеуеті 32,3 млн кВт.
Жобаларда Пяндж өзенінің бойында (13 станция), Вахш (8 ... ... ... салу ... Елдің ең ірі станциялары Пяндж
өзеніндегі Даштиджум және ... ... ... (1(. Су ... бойынша Тәжікстан ТМД елдерінің ішінде 1 орын алады. Қазір Вахш
өзенінің бойында Нүрек, Рогун, Байпазин және т.б. ... бар ... ... бар және ... ... елде ... көп ... керек.
Пайда болуына қарай тектоникалық, мұздық және ойысты көлдер ... ең ірі ... ... ... ... Ең ірісі тектоникалық
ойыстағы –Қаракөл көлі (көлемі -380 км2). 4000м биіктікте ... мен ... ... ... ... ... бар. Сарез
көлі 1911 жылы сейсмикалық қозғалыс есебінен пайда ... ... ... -75км ге ... ал ... -505м. ... ... – 86,5 км2.
Соңғы жарты ғасырда Тәжікстанда бірнеше ... ... ... ... Қаттай, Муминабад. Олар көбінесе, егін шаруашылығы ... және су ... ... ... ... ... (3.1(.
Ел территориясында минералды сулар да өте көп. Олар: ... ... және ... ... Тәжікстан территориясындағы бөлігінде
шоғырланған. Химиялық құрамы бойынша: көмірқышқылды, күкіртті, йод-бромды,
кремний, радон сулары бар (4(.
5. ... мен ... ... мен ... дүниесі сан алуан. Мұнда 4,5 мыңға
жуық өсімдіктер түрлері бар есептелінеді. Осындай ғана аз ... ... ... ...... ... интенсивті
сақталып қалуынан (бұрынғы замандардан бері сқаталып қалған өсімдік
түрлері). ... ¼ ... ... ... ... тұрғыдан Жерортатеңіз, Гималай, Тибет және Евразияның солтүстік
аудандарындағы өсімдіктермен байланысты.
Территория мәдени өсімдіктердің: бидай мен арпаның, бұршақтың ... ... ... ... Мұнда абрикостардың тамаша сорттары,
миндаль, жүзім сорттары бар.
Қандай да бір ... ... ... ... биіктік-белдеулік тән.
Сондықтан, әртүрлі биіктіктегі өсімдіктер түрлері де ... ... ... 4 ... ... ... ... территориясының 250 мың га көлемін ормандар алып ... ... көбі ... ... 42 мың га – ... ... ... үйеңкі т.б.)
Памирдың құрғақ аудандарында ормандар мен шалғындар жоқ. ... ... тән ... ... ... 4500м ... ... өсімдіктер өсе
беруі мүмкін. Таулар мен ... ... ... ... ... биіктік-белдеулерде емдік, тағамдық, жем-шөптік, шіпшелі және
т.б. өсімдіктер көп. Тәжікстанда жайылым жерлер көп. Мезгіл ... ... және ... ... болып бөлінеді (4(.
Жануарлар дүниесіне келетін болсақ, өте бай. Сүтқоректілердің -84 түрі,
құстардың -346 ... ... ... -44 ... ... сан ... және ... 10 мың түрі кездеседі (5(. Шөлде ақбөкен,
қасқыр, ... ... ... ... – варан және сарыкесіртке, тасбақа,
жыландардан –эфа, кобра, т.б. ... ... ... ... ... ... суда ... құстар, кобра, гюрза тіршілік етеді.
Өзендер мен көлдерде, суқоймаларда сазан, сом,ғ форель, маринка, усач
және тағы басқа ... ... ... ... ... тау ... ... тау ешкілері, ауған муфлоны, қар барсы,
қабан, ... ... ... ... ... гриф және т.б. олардың
жартысынан астамы қыстауға осы жерде қалады.
Тәжікстанда бұрынғы КСРО ... ... ... ... ... 15%-ы ... ... ТӘЖІКСТАННЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ-ӘЛЕУМЕТТІК ЖАҒДАЙЫ
2.1. Экономикасының қазіргі жағдайы. Өнеркәсіптік және ауыл шаруашылық
кешені
Тәжікстан Республикасы экономикасының өзіне тән ... оның ... ... яғни ... және ... ... тең ... табылады. Ең нашар дамыған сала – қызмет көрсету -саласы ... Оның ... 70-80 ... жуық бұл ел ең ... ... тек ... орталық органдары арқылы өтуі керек болды. Бүгінгі
таңда КСРО тарап кеткеннен кейін ол ... ... ... ... ... жасай бастады (10(.
Тәжікстан Республикасының экономикасына кері әсер берген негізгі 3
факторлар:
3-сызба. Памир-Алай тауларындағы ... ... ... ... ең басты орынды өндіріс, өнеркәсіп
алатыны белгілі. Жаңа технологиялар ... ... ... ... ... ... мүмкіндік жасап отыр. Тәжікстан Республикасының
экономикасында да ауыл шаруашылығына, қызмет көрсетуге ... ... ... ... ... Ол өз ... келесідей факторларға
байланысты:
Осы факторларға сайкес, ең біріншіден Тәжікстанға өнеркәсіпті ... ... ол әрі ... ... әрі ... ... ... ететін
басты орта болмақ.
Жақсы ма, жаман ба Тәжікстанның экономикасы кешенді түрде дамыды.
Дегенмен, оны алда ... ... ... ... ... алуы және
ішкі азаматтық шиелістерді шешу елдің өнеркәсібін тез артқа шегіндіріп
тастады. Әсіресе, өңдеуші ... ... ... ... ... Егер, елдің
құрылуы кезінде өндіру мен өңдеуші салалардың қатынасы 1:15 ... ал ... осы ... 9,6:1 құрады (3.5(. Бұл - ел толығымен шикізат өндіруші
республикаға айналды деген сөз.
Тәжікстан өте терең экономикалық дағдарысты ... ... Ол ... эндогенді факторлар есебінен болды. Эндогендік ... ... Орта азия ... Қазақстан, украина, Балтық елдерінің
кооперативтік байланыстарына қатты тәуелділікте ... ... ... ... ... ... ... ретінде әкелінетін шикізат пен
мамандарға бағытталған қалыпты экономикалық өнеркәсіптің ... ... ... ... әсер ... фактор – келесідей сипаттамадан тұратын
аймақты-географиялық ... ... ... ... тау ... ... ... ел 3 зонаға бөлінген, жылдың 6 айында олар бір-
бірімен мүлдем байланысқа түсе ... КСРО ... тау ... өте ... ... арқылы жүргізілетін. Оның үстіне тарихи
тұрғыдан алғанда ол жерлер тәжіктермен ... ... ... ... Өзбекстан мен Тәжікстан арасындағы қарым қатынас шиеленісіп
кетті. Осы факторлар экономиканың көптеген ... ... алып ... ... ... ... зиян ... жылғы елдің жалпы ішкі өнімінің бағамы – 2528,8 ... ... ... жаңа ... валюта бірлігі –сомони енгізілген болатын.
2002 жылы ... ... ... ресми курсы 1сомони = 3$) (3.6(.
1-диаграмма. ЖІӨ-дегі салалар үлесі. ... ... ... ... ... ... ... өсіп отырғандығын көрсетеді.
Ол әлі тек шикізат өндіруші ел болғандығымен, әлемдік экономиканың ағынымен
қызмет ... ... да ... ... ... ... дамуындағы басты
мақсат ретінде өңдеуші елге айналуды көздейді.
Республикадағы материалдық өндіріс экономиканың ... ... ... ауыл ... -61%, ... -17%, ... -9%,
коммуналдық-тұрмыстық сектор -5%, транспорт және байланыс -4%, сауда, және
өндірістің ... ... ... ... ... ... ... ЖІӨ-нің динамикасы.
2-кесте. 1991-2001 жылдар аралығындағы Тәжікстанның жан басына
шаққандағы ЖІӨ -нің $ бағамындағы көрсеткіші (7- ... ... ... ... негізгі өнеркәсіп салаларының жалпы өнім ... ... ... ... ... құны ... ... Өнеркәсіп салаларының жалпы өнім өндіру көлемдік үлесі.
Металлургия өнеркәсібіндегі үлкен үлес – жыл сайынғы қуаты 517 ... ... ... ... келеді (6(. Аллюминий өндірісі мен экспорты
– электр энергиясы мен еңбектің жасырын ... ... ... ... алу үшін ... ... ... элементі болып табылады (3.2(.
Тәжікстанның потенциалды гидроэнергетикалық ресурстары сағатына ... кВт деп ... ... тұрғыдан пайдалануға болатын ресурстар
көлемі сағатына 144 ... ... Бұл ... өндіріліп отырған
энергиядан 10 есе көп (2(.
ТМД елдері арасынан суэнергетикалық ресурстары ... ... ... ... ... қоры -60,2 млн. кВт, жыл сайын 527 млрд. кВт
электр өндіре алады (3.2(.
Тәжікстанда ең ... СЭС ... 30 ... ... ... ... СЭС болды. Содан кейін елде ондаған су ... ... ... ... ... 250 есеге өсті (2(.
Бір Вахша өзенінің бойында Перепадная, Головная, Нүрек СЭС орналасқан.
Нүрек СЭС –Бұрынғы КСРО ... ең бір ірі, ... ... ... су ... плотинасының биіктігі -300м, ол 8баллдық
сейсмикалық қауіпті аймақта тұр. ... су ... ... тек қана ... алу көзі ғана ... ... қатар Вахша және Амудария өзендерінің
маусымдық реттеушісі. 1980 ... ол жыл ... жер ... ... ... км3 су берді (1(.
Республика территориясында Душанбе және Яван жылу ... ... Осы ЖЭС және ... елдің орталығы мен оңтүстігін электр
энергиясымен ... етіп ... ... ... ... ... аудандары Орта Азия мен «Халықтар достастығы» Қайраққұм
СЭС-нан алады. 1985 жылы ... 0,6 млн. кВт ... ... ... басталған. Қуаты 3,6 млн. кВт болатын Рогун СЭС жөндеу жұмыстары
жүргізілген (2(..
Қазіргі таңда жұмыс ... ... СЭС ... ... -4млн 451 мың ... ... ... ... 16-17 ... кВт/сағ. Қазіргі кезед сонау
Кеңес заманынан қалған электр станцияларынан Нүрек (3,0 млн.кВт), Байпазин
(600мың кВт), Головная (210 мың кВт), ... ... кВт) ... ЖЭС (518 мың кВт) ... ... (3.2(.
Тәжікстан елі үшін тау-кен өнеркәсібінің ... өте зор. ... 50 ... ... ... 400 кен орны ... жұмыстары жүргізілді. Сурьма, сынап, мырыш қорлары бойынша
Тәжікстан ТМД елдерінің ... ... ... иеленеді. Күмістің жалпы
қоры бойынша (40 мың т) «Үлкен Канимансур» кен орны ... ең ірі ... бірі ... табылады. «Зеравшан», «Дарвоз», «Апрелевка» ШС
(алтын), ... ... ... ... тау-кенбайыту
комбинаты(сурьма мен сынап), Исфарий ... ... ... ... «Таджикское» (көмір) шахтасы, мұнай өңдеу мен өндіру, бағалы
тастар мен сирек кездесетін ... ... ... қоры ... ... 70-ке жуық ... қызмет етеді. Машинажасау
саласының ... ... ... ... ... ауыл шаруашылық машиналары мен бөлшектері
(«Наусельмаш»ӨҚ), автобустар («Худжанд-ЗиЛ»К), ... ... АҚ), ... ... ... төбе ... зауыты),
жарықтандыру техникасы («Светотехника»К), сымдар (Душанбинский кабельный
завод), сауда құрылғыларын («Худжандторгмаш» АҚ және ... ... ... ... ... минералды тыңайтқыштар шығару ( Вахшский азотно-
туковый завод), каустикалық сода, хлор ... ... ... лакокрасочный завод, «Нилюфар» Исфарий ... ... ... Востока» ӨК), жарылғыш заттар (Исфарий
химия зауыты) шығарылады (3.6(.
4-диаграмма. 1990 және 2001 ... ... ... ... әдебиет құралы негізінде автормен жасалды(.
Халық шаруашылығының өндірістік сферасындағы басты ... ... ... Ол ... ... ... табылады. Қазіргі таңда ... ... ... ... ... 100-ге жуық ... ішінде ең
ірілері ретінде Душанбе текстиль және ... ... ... екі ... ... ... ... трикотаж, аяқ киім және жеңіл өнеркәсіптің
басқа да кәсіпорындарын келтіруге болады (1(.
«Таджик-Кабоол-Текстайлз» ... ... ... «Абрешим»
және «Джавони» тәжік-италиян, «Ришта» тәжік-қытай , «ВТ-силк» және «ВТ-рохи-
Абрешим» тәжік-вьетнам бірлескен кәсіпорындары белсенді жұмыс атқаруда.
Тамақ өнеркәсібі 34 ... 55 ауыл ... 18 кіші ... ... ... формасындағы 12 кәсіпорыннан тұрады. Басты маманданған
салалары: май сығу, консервлілеу, алкгольсіз ... ... ... ... Одан бөлек тамақ өнеркәсібінде сыра ... ... ... ... ... да жүргізілуде. Осы салада «Оби зулол»
тәжік-американдық жаңа технологиясын енгізу, Тетра Пак ... ... ... ... ойластырылуда (3.5(.
Өнеркәсібінде басты орынды ауыл шаруашылық өнімдерін өңдеуші салалар
алады: мақта ... ... май, ... ... және т.б.
шаруашылықтар. Әсіресе, бұл ... ... ... ... және оның ... ... ... дамыған (2(.
2.2. Халқының этникалық құрамы және демографиялық жағдайы
Жалпы халық саны – 7,35 млн. адам. ... ... саны ... 95-
орынды алады. Халқының тығыздығы – 50 адам/км2 (3.6(.
Тәжікстан – ... ... Елде ... ... 80-ге жуық ... өмір ... келеді. Өткен ғасырдың сексенінші жылдарында елдің 59%-
ын тәжіктер, 23%-ын өзбектер (2( ... 2006 ... ... ... ... өскендігін көрсетеді.
5-диаграмма. Тәжікстан халқының эникалық құрамы 2006ж. (3.6(.
Елде басқа ұлт өкілдерінен татар, қырғыз ... ... ... - ... ... ... ортаазия еврейлері және немістер
тұрады. Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... деп ... ешқайсысы жоқ.
1-2-сурет. Тәжікстан халқы
Таулы-Бадахшан облысы территориясында ерекше памир халықтары ... ... ... оршондар, язгулемдер, ишкашимдар, вахандар
тіршілік етеді. Олар осы ... 91% -ын ... ... да ... ... ... Иранда, Қытайдың
солтүстік-батысындағы Циньзянь аймағында шағын топтары таралған.
Халқының діни құрамына келетін болсақ, сенімі бойынша бір ағымның ішінде
екіге бөлінеді: мұсылман-сунниттер және ... ... ... ... мен ... бар. Ал ... ... тұрғындары ислам
дінінің исмаилизм тармағын ұстанады (2(.
6-диаграмма. Халқының өсу және жұмыспен ... ... ... ... ... ... ... Тәжікстан халқына тән ерекшелік – демографиялық тұрғыдан тез өсу.
1000 түрғында 30,1 ... ... ... ... ... халқының
саны 4 есеге өсті. Ол бүкіл КСРО халқының 1,1%-ын құрады. Табиғи ... ... ... ... туулудың жоғары болуымен қатар, өлім
деңгейінің азаюы. Және КСРО-ның барлық территорисынан ... ... ... алған жылдары халқының туу көрсеткіші аса жоғары болған жоқ.
Оған әлеуметтік деңгейдің, тұрмыс-тіршілігінің ауыр болуы себепші болды.
Бүгінгі таңда Тәжікстан қайтадан ... ... дами ... көп ... көпбалалы болып табылады. 20 жылдармен ... саны 6 ... ... ... ... ЖӘНЕ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ӘЛЕУЕТІ
3.1. Туризмінің даму деңгейі, туристік ... ... ... ... ререациялық зоналары, флорасы, фаунасы,
табиғи ланшафтарының әртүрлілігімен, ... ... ... ... ... тарихи-мәдени мұрасының молдығымен
тамаша ... ... ие ... бірі (3.6(.
Тәжік халқының тарихы тереңге кетеді. 1956 жылы археологиялық ... 4200м ... ... ... ... 10 мыңға жуық
тастан жасалған бұйымдардың да қазылып алынуымен осы жердің ежелгі мәдениет
ошақтарының бірі ... ... ... ... ... 10 мың ... анықталған.
Ұлы Жібек жолы бүгінгі таңда халықтар достастығының символына айналды.
Осы жолдың бойында ... ... ... ... қарым-
қатынасы арасындағы алтын көпір іспеттес. Дүниежүзілік Туристік Ұйымның
(ВТО) және ЮНЕСКО-ның бастамасымен Ұлы Жібек жолы ... ... ... ... ... туристік-қонақүй шаруашылығын дамыту
жобасы бойынша осы аймақтың инфрақұрылымына біршама өзгерістер енгізіліп
жатыр. Ел ... ... ... ... ... автожолдарды
қалпына келтіру мен жаңарту жобалары жүргізілуде. ... ... ... орай ... жолы ... ... (3.5(.
Тәжікстан – биік-биік шыңдардың, алып мұздықтардың, ағыны ... ... ... ... қайталанбайтын тау көлдерінің, ерекше
өсімдіктері мен жануарларының көптігімен ерекшеленетін ел. ... ... ... табиғатының қайталанбас ерекшелігі болып табылады.
Вахш аңғарының аптап ыстығынан 1,5 сағаттың ішінде Памирдің мұз ... ... ... ұшып ... ... ... және санаторлық-курорттық бағыттағы 125 объект
жұмыс істейді, оның ішінде 51 қонақ үй, 9 ... ... ... ... ... ... лагерьлері. Қонақүйлердің көбі Душанбе,
Худжанд, Корған-Төбе, Куляб, Хорог қалаларында шоғырланған.
Тәжікстанда 3 ... ... ... ... және ... ... ... территориясын батыстан-шығысқа қарай
темір жолдардың 3 тармағы өтеді (9(.
Жалпы Тәжікстан қанша потенциалы ьар ... да, өз ... ... ... ... 2009 ... ... мәліметтерге сүйенсек,
төменлегідей нәтиже көреміз:
Тәжікстанға қызығушылығын туғызады. Осы мақсатта халықаралық туризмнің
ең тиімді түрлері ретінде:
• альпинизм, ... және ... ... ... ... ... спорты;
• аңшылық;
• тарихи-танымдық және этнографиялық туризм;
• санаторлық-курорттық және демалыс.
Қазіргі ... ... ... ... тур ... ... Бұлар тарихи,
мәдени, архитектуралық ескерткіштерге толы ежелгі қалалар болып табылады.
Согдий облысының орман ... ... ... ... ... ... тау қойы және т.б. жануарларды аңшылық туризмде пайдалану
көзделуде (3.6(.
Тәжікстан – туризмді аса қатты қабылдап ... жоқ. Ал, ... ... экономикалық жағдайын жақсартуға үлкен үлес қосар еді. Себебі,
Тәжікстан ... ... ... ... ... ... оталықтарға тоқталып кететін болсақ, олардың саны аса
көп емес. ... ... келу ... ... 4 ... ... Тәжікстанның туристік орталықтары
Танымдық туризм орталықтарының бірі –Худжант қаласы. Ол ... ... ... ... Оның ... тереңге тамыр тартады. Оған
дәлел, осы ... ... мол ... ... Оның жасы -2500 жыл, ... ... Самарқанд сияқты ірі туристік орталықтармен ... десе ... ... туралы алғашқы деректер А.Македонский, Аристотель,
ариандардың ... ... А. ... ... сұлулығына таң
қалып «Александрия Эсхата» деп атау берген. Археологтар мен тарихшылардың
айтуы бойынша қаланың ең ... ... ... ... ... болып табылады. Ол Ұлы Жібек жолының бойында орналаса
отырып, ... ... ... әскери-стратегиялық және мәдени ошағы
болды. Туристер үшін худжанттықтардың мәдениеті, ... ... ... өте қызықты.
Истаравшан (бұрынғы атауы Уро-теппа) – Орта Азиядағы ежелгі қалалардың
бірі ... ... Оның ... 10 мың ... ... ... ... ежелгі қалалардың пайда ... ... ... ... бірі ... ... сүйенсек, А.Македонский Кир патша осы
қалаға қашып кеткенде ашуланып, қаланы толығымен үйіндіге айналдырыңдар деп
бұйрық ... ... оның ... ... ... қала ... қамалмен
қоршалған.
Қалада 7 тарихи ескерткіш, 14 архитектуралық ескерткіш, облыстық маңызы
бар 30 ескерткіш, республикалық маңыздағы59 ескерткіш бар.
Спорттық-сауықтыру туризмі орталықтары . Фан ...... ... ... ... ... таласқан биік шыңдары бар әсем таулар
–Фан таулары деп аталады. Батыс бағытта ағатын Пасруд ... ... ... Сарымата жазығымен, оңтүстік-шығысында Каракөл өзенімен, Сарымат
өзенінің аңғарымен, ... ... және ... ... шектеліп
жатыр. Қарап отырсақ, Тәжікстанның барлық ... ... осы ... ... Фан ... ең биік ... Чимтарга (5489м) батыс
тармағында және Үлкен Ганза (5330м) шығыс тармағында орналасқан.
Фан таулары үшін тек қана ... мен ... ғана ... ... «Духоша» (3000м), «Кули-Калон» (2800м), «Пиала»(2900м), «Мутные»
(3540м), «Бирюзовые» (4100м) және тағы да ... ... ... ... ... Осы ... барлығы бір-біріне ұқсамайды. Мұздықтар көл суының түсін
анықтайды. Туристік саяхаттар үшін ең қолайлы мезгіл ... мен ... Фан ... ... ... ... ... ең бір
игерілген аймағы болып табылады. Альпинизм, треккинг үшін өте ... ... ... ... – Шахрихстан. Шахристан – бұл
өзінің табиғи сұлулығымен, таза ауасымен ... ... ... ... деңгейінен 2500 м биіктікте орналасқан. Ал 3000м биіктікте Айкөл көлі
бар. Жазда мұнда саяхаттаушыларға толы болады. Шахристанның ... ... ... ... бай. Олар ... мақсатта пайдаланылады. Осы
аймақта бірнеше санатрийлер орналасқан. Тау беткейлері ... ... ... ... 8-25м және ол ... ең жақсы санитары болып
табылады.Одан бөлек ол бальнеологияда қолданылатын фитонцидтерді бөліп
шығарады. 1га арша ... ... 30кг ... ... Оның ... емінде де пайдаланады. Ол Авицена, Абурайхан Бируниге де ... ... биік ... ... алатын өзендердің суы –ең таза, оны
«тірі су» деп те атайды. Оның құрамында еріген оттегі -20-93 мг/л. ... ... ... ... ... экологиялық жағдайы ... ауыл ... ... ... ... режимдерінің бұзылуы және халық санының өсуі осы ел үшін қоршаған
ортаны сақтау отырып, әлеуметтік-кэономикалық дамуға жеткізетін бағыт ... ... ... ... ... ... ... Су шаруашылығы Министрлігімен, Ауыл шаруашылығы Министірлігімен,
Денсаулық сақтау ... ... ... ... ... Дегенмен, қалыптасқан бүл жүйе тек бір-біріне ... ... ... Сол үшін ... және ... 1989 жылы қоршаған ортаны
қорғау бойынша Мемлекеттік Комитет құрды, ол 1994 жылы ... ... ... ... ... жылы ... ... Мемлекеттік экологиялық бағдарламасы
қабылданды және 1997 жылы Халықтың ... ... ашу ... ... экологиялық проблемаларды назарға ала отырып, Тәжікстан
бірқатар халықаралық және ... ... мүше ... ... мен ... айтарлықтай жиі жүйесі бар, оған
аңшылық алаңдары да кіреді.
Дегенмен, ... ... ... ... ... ауыл
шаруашылығына пайдаланылып отырған жазықтардың жағдайы, СЭС және ... ... ... ... ... және т.б. ... табиғи кейпін
бұза бастаған.
Халықаралық Атом Қуаты агенттігі (МАГАТЭ) мамандарының бір тобы ядролық
қалдықтар қалай сақталатын жағдайымен танысу үшін Тәжікстанның ... ... ... ... хабар тарату торабының тәжік радиосы
тілшісінің Душанбеден мәлімдеуінше, ... ... ... ... ... жағдайымен танысып, бұл қалдықтардың қоршаған орта және
адамзат денсаулығына ... ... ... ... ... ... облысының Ходжанд қаласының 40 шақырым жерде
орналасқан аймақта 200 гектарлы аумақта сақталады.
Бұл аймақта ядролық қалдықтардың зияндарынан қатерлі ... өкпе ... ... мен кемтар балалардың туылуы артып отыр.
МАГАТЭ мамандары бұл ... ... ... ... ... органдардан радиоактивтік заттарды залалсыздандыру үшін
Тәжікстан үкіметіне ... ... ... ... ... ... кері әсерін тоқтату мақсатында
елдің заңнамасына сәйкес экологиялық сараптама және қоршаған ортаға әсерін
бағалау ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттерді бақылап отыруға мүмкіндік береді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Тәжікстан үшін дамушы ... ... даму ... ... ел деген
баға беруге әлі ерте. Ол сонау Кеңестік шырмаудан әлі шыға ... ... өз ... ... ... ... ... екендігіне
көз жетті. Тәжікстанның геосаяси жағдайы да басқа Орта Азия мемлекеттерімен
салыстырғанда өте қиын. Ол ... ... ... ... ... ... ... аймақта орналасуы және т.б.
Жұмыс барысында Тәжікстан Республикасы экономикасының нарықтық сипатқа
көшудегі өндірістік сферасының ... ... ... баға берілді. Осы
бағалау нәтижесінде ол өзін тек ... ... ... ... дамытып
отырғандығын көреміз. Ал, қайта өңдеу мен қызмет көрсету салаларының даму
деңгейң өте баяу қозғалуда. Осы ... ... ала ... ... ... ... бағытта дамыту керек? Менің ойымша, ең біріншіден
ол мақта шаруашылығын дамытуы керек. Гиссар ... ... ... ... вегетациялық кезеңнің ұзақ болуына байланысты екі реттік өнім ... Осы ... ... түрде мемлекеттік деңгейде кірісуі керек.
Ал, екіншіден нарықтық экономиканы тереңірек түсіну және енгізу. ... ... өту бұл өте ... ... ... ... формасын өзгерту керек. Сонда ғана, адамдар өз
мүддесі үшін жақсы өнім шығарады немесе ... ... ... ... егін т.б. ... ... ... Ал,
туризм үшін ол теңдесі жоқ әлеует. Сондықтан, туризмді дамытуға барынша
атсалысуы керек. Ұлы ... жолы ... ... ... жаңа маршруттар
жасау керек. Ең бастысы көршілес мемлекеттермен жақсы қарым-қатынас орнату
керек. Себебі, ... үшін де, ... ... ... үшін де ... территориясынан қауіпсіз өту. Туристік орталықтардың өз
потенциалына сәйкес дамыту. Әсіресе, тау ... мен ... ... ... қою ... ... Орта Азияның әлемдік аренада туристік аймақ
ретінде үлкен сұранысқа ие болу мүмкіншілігі жоғары.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... М.П. ... и ... ... ... ближнего
зарубежья. – М.: Дрофа, 2004. 441-448 б.б.
2. Страны и ... ... ... ... ... ... в 20т. – М.: ... 244-250 бб.
3. Интернет материалдары. www.google.ru
1. http://www.google.ru/gwt/x?ct=np&ei=9ltwS8SnEI2C3ALqsbD8Bg
2.
http://www.google.ru/gwt/x?ei=cF9wS8GnFpuQ3QLC6aGEBw&source=m&u=ht
tp%3A%2F%2Fwww.easttime.ru/analitic/1/&wsc=fg&wsi=27a7b9bbd734446
e
3. http://www.easttime.ru/analitic/1/10/738.html
4.
http://www.google.ru/gwt/x?ei=lGFwS769Kqic3ALjv52GAQ&source=m&u=ht
tp%3A%2F%2Fwww.easttime.ru/analitic/1/10/738.html&wsc=fg&wsi=27a7
b9bbd734446e
5. ... ... ... ... ... 1975. ... Қазақ Ұлттық энциклопедиясы. 2002, 6-том.
6. Ежегодник Республики Таджикистан. 2002ж.
7. Статистические ... ... по ... ... Д., 2002, 161-163 ... ... международнего туризма. Страны СНГ и Балтии.-Мн:
Авэрсэв,2004. ... ... З.М. ... ... –Мн: ... Сиротенько Н., Менделеев В.А. ... ... ... ... Тушинский Г.К., Давыдов М.И. Физическая география СССР. – М.:
Просвещение, 1976. – 138с.

Пән: Туризм
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Туризм саласындағы маркетингтің сипаттамасы мен шетелдік тәжірибесі51 бет
Туристік бизнестің отандық шетелдік тәжірибесіне салыстырмалы экономикалық талдау диплом жұмысы25 бет
Қазақ өлеңдерінің құрылысы . Әдебиеттің тегі мен түрі. .Әдеби үдеріс, әдеби әдіс, бағыттар мен көркемдік тәжірибелер10 бет
Мәдениетаралық қатысымның жазбаша түріне үйретуде студенттердің ізденушілік - ақпараттық біліктілігін қалыптастыру49 бет
Іс-шаралар туризмінің қазіргі жағдайын талдау, жоспарлау және ұйымдастыру ерекшеліктері. Қазақстанда дамуы57 бет
Велосипед туризмінің теориялық негіздері77 бет
МАҢҒЫСТАУ ОБЛЫСЫНЫҢ ТУРИЗМІ ЖӘНЕ ДАМУ БОЛАШАҒЫ19 бет
Спорттық-сауықтыру туризмі35 бет
Спорттық-сауықтыру туризмі туралы86 бет
Су туризмі8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь