Аударма өнері және көркемдік түсініктер туралы

Аударма саласы — мәдениет пен әдебиеттің көне мүлкі, үлкен дүниесі. Ол туралы айтылатын сөз, қойылатын проблема қашан да туындай бермек, күн тәртібінде тұра бермек. Және солардың актуальдылығы — белгіл кезеңдерге байланысты жағдай. Аударма туралы қай кезеңде не айтылса да маңызын жоймайды, өйткені ол қашан да жаңа, соны проблемаларға жол ашады, мұрындық болады. Ол проблемалардың негізгісі, бір сөзбен айтсақ, аударманың әсіресе классикалық шығармалар аудармасынын, көркемдік дәрежесі, оны екінші тілде жасаудың жолдары.
Аударма өнері, аударма үлгілері, ең алдымен, әр дәуірдің жемісі болғандықтан да, әр кезеңдер түрліше бой көрсетуі заңды. Тіпті барлық дәуірде, барлық кезеңде кәдеге аса беретін, үнемі үлгі етіп ұстайтын аударма да және аударма өнері де баршылық. Бірақ бүгінгі кешегіні, ертеңгі бүгінгіні алдына үлгі ете отырып, соның жетістіктерін пайдаланады, өз тұсының ерекшеліктерін қосады, сөйтіп, аударманы алға дамытады.
Қазақ әдебиетіндегі алғашқы сәт қадамынан бастап-ақ аудармалық шығарманың жалпы мазмұнын, идеясын беру мақсаты дұрыс ұсталды. Және оқырман ұғымы, талғамы, талабы еске алынып отырды. Аударып отырған ақынның, жазушының идеялық-көркемдік ерекшелігін дәл жеткізу — Абай аудармаларында тамаша іске асырылды. Ал осы қасиеттердің бәрі күні бүгінге шейін аудармада ұсталатын негізгі бағытқа кіреді, соның проблемалары болып саналады.
        
        АУДАРМА ӨНЕРІ ЖӘНЕ КӨРКЕМДІК ТҮСІНІКТЕР ТУРАЛЫ
Аударма саласы — мәдениет пен әдебиеттің көне мүлкі, үлкен ... ... ... сөз, ... ... ... да туындай бермек, күн
тәртібінде тұра бермек. Және ... ...... кезеңдерге
байланысты жағдай. Аударма туралы қай кезеңде не айтылса да ... ... ол ... да ... соны ... жол ... ... Ол проблемалардың негізгісі, бір сөзбен айтсақ,
аударманың әсіресе классикалық шығармалар ... ... оны ... ... ... ... өнері, аударма үлгілері, ең алдымен, әр ... ... да, әр ... ... бой ... ... ... барлық
дәуірде, барлық кезеңде кәдеге аса беретін, үнемі үлгі етіп ... да және ... ... де ... ... бүгінгі кешегіні,
ертеңгі бүгінгіні алдына үлгі ете ... ... ... өз тұсының ерекшеліктерін қосады, сөйтіп, аударманы алға
дамытады.
Қазақ әдебиетіндегі алғашқы сәт қадамынан ... ... ... ... ... беру ... ... ұсталды. Және
оқырман ұғымы, талғамы, талабы еске алынып отырды. Аударып отырған
ақынның, жазушының идеялық-көркемдік ... дәл ...... ... іске ... Ал осы ... бәрі күні
бүгінге шейін аудармада ұсталатын негізгі бағытқа кіреді, ... ... ... ... ... аударма» ұғымдары бізде жиі қолданылады.
Мұның біріншісі: ... ... ... ... ... ... бере білген» деген сияқты ... ... ... және ... ... айтылатыны
«аударма төңірегінен кәсіп іздеушілер», «пайда тапқыштар» ... ... ... ... біріншілер аударма өнерінің сара жолында тұрғандар
дәлінеді де, аударма өнерінің барлық табысы, жетістігі соларға танылады.
Ал, аудармалардағы ... ... пен ... ... ... ... іздеушілердің» еншісіне күні бұрын бөліне
салынады. Ал, мәссленің байыбына бара ... ... ... де ... ... біржақтылық бар.
Біздің аударма өнерінде етек алған тәсілдердің ең бастылары ... ... ... ... ... айта ... Шынында да,
аудармаға «еркін аударма» немесе «жолма-жол» деп айдар тағудың өзі
аударма өнеріндегі ... ... ... талаптарға орайлас
туғаны анық. Бұл талаптардың үдесінен шығу біреулерді «еркіндік» жолына,
енді біреулерді түпнұсқаға ... ... ... әкеп ... ... ... ... «таңғажайып сырлар», «жолдар»
бар екені аян. Аударма мәдениеті өскен сайын жолма-жол ... ... ... өріс ала ... ... де бүгінгі күннің шындығы бар. Сол
тәсілмен аударылған шығармалар да көп. Олай ... ... ... сөз ... оның ... ... жақсы да, жаман да жақтары
көрсетілуі ... Айта ... ... ... ... ... ... ұсынады. Олар аударма түпнұсқаға жақын ... ... ... үні ... ... дейді. Ал осы дұрыс пікірдің
өзі тәжірибеде бір тілден екінші тілге жай ... салу ... ... ... ... ... өнерімен байланысы шамалы
еді. Бұл ... бір ғана ... ... ... ұлт ... ... әлі де бар. Бір ... Украина әде-биетін аударушылардыц
орыс тілін «украиналандыру» ұраны да ... ... ... ... ... как у ... ... немесе «подтягивание читателя до
уровня оригинала» дейтіндері ... ұзақ ... орын ... ... сол ... ... ... пікірден айырмашылығы аз. Басқа
жақтарын сөз етпегеннің өзінде, бұл тұжырымдар аудармашыларды тежеп,
былайша айтқанда, қол-аяқтарын матап ... ... ... ... ... ... ... айырылды. Осы жайды көре
білген украин ақыны М. ... ... ... ... өз ... керек» деген пікір айтты.
Біздің ең негізгі ... бірі — ... ... ... ... ... ... онық ролі туралы болуы да осы пікірден
шықты.
Қазақ тілі агглютинативтік, түркі тілдес ... ... ... флективный (орыс, неміс, ағылшын) немесе басқа да ... ... ... ... таңа ... ... тілі ... әңгіме қозғағанда, кейбіреулердің айтқанындай,
негізгі нысанамыз түпнұсқа тілі емес, ана ... ... ... шарт.
Аударма — әдебиеттің көне мұрасы, ... өнер ... ... да әрі ... әрі жаңа ... ... береді. Оны зерттеу
аспекті де сан алуан болып ... ... бірі — ... бағыт»
делінеді. Ол, негізінен, аудармада грамматикалық категорияларды ... ... осы ... ... қарайды. Бізде көптеген
шығармалар осы бағытта аударылып жүр. М. Әуезов бұл бағыттың негізгі
кемшілігі — ... ... ... ... Осы
лингвистикалық барыт қазақ әдебиетінде де сөз ... Оның ... да бар. Бұл ... Ә. ... ... ... ... көптеген пікірлер келтірілген.
Аударма өнері, көркемдік дәлділік, аудармадағы талант, эрудиция
дегендер — аударманың қадым заманнан бері келе жатқан ... ... ... классйкалық әдебиетінің белгілі шығармаларының
ана тілімізде көрінуі, олардьщ аударылуы, ... ... ... көркем аударма проблемаларын күн тәртібіне ертеден-ақ қоя
бастады. Әр тілдегі аударма тәжірибесіне, үлгісіне, ... ... ... ... ой ... мәжбүр етті. Әрине, ол проблемалардың
бәрін дұрыс ұғып, оған дұрыс баға беру үшін де ұзақ ... ұзақ ... ... да осы ... ... ... күн ... айтылуы, сөйтіп, пікір жинақталуы керек екеніне де дау болмаса
керек.
Міне, соларды әңгіме ету аударма ... ... тән ... да туғызады. Осы проблемаларды тарихи тұрғыдан да,
белгілі аудармашылардың еңбегі тұрғысынан да сөз етер ... ... ... ... жеке ... ... өнеге Абай аудармалары
екені мәлім. Әрине, Пушкинді аударуда ... ... Ғали ... ... ... ... аудармаларының кейбір үлгілері Абай
дәстүріне кейде біршама жақын десек те, ... ... ... Абай ...... әлі де жетпеген ... ... ... ... ... болашаққа апарар мұрамыз. ... төл ... қоса ... ... мұра деп ... ... Аударма өнеріндегі Абай мұрасы дегеніміз— ол — ақындық өнер, ... ана ... ... ... ол — орыс классиктері: Пушкин, Лермонтов,
Крыловты ана тілімізде көркем сөйлете білу. Шын шебердің өзі аударып
отырған ... ... үнін ... соңы ана ... жасаудың
жолы, со-лардың принциптері, аударма өнерінің ерекше бір сыры, сипаты.
Міне, бұл ... ... да ... де ... ... хал-
қадірінше, шешіп жүрген, немесе шешуге тырысып ... ... ... ... ... мұра, сол мұра қалпында бұлжымай қала
бермейтіні мәлім.
Ол жеткізбес биік ... ... ... ... жазбаса
ғана құнды. Абай аудармалары осы талғамға татып, таңдай тұшытып жүрген
халықтың алтын казынасына айналған ... ... ... ... ... ... да барға ұқсайды. Мысалы, Ә. ... ... ... жүре беру жөн бе?» атты ... ... ... № 36,
6 сентябрь, 1974) «...Абайдың бірер ақынның ... ... ... ... ... ... заңға айналдыруға болмаса керек» деп
жазады. Дұрысында, Абай тек бірер ақынның бірер шығармасын ғана аударған
жоқ. Ол орыс ... ... ... ... Крылов
шығармаларын аударды. Сонымен қатар, батыс классиктерін де қазақ
қауымына ... ... ... ... орыс ... арқылы
жеткізді. Абайдың аударма шығармаларының жалпы саны ... ... ... тұтас толық аударылған өлеңдер де, үзінділер де бар.
Пушкин, Лермонтов шығармалары сарынымен өзінше жазған, ... ... да ... Абай ... мазмұнын аудармашы өзінше
баяндауға ерікті екенін көрсетті.
Бұл жалпы аударма өнерінде бар ... ... ... ... Абай ғана ... жол. Абай ... ... шын мәніндегі
аударма әдебиеттің, оның ішінде орыс әдебиеті классиктері шығармаларын
аудару үлгісін жасаушы болды. ... ... өнер етіп ... да және ... да ... ... ... дегеніміздің
өзі жалпы адамзат мәдениетінің айнасы екені де Абай өнерінен анық
көрінді. Осы жайлар Абай ... ... ... деңгейіне көтерді.
Ардагер ақын салған жол ұлт мәдениетінің, интернационалдық мәдениеттің,
әдеби даму, әдебиеттердегі өзара ықпал дегендердің асқан ... ... және қала да ... ... кейін Абай «бірер ақынның бірер өлеңін» аударды деуге
ауыз қалай барады. Абай аудармасы өнеге болудан қалды деп ... ... ... Абай ... да ... ... ... Оны жоққа
шығара алмаймыз. Онда сол дәуір, сол уақыт таңбалары бар екені рас.
Бірақ ... ... Абай ... ... ... әлі де биік ... ... өнер дәрежесінде қала берері
талассыз ақиқат. Классиктің «лассиктігі де сонда жа-тыр. Біз ... ... жағы ... қазақ тілі Абай тілінен ... ... ... ... Абай тілі ... ... ... қалды.
Бұл — аудармада «Абай стилі» туралы айтуға право береді. Бізде белгілі
мөлшерде Абай ... де ... ... ... ... ізденушілік, асқан шеберлік
қасиетін танытатын туындыларымен дәлелдеуге болады. Соның бір тамаша
мысалы — Гете — ... ... ... ... тау ... ... Абай шығарманың мазмұнын, философйялық толғауын дәл беретін
жолдар ... ... ... жоқ, ... ... бар ... мен Абайға ғана тән жолдар да жүргенін білеміз. Соның өзінде Абай
аудармасы тіпті Гете ... де ... ... ... ... таң
қаласыз.
Лермонтовтағы:
«Подожди немного,
Отдохнешь и ты» —
«Тыншығарсың сең-дағы,
Сабыр қылсаң азырақ»,—
ҚОРЫТЫНДЫ
Біз осы еңбегімізде ... ... ... бір дәуірдің жемісі
екенін анықтағандай болдық. Қазіргі совет дәуірінде, социалистік бағыт
етек алып, жер жүзіне ... кең ... ... ... ... ... ... құтылып, өз бетіне дербес ел болып, күн санап
совет елінен ... ... ... ... ... аударма әдебиетінің
үлкен дәнекер екендігін айттық. Бұл және де аударма әдебиеті идеология
майданындағы күрделі құралдың бірі екендігін баса ... ... біз төл ... өсу жолын, аударма әдебиетінің өсу
жолымен тығыз байланыстырып отырдык. Осы ... орыс ... ... ... ... ... оның ішінде қазақ
тіліндегі аудармалардың тарихи өсу жолдары барлығын көрсетіп, ...... ... ... ... ... сүйене отырып, қазақ ... мен ... ... ... ... ... деген бір
алуан мәселелер көтердік.
Гоголь-сынды ұлы классиктің казақ совет әдебиетіне әсері, немесе,
онан ... ... ... ... ... өзіміздің бақылау-
зерттеулерімізге сүйене отырып, бірнеше түйіндер де ... ... ... ... ... ... жағы десек, осыдан
туатын күрделі сұрақтар мен келелі проблемаларға жауап бере ... ... ... ... сай бірнеше міндеттер қоя кету де
жөн.
1. Аударма әдебиеті қазір көлденен адамдардың «кәсіпшілік» ... ... ... ... бірі, ұлт мәдениетін жасаудың күшті құралы,
өзіне тән ерекшелігі бар көркем әдебиеттің келелі жанры болу керек.
2. Аударма шын мәніндегі көркем ... ... ... ... ... аударма халқымыздың дүние тануын, ой-санасын кеңейтуде
күшті құрал болсын.
4. ... ... ... ... ... ... мәнінде негізгі нұсқадан кем түспейтін классикалық аударма
жасауға қазіргі кадрларымыздың ... мол ... де ... ... тіліне орыс классиктерінің аударылу сапасы осы күнгі
шетелден орыс тіліне аударылған кітаптардың ... ... ... біз ... ... Гетені, Бальзак, Диккенс, Байрон,
Гюголарды орыс ... ... ... ... ... де: ... ... Грибоедов, Тургенев, Достоевский, Гончаров, Некрасов,
Чехов, Толстой, Горький, Шолохов, Маяковскийлерді де солай акуымыз
керек, ... ету үшін әр ... ... лайық сүйген авторын, әдістес —
қаламдас авторын аударсын. Міне, сонда барып аударма әдебиеті мен ... ... меже ... ... ... улы ... тума авторларымыз Мұхтар ... ... ... ... ... ... боламыз.
Бұған орыс әдебиетіндегі аударма тарихы ... ... ... Полевой аудармалары осы күні үмітсіз ұмытылды.
Олар түгіл беріректе аударылған, мезгілінде тәуір де ... да ... ... ... де, сол ... өсу ... көп
көмегін де тигізді.
Совет дәуірінде өсу жолы өте жедел, өйткені аударма бізде күрделі
істің, игілі мақсаттың елеулі ... ... елі ... ... келелі ісіміздің бірі осы.
Тағы айталық, аударма әдебиеті төл әдебиетпен жедел өседі, төл әдебиет
аударманы кемелдендіреді. Ендеше аударушылар ... ... ... ... көз жазбай сарқа оқып, өмірден қалмай еріп отыруы
керек.
«Кейінгі ...... ... ... шығатын болса,
түпнұсқаның бұрынғы аударушы аша алмаған кейбір сырын ашып бере алса ... ... ... бір жаңалығын тауып, сол арқылы біздің ой-
сезімімізді оятып, байыта алса — онда ... ... ... шығара беру керек дейді Иван Кашкин. Классиктер жөнінде біз осы
пікірді қолдаймыз.
Жоғарыда ... ... осы ... ... ... онда біз алға ... ... орындалғандығы деп ұғамыз.
1 Ив. Кашкин. «В борьбе за реалистический перезод» Кн. «Вопросы худ.
пересода» стр. 132, М. 1955 ... ... көне ... қарым-қатынас бүгінгідей етек алып
жайылмаған ... ... ... ... толғаныс-тебіренулер, тіпті
біріне-бірі сырттай ұқсап кететін жеке-жеке ... де ... ... бәрі бір елде ... бөгде елдерге содан таралмаған тәрізді. Ең
әуелі осы жәйттің басын аша кетелік.
Кейде некен-саяқ сырттай ұқсастықты ... ... «Ия, ... ... ұғымы, мұны пәленшеден түгенше алып пайдаланған екен...» деп
шамалаймыз. Тіпті ... ... ... ... ... ... орыс ... зерттеушілерінде де болған ғой. Мысалы, орыс
филологиясының көрнеікті қайраткері ... орыс ... ... ... ... көне ... ... кейбірін
ежелгі санскритке апарып теліген, бұл бағытты «Мифологиялық школа» деп
атайды; кезінде Ф.И.Буслаевтың осы сыңаржақ ... ... ... ... ... ... сыншыларымыз
Н.Г.Чернышевакий мен Н.А.Добролюбов 2 еді.
Баяғыда 1858 жылы ... ... ... ... ... ... («Свод исторических народных преданий») атты
кітабына да ... ... ... ... ... ... оның өзі ... мынадай тіл заңдарына
тиянақталады,— дейді. Мысалы:
1. Бір тілден екінші тілге көшкенде әрбір ... ... кез ... ... ... ... ... дауыссыз дыбыс та толып жатқан дауыссыз
дыбыстардың біреуіне ауыса салады.
3. Әрбір сөздің ішіндегі ... ... ... ... ... буын да, әдемі естілуі үшін түсіп те қалуы кәдік, немесе жаңадан
қосылып та ... ... ... ... ... да немесе керісінше көшуі де
ықтимал»,—бұдан әрі ол: V ... ... ... ... Аттиланы
«Киевтің ұлы князі — орыс халқының патшасы» етіп шығарады, өйткені, ескі
латын тілінде «гун» деген сөз «huni» ... ... ... оны ... ... ... ... «chueni» (куени) етіп орыс тіліне
таяп әкеледі де, бұл енді ... ... ... ... ендеше
бұлар Киев қаласының тұрғындары»,3— деп түйеді.
Бұл сияқты пікірлер А. Вельтманная бұрын да, соң да ... ... 1853 жылы ... ... ... ... 7-санында шыңқан «О родстве языка славянского с сан-скритским»
деген мақаласында ғалым А. Гильфердинг орыс ... ... ... сөзді санскриттің «аmbarjami» (амбариами) сөзінеп шығарыпты. Орыс
тіліндегі «якшаться» деген ... ... ... (якш) сөзінен
апарып тудырған екен.
А. Гильфердингтің осы бір шұғыл байламына қарсы шығып, ұлы сыншы,
өз мезгілінің ... ... ... ... ... ... производит (стр.13) от санскритского ... ... ... Но ... ... ... ... арабское слово,
перешедшее к нам от татар, подобно словам сходного значения: «казна» и
«сундук».
«Якшаться» ... ... в ... словаре» как вологодское,
но которое употребляется на всем ... ... ... он ... ... чтить (стр. 39), оно происходит от татарского
«якши» — ... де Н. Г. ... осы ... түгел қосыламыз. Алайда,
Н. Г. Чернышевскийдің «анбарды» араб сөзі деуі жаңсақ айтылған, бұл
сөздің түбірі «анбар» — ... ... ... мен ... ... ... керек.
Зерттеуде – дәлелсіз долбарлау орын алуға ... ... ... ... да ... ... жылы «Ғалымның көзімен» («Глазами ученого») деген кітая шықты,
көлзмі —737 бет. Осы кітаіьқа сайдың ... ... ірі ... ат
оалысқан. Соның ішінде В.А.Амбарцумяп, А.П.Виноградов, А. Н. Ніесмеянов,
В. Г. ... бар. ... ... ... ... ... галымы,
СССР Ғылым академиясының бұрынғы ... ... ... А.Н.
Несмеянов жазыпты. Сонда: «Бұл кітапты жазу үшін ғалым ... ... ... ... да ... осы ... мүлде мінсіз дей
алмаймыз. Өйткені, қатынасқан авторлардың көпшілігі ғылымды өз қолымен
жасаушылар еді, бірақ сол ... ... ... ... жайып
түсіндіруге төселмеген адамдар болатын. Ендеше, еш бір ... ... ... ... ... ... кері, азды-көпті міні бар
кітапты ара-тұра жазып шығарған анағұрлым артық»,— деген екен осы ... ... ... К.К. ... ... ... ойын біздің де медеу
еткеніміз мақұл»,5— депті академик А.Н.Носмеянов.
Өткен ... ұзақ ... ... халқы талай елді, талай жерді
көргені хақ. Осылардың ... ... ... ... ауыз
әдебиетінде, әдеби мұраларында көрініп қалады.
Хялықаралық ауыс-түйіс тоқсан түрлі, оның ішкі ... ... қою да оңай ... ... ... ... әр ... ауысып,
бірте-бірте құбылып, жаңара беруі де, сондай-ақ заман ағысына сәйкес
көнере беруі де ... ... ... атом ... ... ... жер тебінгідей
болды. Ел арасының шалғайлығы сонау көне замандағы мағынасын өзгертті.
«Алты айшылық жолды алты басатын»—ақындар ... ... ... ... ... ... шаңына да ілесе алмай қалды. Дүние
жүзі қоян-қолтық алысып, ... ... ... ... Бұл ... ... болмаған еді. Сондықтан ол заманның ауыс-түйістері
бүгінгінің өлшеміне ... ... бола ... да, ... ... сол ... тұрған, не тарихи, не географиялық, не ... жоқ ... ... да ... – бірі ... ... ... міне осының себебі неде? деген сұраққа ... ... ... ой ... ... ... өте ... әсіресе
әлеуметтік көріністі көзге анық елестету қиын. Бір елдің екінші елге
өтетін әсері ... зат ... ол өте ... ... ... ... «Европаның орта ғасырлық эпостарында шығыстың сарындары
бар»6 атты еңбегінде: «Қазақтың бірталай ертегілерінің ертедегі дүние
тануы мен байланысты туғандығын ... ... ... ... осы ... ... Г.Н.Потаниндей ғалым айтқан ойдың дұрыс,
бұрысын шешуде емес, тек қана ауыс-түйістің әр елде, әр ... оның әлі де бола ... ... ... да ... ... тәрізді дерексіз толғаныстар: жақыны өлгенде жылау, бала туғанда
қуану, ашуланғанда қамшы сілтесіп, төбелесу әр адам ... ... сай ... ... дамуы да ықтимал, неше алуан саққа жүгіріп
құбылуы да мүмкін. ... ... ... ұқсас болғанымен бұларды
ауысудың нәтижесі деп ұғыну мүмкін емес.
Өмір шындығы жұрттың бәріне бірдей, бірақ оны әр ... ... ... ... ... ... көріп отырған жағдайларына, саяси-
экономикалық бағытына, табиғат көріністеріне байланыстыра толғайды. «Бір
елдің әдебиетін бізге жеке адамның ... сол ... ... Тек сол ... ... ... мен әлеуметтік құрылысы ғана
айңындап ұғындыра алады... Адамның рухы жасап шығарған туындыны ... ақ ... тірі ... ... да тек сол ... ... ... даусыз»,— деген Г. В. Плеханов.
Дәл осы арада оқушылардың есіне сала кету артық болмас, ұқсас ойлар
әр елде бір мезгілде тууы да шарт ... ... бір ... бір ел ... ерте ... ... елде ол дәуір басқа кезде
туатыны көпке мәлім. Мысалы, патриархалдық-рушылдық ... бір ... ... Екі мың жыл ... ... де, ... ел сол ... кейін келіп жетеді. Көне тарихта айтылған ... осы ... ... ... ... олар ... жерде етек алып отырса, ал
екінші бір елде ... ... ... ... ... бәрі ... мәдени жетілуіне, не мөлшеулігіне байланысты болса керекті.
Эпостың туындыларда айтылатын пікірлердің ұқсастығына да ... шын ... ... ауызға кешіп жүрген қысңапқыоқа мысалдардан,
ұсақ ... ... ... ... өткір афоризмдерден
әлдеқайда соң шыққан аты, әрбір халың балаң дәуірден ... ... ... ... ғана ... ... ... өз қолы өз
аузына жетуін көксейтін тәрізді. Міне, осы кезде олар ... ... ... күшінен қорғайтын Қаһарлы батыр — қайсар басшыны
іздейтін сияқты. Ендеше батырлар жыры — ... дәл осы ... ... ... ... ... жыл санаудан екі мың төрт жүз ... ... «Қос ... ... мен ... бойында Шумер елі дәуір
сүреді. Гульгамеш атты батырдың жыры сол кезде туыпты. Осы ... жыл ... ... ... мен ... жырланады. Индияның
«Махабхаратасы», Скандинавияның «АғаЭддасы», Осетияның ... ... ... ... мен ... ... ... оғыз елі
мен қазақ халқына ортақ «Дадам қорқыты», қырғыздың «Манасы», ... ... «Ер ... тарих бетіне шықты. Осылардың
бәрі де өз заманында әр ... ... ... ... ... Әр ... ... творчестволық шарықтауы өз әлінше осылай
үздіксіз ұласа бе-ретіндей межені көрсетеді.
Мифология мен халықтың ауыз ... ... ... байланысады,
қалайда, әр елде, әр алуан күй шертіледі. Өйткені мезгіліне сай, жеріне,
табиғатына қарай құбылып, ... ... ... ... ... ... рухани ұғымына сай ілгері қадам басады немесе мешеулеп кейін
қалады. Бәрін де ... ... ... ... Ф. И. Буслаевтың айтуынша: «Ертеде көне санскрит тілінде
жерді сиыр мағынасында ұғып, оны өгіз — го (гау — ... сөз) деп ... ... ... — сиыр еті, ... ... —Gow > ... гот
тілінде — gobi (гови), қазақ тілінде — ау- қау (кейде ау-хау деп ... ... ... тілінде сиырдың жалқы аты «Audhumba
(аудхумба) суы өте мол, ... сыз ... ... (Қазақша «Өлсем
орным қара жер сыз болмай ма?» Орысша «Мать — сыра земля» ... ... ескі ... «Жер — көк ... ... көк өгіз
— теңіздегі жайынның (балықтың) үстінде тұрады» деуі де осыған ... ... да ... ... ... ... тиянақты дәлел таба
алмаймыз.
Қазақ елінде мынадай мысал бар: «Шаңырақта асулы ... етке ... ... мысы ... ... ол: «Өзі жасық, өзі сасық, -осы
етті кім ... — деп, ... ... кетеді».
«Біржан — Оараның» айтысында:
Қарны ашқан кеселі бар еркек мысық,
Сасық дер аузы жетпей майдан жеріп,—
деп ... Н. Г. ... О ... ... ... 1854, № ... ... «Современник» журналының 1861 жылы, 6—7 сандарында беріледі).
2 Н. А. Добролюбов. Собр. соч., т. I. ... 1961,

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аударма өнері және көркемдік түсініктері20 бет
Аударма өнері және көркемдік – эстетикалық, шеберлік проблемалары102 бет
Арыс ауданының физика - географиялық сипаттама54 бет
Батыс Қазақстан экономикалық ауданындағы отын-энергетика кешенінің даму мәселелері58 бет
Мәдени ескерткіштер және сәулет өнері, туризм17 бет
Қазақстандағы аударма өнерінің даму кезеңдері17 бет
Бердібек Соқпақбаев шығармаларының аударылуы31 бет
Ж.Аймауытовтың аудармашылық шеберлігі108 бет
Поэзиялық шығармаларды аудару21 бет
Шекспирдің «Гамлет» трагедиясы қазақ тілінде43 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь