Химиялық элементтердің адам ағзасына әсер ету мөлшерін зерттеу

Соңғы жылдары халықтың салауатты өмір сүруіне көп көңіл бөлінуде. Табиғаттағы өзгерістер және қоршаған ортаның әсері жайлы зерттеу жұмыстары жүргізілуде. Топырақ, ауа, су . тіршілік көзі екендігі белгілі. Ендеше, тіршілікке әсер етуші биогенді элементтер жайындағы ғылыми.жобалы жұмыстарды өзекті зерттеулердің қатарына жатқызуға болады.
Бұл жұмыста химиялық элементтердің адам ағзасы үшін маңызы және кері әсері әр түрлі ғылыми зерттеулерге негізделіп қарастырылған. Сонымен қатар, Жамбыл облысы аймағындағы кейбір химиялық элементтер қосылыстарының шамадан артық мөлшерде болуы жайлы мағлұматтар келтірілген.
Соңғы жылдарда әлемдік жаһандану үрдісінде табиғатта тепе.теңдік жағдайында сақталып тұрған кейбір химиялық элементтердің адам ағзасында бірден көбейе түсуі және ағза үшін маңызы бар элементтер мөлшерінің кеміп кетуі байқалуда. Химиялық элементтердің барлығы да тиісті мөлшерден артық болса немесе азайып кетсе адам ағзасына кері әсер ететіні анықталған. Химиялық элементтердің табиғатта таралу жағдайларына жасалған зерттеулер бойынша жердің массасының шамамен 50%.ын оттек, 25%.дан астамын кремний құрайды. Он сегіз элемент . оттек, кремний, алюминий, темір, кальций, калий, натрий, магний, сутек, титан, көміртек, хлор, фосфор, күкірт, азот, марганец, фтор, барий . жер массасының 99,8%.ын құраса, ал қалған 0,2%.ы барлық басқа элементтердің үлесіне тиеді.
Элементтердің ағза мен қоршаған ортада әркелкі таралуы олардың сіңірілуіне, табиғи қосылыстардың судағы ерігіштігіне байланысты. Суармалы жерлерден жылына 6 млн.т. тұздар шайылып, жер бетіне таралып отырады. Бұл көрсеткіш жылдар өткен сайын 12 млн.тоннаға дейін артатындығы жайлы ғылыми болжамдар бар.
Кремнийдің, алюминийдің табиғи қосылыстары суда ерімейді, сондықтан олар тірі ағзаларға сіңірілмейді. Тірі жүйелер негізін, ағзаның 97,4%.ын құрайтын элементтер . органогендер: көміртек, сутек, оттек, азот, күкірт, фосфор (көміртек негізгі органоген). Оттек пен сутекті көміртектің органикалық қосылыстарының тотығу және тотықсыздындыру қасиеттерін реттеуші ретінде қарастыруға болады. Қалған үш органоген . азот, фосфор, күкірт ферменттердің белсенді ортасын түзушілер. Элементтерді тірі ағзалардағы орташа мөлшеріне қарай үш топқа бөледі :
1.Макроэлементтер (оттек, сутек, көміртек, азот, фосфор, күкірт, кальциий, магний, натрий және хлор); ағзадағы мөлшері 10% . дан жоғары болады.
2. Микроэлементтердің (йод, мыс, мышьяк, фтор, бром, стронций, барий, кобальт) ағзадағы мөлшері 10%.15%.
3. Ультрамикроэлементтер . сынап, алтын, уран, торий, радий және т.б. Олардың ағзадағы мөлшері 15% . дан төмен.
        
        ХИМИЯЛЫҚ ЭЛЕМЕНТТЕРДІҢ АДАМ АҒЗАСЫНА ӘСЕР ЕТУ МӨЛШЕРІН ЗЕРТТЕУ
Соңғы жылдары халықтың салауатты өмір сүруіне көп ... ... ... және ... ... әсері жайлы зерттеу жұмыстары
жүргізілуде. Топырақ, ауа, су – ... көзі ... ... ... әсер ... ... элементтер жайындағы ... ... ... ... ... ... ... химиялық элементтердің адам ағзасы үшін маңызы және кері
әсері әр түрлі ғылыми зерттеулерге негізделіп қарастырылған. ... ... ... ... ... химиялық элементтер қосылыстарының шамадан
артық мөлшерде болуы жайлы мағлұматтар ... ... ... ... ... ... тепе-теңдік
жағдайында сақталып тұрған кейбір химиялық элементтердің адам ағзасында
бірден көбейе ... және ағза үшін ... бар ... ... ... ... Химиялық элементтердің барлығы да тиісті мөлшерден артық
болса немесе азайып кетсе адам ағзасына кері әсер ... ... ... ... ... жағдайларына жасалған зерттеулер
бойынша жердің массасының шамамен 50%-ын ... ... ... ... Он ... ... - оттек, кремний, алюминий, темір, кальций,
калий, натрий, ... ... ... көміртек, хлор, фосфор, күкірт, азот,
марганец, фтор, барий – жер массасының 99,8%-ын құраса, ал қалған ... ... ... ... ... ағза мен қоршаған ортада ... ... ... табиғи қосылыстардың судағы ерігіштігіне байланысты. Суармалы
жерлерден ... 6 ... ... ... жер ... ... ... Бұл
көрсеткіш жылдар өткен сайын 12 ... ... ... жайлы
ғылыми болжамдар бар.
Кремнийдің, алюминийдің табиғи қосылыстары суда ерімейді, сондықтан олар
тірі ағзаларға сіңірілмейді. Тірі ... ... ... ... ... - ... ... сутек, оттек, азот, күкірт,
фосфор (көміртек негізгі органоген). Оттек пен ... ... ... тотығу және тотықсыздындыру қасиеттерін
реттеуші ретінде қарастыруға ... ... үш ...... фосфор,
күкірт ферменттердің белсенді ортасын түзушілер. ... ... ... ... ... үш ... ... :
1.Макроэлементтер (оттек, сутек, көміртек, азот, ... ... ... натрий және хлор); ағзадағы мөлшері 10% - дан жоғары
болады.
2. Микроэлементтердің (йод, мыс, мышьяк, фтор, ... ... ... ... мөлшері 10%-15%.
3. Ультрамикроэлементтер - сынап, алтын, уран, торий, радий және т.б.
Олардың ағзадағы ... 15% - дан ... ... ... мен ... ... мен өмір ... үшін қажетті
элементтер биогенді элементтер болып табылады.Тіршілік үшін ... ... ... үш ... ... қажетті элементтер. Олар адам ағзасында үнемі болады және
ферменттер, гормондар, дәрумендер ... ... : H, O, Ca, N, K, P, ... Mg, Cl, C, I, Mn, Cu, Co, Fe, Zn, Mo, V. ... ... адамның
қалыпты өмір сүруін бұзады.
2.Қосымша элементтер. Бұл элементтер жануар мен адам ағзасында болады:
Ga, Sb, Sr, Br, F, B, Be, Li, Si, Sn, Cs, Al, Ba, Cl, As, Rb, Pb, Ra, ... Cr, Ni, Ti, Ag, Th, Hg, V, Se. ... ... ... осы ... ... ... аз элементтер. Адам және жануар ағзаларынан табылған, мөлшері және
биологиялық маңызы белгісіз.
Адамның ағзалары химиялық элементтерді әр ... ... ... ... ... мен ұлпаларда әркелкі таралады.
Микроэлементтердің ... ... ... және ... ет ... Бұл ... ... микроэлементтердің негізгі қоры. Элементтер
кейбір мүшелерге тән болып табылады және онда концентрациясы жоғары ... ...... асты ... йод – қалқанша безінде, фтор – тіс
кіреукесінде, алюминий, мышьяк, ванадий – шашта, кадмий, ... ... ... , ... – ішек ұлпаларында, стронций – қуық ... ... ...... ... ... ... марганец, хром –
гипофизде және тағы басқаларда жиналады.
Ағзада микроэлементтер байланысқан және бос ионды түрінде де кездеседі.
Кремний, ... мыс және ... бас миы ... нәруыздармен комплекс
түрінде, ал марганец ион ... ... ... және оттек –
макроэлементтері су молекуласын түзетіні белгілі, ал, ересек адам ... 65%-ы су ... ... ... ... және ол адамның
мүшелерінде, ... және ... ... ... ... ... сілекейдің, қан плазмасының, лимфаның 99,5% - дан 90% -
ға дейінгі аралығын құрайды. Ендеше су ресурстарының құрамын зерттеу, ... және ... ... ... ... ... тіршілік
үшін маңызы бар деуге болады.
Макроэлементтер – көміртек, сутек, ... ... ... фосфор –
нәруыздың, нуклеин қышқылдарының және ағзаның басқа да ... ... ... ... Нәруыздардың құрамында көміртек 51
- 55%, оттек 22 - 24%, азот 15 - 20%, ... 6,5 - 7%, ... 0,3 – ... ... 0,5%. ... ... және оттек көмірсулардың және
липидтердің (майлар), ал, фосфор, фосфолипидтердің ... ... ... ... Көп мөлшерде липидтер бас миында, бауырда, сүтте,
және қан сұйықтығында ... ... ... ... негізгі
мөлшері–600 г. Ол адам ағзасындағы барлық ... 85% - ын ... ... ... ... ... ал ... кальций, хлор,
фтор элементтерімен ... ... ... ... белгілі. Кальций де негізінен сүйек және тіс ... ... және хлор ... ... ал ... және ... жасуша
ішіндегі сұйықтықтарда кездеседі. Натрий және калий фторид түрінде сүйек
және тіс ... ... ... фосфат түрінде тістің қатты ұлпаларында
болады.
Тірі ағзаға қажетті тіршілік ... деп ... ... ... бойынша шамамен салмағы 70 кг адам ағзасында тіршілік металдарының
мөлшері төмендегідей болады : ... – 1700 г, ... – 250г, ...... ... – 42 г, темір – 5 г, ... – 3 г, мыс – 0,2 г, ... ...... ... 0,1 г. ... адамның денесінде 3
килограммға дейін минералды тұздар бар, бұл мөлшердің 5/6 ... ... ... ... макроэлементтер (магний, кальций) және көптеген
микроэлементтер ағзада биолиганд – аминқышқылдармен, нәруыздармен, нуклеин
қышқылдарымен, гормондармен, дәрумендермен және тағы ... ... ... Мысалы, темір ионы комплекс түзуші ретінде- гемоглобин,
кобальт-В 12 дәруменінің, магний- хлорофилл құрамына кіреді. Сонымен ... ... ... ... ... да элементтердің көптеген
биокомплекстері бар.
Химиялық элементтердің ағзадағы мөлшерінің өзгеруіне әр ... ... ... ... ... ауырғанда фосфорлы – кальцийлі алмасу бұзылады
да ағзадағы кальцийдің мөлшері төмендейді. Нефритпен ауырғанда электролитті
алмасудың бұзылуының ... ... ... ... ... азаяды да магний мен калий көбейеді. ... ... ... мөлшерін гормондар реттеп отырады. Химиялық
элементтердің адам ... ... орны әр ... ... ... - ұлпаның құрылысын, осмос қысымының тұрақтылығын,
иондық және қышқыл– негіздік құрамын ... ... ... тотығу – тотықсыздану, тамырлар мен ... ... әсер ... Макро – және микроэлемент-тер – кальций, фосфор,
фтор, йод, ... және ... ... және тіс ... ... етушілер. Микроэлементер ферменттер, гормондар, дәрумендер,
биологиялық белсенді заттар құрамына ... ... ... ... ... де зат ... көбею, ұлпаның тыныс алу, улы заттарды
залалсыздандыру үрдістеріне қатысады. ... ... ... ... жасы ұлғайған сайын өзгеріп отырады. Мысалы, кадмийдің бүйректегі
және молибденнің бауырдағы мөлшері қартайғанда жоғарылайды. Жас ... ... ... ванадий және хром сияқты микроэлементтердің мөлшерлері
кемиді. Әр түрлі микроэлементтердің жетіспеушілігіне ... ... ... ... ... ... жетіспеушілігінен тіс жегісі,
йодтың жетіспеушілігінен зоб, ... ... ... ... ... Адам ағзасын-дағы биогенді элементтер концентрациясы өмір сүрудің
тепе-теңдігін сақтайды ... ... Бұл ... ... ... ... болуына байланысты бұзылады және әр түрлі
аурулар туады.
Микроэлементтердің адам ... ... және ... ... сот – ... ... жасау істеріне пайдаланады.
Мысалы, этил спиртінің қатынасында ... ... ... бауырда
кальцийдің мөлшері көбейіп, натрий мен калий азаяды. Тағам құрамында темір,
мыс, мырыш, йод, кальций, фосфор, магний және т.б. ... ... ... ... зардап келуі мүмкін. Сонымен қатар, ағзаға биогенді
элементтердің тек қана жетіспеушілігі емес, артық ... де ... ... кезде химиялық гомеостаз бұзылады. Мысалы, тағамда марганец ... ... ... мыстың мөлшері көбейеді, ал, бүйректе азаяды.
Тағам құрамында ... ... ... ... ... ... ... мырыш көбейсе темірі бар фермент-тердің белсенділігі
төмендейді. Сондықтан да тіршілікте ... ... ... ... концентрациясы сәл ғана көбейсе олардың аз мөлшерінің өзі
де улы болып табылады деуге негіз бар.
Магний ... ... ... ... ... түзуге қатысады.
Адамға күніне шамамен 400 мг ... ... ... ... ... ... фосфор мен кальцийдің мөлшеріне тығыз байланысты.
Фосфордың мөлшері кальцийден бір жарым есе көп болуы керек. Ондай ... ... ... ... бір деңгейде ұстап тұру үшін
жеткіліксіз мөлшерін ... ... ... ... Д ... оның
арақатынасын реттеп отырады. Фосфор нерв ... ... үшін ... ... ол — ... көзі. Сондықтан оның мөлшері барлық уақытта
біркелкі болуы керек. Фтор, ... адам ... ... болуына әсер етеді.
Адам ағзасында 250 – 300 г NaCl болады, тамақпен 10 – 15 г ... ... ... Натрий хлоридінің артық мөлшері ішкі ағзаларға
(бауыр, бүйрек) әсер ететіндігі зерттелген. Ал, ... ... ... ... ... ... зерттеулері бойынша барлығы 54
тұз бассейндері бар екендігі келтірілген) осы уақытқа ... ашық ... ... ... түрінде аймаққа таралуы экологиялық ... ... ... ... ағза үшін ... ... өте жоғары. Мыс -
денсаулыққа өте пайдалы микроэлементтердің ... Егер ... мыс ... ... ... ... байланысқа түсе алмайды. Мыстың
мөлшерінің аз ... ... ... ... ... Мыстың
мөлшері төмендеген кезде немесе жетіспеген жағдайда шаш тез ағарады. Мыс
қанға ... ... ... етеді. Соның нәтижесінде жасуша, ұлпалар
оттекпен жақсы қамтамасыз етіледі. Мыс ... ... ... ұлпалардағы тотығу реакциясын жылдамдатады. Темір элементінің рөлі
денсаулық үшін өте зор. Егер ... ... ... ... ... қан ... ... пайда болады. Бұл элементтің ағзадағы ... 11-30 мг. Адам ... 3 г жуық ... бар. Оның ... көрсетілген
шамадан төмен болса, қанның қызыл клеткасының, яғни, ... ... ... алу ... ... Темір ағзаға сырттан түседі,
тамақтың құрамындағы темір ионы он екі елі ішектің жоғарғы ... ... ... ... дүрыс сіңбеуі асқазандагы түз ... ... ... ... ... ... болады. Ал,
тұз қышқылының жетіспеуінің өзі бауыр мен өт ... ... ... ... ... яғни, оларда әр түрлі тұздар ... ... ... ... болуы топырақ пен судың және қоректің сапасына
байланысты екендігі түсінікті. ... ... ... халықтың
денсаулығының төмен ... ... ... ... ... ... тікелей байланысты деуге болады. Жоғарыда ... ... ... зерттеудің нәтижесінде мынадай қорытынды
жасалады: ересек адамдар үшін микроэлементтердің ... ... — 49,01 мг, бром - 0,821 мг, ... - 1,1-30 мг, йод - 0,2 ... — 0,05-0,1 мг, ... — 5—7 мг, мыс — 2-3 мг, молибден — 0,15—0,3
мг, никель - 0,63 мг, рубидий - 0,35-0,5 мг, фтор - 2-3 мг, ... - ... ... бұл ... адамның жас ерекшеліктеріне байланысты өзгеріп
отырады. ... ой ... ... адамдар үшін марганецтің мөлшері
тәулігіне 5-6 мг. Жас балаларға марганецтің мөлшері ... ... ... болады. Сондықтан да соңғы жылдары микроэлементтер ... ... ... жүргізіліп келеді. Микроэлементтердің ...... ... ... ... П. Р.
Загриценко, Ж. Қалекенов, Қ. Кенжеев, Ж. Мамутов және К. ... ... Я. В. ... М. Я. ... П. А. ... О. К. ... – Зихман
сияқты ғалымдар зертеу жұмыстарын жүргізген.
Қоректік зат, оны ... ... тірі ... тән ... ... ... ... биологиялық, химиялық және физикалық үрдістер,
яғни, ... өсу, ... ... ету, т.б. ... болады. Адамның
денсаулығы дұрыс болып қалыпты өмір сүру үшін ең ...... ... ... ... ену ... ... түрде тиісті деңгейде
сақталуы керек. Әрбір қоректік заттың энергетикалық балансын сақтау ... шарт ... ... ... заттың құрамындағы әр ... ... ... ... ... ... минералды
заттар, макро және микроэлементтер, витаминдер) саны белгілі ретпен бір-
біріне ... ... ... ... ... ағзаға қажетті
кейбір негізгі қоректік заттардың ... ... ... ... негізгі қоректік заттар
|Негізгі қоректік |Тәуліктің мөлшері|Негізгі қоректік |Тәуліктің мөлшері|
|заттар | ... | ... |85г ... ... |
|Майлар |102г | | ... ... ... |800 мг ... |0,1-0,2 мг ... |5-10 мг ... |1200 мг ... |0,5 мг ... |2-2,5 мг ... |400 мг ... |0,5-1,0 мг ... |14 мг ... |0,0-0,2 мг ... |2 мг | | ... ... (тиамин) |1,7 мг |С ... ... мг ... ... |2,0 мг |А ... ... ... (пиридоксин) |2,0 мг |Е ... |10 мг ... ... |200 мкг |Д ... |2,5 мкг ... ... |3 мкг |РР (ниацин) |19 мг ... ... ... ... ... тоқталатын болсақ,
оның ағзаға қажетті мөлшері 0,5-1,0мг аралығында. Ал, ... ... ... ... ... ... ... аймағындағы фторидтердің
мөлшері шектен артық екендігі ... ... ... бойындағы
мөлшерлік шамасы 1,5-6,25мг/л. Фторидтердің тотығу-тотықсыздану ... ағза үшін ... иод ... ағзадан ығыстырып шығару мүмкіндігі
жоғары. Сонда, иодты дәрі-дәрмек пен қоректік заттарды қанша пайдалансақ ... ... ... ... шығарып жіберуі қазіргі кезде белең
алып отырған зоб ауруының көбеюіне ... ... ... ... елді ... су ... тұздардың тиісті деңгейден
артық болуы облыстың экологиялық жағдайының талапқа сай ... ... да, ... ... ... ... ... облысы
аймағының су ресурстары мен топырағының құрамына ... ... және ... ... әлеуметтік жағдайды жақсартуға бағытталған
іс-шараларын жүргізудің маңызы ерекше.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Скурихин И.М., ... В.А. Как ... ... —М.: ... ... Д.Г., ... С.Д. ... и здоровье. Х 1979.
3. Джустин Гласе. Жить. 180.1990.
4. Искусственная пища: за и против. Х 1998.
5. Кавецкий Р.Е., ... Д.Ф. ... ... ... ... ... ... Э. Биофизическая химия. —М: Мир, 1981.
7. Хьюз М. Неорганическая химия ... ... — М: Мир, ... ... З. С. ...... 2000.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Өндірістік улар және олармен улану6 бет
Антисептика7 бет
"ауыл шаруашылығы саласында қолданылатын токсиндік заттардың жануарлар организіміне түсу жолдары"14 бет
Адамдардың денсаулығына әсер ететін негізгі факторлар8 бет
Астық түйір массасының жабысуы5 бет
Дәрумендер және олардың жіктелуі7 бет
Кәсіптік химиялық агенттер6 бет
Радиоактивті ластану7 бет
Тұрмыста қолданылатын химиялық қауіпті заттар және уланғандағы көрсетілетін алғашқы көмек6 бет
Шу мен дірілдің, ультрадыбыстың адам организіміне әсері. Статикалық электр тоғы. Жайтартқыштарды есептеу. Электр тоғы зақымынан қорғанудың техникалық әдістері7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь