Қазақстан Республикасының еңбек нарығын дамыту

Жоспар



Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

І. Еңбек нарығының мәні және оның экономикадағы рөлі
1.1 Еңбек нарығының қалыптасу механизмі және теориялық талдау ... ... ... ..5
1.2 Еңбек нарығына сұраныс пен ұсыныс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
1.3 Еңбек нарығы және еңбек биржасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11

ІІ. Еңбек нарығы: Қазақстан Республикасында қалыптасу ерекшеліктері және проблемаларын талдау
2.1 Қазақстан Республикасында еңбек нарығының қалыптасуы және дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13
2.2 Қазақстандағы еңбек нарығы: жағдайы, мәселелері, тенденциялары ... ...17


ІІІ. ҚР . дағы еңбек нарығын мемлекеттік ретттеуді жетілдіру жолдары
3.1 ҚР . дағы еңбек нарығын мемлекеттік ретттеуді жетілдіру ... ... ... ... ... ...25
3.2 Жұмыспен қамтуды қамтамасыз етуді дамыту ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .31
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
        
        Жоспар
Кіріспе.....................................................................
.................................................3
І. Еңбек нарығының мәні және оның экономикадағы рөлі
1.1 Еңбек нарығының ... ... және ... ... ... ... ... ... ... және ... ... нарығы: Қазақстан Республикасында қалыптасу ерекшеліктері және
проблемаларын талдау
2.1 ... ... ... ... қалыптасуы және
дамуы.......................................................................
.........................................13
2.2 Қазақстандағы ... ... ... ... ҚР – дағы еңбек нарығын мемлекеттік ретттеуді жетілдіру жолдары
3.1 ҚР – дағы еңбек нарығын мемлекеттік ретттеуді
жетілдіру.......................25
3.2 Жұмыспен қамтуды қамтамасыз ... ... ... ... Қазақстан Республикасының еңбек нарығындағы
бүгінгі күнгі ең ... ... ... ... Оның ... ... халықты
жұмыспен қамту және жұмыссыздықты жою. Осы мәселелерді шешу үшін ... ... ... ... түрде талдап, сонан соң ондағы болып ... ... ... ... ... ... ескере отырып,
еңбек нарығы, жұмыс күші нарығы, еңбек ресурстар нарығы басқару жүйесін
жетілдіру қажет.
Осыған ... ... ... ... ... жұмыспен қамту және
оны экономика салаларында пайдалану ... ... ... мәселелері.
Еңбекпен қамтудың негізгісі ... ... ... ... белсенді халық санының да өскендігін байқауға болады.
Нарықтық экономикаға өту нәтижесінде халықты жұмыспен қамту құрылымы да
айтарлықтай өзгерді. Республика бойынша материалды өндіріс ... ... саны жыл ... ... Ал өнеркәсіп саласында жұмыс
істейтіндердің саны жыл сайын азайғанмен, еңбек ресурстарының жалпы ... ... ... ... ... ... Материалдық өндіріс
сферасының ең басты бөлігін ауыл шаруашылығы саласы алып отыр. Олай ... ... ... ... ең ... ауыл ... ... қажет.
Жұмыс істейтіндердің көбі халыққа білім беру саласы, денсаулық сақтау,
дене шынықтыру, әлеуметтік қамтамасыздандыру салаларында жұмыс істейтіндер,
коммуналдық шаруашылығы, ... және ... ... қызмет көрсету
салалары кейінгі орында. Бұл аталған салалардың барлығы өсу тенденциясына
ие болып ... ... ... шешу ... ... негізгі элементтерінің
бірі болып табылатын ... ... ... ... қызметіне
тікелей байланысты.
Азаматтарды жұмыспен қамтудың төмендеуінің негізгі факторларының бірі
болып республикадағы ірі кәсіпорындардың, ұйымдардың ... ... мен ... ... ... ... ... қосымша
жұмыс орындарын ашуға теріс әсерлерін тигізеді. Бос жұмыс ... ... ... ... ... ауылдық жерлерде қатты сезіледі.
Ресми түрде тіркелмеген жұмыссыздардың саны мен ... ... саны ... экономика мен жеке шаруашылықтарда басым
болып отыр. Оларды есепке алудың дұрыс жолға ... ... ... ... дәл ... ... түрде еңбек табысы жоқ
жұмысшылардың басым көпшілігінің “көлеңкелі” ... ... ... ... бар. Халықты жұмыспен қамтамасыз ету мәселесі осы күндері ең
өткір проблемаға айналып отыр. Қазақстанның ұзақ ... ... ... ... пен кедейшілікті толық та тұрақты жою мәселесі
2010 жылға дейін шешілетін ... ... ... ... белгілі.
Осы 2010 жылға дейін Қазақстан экономикасында күрделі де ... ... ... ... қажет. Осы құрылымдық даму
стратегиясы бір – ... ... ... ... экономикалық, әлеуметтік
және технологиялық мақсаттар мен міндеттердің орындалуын ... ... ... ... ... ... ... және дамыту; ауыл ... шикі ... ... өңдеу және түпкі өнім өндіру экономикасын ... ... ... ...... ... және ... анықталған.
Бұл міндетті іске асыру:
- біріншіден, көптеген жұмыс орындарын ашуға, жаңа мамандықтар дайындауға,
жұмыссыздықты жоюға, еңбекақы табысын арттыруға жол ... ... ... пен ... ... сапасы жоғарылап, еңбек өнімділігі
және жалпы экономика тиімділігі артады;
- үшіншіден, жалпы ұлттық өнімнің құрылымы жақсарып, ... ... ... ... ... ... ... және мемлекет бюджетінің
мүмкіншіліктері кеңейеді.
Еңбек нарығының экономикадағы рөлін, яғни еңбек ... ... ең ... ... күшіне сұраным мен ұсыным. Жұмыс күшін реттеуде оны
әкімшілдік - әміршілдік әдіске қарама – ... әдіс деп ... ... ... - бұл ... ... негізі.
Еңбек нарығының негізгі мақсаты – еңбек ... ... ... нәтижелі қамту. Еңбекке жарамды адамдарды жұмыспен қамтамасыз ету аса
күрделі әрі мемлекеттік маңызды мәселе. ... алға ... ... ... және ... қатынас негізінен ... ... ... сапа ... ... ... ... әрбір елдің
нақтылы даму кезеңдерінің деңгейіне сай жұмысқа жарамды ... ... ... пайдаланып, оларды шаруашылық салалары және аймақ бойынша
бөлудің тепе – ... ... ... ... ішкі ... ... ... мақсатында Қазақстан
Республикасының халықты жұмыспен қамту заңнамаларында еңбекті жүзеге асыру
үшін ... ... ... белгіленген бір қатар ... ... ... 2003 ... 20 ... ... ... Қазақстан Республикасына шетелдік жұмыс күшін
жұмылдыруға жұмыс берушілерге рұқсат беру тәртібі және ... ... ... ... ... шетелдік жұмыс күшін әкелу жыл ... ... ... ... ... жұмыспен қамту туралы
қолданыстағы заңнамалармен белгіленген шет елдік ... ... ... ... қазақстандық мамандарға өз еңбек құқықтарын іске ... ... ... ... ... ... қатаң анықтауға мүмкіндік
туғызады.
І. Еңбек нарығының мәні және оның экономикадағы рөлі
1.1 Еңбек нарығы түсінігі және оны ... ... ... ... ... ... ... – А. Смит
мен Д. ... ... ... негізін қалыптастырудың
принципіне «өмір сүру қажеттілік ... ... ... ... ... ... мен оның ... өмір сүруіне қажетті болды.
Д. Рикардоның ойынша, «өмір сүру ... ... ... ... рыногы» болып табылады. Еркін рынокты жақтаушылардың
бірі – Жан Батист Сәй (1767 – 1823 ж.ж.) ... ... ... ... ... «өндірістің үш факторы» теориясын ұсынады. Бұған ... ... ... Осы факторлардың ... ... үшін ... ... рента төлем ретінде жүзеге асады.
Рыноктың экономиканы реттеу теориясынынң негізін салушы «кейнстік»
мектебі, Дж. ... ... ... ... және ... ... деген еңбегінде (1936 ж.) ... ... ... көлемі және тұрғындардың еңбекпен қамтуын ... ... ... ... жалданып жұмыс істейтін адам еңбегі К. Маркстың
пайымдауынша, жұмыс күші «құнының» ... ... ... ... ... (1825 – 1864 ж.ж), бөлуді тепе – теңдік принципін
ұсынды: тең ... ... ... тең ... яғни ... ... бөлу ... оның ойынша, бар мүліктің тепе –
теңсіздігіне алып ... Бұл ... ... алынды. Өмір игіліктерін
тепе – тең бөлу принципі К. ... ... ... деградацияға
алып келуі мүмкін. Сондықтан да бұл ... адал ... де және ... немқұрайды (жалқау, самарқау) қарайтын адам да өз еңбегіне сый –
сияпатты тең алуы әбден мүмкін. Оның ойынша, ... ... ... – бір мүмкін принципі «еңбегі бойынша», бөлу болмақ. ... ... ... бар және ... әділеттілік
критериіне толық жауап бермейді. «Еңбегі бойынша» бөлу тұрғындар табыс
деңгейінің теңсіздігіне алып ... Бұл ... ... түсіндіріледі:
адамдар өзінің күш – ... және ... ... ... еңбеккке қатынасымен ерекшеленеді. ... ... ... ... және оның ... ... және ... еңбек
жағдайлары) әртүрлілігі, теңсіздігі болады. Бұл принциптің ... ... ... ... нәтижесінде мүдделілігін қамтамасыз етеді.
Өзінің біліктілігін көтеруге ... ол жеке ... ғана ... ... ... ... жауап береді [1].
Еңбек нарығы жұмыс күшінің ұсынысы мен оны жалдаумен, яғни ... ... ... ... ... білдіреді. Еңбек нарығында
өзара екі жақ әсер етеді: ... ... ... - ... және ... - сатып алушылар.Мұнда еңбекті құндық бағалау жүзеге асады, жұмыс
күшіне сұраныс пен ұсыныстың айырбасы мен құрылымы ... ... ... ... мұнда сату - сатып алу объектісі жай тауар емес, ерекше тауар
- адамның жұмыс күші, оның еңбекке ... ... Ол ... ... ... білімі мен тәжірибе арқылы жинақталатын қасиеттерін сипаттайды, ... ... ... бір еңбекті, нақты іс - әрекетті жүзеге асыруға
қабілетті етеді. Нақты айтар ... бұл ... ... ... ... ... «жұмыс күші нарығы» түсінігінің синонимі ретінде экономикалық
әдебиеттерде жиі қолданылады.
Еңбек нарығы - бұл ерекше тауар - адамның жұмыс күші ... ... ... ... ... ... түрі. Экономикалық категория
ретінде жұмыс күші, бір жағынан жұмыс күшінің иесі - ... мен ... ... ... - жұмыс күшін сатып алушы араларындағы қатынастарды
сипаттайды.
Нарықтық қатынастар жүйесінде еңбек ... ... ... нарықтары-капитал нарығы, тауарлар нарығы, инвестиция нарығы, ... т.б. ... ішкі жүйе ... ... және нарық жүйесінің ажырамас
бөлігіне айналады; ол ... ... оның даму ... ... ... Еңбек нарығының жағдайы басқа нарықтардың
жағдайымен, ... ... ... барлық экономикалық жүйенің даму
деңгейі мен ... ... ... ... шегі ... күшіне жиынтық
сұраныс пен ұсыныстың жалпы көлеміне тәуелді, яғни ... ... ... ... ... жүргендер де, еңбек ақысы бар жұмыспен
қамтылғандарда кіреді. ... ... ... ... ... ... кері тәуелді. Басқа жағдайлар тұрақты болғанда, жалақы өскен
сайын тепе-теңдікті сақтау мақсатында кәсіпкер еңбекке сұранысты ... ... ... ... арттыруы тиіс.
Еңбек ұсынысы, төмендесе еңбек ұсынысы азаяды. П.Самуэльсонның
пікірінше қоғамдағы жиынтық ... ... ... ... анықталады:
- халықтың жалпы санымен;
- жалпы тұрғындар ішіндегі өзін - өзі ... ... ... апта ... және жыл бойы ... ... ... санымен;
- еңбектің санымен, сапасымен және біліктілігімен [14, 605б].
Экономикалық ... ... ... ... тек жұмыссыздармен
шектеледі деген пайымдаулар аз емес.
Бұл еңбек нарығының шекарасын ... оны ... ... іздеумен
шектейді, осыған байланысты еңбек ақы ... ... ... ... және ... қайта даярлау, әлеуметтік әріптестік
секілді сұрақтар одан тыс қалады. Сондықтан еңбек нарығының қызмет ... ... ... ... және ... ... ... ғана емес,
сонымен қатар әлеуметтік – еңбектік қатынастардың субъектілері араларындағы
келіссөздер, сауда арқылы жұмыс күшінің ... ... ... бағалауды
жүзеге асыру қабілетінен көрінеді.
Егер келесідей жағдайлар сақталынатын болса, еңбек нарығы тиімді қызмет
ететін болады:
- жұмысшылар мен ... ... жеке және ... ... ... ... ... нысандарының көптүрлілігі болып
табылады;
- жұмыс күшінің саны мен сапасы, жұмысшыларды жұмысқа алу және ... ... ... ... ... дербес құқығы;
- жұмыс күшін сатушы мен сатып алушы арасындағы қатынастардың ... ... ... ... ... ... болмауы;
- кәсіби мобильділікке әкелетін жұмыс күшінің еркін қозғалысы, яғни
жекелеген ... ... ... ... біліктілікті өзгерту; көшіп – қону мобильділігі, яғни
жұмыс орнын, тұрғылықты жерін ауыстыру, ... ... ... ... ету сферасын ұлғайту.
Еңбек нарығының классикалық анықтамасы бойынша, бұл нарықта көптеген
сатушылар мен сатып алушылар қызмет етеді, ... ... ... ... ... олардың ешқайсысы бағаға елеулі әсер ете алмайды. Алайда
қазіргі рыноктық жағдайдағы рыноктар ... ... ... ... ... біріншіден, кәсіподақтар монопольды сатушы болса, екіншіден,
фирмалар мен кәсіпорындар жалдамалы жұмысшыларға өз шарттарын қоя ... ... ... ... ... ... кәсіподақтар да, ірі
фирмалар да еңбек нарығына аутсайдерлер мен шетелдіктердің, жұмыс ... ... ... ... ... жүргізеді.
Осыған орай қазіргі еңбек нарығы өзін-өзі реттеу ... ... ... ... ... жұмыс күшінің
ұсынысымен сұранысы көп жағдайда жоспарланады және оқыту мен қайта даярлау
жүйесі арқылы қамтамасыз ... ал ... ... ... ... ... ... және келісімге келетін жақтардың
экономикалық күштеріне тәуелді. Бұл ... ... үш ... ... жұмыс беруші – фирмалардың және мемлекеттің әрекет
ететіндігін білдіреді.
Еңбек нарығындағы мемлекеттің рөлі ... ... ... ... ... емес. Біріншіден, мемлекеттің белсенді араласуы нарықтық
механизмді бұзады және еңбектің мобильділігі мен ... ... ... ... ... салдарды өсіреді, мысалы, кепілдендірілген ... ... ... ... Екіншіден, мемлекет жұмыс күшінің
ұсынысы мен сұранысын қалыптастыру процесіне араласа ... ... ... түрлері мен жұмыс күнінің ұзақтығын таңдау нұсқаларын
ұсынады,бос уақытты тиімді пайдалануға ... ... бұл ... ... өнімділігіне қолайлы әсер етеді, Сонымен бірге кадр саясатын анықтау
және жүзеге асыруда жұмыс ... де ... ... ұсынады.[ 7, 92 -
94 б]
Еңбек нарығында жұмыс күші бір жағынан сатылады, ал екінші ... ... ... Сондықтан жұмыс күші деген ұғымға тоқталайық. ... ... ... ... және ой ... осы қабілетін ол материалдық
және рухани игіліктерді ... ... ... ... еңбекке деген
қабілеті әр түрлі болады, ... ... ... оның ... ... ... ... күшінің нақтылы еңбекке қажет қабілеттері
бағаланады, белгілі кәсіп жасауға жұмсалынған жұмыс ... ... ... ... ... айырбасталынады. Демек еңбек нарығы
дегеніміз “жұмыс істеп жүрген” ... күші ... Ол ... ... ... ... ... пен ұсыныс, кәсіптік қабілет пен оны бағалаумен, жұмыс
күшті белгілі уақыт ішінде пайдалану қатынастармен ... Бұл ... ... ... алу ... ... еңбекке деген қабілеттің істе
көрінуі, басқаша айтқанда, іске қосылған жұмыс күші болмақ.
Еңбек басқа өндіріс ... ... ... деп аталады, табыс
әкеледі. Жалақы еңбекке марапаттау ... ... Бұл ... ... ... ... тәжірибесіне келсек, Ресеймен салыстырғанда, еңбек нарығын
қалыптастыруда біраз алда болса керек. Жұмыс ... ... ... ... ... ... жеке ... оқу орындары кәдімгідей үлкен
роль атқарады. Ал әлеуметтік объектілерге келсек, Қазақстанда ... ... ... саласында реформа жасалғанына біраз жыл болып қалды.
Сонымен қатар зейнет жүйесіндегі ... ... ... ... ... ... нәтиже беріп отыр. Сондықтан екі елдегі ... ... гөрі ... ... ... ... ... даму дәрежесіне қарай, талдау мақсаты және де ... ... ... нарықты әр түрлі ... ... ... ... ... тұрақтылығына қарай еңбек нарығын үш
секторға бөледі:
- бірінші сектор. Бұл секторда еңбеккерлер тұрақты және ... ... ... ... ... жоғары болып келеді. Қызметкерлердің
шеберлігін арттыруға, өндірісті басқаруға қатысуына ... ... ... озық ... ... кәсіподақ рөлі күшті болып
келеді;
- екінші секторда адам жартылай ... ... ... ... жұмыс орындары қарапайым және мәртебесі төмен, ... ... ... ... жүйесі жете дамымаған, кәсіподақ орын
теппеген;
- үшінші сектор жұмыссыздарды біріктіреді. Мемлекеттің ... ... ... ... ... екі ... ... болады;
- мемлекет жұмыспен қамту жөніндегі қызмет ... ... ... тұрғысынан оған ресми тіркелген жұмыссыздар, жұмыс іздеп жүргендер және
кәсіптік бейімделуге дайындауға және ... ... ... жұмыссыздар
жатады. Осы контингент жұмыс күшінің ұсынысын қалыптастырады;
- ... тыс ... ... күші ... ... ... ... ресми органдарының бақылауынан тыс қалған жұмыс күшінің
ұсынысының бір бөлегі және бос ... пен оқу ... ... Олар ... берушілермен тікелей түйісу арқылы орналасады. [5, 45-50 б]
Еңбек нарығының өзгеше сегменті ретінде жасырын ... ... ... Бұл ... ... ... жұмыс істеп жатқан адамдар жатады, бірақ
олар толық жұмыс уақытын әр себеппен пайдаланбайды.
Жұмыспен қамту жеке ... ... жеке және ... сұраныстарын
қанағаттандыруымен байланысты, оларға еңбекақы немесе ... ... ... ... ... іс-әрекеттері сондай-ақ осыған байланысты
пайда болатын еңбек нарығындағы жұмыс күшіне деген ... пен ... ... ... ретіндегі әлеуметтік-экономикалық қатынастар.
Жұмыспен қамтудың формаларын зерттеу осынау аса күрделі ... ... ... ... ... ... береді. Тек
осы проблемалардың барлық аспектілеріне жан-жақты зерттеудің негізінде ғана
жұмыспен қамту саясатының басымдылықтарын ... ... ... ... ... ... ... [8, 45-50 б]
1.2 Еңбек нарығына сұраныс пен ұсыныс
Жұмыс күші болашақ тауар ретінде өзін еңбек ... ... ...... ... болып саналатын жалдауға беретін жұмыс
күші туралы және жұмыс беруші мен ... күші ... ... ... ... ... және жұмыспен қамтылу – бұл еңбекақы
алу (еңбек табысы) негізінде жеке және ... ... ... адамдардың іс - әрекеттері. ... ... ... ... ... ... ... күшінің даму ауқымы арқылы
анықталады.
Жұмыс күші нарығы инерциялық және қағида ... ол ... ... ... ... ... ... құрылымы,
сыныптаманың деңгейі және еңбек нарығының басқа да сипаттамасы біршама баяу
өзгереді, өндірістің қажеттілігінен ... ... ... ... ... ... ... түрлілігі байқалады.
Институционалдық бос жұмыс орындары жөнінде жетілдірілмеген ақпараттың
болуынан пайда болған ... ... ... ... кез ... тауарлы нарық сияқты сұраныс пен ұсынысқа
негізделген. Сұраныс – бұл жағдайда ... ... ... бос ... мен жұмыстың орындалуында бой көтереді, ал ұсыныс қамтылмаған
жұмыс күшінің немесе жұмыс орнын ... ... ... пен ... ... арасында осы немесе басқа да жұмыс
істейтін жұмыс ... және ... ... сол ... ... арасында керекті жұмыс күштерін ... ... ... ... ... ... жағынан бәсекелестік күрес арқылы іске асады.
Қазақстан Республикасының «Халықты жұмыспен қамту туралы» ... ... ... қалып жұмыссыз деп тіркелген азаматтарға, бұрынғы
жұмыс орнындағы негізгі ... 50 ... кем емес ... ... қалыптасқан орташа жалақы мөлшерінен жоғары және ... ... ... ... ... ақша беруге кепілдік беріледі.
Нарық қатынастары дамыған көп елдерде еңбек нарығы әр ... ... ... ... ... қамтудың жеке шараларын жүзеге
асырады. Ол үшін арнайы бағдарламалар қабылданып іске ... ... ... қатысуымен жастар үшін жалақы шығындары бөлінеді,
және оларды кәсіптік мамандыққа дайындайтын шығындарды мемлекет ... ... ... ... ... ... және ... нарық түрі болып
табылады. Өзінің жұмыс күшін ұсынатындар, ... ... ... ... ... бола ... олар тіпті өздерінің тұратын қала
шеңберіндегі бос ... орны ... да ... ... Ал ... ... орны ... одан да аз біледі.
Еңбек нарығы да басқа нарықтар сияқты ... ... ... – теңдік жағдайымен сипатталады. Психологиялық ... ... ... қисық сызығы жалдаушының тілегін, ал ... ... ... ... ... ... Жекелеген еңбек нарығы,
әдетте, бізге бұрыннан белгілі графикпен бейнеленеді.
Q4 ... ... № 2. ... ... ... – ші ... ... сұраным мен ұсыным және жалақының тепе –
теңдік деңгейінің ... ... ... мен ... шарттарының
ауытқуы SS және ДД қисық сызықтарының ... және ... тепе ... ... ... ... соқтырады (W/P).
Еңбекті ұсыным жалақы динамикасына кері ... әсер ... ... ... егер жұмыс күшін ұсыну басқа
өндіріс факторларын ұсынумен салыстырғанда шектеулі болатын боса, ... өсуі орын ... ... ... ... ... анықталады:
- халықтың ... ... ... ... ... ... қабілеті бар халықтың
үлесімен;
- жұмысшының бір жыл ішінде атқарған жұмыс сағатының орташа ... ... ... саны және сапасымен, ... ... / ... ... тепе – ... деңгейін орнықтырудың автоматты тенденциясы
болады. Тепе – ... жету ... ... жұмыссыздық көлемінің
өзгеруінің ықпалымен және тауарлардың нарыққа әсер ... ... ... ... ... ... ... ақшалай жалақы өскен
жағдайда бағаның жалпы деңгейі өседі, ... ... ... ... үшін ... еңбек нарығы болмайды. Нақты өмірде, біз көптеген,
жеткілікті дәрежеде оқшауланған сегменттермен кездесеміз. ... ... ... және ... ... ... Бір сегменттен
басқа сегментке өту үлкен шығынмен байланысты. Еңбек нарығындағы тепе ... ... ... ... араласуымен анықталады. жұмыссыздыққа
байланысты берілетін жәрдем ақша еңбекті ұсыну жағдайына әсер етеді.
1.3 ... ... және ... ... проблемаларын шешуде еңбек биржалары (тұрғын- ... ... ... ... орын ... ... ... дамыған
елдерде еңбек биржасы алғашқыда жұмыссыздарға жәрдем беру мақсатында
адамгершілік институттары ... ... ... биржаларының негізгі атқаратын қызметтері мыналар: еңбек
нарығындағы сұраным мен ұсынымды анықтау; жұмыссыздарды ... алу ... ... тіркеу; жұмысын ауыстыруға және ... ... ... ... ... беру; жұмыс іздеп жүрген кадрларды оқыту
мен қайта дайындауды ұйымдастыру; жастар ... ... ... ... ... ... ... орналастыру үшін делдалдық қызмет
көрсету және жұмыссыздыққа байланысты жәрдемақы ... ... мен ... ... ... ала ... ... еңбек нарығына әсер етеді. еңбек биржасы беретін жұмысқа
жолдама кәсіпкерлер үшін ... ... ол тек қана ... болады, себебі олардың жұмыскерлерді еркін түрде таңдауға хұқы ... оны ... кадр ... ... ... ... факторының ықпалы кәсіпорын жұмысының икемділігін арттырудағы
негізгі аспектілеріне мыналар жатады: ... ... және ... ... және ... ... ... құрамының тұрақтылығы және
икемділігі; қызметкерлер ... ... және ... ... рыногы – бұл рыноктың ерекше түрі, онда ... ... сату және ... алу ... асады. Осы жерде оның құны ... ... ... ... ... – экономика жағдайын көрсетудің
айнасы, тұрғындарды ... ... ... мен ... сала бойынша, кәсіби – биліктілік, демографиялық және
басқада көрсеткіштерінің құрылымын байқатады.
Қазақстан ... осы ... ... ... ... ... Рыноктық экономикаға көшу осындай нарықтың болуын қарастырады. Еңбек
рыногы – бұл ... ... ... ... сату – ... алу туралы экономикалық
қатынастардың жүйесі. Еңбектің тікелей әсер ... ... ... ... ... ... әрбір жұмыс орының бағасы өседі,
жұмыскерге және оның ... ... ... Еңбек рыногында өте
қабілетті және іскер ... ... әрі ... ... ... ... ... жалқау, әлсіздерді ешқашан аямайды. Ол
еңбектің жоғары шапшандығын қамтамасыз етіп, іскерлік пен ... ... мен ... заңы ... ... және ол ... ақыға
әсер етелді. Мұнда жұмыс күшін ... мен ... ... кездеседі.
Өзінің жұмыс күшін ұсынатын жұмыскерлер, яғни ... ... ... ... ... ... елімізде еңбек рыногын
мойындау үшін жұмыс күшінің әлеуметтік – экономикалық табиғаты мен ... ...... қосылу әдісін түбегейлі өзгерту керек. Жұмыс
күшінің өндіріс құрал – жабдығымен ... ... ... – сатып алу –
сату жолы арқылы жүзеге асады.
ІІ. Еңбек рыногы: Қазақстан Республикасында қалыптасу ... ... ... ... ... ... нарығының қалыптасуы және дамуы
Еңбек нарығы – бұл жұмыс күшін (адамның еңбек ету қабілеті) ... сату – ... ... ... ... ... қатынастар
жүйесі. Еңбек нарығы жоғары квалификация еңбектің беделінің сөзсіз
көтерілуіне әсер ... ... ... ... ... ... ... артады,
жұмыскерлерге және олардың еңбегінің сапасына деген талап күшейеді.
Еңбек нарығында ... ... және ... ... ... ... іріктеу тән. Еңбек нарығы жұмыс ... ... ... ... оның ... жылжымалығына, қозғалысына, ширақтығына
себепші болады, іскерлік пен ... ... ... жұмыс
күшіне сұраным мен ұсыным заңы әрекет етеді, ол ... ... ... ... Бұл ... ... күшін сатушылар мен сатып ... ... ... күшін, яғни еңбек ету қабілетін ұсынушы жұмыскерлер
сатушылар болып табылады. Еңбек ... мен ... ... күшінің
сатып алушылары болады.
Еңбек нарығын мойында жұмыс күшінің әлеуметтік – экономикалық
табиғатын және оның ... ...... ... тәсілін түбегейлі
өзгертеді. Қазірде, біздің қоғамымызда жұмыс күшінің ... ... ... да ... аяқталды деуге болады. Еңбек нарығының әрекет
ету жағдайында жұмыс күші ... ... ал оны ... құрал –
жабдықтармен қосу нарықтық тәсілмен жүзеге асады.
Қазіргі кезде Қазақстанның экономикасы әлі де болса аса ... ... ... кешіруде, бұл сөзсіз еңбек нарқына кері әсерін
тигізуде. Жұмыссыздық проблемасы, дер кезінде еңбекақыны ... және ... өте ... ... ... ... ... сондықтан да еңбек
нарқы жөніндегі мемлекеттік саясатты одан әрі жетілдіруді қажет етеді.
Еңбек нарығының негізгі ...... ... жұмыспен тиімді
және нәтижелі қамту. Еңбекке жарамды адамдарды жұмыспен қамтамасыз ету аса
күрделі әрі ... ... ... ... алға ... ... ... және әлеуметтік ... ... ... ... бейнелейтін сапа белгісі. Жұмыспен тиімді қамту әрбір елдің
нақтылы даму ... ... сай ... ... адамдарды үнемді
және нәтижелі пайдаланып, оларды шаруашылық салалары және аймақ бойынша
бөлудің тепе – ... ... ... ... айтқанда,
республикамызда еңбек нарқын қалыптастырудың және дамытудың негізгі мақсаты
осындай. Оның мәні ... ... ... ... ... ... тарату, нарықтық жағдайға байланысты өндірісті қысқарту,
сұраныстың кемуі, өндірістердің салалық құрылымының ... және ... ...... процестер салдарынан халықтың еңбекке жарамды
бөлігінің жұмыспен қамтамасыз ... ... ... ... ... ... жұмыссыздық мынадай сипатқа
ие. Біріншіден, болып ... ... ... мен компьютерлендіру
жұмысшы күші мен жұмыс уақытын ұтымды пайдалануға жұмыс орны ғана емес,
жұмыс ... ... ... ... қолдануға мүмкіндік береді.
Екіншіден жұмыссыздық экономикалық өркендеу мен ... ... ... ... ... – ақ ... көрсетеді.
Дегенмен, жұмыссыздықтың ауыр жүгімен қатар бағаның босатылуы және
жеке меншік пен ... ... ... ... ... – бірте
азая бастауына себепкер болмақшы.
Адамзат тарихының ... ... ... ... ... ... яғни, талаптануы, тек нарық, оның ішінде еңбек нарығы
жағдайында ғана іске асатындығын ... ... ... ... бұл ... жұмыс күшіне сұраным мен ұсыным. Жұмыс күшін ... ... - ... ... ...... әдіс деп ... болады.
Еркін еңбек - бұл тиімді экономиканың негізі.
Осы уақытқа дейін біздің елімізде еңбек ... ... ... ... тым ... ... болуы – тұрғындарды толық, бірақ
тиімсіз түрде жұмыспен қамтуға жағдай туғызды, өмір сүру ресурстарын бөлуде
теңгермешілдікке жол берді, ал ол ... бір ... ... ... дамуын тежеді. Әкімшілдік - ... ... ... ... жұмыспен толық қамту мәселесін өндіргіш күштерді
орналастыру бағдарламасына сәйкес ... ... ... ... мен ... бөлу арқылы шешіп отырды. Жаңа ... ... ... ... қабілеті бар тұрғындардың санына асып кетіп отырды, ал
ол, өз ... ... ... ... тудырды. Бұл қардарлық интенсивті
типтігі шаруашылық механизмінен қолдау ... ... ... ... ... ... тәуелді болды, олардың санының өзгеріп отыруы
еңбек өнімділігінің төмендегінің және жұмыскерлерді ... ... ауыл ... және басқа жұмыстарға пайдаланудың орнын
толтыруға тиіс еді.
Оның есесіне жұмыскерге, белгілі бір жұмыс орнына ие ... ... ... және оны ... ... іс ... мүмкін болмады.
Соның нәтижесінде жұмыс күшіне сұраным еркіндігі мен ұсыным еркіндігі қатаң
шектелді. Мемлекет жұмыскерлердің ... мен ... ... ... отырды, олардың өздерінің жұмыс күшін қолдануына тек ... ... ... нысандарының шеңберінде ғана рұқсат етілді.
Кадрларды тұрақтандыруда «жас маман» институты, белгілі бір кезеңге
мерзімдік шартқа қол қою ... ... ... ... ... ... кейін пәтер беруге уәде беру, бір ... ... ... ... ... қатері сияқты жанама әдістер де
қолданылды. ... ... ... ... және ... өмір
қалпын қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін жұмыс іздеу ұмтылысы – ... ... ... елде ... ... төлқұжат бермеу,
жұмыстан шығуға кедергі жасау, пәтер алу ... ... ... ... тірелетін. Бір орында ұзақ уақыт жұмыс істеу
экономикалық тұрғыдан да және ... ... да ... ... ... ауыстырудың экономикалық заңы бұзылды. Оның мәні -
адам өзінің экономикалық жағдайын ... үшін ... ... ... ал ол, ... өзін - өзі ... ... етеді, соған сәйкес жұмыс
істейтін өмірінің барлық кезеңі бойына еңбек ету нысанын ауыстырып отырады.
Қазіргі таңда Қазақстанда ... ... ету ... ... елде ... ... және ... жалпы санының 55 процентін
құрады. Халық ... ... ... 7,4 ... адам
жұмыспен қамтылған. Олардың 6 миллионға таяу ы ... 81 ... ... ... ... ... Бұл ... әлі басым екендігін, яғни нарық механизміне тән еңбекпен
қамту қатынастарының ... өте баяу ... ... ... қатар қазіргі еңбекпен қамту қатынастары, әкімшілдік экономика
жағдайында қалыптасқан ... ... ету ... ... ... отыр. Біздің қоғам әкімшілдік экономика жағдайында
қалыптасқан ... ... ету ... ... дағдырысын
көрсетіп отыр. ... ... ... басқару жүйесі жағдайында
халықты толық, әсіресе тиімді еңбекпен қамту мәселесін шеше ... ... ... дегеніміз, ол халық шаруашылығы көлемінде
еңбекке деген қабілеті бар халықты жұмыс орындарымен ... ету. ... ... ... дегеніміз – қоғамдық қажеттіліктерді минималды еңбек
шығындарымен қанағаттандыру.
Өндірісі дамыған батыс елдерінің тәжірибесі, тиімді ... ... ... нарығы өмір сүрген жағдайда ғана болатындығын көрсетті.
Осы уақытқа дейін, біздің елде ... жоқ және ... өзі ... деп ... ... ... қызметіне жұмыс іздеп жүрген 185
мың адам өтініш ... оның 785 мыңы ... ... ... ... ... 5 мың адам ... деп тіркелді, оның 75 проценті
әйелдер болды. Ал ресми түрде 70,5 мың адам ... деп ... ... ... жұмыссыздық бойынша жәрдемақы алды. Жұмыссыздардың 80
процентіне ... ... ал ... ... жуығы 29 жасқа дейінгі
жастар. Әрбір жұмыссыздың бесеуі – ... ... ... ...... ... ... үшеуі – жалпыға бірдей орта білімді.
Қазақстанда ... ... саны 250-600 мың адам ... деп күтілуде. Сондықтан мемлекет, дүние ... ... ... ... бұл процесті реттеуді ... ... ... және ... ... ... үшін соңғы 20 жыл
бойына нарық қатынастары дамыған елдердің үкіметтері ... ... ... жүйелерін қолдануда. Халықты еңбекпен қамтудың мемлекеттік
реттеу механизмі оның хұқтық негізін ... ... ... ... ... кең жүйесін қолдануды қажет етеді.
Осылармен ... ... ... ... жаңа ... ... құру ... байланысты жәрдемақы төлеу сияқты әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ақшаның мөлшері мен оны төлеу
мерзімі: АҚШ – та 26-34 апта ... ... 50 ... кейбір
штаттарда 47 аптаға дейін; ...... ... және ... ... 3-12 ай бойына жалақының 60-80 процентін; Францияда –
1-2,5 жыл бойына жалақының 42 ... оған ... ... 40 ... – ақша; Ұлыбританияда – 52 апта бойына 28,58 фунт стерлинг құрады.
Қазақстан Республикасының ... және ... ... ... ... тұрмыс деңгейін анықтау мақсатында ... ... және ... ... ... ... ... ұзақ мерзімдік даму стратегиясында халықты әлеуметтік қорғау,
жұмыссыздық пен кедейшілікті жою ... ... ... ... мәселе ретінде атап көрсетілген. Статистикалық ... ... 2011 жылы ... ... ... 34 024 ... болған
және 2010 жылмен салыстырғанда 1,2 есе өскен. 2001 ... ... айы) ... ... ... 13 195 теңгеге жеткен, бұл 2000
жылдың желтоқсан айындағы ... 15 % ... 2011 ж. ... орта ... 33 193 теңге болған екен. Бұл мәліметтер нені
көрсетеді? Орташа ... (2001 ж.) 34 024 ... ... оның 33 193 ... және ... ... шығындалған, яғни сақталған табыс деңгейі
831 теңгені құраған.
Жалпы 2008 – 2011 ... ... ... ... өндірісте – 20 712 мың ... ауыл ... – 287 ... пен ... ... – 68 ... ... – 747 мыңға өскен.
Сонымен, жұмыссыздық, халықты жұмыспен қамтамасыз ету ... ... ең ... ... ... ... Қазақстанның ұзақ мерзімді
стратегиялық даму бағдарламасында жұмыссыздық пен кедейшілікті толық та
тұрақты жою ... 2010 ... ... ... ... ... ... белгілі. Осы 2010 жылға дейін Қазақстан ... де ... ... ... ... ... ... Осы
құрылымдық даму стратегиясы бір – ... ... ... ұлттық
экономикалық, әлеуметтік және технологиялық мақсаттар мен ... ... ... еңбек сыйымдылығы (трудоемкость) жоғары
өндіріс салаларын ... және ... ауыл ... ... ... технологиялық өңдеу және түпкі өнім өндіру экономикасын
мемлекет тарапынан басым ... ...... ... және ... Бұл міндетті іске асыру біріншіден, көптеген жұмыс орындарын
ашуға, жаңа мамандықтар дайындауға, жұмыссыздықты жоюға, ... ... жол ... ... еңбек пен жұмыс күшінің сапасы ... ... және ... экономика тиімділігі артады; үшіншіден, жалпы
ұлттық өнімнің құрылымы жақсарып, ұлттық табыс үлесі артады; ... ... ... және мемлекет бюджетінің мүмкіншіліктері кеңейеді.
Әрине бұл Қазақстанның ұзақ мерзімдік әлеуметтік – экономикалық
және құрылымдық даму ... ... ... Ал ... ... оның ішінде, жұмыссыздықпен табыс табу ... ... ... ... мен іс - ... қажет ететіні де белгілі.
Сондықтан, Президенттің Үкімімен орталық Үкімет пен жергілікті әкімшіліктер
алдына басым ... ... ... пен ... жоюдың жалпы
мемлекеттік және әрбір жеке аймақтың орта мерзімдік және ... ... ... ... ... ... ... олардың орындалуын
қамтамасыз ету, ... пен ... ... ... есеп беру ... ... ... еңбек нарығы: жағдайы, мәселелері, тенденциялары
Еңбек нарығында мамандардың сұранысы мен ұсынысын реттеу, ... ... ... ... Білім және Ғылым
Министрліктерімен, және одан бұрын экономика және ... ... ... ... дайындау экономиканың даму тенденциясымен
тығыз үйлесіп іске асу керек.
Бюджетаралық қатынас проблемелары сақталуда. Әлеуметтік трансферттер
мен мекен жайы ... ... ... - ... ... ... аймақтағы облыстарда халықтың әр түрлі ... ... ... емес деңгейі бір тұрғынға кеткен жергілікті
бюджет шығындарының саралануын тудырады.
Еңбек нарығы және халықты жұмыспен қамту ... ... ... даму аспектілерінің орталық ... ... ... ... тұрақты дамуы тікелей тұрақты жұмыспен қамтылу және
еңбек нарығы саласындағы әртүрлі ... ... ... ... ... көшу мен ... реформалауға байланысты
жаңа тәуелсіз елдерде ... ... ... ... ... ... ... экономикаға әсер ететін қаржылық және
экономикалық тұтқалардың, нарықтық ... ... ... ... ... ... және жұмыспен қамтылу саласындағы
мәселелерді өте маңызды ете түсті.
Жаңадан қалыптасып келе жатқан қазақстандық еңбек нарығы аймақтық еңбек
нарықтарының ... ... ... ... да жұмыс
күші еңбек нарығын саралау үшін және сол ... ... ... құру үшін республикадағы жұмыспен қамту мәселесіне толық талдау
жасау қажет. [19, 54-58 ... ... ... ... халықты жұмыспен қамту
үдерісінің ерекше жетекші индустриалдық орталықтарының бірі ... осы ... ... ... . ... ... ... кезеңде
құрылымдық диспропорциялар күшейе түсті, ... 2010 ... ... ... ... ... ... 78,3 пайызы
тиесілі болды. Бұл сектордың негізгі шаруашылық субъектілері шет ... ... және ... ... болып табылады.
Қазақстан Республикасының 2010 жылы экономикалық белсенді 7657,3 мың
халқының 726,2 мың ... ... ... ... Оның ... ... ... саны Республикада 6985,2 мың адам, ал Қарғанды
облысында 671,5 мың ... ... ... жұмыспен қамту деңгейі
91,2 пайыз болса, ... ... ... ... ... ... 1,3 ... жоғары, яғни 92,5 пайыз облыстағы
жұмыспен қамтылған халықтың 477,9 мың адамды (71,1%) жалдамалы ... ... ... 193,6 мың ... (28,9%) ... ... ... жатады.
Қарағанды облысының статистика басқармасының мәліметтері бойынша,
2010 жылы орташа ... ... ... біраз жоғары – 70,1 пайыз (республика бойынша 69,7). 2008 ... ... ... саны 3,4 мың ... ... және 740,7 мың адамды
құрады (2009 жылы – 737,3 мың адам).
2010 жылы жұмыссыздық ... 6,9 ... ... болды, бұл 2007 жылғы
көрсеткіштен 0,1 пайыздық тармаққа төмен. ... ... ... ең төмен.
Жұмыссыз халық санының ақырындап азайғаны байқалады. 2010 жылы ... 0,3 мың ... ... және 51,1 мың ... ... (2009 ... 51,4 мың ... экономикасында 689,6 мың адам жұмыс істейді, бұл 2010 жылғы –
685,9 мың адамнан 0,5 ... көп. ... ... ... ... еңбекпен жұмыс істеушілерде. ... 2010 жылы ... саны ... 73,4 ... (505,6 мың адамды) құрады, бұл 2009
жылғы көрсеткіштен 0,2 пайыздық тармаққа көп. ... ... 26,7 ... мың ... өздерін-өздері жұмыспен қамтушылар, олардың үлесі жұмыс
істеушілер санынан 0,2 пайыздық тармаққа азайған (2009 жылы 26,9 ... ... ... ... жұмыспен қамтылған халық құрылымы
2008 жылы қызмет көрсету салаларының көбірек алуымен сипатталады (сауда,
автомобиль жөндеу, ... ... мен ... ... ... көлік және байланыс және басқа қызмет көрсету түрлері) – 53,6
пайыз. Құрылыс ... ... ... 2,5 ... ... және олардың саны 2010 жылы 28,7 мың адамды құраған (2009 жылы ... ... ... ... және ... шаруашлыығындағы жұмыс істеушілер
саны 2010 ... ... 1,1 ... ... төмендеген және 2009
жылы 26,8 мың адамды ... ... ... ... үлес ... жылы 26,1 ... ... бұл 2009 жылмен салыстырғанда 1,2 пайызға
төмен. Облыстың еңбек нарығында ... ... ... ... ... ... іске асыру көп ықпал еткен.
Осылайша, облыс бойынша тіркелген жұмыссыздар саны ... ... ... 2009 ... ... олардың саны 39,7 пайызға
азайған және 3292 адамды құраған (2008 жылы – 5466 ... ... 70,4 ... әйелдер құрайды, 22,3 пайызын ауыл тұрғындар,
11,4 – ... ... ... осыған ұқсас кезеңімен салыстырғанда ... ... 0,3 ... тармаққа төмендеген және 0,4 ... 21,1 мың жаңа ... орны ... ... қарастырылғаннан
128,9 пайыз. Жаңа жұмыс орындарына орналасқандар 12,3 мың жұмыссыз немесе
58,6 пайыз, бұл 2010 ... ... 1,3 ... ... ... жылдың 1 қаңтарындағы жағдай бойынша ... ... ... және ... ... ... 4132 бос жұмыс орнына
тапсырыс ... ... ... және ... ... бөлімі 2009 жылы
37,5 мың жұмыссызды жұмысқа орналастырған. 2010 жылы жұмыспен ... ... ... ... санынан жұмысқа орналасқан жұмыссыздар
үлесі 90,8 пайызды құрады, бұл 2009 ... ... 3,1 ... ... ... жылы ... оқыту мен қайта дайындауға 4144 жұмыссыз
жіберілген. 2009 жылдың 1 қаңтарындағы ... ... 4106 адам ... оның ішінде тұрақты жұмыс орнына 4013 жұмыссыз немесе 97,7 пайызы
жұмысқа орналасқан. Оқуларын аяқтаған соң ... ... ... ... тармаққа 2009 жылдың көрсеткішімен салыстырғанда – 94,8 пайыз
артқаны байқалады.
Қоғамдық жұмыстарға 13,1 мың жұмыссыз ... оның ... 3287 ... ... ... ... бұл ... жұмысқа қатысушылардың
жалпы санынан 25,1 пайызды құрайды. Облыста қоғамдық ... ... ... ... мониторингі өткізіледі. 2010 жылы жұмыспен қамту
органдары қоғамдық жұмыстан ... ... 8,8 мың ... 67,7 ... ... 2009 жылы қоғамдық ... ... ... ... 55,7 ... ... мен ... жұмыссыздықтан әлеуметтік қорғауға ерекше көңіл
бөлінеді. 2009 жылы жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімдері
16 дан 29 жасқа дейінгі 17,4 мың жас ... ... ... бұл
өтінішпен келген жастардың 92,9 пайызын құрайды. Қоғамдық жұмыстарға 4,2
мың адам ... ... ... 2,8 мың адам ... өз ... ... өздерін жұмыспен қамтуға 206 жас адам материалдық көмек алған.
2010 жылы жұмыспен ... және ... ... ... келген
оралмандар саны 968 адамды құрады (2009 жылы -793 адам). Жұмысқа 829 ... ... ... ... 85,7 пайызы орналасты. Қоғамдық
жұмыстарға 301 адам қатысты, кәсіптік оқытуға 90 адам ... өз ... және ... ... қамтуға 70 оралман материалдық көмек алды.
Жұмыспен қамту саласында халықты әлеуметтік қорғау бойынша қосымша іс-
шаралар көрсетілуде. Өз ... ... және ... ... қамтуға 772
жұмыссызға материалдық көмек берілді. Нысаналы топтардан ... ... ... үшін 268 әлеуметтік жұмыс орны құрылды.
Еңбектің ішкі нарығын қорғауды реттеу үшін департамент шет ел ... ... ... ... 2008 жылы 339 шет ел мамандарын ... ... 33 ... ... ... ... ... бойынша облыс
аумағында 24 ұйымда 84 шет ел маманы өз еңбектерін іске ... Шет ... ... әкелетін ұйымдарда 49528 қазақстан азаматтары ... ... ... үшін 554 қосымша жұмыс орны құрылды, 138 қазақстандық
жұмыскер қайта оқытылды.
Жұмыспен қамту бағдарламасы бойынша бюджет қаражатын игеру 223,3 ... ... оның ... ... жұмыстарға – 178,9 млн. теңге,
жұмыссыз азаматтарды оқыту мен қайта оқытуға 16,6 млн. ... ... ... ... ... ... бойынша қосымша шараларға – 27,8
млн. теңге жіберілген.
2009 жылдың 1 ... ... ... және ... ... ... адам ... орналасқан, жұмысқа орналастыру мәселесімен
келген адамнан 89,7 пайыз. Қоғамдық жұмыстарға 2734 жұмыссыз қатысқан, оның
ішінде тұрақты жұмысқа 911 адам ... 33,3 ... ... Жыл ... кәсіптік оқыту мен қайта оқытуға 655 жұмыссыз азамат жіберілген. 2009
жылдың 1 ... ... ... оның ... 368 адам ... аяқтаған,
366 немесе 99,5 пайызы жұмысқа орналасқан.
Нысаналы топтардан ... ... ... ... үшін облыстың
жұмыс берушілері 145 әлеуметтік ... ... ... ... ... және өздерін-өздері жұмыспен қамтулары үшін 30
жұмыссызға, оның ... 22 әйел мен 29 ... ... 6 ... ... ... берілді.
Жастар арасынан 3655 адам немесе өтінішпен барған жастардың 91,7
пайызы, оралмандардың – 140 ... ... ... 97,9 пайызы
жұмысқа орналастырылған.
Жалпы облыс бойынша ... ... ... ... ... 0,5 ... ... бұл өткен жылдың осындай кезеңінен 0,6
пайыздық тармаққа төмен (2008 жылдың 1 ... – 1,1 ... [ 15 ... ... ... ... бойынша жұмыспен қамтылғандар
санының өсу қарқыны 2004 ... ... ... 1,8 ... 2007 ... 2,4 ... кеміді. (сурет 1).
Келтірілген деректер жұмыскерлер санының 2008 жылы алдыңғы жылмен
салыстырғандағы өсімі негізінен қызмет ... ... ... болғанын
көрсетеді. Жұмысшы күшінің айтарлықтай өсімі сауда, автомобильдер мен ... ... ... ... ... ... 2007 ... 12,5 пайызға өскен), сондай-ақ жылжымайтын мүлік операциялары
мен, ... беру және ... ... ... айналысатьын
ұйымдарда да (10,1%) байқалады. Сонымен бірге жұмысшылар санының өсуі білім
беруде (5,7%), ... ... (2,2%), ... ... басқару
(4,1%), мейманхана мен мейрамханаға (2,7%), қаржылық ... ... ... ... 1 - ... жж. кәсіпорындарда жұмыс жасайтындар санының
динамикасы
Негізгі экономикалық қызмет бойынша жұмысшылар санының 2010 ... ... де ... [26, 56-58 ... 1 - ... қызмет түрлері бойынша жалдамалы жұмыс
жасайтындардың саны (ірі, орта және шағын ... |2008 ж. | 2009 ж. | 2010 ж. ... ... % ... ... | | | ... % | |
|Облыс бойынша |320 313 |328 782 |329 680 |100,3 |100 ... ... | 8 717 |8 822 |8 718 |98,8 |2,6 ... ... | | | | | ... | | | | | ... |160 634 |160 043 |155 125 |96,9 |47,1 ... | | | | | ... ... |150 962 |59 917 |165 837 |103,7 |50,3 ... ... ... жұмысшылар саны өсуі білім беру
мекемелерінің, оқушылар топтары мен сыныптары санының ұлғаюы және ... ... ... ... орай ... мекемелерді қайта
ұйымдастыру үдерістеріне байланысты болады.
Сонымен қатар 2008 жылы ... ... ... ... ... ... ... саны кеміді. Әсіресе ауыл
шаруашылығында ... ... ... ... көлемі
қанағаттандырмағандықтан, кадрлардың тұрақтамауы, ... ... ... ЖШС, Гагарин атындағы ААҚ, “Пржевальский” атындағы ЖШС
және басқалары) жұмыскерлердің келісім шарт мерзімі аяқталуына байланысты
ол 1,1 ... ... Ауыл ... ... 2006 жылы ... бірі ... (10310 ... жұмыскерлер саны 3,1 пайызға қысқарды. Сонымен бірге тау-
кен өнеркәсібінде талданып отырған кезеңде 6,8 ... ... ... қызмет түріндегі көптеген ұйымдардағы ... ... ЖШС, ... ЖШС) ... көлемінің қысқаруы, сондай-ақ
“ГРК АБС-Балқаш” ААҚ-дағы бірқатар кендердің жабылуы әсер етті.
Өңдеуші өнеркәсібінде жұмыскерлердің саны 2,5 ... ... ... РГП
“Еңбек-Қарағанды” филиалдарындағы қылмыстық түзеу жүйесіндегі ... ... ... ... ААҚ-дағы зейнетке шыққан
жұмыскерлер орнының толмауы, “Каргормаш” ААҚ және ... ... ... ... әсер етті ... сала ... ... және т.б. байланысты).
Құрылыста жұмыскерлер саны 2008 ж. 5,2 пайызға кеміді, бұл Алматы-
Астана жолдарының ... ... ... ... ... ... және “Ақшатау-Қарағанды” жолдары учаскесін жөндеудің аяқталуына
(“Тодини” ҚФ), сондай-ақ ... ЖАҚ ... ... ... ... ... ЖШС және “Агат” ЖШС-да жұмыс
жасайтындар санының кемуіне және басқаларға байланысты.
Сонымен, жұмыспен қамтылғандар санының өзгеру ... ... ... ... қызмет көрсетуде айтарлықтай маңызды болып отыр.
Экономиканың бұрынғы қызмет ... ... ... ... ... ... ... ығыстырылып, өзге салаға ауысып, қайта
оқу немесе өз өндірісін ашу қажеттілігі туындайды.
Өткен жылы ... ... ... ... ... ... ... қайта ұйымдастыру, банкроттық және жойылу
үдерістері өтіп жатты, бірақ олар жұмысшылар санын ... ... ... ... 2008 жылы ... ... ... өсірген
кәсіпорындар саны жұмысшылар санын қысқартқан 1026-ға қарсы 1562-ні құрады.
Сонымен ... ... ... ... кәсіпорындармен бірге оны кеміткен
кәсіпорындар санының өсу ... ... бұл ... санын өсіру
қарқынын жоғарылатуды бәсеңдететін фактор болып отыр (кесте 3).
Кесте 2 - 2008-2010 жж. жұмыскерлерлер ... ... және ... ... саны |2008 ж. |2009 ж. | 2010 ж. ... |
| | | | ... % - |
| | | | |бен |
| ... ... |1254 |1271 |1562 |122,9 ... кәсіпорындар | | | | ... ... | | | | ... ... |729 |797 |1026 |128,7 ... | | | | ... ... | | | | ... | | | | ... ... айтарлықтай саны қалалық елді мекенде
шоғырланған. 2008 жылы, кәсіпорындардың талданып ... ... ... ... 307,6 мың адам ... жұмыс жасайтындардың жалпы санының
93,3 пайызы, ауылды елді ... 22,1 мың адам (6,7%) ... ... ... ... ... елді мекенде жұмыс жасайтындардың саны
2,4 мың адамға (0,8%) өсті, ауылда1,5 мың адамға (6,5%) кеміді [18].
2008 ж. облыстың 18 ... ... ... ... ... ... ... ал 2006 және 2007 жж. ... ... ... мен ... саны ... болды (кәсіпорындардың қарастырылып отырған
шеңбері бойынша).
Жұмыспен қамтылғандардың өсу қарқынының айтарлықтай жоғарысы 2008 ... ... ... ... ... Сонымен бірге
серіктестер бойынша жұмыс ... саны ... ... ... ... (103,6%) ... ... Ал жұмысшылар санының өсуі Шет
(104,4%), Ұлытау (104,1%), Қарқаралы (100,6%) аудандарында ... ... ... ... саны ... жылғы деңгейде қалды.
Жұмыспен қамтылғандар санының ... ... ... ауданы (6,98%)
мен Приозерск (5,8%) қаласында тіркелген.
2008 жылы облыстың ірі және орта ... 299,2 мың дам ... бұл 2007 ... ... 0,2 ... ... жалпы санындағы 152,7 мың адамды немесе 46,3 пайызды
әйелдер құрайды (2007 ж.-45,6%). 2007 жылмен салыстырғанда ... саны ... ... Жұмыс жасайтын әйелдер санының айтарлықтай өсімі мемлекеттік
басқармада (9,5%), ауыл шаруашылығы, аң аулау және ... ... ... ... мен үйде пайдаланатын заттарды жөндеуде (4,7%)
байқалады (кесте 4).
Кесте 3 - Экономикалық қызмет ... ... ... ... ... (ірі, орта және шағын кәсіпорындар шеңбері бойынша), адам
|Экономикалық қызмет| 2009 ж. | 2010 ... ... ... | | ... %- ... |
| | | | ... үлес |
| | | | ... ... ... |149 961 |152 717 | 101,8 | 46,3 ... | | | | ... ... | 2564 | 2705 | 105,5 | 36,6 ... ... | | | | ... және |48 999 | 48 387 | 98,6 | 28,5 ... | | | | ... ... |98 398 |101 625 | 103,3 | 60,6 ... ... 2010 ж. кәсіпорындар мен ұйымдардағы 85,4 мың адам
немесе жұмысшылардың тізімдік санының 25,9 ... ... ... ... салыстырғанда қабылданған жұмысшылардың саны 11,3 мың адамға
немесе 11,7 пайызға кеміді.Оның ішінде қайта құрылған жұмыс орындарына 3892
адам қабылданған, бұл ... ... ... ... ... 4,6
пайызы (кесте 5).
Жұмыстан шығудың негізгі себебі кадрлар тұрақтамауы болып отыр. 2008 ... мың адам өз ... ... ... бұл ... жұмыстан шыққандар
санының 71 пайызын құрайды. Өз еркімен жұмыстан шыққандардың айтарлықтай
саны өнеркәсіпке (41,3%) келеді.
Сонымен ... ... шығу ... 87,2 ... ... ... ... 114,4 пайызға жұмыскерлерді
қабылдаумен толықтырылды.
3. ҚР – дағы ... ... ... реттеуді жетілдіру жолдары
3.1 ҚР – дағы еңбек ... ... ... жетілдіру
Басты мақсат: адамның өз қабiлетiн iске асыру және дамыту үшін құқықтар
мен мүмкіндіктерге ие болатындай лайықты өмір ... үшiн ... ... ... ... ... ... мақсат халықты неғұрлым толық түрде
өнiмдi жұмыспен ... ... ... Бұл ... екi ... ... ... жұмыстан шығып қалу деңгейiн азайтуды; жұмыссыз халықты ... ... ... көздейдi.[1,352б].
Халықты әлеуметтiк қорғау саласындағы негiзгi мақсат халықтың
кедейлiк деңгейiн азайтуға, ... ... ... ... ... ... етудiң тиiмдi жұмыс iстейтiн жүйесiн құру
болып табылады. Қосымша мақсаттар:
- экономикалық қызметтiң ... ... ... ... ... ... ... көтеру;
- әлеуметтiк сақтандырудың сан алуан түрлерiн енгiзу арқылы туындауы
мүмкiн қатерден өзiн-өзi қамтамасыз етудiң қол ... ... ... көп жағдайда мемлекет есебiнен жүзеге асырылатын әлеуметтiк
қамтамасыз ету жүйесiнен ... ... ... ... ... ... ... берушiнiң ғана емес, әрбiр жеке ... ... ... ... өзгерiстер, бiр жағынан, мүгедектiк, маскүнемдік,
нашақорлық, жарақаттану ... ... ... ... және ... ... ... қамсыздандыруға мұқтаж халық
санының тұрақты ... алып ... ... жұмыссыздықты, балалар
қаңғыбастығын туындатты.
Республикада кедейлiктiң өсуi экономиканың нақты секторында өндiрiстiң
құлдырауына орай ... ... ... ... ... түрлерiнде, атап айтқанда, денсаулық сақтауда, бiлiм беруде ... ... ... ... ... ... қызметкерлерге
еңбекақы төлеудiң ұзақ кiдiруiне, халықтың нақты ... ... ... ... 7 ... ... ... 13,5%-ы
жұмыссыз болып табылады. Алайда 6,1 млн. адамның жұмысқа қамтылуы әрдайым
жеткiлiктi табыс ... ... ... ... ... қамтылған
халықтың едәуiр бөлiгiн, әсiресе бюджеттiк саладағыларды, табысы аздар деп
батыл айтуға болады. Бюджеттiк саладағы ... ... ... ... қамтылған халықтың еңбекақысының республикалық орташа
деңгейiнiң 75%-ынан аспайды.
   Жұмыссыздардың арасында әйелдер ... ... ... ... өткiр қойылып отыр. Жұмыспен қамту қызметiне өтiнiш жасаған
жұмыссыз әйелдердiң әрбiр ... ғана ... ие ... ... ... ... бiлiмi бар 45 және одан жоғары жастағы әйелдердiң жұмысқа
орналасу мүмкiндiгi өте төмен.[2,24-26б].
1998 ... 1 ... ... ... ... жұмыс iстейтiн
азамат өзiнiң қарттығын материалдық қамтамасыз етуге өзi қам ... ... ... ... ... жаңа ... ... Реформаны жүргiзу процесiнде қол жеткiзiлген едәуiр ... ... ... қорғаудың бүкiл жүйесiне едәуiр әсер етуге
қабiлеттi ... ... бiрi, оның ... ... ... ... ... болып табылады. Экономикалық жағынан белсендi 7 млн. ... млн. ... ғана ... зейнетақы қорларына жарна аударады. Жүйеде
жұмыссыздар, ауыл еңбеккерлерi мен бейресми ... аз ... Бұл ... ... ... және барлық деңгейдегi бюджеттердi
қалыптастыруға қатыспайтын ... ... ... ... бар
екендiгi туралы болжауға негiз қалайды. ... ... ... ... ... ... салмайтын, қазiргi кезде экономикалық
жағынан белсендi халықтың осы бөлiгi болашақта ... ... ... ... ... ... ... мүмкiндiгi жоқ кедейлер қатарына
қосылуы мүмкiн.
Ең төменгi күнкөрiс мөлшерiнен де ... ... ... ... өсiп
келедi, мұны адам дамуы туралы ұлттық есеп растап отыр: 1996 жылғы ... 1998 жылы ... ... ... Бiр ... ... ... ең
төменгі күнкөрiс мөлшерiне қатынасы 1998 жылы 44,7%-ды құрады, оның үстiне
республиканың бүкiл халқының 4%-ы ғана күнкөрiс ... ең ... ... ... ... жалақы деңгейiне ие. Облыстар арасында жалақы
деңгейiнiң күнкөрiс құнына барабарлығына қатысты едәуiр ... ... ... ... осал ... көрсетiлетiн көмек мөлшерi
көп жағдайда нақты күнкөрiстiң ең төменгi мөлшерiн қамтамасыз ете алмайды,
сондықтан осындай мемлекеттiк ... ... ... ... ... облыстарында жергiлiктi бюджет қаражаты есебiнен
төленетiн балалар ... ... 1000 ... ... ... ... табысында зейнетақы мен жәрдемақы үлесi артуының
қауiптi үрдiсi қылаң бердi. Бұл бiреудiң асырауындағы еңбекке қабiлеттi
жастағылар санының ... ... ... еңбек нарығы әлеуетiнiң
бiршама ... ... ... ... ... ... ... ие.
Жұмыссыздық өсуде, онымен бiрге кедейлiк те өз позициясын нығайтып
келедi. Және әсiресе: ... мен ... ... ... сипаты салдарынан бiлiктiлiгiнен толық немесе iшiнара айрылған
адамдар санының ... ... ... ... мен ... ... пайдаланудан бас
тартып отыр. Халықтың едәуiр бөлiгiнiң кәсiби және ... ... ... ырық ... ... жатыр. Жастар арасындағы жұмыссыздық
айрықша алаңдаушылық туғызады. Қазіргi ... бiз ... ... циклды және құрылымды жұмыссыздыққа жиi тап болып отырмыз.
Жұмыссыздық - нарықтық экономика жұмыс ... ... ... әбден
үйреншiктi құбылыс. Алайда мәселе адамның жұмыссыздық ... ... ... ... Өркениеттi дүниеде, бiр ... ... ... жылдан аспайды. Бiзде жұмыссыз статусында
бiр жылдан аса жүруi қалыпты болып ... бұл ... ... орналасу
мүмкiндiгi де өте төмен. Егер жұмыс ұсынылса, көбiне табыс деңгейi отбасы
мұқтажын барабар ... ете ... ... ... ... ... және еңбек мәселелерiнде заң ... ... ... ... Халықты жұмыспен қамтуды реттеу мен
қамтамасыз ету ... ... ... қамту саясатын
жандандыру. Республиканың жекелеген облыстарындағы халықтың неғұрлым
тұрмысы төмен жiктерiне шағын ... беру ... ... ... осал ... ең аз ... ... отыруы жөнiндегi конституциялық мiндеттемелерiнiң болуы. Арнаулы
мемлекеттiк ... мен өзге де ... ... ... шешу ... атқарушы билiктiң барлық
деңгейлерiнде бейiлдi болу және түсiнiстiкпен қарау.
Yкiметтiң әлеуметтiк қорғау, кедейлiкке қарсы күрес жүйесiн жетiлдiру
мәселелерi бойынша ... ... ... ... ... ... ... бiлiм беру жүйесiн дамыту мемлекеттiк саясаттың пәрмендiлiгi
мен нәтижелiлiгiнiң төмендiгi (жұмысқа орналастыру жағынан алғанда).
Жұмыс берушiлер үшiн бұрынғы жұмыс ... ... мен жаңа ... ... ... ынталандырудың болмауы. Жұмыссыздарды кәсiптiк
оқытуды ұйымдастыру мүмкiндiгiнiң шектеулiлiгi. Жұмысшылар мен ... және iшкi ... ... мен қайта даярлаудың iс жүзiнде толық
тоқтауы.
Жұмыссыздарды кәсiптiк оқыту бағдарламасымен қамтудың төмендiгi.
Жұмыспен қамту ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық жұмыстарды
ұйымдастыру жөнiндегi ... ... ... ... ... мен ... шектеулiлігi.
Халықты жұмыспен қамту саласындағы бағдарламалардың тиiмдiлiгiн арттыру
үшiн қаражаттың ... ... ... ... ... ... еңбек дағдыларының сапасын ескеру деңгейiнiң төмендiгi.
Еңбек және жұмыспен ... ... ... ... - ... ... ... Мемлекеттiк әлеуметтiк
көмектiң атаулылығының, ашықтығының және қол жетiмдiлiгiнiң кемдiгi.
Кедейлiктiң деңгейi мен ... ... ... ... ... ... ... шығыстың азаюы. Көрсетiлетiн
материалдық көмек деңгейi мөлшерiнiң ... ... ... ... қорғалу құқығына нұқсан келтiру.
   Жұмысынан, еңбек қабiлеттiлiгiнен және ... ... ... әлеуметтiк қатерге тап болған кезде халықтың өзiн-өзi қамтамасыз
ету ... ... ... ... ... ... ... етуді дамыту
Жұмыспен қамтуды қамтамасыз ету саласында мынадай мiндеттер белгiлендi:
-  кәсiби даярлау ... ... ... ... ... ... қайта даярлауды ұйымдастыру мүмкiндiктерiн iздестiру;
-  ұлттық менеджменттiң, кәсiпкерлер табының ... ... ... ... ... құрылуына жәрдемдесу және олардың
қызметiн қаржыландырудың сенiмдi көздерiн қамтамасыз ету;
- ... ... ... ... орындарын сақтауын және жаңаларын
құруын ... ... ... шағын бизнес пен жеке
кәсiпкерлiктi ... ... ... ... осал жiктерiн жұмыспен ... ... ... ... ... тұрғыдан мақсатты ету;
- еңбек көшi-қонын ұйымдастыру жөнiндегi ... ... ... әлеуметтiк қорғау саласында мынадай стратегиялық ... ... ... ... ... халықтың нақты табысының артуын қамтамасыз ету;
- әлеуметтiк сақтандыру ... ... ... пен жұртшылықтың әлеуметтiк проблемаларды шешудегi
серiктестiгiн дамыту үшiн жағдай жасау;
- мүгедектердi ... ... ... ... алдын алу
мәселелерi бойынша бағдарламалардың нәтижелiлiгiн ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз
етiлу мақсаттарына сүйенгенде ғана ... ... ... ... ... ... ... ету арқылы ғана қол жеткiзуге болады.
Экономикалық өсудi ... ету үшiн ... ... ... ... ... дамыту стратегиясы арқылы мүмкін ... Бұл, ... ... ... ... жүйесiнiң тиiмдiлігiне оң әсер етедi.
   Кедейлiк пен ... ... ... ... ... және ... мақсаттар жiгiн айқын ажырату қажет.
Қысқа мерзiмдi мақсаттар (2001-2005 жылдар) - бұл жұмыссыздықтың ... және ... ... ... ... қолдау көрсетумен қатар,
оларды жұмысқа орналастыруға жәрдемдесу.
Орта ... ... (2005 - 2010 ... басты мақсаты -
экономикадағы құрылымдық реформалар арқылы жұмыс ... ... ... үшiн ... орта қалыптастыру; инвестициялық
қызметтi ынталандыру және жаңа жұмыс ... ... адам ... жақсарту; барабар жалақы мен ... ... ... ... ... мемлекеттiң ең басты қамқорлығында болуға тиiс. Бұл әсте
мемлекеттiк бюджет қаражатынан мiндеттi түрде көп соманың бөлiнуi көзделуге
тиiс дегендi бiлдiрмейдi. ... ... ... және оның еселенуiн
қамтамасыз ... ... ... халықтың едәуiр бөлiгiнiң ... ... ... ... ... адам ... ... арқылы халықтың жұмыспен қамтылуы саласындағы мемлекеттiк
саясатты түзету қажет.
Жұмыссыздықтан шегiлетiн қоғамдық шығын ... ... ... ... ... ... мен ... көрсету көлемiне
қатысты терминмен өлшенедi. Бiрақ жұмыссыздықтан шегiлетiн жеке ... мен ... ... үшiн ... да ... және күйзелiстi
болуы мүмкiн: табыстарын және салымдарын жоғалтатыны сөзсiз, ал ... ... және ... да ... ... өзi ... тоқырауға, отбасындағы жанжалға, ал кейде тiптi қылмысқа ... ... ... ... нарықтық экономикадағы елдердiң үкiметтерi
уақыттың әртүрлi кезеңдерiне арналған жұмыссыздыққа байланысты ... ... ... ... әртүрлi бағдарламаларын ұсынады.
Барлық деңгейлердегi кәсiптiк бiлiм беру ... ... ... ... және ... оқу орындары түлектерiнiң жұмысқа орналасу
қызметiн құруға тиiс.Бiлiм беру ... ... ... еңбек нарығына
шығару тетiгiн жасауға тиiс.
Жұмыссыздарды қайта мамандандыруды ... ... ... ... ... ... ... көзделуге тиiс. Осыған
байланысты жұмысқа орналастыру қызметтерi iске асыратын жұмыссыздарды қайта
даярлау бағдарламаларының тиiмдiлiгiн арттыру қажет.
Жұмыссыздарды қайта ... ... ... ... ... ... ... ұзақ уақыт жұмыссыз жүргендер қатарындағы адамдарды
жұмысқа орналастыру мәселелерi бойынша кәсiпорындардың жұмысқа орналастыру
секторымен өзара iс-қимылы ... ... ... ... ... ... ... кәсiпорынға жұмысқа орналастыру шартымен,
кәсiпорынның қызметкерлердi қайта ... ... ... ... мемлекет тарапынан қосымша ақы ... ... ... зерделеу қажет.
Көптеген кәсiпорындардың өз мамандары мен жұмысшыларын кәсiби ... ... ... ... шамасы келмейдi және олар фирмаiшiлiк
кәсiби оқыту мен қайта оқытуды ... өз ... ... Әйтсе де таяудағы кеңестiк кезде ... бұл үшiн ... ... осы ... ... атқарып та келген едi. ... ... ... алуы ... ... ... ... Бұл жұмыс
берушiлердiң өз қызметкерлерiн кәсiби даярлау мен ... ... ... ... ... ... тиiс. Алайда мұның iрi
кәсiпорындар ... сөз ... ғана мәнi ... ... ... ... ... өзге көзқарас қажет. Мысалы, қызметкерлердi
қайта ... ... ... құру.
Бiздiң бiлiм беру жүйемiзде кәсiпкерлер тәрбиелеу туралы айтуға әлi
ерте. Бiз кредиттiк ресурстарға қол ... ... ... ... өзi ... нәтижелердi көрсетiп, кәсiпкерлер ... ... ете ... ... болжам жасап отырмыз. Алайда
таяудағы өткен кезеңде бiздiң елiмiзде өз iсiн ... ... ... алудан гөрi, жалданып жұмыс iстеуге әзiр ... ... және бұл ... әзiрше өзгерген жоқ.
Осының бәрi ел экономикасын сапалы адам ... ... ... ... бiр ... нағыз кәсiпкерлер тәрбиелеудi ұйымдастыра
алатын кәсiптiк бiлiм беру ... құру ... ... қатарға
шығарады.[2].
Құзыретiне қазiргi заманғы менеджмент (корпоративтiк, жобалар, ... және т.б.) ... ... мен ... арттыру
мәселелерi кiретiн ұйым (менеджмент мәселелерi жөнiндегi қауымдастықтар)
құру мәселесiн пысықтаған жөн.
Жұмыссыздарды әлеуметтiк қамсыздандырудың ... ... ... ... мәселелерi жөнiндегi мемлекеттiк саясатты дамытуда
әлеуметтiк ... ... үшiн ... ... тиiс.
   Жалдау жөнiндегi ... ... ... емес ... дамытуды ынталандыру тетiгiн әзiрлеп, енгiзу қажет.
Халықты әлеуметтiк қорғаудың тиiмдiлiгiн ... ... ... ... пен ... ... дамыту
жөнiндегi мемлекеттiк саясатты ... және ... ... ... қол ... ... шаралар ықпал етуге тиiс.
Күш-жiгердi ана мен баланың денсаулығын қорғауға бағыттау керек - ана
мен баланың қауiпсiздiгiн қамтамасыз ету ... ... бала ... ... ... мүмкiндiк бередi. Бұдан ... ... және ... ... ... ... жөнiндегi алдын ала
шаралар жүйесiн әзiрлеу керек. Мүгедектер үшiн оңалту жағдай туғызу қажет.
Қорытынды
Сонымен, еңбек рыногы саясатының ... ... ... төмендету, жұмыс күшінің сапасын ... және ... ... ... ету ... оны реттеу болып табылады. Бұл мақсатты
жүзеге ... үшін ... ... ... ... ... ... сақтау және жаңа жұмыс
орындарын көбейту арқылы халықтың жұмыспен қамтылуын қолдау;
- жұмыспен қамту ... ... ... ... шараларын
қарастыру (оқушы жастар үшін оқудан бос уақыт кезінде уақытша жұмыспен
қамтуын ұйымдастыру және ... ... ... ... ... ... ... жәрдемдесу бойынша
шараларды қамтамасыз ету және оларды әлеуметтік қорғау;
- ақылы ... ... ... ... ... үшін
қоғамдық жұмыстардың түрлерін кеңейту;
- еңбек рыногының жағдайын есепке ала отырып, оларды кәсіптік оқыту
және ... ... ... ... азаматтардың жұмыс күші рыногында бәсекеге
жарамдылығын жоғарылату;
- еңбек күші - оны реттеу арқылы енбек ... ... ... қаласының 2004 жылға арналған халықты жұмыспен қамту ... ... ... ... ... ... ету, жұмыс күшінің сапасы мен
бәсекеге жарамдылығын көтеру;
- кәсіптік білімді жұмыссыз азаматтардың ... ... ... ... қамтамасыз ету;
- жұмыс күшінің белсенді жұмсалуын болжау;
- ... ... ... ... үшін ақылы қоғамдық
жұмыстар түрін, көлемін және нысанын кеңейту;
- жүмыспен қамту саласында әлеуметтік ... ... ... ету;
- халықтың мақсатты тобына жұмыспен қамтуға жәрдемдесу және оларды
әлеуметтік қорғау.
Сонымен, жұмыссыздық, халықты жұмыспен ... ету ... ... ең ... ... ... отыр. Қазақстанның ұзақ мерзімді
стратегиялық даму ... ... пен ... ... та
тұрақты жою мәселесі 2010 жылға дейін шешілетін мемлекеттік міндет ретінде
анықталғаны белгілі.
Нарықтық жағдайда кәсіпорындарда ... ... ... ... ... ... ... бір ғана факторына емес,
ал кәсіпорын басшылығы тарапынан түпкілікті қамқорлықтың мақсаты мен ... ... ... кадр ... ... ... жөн.
Оның негізгі бағыттары мыналарды қамту қажет: жұмыс ... саны ... ... ... ... ... нысандарды тарту,
кадрларды пайдалануды жақсарту жөнінде шаралар әзірлеу.
Егер де бұрын кәсіпорындарда кадрларды іріктеу, орналастыру және
еңбек ресурстарын ... ... ... ... ... ... ... аса маңызды әлеуметтік проблема – ең ... ... ... қалғандарды жұмысқа орналастыру.
Қорыта айтқанда, республикамызда еңбек нарығын қалыптастырудың
және дамытудың негізгі мақсаты осындай. Оның мәні ... ... ... өзгерту немесе мүлде тарату, нарықтық ... ... ... сұраныстың кемуі, өндірістердің ... ... және ... да әлеуметтік – экономикалық процестер
салдарынан халықтың еңбекке жарамды бөлігінің жұмыспен қамтамасыз етілмей
отырғаны ... ... ... Бердалиев К.Б «Қазақстан экономикасын басқару негіздері»,
Алматы – 2001.
2. Бейсенова М., Садықбекова А. «Кәсіпорын экономикасы», Алматы – 2002.
3. ... Е.Б. ... ... негіздері», Алматы – 2000.
4. Жүнісов Б, ... ... Ү. ... ... / ... «Экономика»-2000ж /
5. Ихданов Ж.О., Орманбеков Ә.О «Экономиканы мемлекеттік реттеудің
өзекті мәселелері», Алматы – 2002.
6. Куликов А. «Экономикалық теория негіздері», ...... ... Қ.К., ... З.Н. «Қаржылық есеп», Алматы – 2001.
8. Мейірбеков А.Қ., Әлімбетов Қ.Ә. «Кәсіпорын экономикасы»,
Алматы - 2003.
9. Радостовец В.К., ... О.Т. ... ... есеп»,
Алматы – 2003.
10. Райханов Н. «Қазастанның экономикалық реформа жолы өзінше»
/ Ақиқат -1996ж/
11. Тасмағанбетов Т.А. «Бизнестегі есеп пен талдау», ... Т.А, ... А.Ш., ... Б.А. ... есебі»,
Алматы-2000.
-----------------------

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банктердің депозиттік операциялары, Қазақстанда депозит нарығын дамыту33 бет
Екінші деңгейлі банктердің құнды қағаздар нарығын құрастырудағы және дамытудағы ролі31 бет
Нарық жағдайындағы шағын кәсіпкерлікті дамыту және тұтынушылардың нарығын қанағаттандыру («Жетісу» АӨК кәсіпорыны мысалында)73 бет
Көлік инфрақұрылымы18 бет
Тұрғын үй нарығының даму жағдайы (Маңғыстау облысы материалында)24 бет
Экономикадағы интеграциялық процестерді81 бет
Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі көлік стратегиясы96 бет
Қазақстан Республикасының қаржы секторын дамытудың 2007-2011 жылдарға арналған тұжырымдамасы69 бет
Қазақстан Республикасында инвестициялық процесті қаржыландыру, нарықтық тетікті бір қалыпқа келтіру жолдарын дамыту бойынша, сонымен қатар еліміздегі инвестициялық аудиттің қазіргі жағдайын зерттеу және кешенді ғылыми дәлелденген ұсыныстар жасау29 бет
Бастауыш сыныпта дамыта оқыту технологиясын қолдану42 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь