Инфляцияның мемлекеттік басқарудағы жолдары

Мазмұны

Кіріспе 3

1. Бөлім.Инфляция және инфляцияға қарсы саясат

1.1. Инфляция, оның себептері 4

1.2. Инфляцияның альтернативті (баламалы) көздері 6

1.3. Инфляцияның түрлері 7

1.4. Инфляцияның экономикалық және әлеуметтік зардаптары 8


2.Бөлім. Инфляцияның мемлекеттік басқарудағы жолдары

2.1 Инфляцияның мәні, түрлері және оның пайда болу себептері 9

2.2 Инфляция деңгейін анықтау жолдары 16

2.3 Қазақстандағы инфляция ерекшеліктері және мемлекетке қарсы шаралар 19


Қорытынды 27

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 30
        
        Мазмұны
Кіріспе 3
1. Бөлім.Инфляция және инфляцияға қарсы саясат
1.1. Инфляция, оның себептері ... ... ... (баламалы) көздері 6
1.3. Инфляцияның ... ... ... ... және әлеуметтік зардаптары 8
2.Бөлім. Инфляцияның мемлекеттік басқарудағы жолдары
2.1 Инфляцияның мәні, түрлері және оның ... болу ... ... ... ... анықтау жолдары 16
2.3 Қазақстандағы инфляция ерекшеліктері және мемлекетке қарсы шаралар 19
Қорытынды 27
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... анықталады. Бірақ та жұмысыздықтың деңгейін сақтау, инфляцияның
өсу қарқынын төмендетуге арналған экономикалық саясат үнемі оңды ... ... Бұл ... жақсы жақтарын ескере отырып, осы мәселені
қайтаруымызға болады. Айталық ... ... ... ... ... де ... өсуі бірдеп тоқталмайды, керісінше бірден
тоқталмайды, керісінше біраз уақыт өсу жалғаса беруі мүмкін.
Берілген ... ... ... ... ... ... ... теріс салдарын болдырмау, инфляцияның теріс салдарын
төмендету және экономикалық ... ... үшін ... ... ... икемділігінің ұстау, қаржы нарығының тұрақтылығын қамтамасыз ету.
Баға тұрақтылығын қамтамасыз етуге ... пен ... ... ақша ... ... ... ... және ішкі
тауар нарықтарының теңгерімділігін арттыруды, тариф және ... ... іс – ... ... ... ... ... кешенді
саясатын қалыптастыру және іске асыру жолымен қол жеткізілетін болады.
Монетаризімнің Чикаго мектебі – ... ... ... ... 50 –ші ... соңы мен 60 –ші
жылдардың басында экономикадан Нобель сыйлығының (1976 ж) ... ... (1912 жылы ... ... ... байланысты еді. Ол және
оның жақтаушылары кейномандық ақша емес фактордан (мысалы инфляцияның) гөоі
ақша факторын қалады.
Филипистің ... ... ... ... М. ... айытқандай,
кенсандық революция кезеңіне тән қарапайым экономикалық кеңестерге деген
экономика ... ... ... ... 1958 ж. А. У. ... қисық сызығымен байланысты еді. М. Блауг экономикалық саясаттың
мақсаты ... ... ... ... қамтудың кенсандық идеясын
жалпы еткізді деп жазды.
Конфликтерде бағаның тұрақтылығы мен жұмысыздық қатар тұра ... ... ... жеделтету арқылы мүмкін, ал инфляцияны
төмендету жұмысыздықты көбейтеді. Сондықтан ... ... ... ... бір ... қол ... идеясының орнына бағаның
тұрақтылығын болмаса ... ... ... келді.
М. Фридмен және оның жақтаушылары Филипстің конструкциясын зерттей
келе, былай дейді; қисық сызық ... ... ... 60- шы ... ... ... ситуацияның өзгеруінің әсері бар. Бұл кезде қисық
сызықтың логикасына қарсы ... өсуі ... ... ... 70 – шы жылдардың басында бір ... ... ... ... ... ... экономикалық ой – пікір келесі АҚШ – ... ... ... көп ... ... Ол ... рейгономика
деп аталып, доллардың нақты нығайту арқылы инфляция баяулайды дейді.
1 ... және ... ... ... ... оның себептері
Экономикалық құбылыс ретінде инфляция ұзақ уақыт бойы өмір ... ... ... ... ... қызметтермен байланыстырылады. Инфляция
термині латын сөзі – inflato – қампаю тұңғыш рет Солтүстік Америкада 1861-
1865 ... ... ... ... ... ... ... қағаз
ақшалардң тым көбейіп кету процессін білдірген. ХІХ ... бұл ... мен ... ... ... ... ... инфляция
түсінігі ХХ ғасырда бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін жиі қолданылып,
кеңес өкіметінің ... ... ... орта ... ... ... ... – айналымдағы ақша массасының
қажеттіліктен тыс артып кетуі. Бұл ақша өлшемінің құнсыздануына және ... ... ... алып ... ... ... айналым
процессін құнсызданған қағаз ... ... беру деп ... ... ... бағаларының өсуінен көрінгенімен, ол тек ақшаға
ғана тән «ғажайып» құбылыс емес. Ол – ... ... оны ... рынок шаруашылығының түрлі саласындағы ұдайы өндіріс
сәйкестілігінің бұзылуы. Инфляция ... ... ... елдердің
экономикалық өміріндегі ең өткір проблемалардың бірі.
Ақша тауарларды сатып алу ... ... ... салыстырғанда
құнсызданады. Инфляцияны бұлай түсіндіру, яғни ақшаның ... ... ... ... ақша ... ... эвивалент деп
қарастыруда жатыр. Ең алдымен бағаның өсуі ... ... ... ... ... ... ... тауар рыногында сұраныс пен
ұсыныстың сәйкестілігінің бұзылуы әлі инфляция емес. Инфляция елдегі ... ... ... көтерілуіне нақтылы экономикалық жағдайлар да әсер
етеді. Мысалы, 70-жылдардағы энергетикалық дағдарыс тек ... ... ... ... 20 есеге өсті) емес, басқа да тауар мен ... ... ... ... 1973 жылы ... бағаның деңгейі 7%-
ке, 1979 жылы – 9%-ке артты. Ақша әсерінен тыс, тауар бағаларының ... ... ... ... және ... ... ... құрылымдық өзгерістерге, бағаның монополиялануы мен экономиканы
мемлекеттік реттеуге, салықтың жаңа ставкаларын енгізуіге, ақша ... мен ... ... ... ... ... ... байланыстардың ықпалына және т.б. байланысты. Демек,
бағаның өсуіне көптеген неше түрлі себептердің әсері болады.
Коньюктураның циклдық ... ... ... ... ... ... Циклдың түрлі фазаларынан өту барысында (әсіресе ХІХ-ХХ
ғасырдың бас кезіне тән «классикалық түрі») бағалардың динамикасы өзгеріп
отырады. ... бас ... оның өсуі ... пен ... ... ... ... баға тағы да көтеріледі. Еңбек
өнімділігін ... ... ... алып ... ... ... тағы бір көрінісі жалақының өсуі ... ... ... ... ... ... ... деп аталады, ол өз кезегінде
баға деңгейінің жалпы өсуіне алып келеді. ... ... да ... ... көп әсер ... ... су ... кеткен аймақтардағы
құрылыс материалдарының бағалары өндірісті ұлғайтады, ал олар рынокты
толықтыру барысында, баға төмендеуі ... баға ... ... ... нені ... көп ... байланысты екені есте ұстап, оның ішіндегі
ең бастыларын атайық.
Біріншіден, мемлекеттік шығыстар мен ... ... ... ... Ол мемлекеттік бюджеттің тапшылығында көрінеді.
Егер дефицит ... ... ... заем ... ... ... «ақша станогы» белсенді пайдаланылса, онда айналыста ақша массасы
көбейеді. Айырбастың сандық ... MV – PO еске ... M мен ... ... ... ... ... жолмен, әдіспен инвестицияны қаржыландыру
жүргізілген жағдайда да бағаның ... өсуі ... ... милитарияландырумен байланысты инвестиция инфлияцияны өршітеді.
Ұлттық табысты әскери мақсатқа пайдалану, өндірістік емес шығындар – ... ... ... ... етеді. Әскери ассигнациялар бір сәтке ғана
қосымша төлем ... бар ... ... ... ... ... массасының өсуіне алып келеді. Әскери шығындардың өсуі мемлекеттік
бюджетті тұрақты тапшылық жағдайына және мемлекеттік қарыздың ... ... баға ... ... өсуі ... ... ... байланысты. Бұл кезең жетілген бәсеке кезіндегі нарықта
көптеген өндірушілер ... ... түрі аз, ... ... оңай ... ұқсамайды. Қазіргі нарық белгілі дәрежеде олигополиялық нарық. Ал
олигополист (жетілмеген бәсекелес) едәуір ... ... ... ... ... бірінші болып бастамаса да, олар оны қолдауға
ынталы. Жетілмеген ... ... ... деңгейін ұстап отыру үшін
өндіріс пен ... ... ... ... ... ... ... Өздері
билік жүргізетін нарықта бағаның төмендеуін болдырмау үшін олигополия мен
монополия ... ... ... ... ... ... жаңа өндірушілердің
келуін тежеу үшін олигополистерге жиынтық ... пен ... ... ... ... экономикасының ашық болуы оның бірте-бірте әлемдік
шаруашылық ... ... ... ... инфляцияның қаупі
туады. Жоғарыда аталған 1979 жылғы энергияға ... ... ... ... алып ... мұнайға бағаны өсіріп,
технологиялық тізбек бойынша басқа ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігі шектеулі. Әрине өз
валютасын ... ... ... ... ... арқылы мұнай
импортын арзандатуға болады. Бірақ ... ... ... ... да қымбаттатады, ал бұл ... ... ... ... ... ... дем ... сипат алады, ол
«инфлияцияны күту» нәтижесінде орын ... ... ... ... және ... ... де осы ... ерекше көрсетуде. Халық
пен өндірушілердің инфляцияны күту ... жою ... ... ең ... ... күту ... экономикаға ықпал етудің механизмі
қандай? Баға деңгейінің жалпы өсуі жағдайында өмір ... ... ... одан әрі ... күтеді. Мұндай жағдайда еңбекшілер жалақыны
көбейтуді талап етеді. ... ... ... ... ... ... ертең тағы да өсуі мүмкін. Өндірушілер өз өнімдеріне өте жоғары баға
белгілейді, сөйтіп қысқа мерзімде шикізат, ... ... ... ... Ресей экономикасындағы (қаңтар – көкек 1992 ... ... ... ... ... ... жабдықтаушылардың
бағаны көтеру мүмкіндігінен сақтанып, алдын ала өз ... ... ... ... ... ... да ТМД елдеріндегі
бағалар бұрыңғы төлем қабілеті бар сұраныс деңгейінен ғана мес, ... ... де асып ... ... ... ... де ... өршуінің сан
түрлі себептері бар. ... бұл ... ... ... ... нақты экономикалық жағдайына байланысты. Айталық Батыс
Еуропада ІІ ... ... ... соң ... ... тауарлардың
тапшылығынан пайда болады. Одан кейінгі жылдарда инфляциялық ... ... ... баға мен жалақының арақатысы, инфляцияның
басқа елдерден келуі және т.б. факторлар себепші ... ... ... ... ... ... ... жылдардағы инфляциялық себептеріне
экономикадағы ерекше тепе-теңсіздік (диспропорция) жатады, ол ... жүйе ... еді. ... ... тән ... ... ... үлесінің көптігі, өндіру, бөлу және ... ... ... ... ұлттық табыстағы жалақы үлесінің аздығы
және т.б. ерекшеліктер.
2. Инфляцияның альтернативті (баламалы) көздері
Батыс экономистері жасаған ... ... ... ... ... сұраныс инфляциясы мен ... ... Бұл ... ... ... әр ... ... атайды.
Сұраныс инфляциясы. Сұраныс пен ұсыныстың арақатынасының ... ... ... ... ... мемлекеттік тапсырыстардың
ұлғаюы (әскери, әлеуметтік шығындар), толық жұмыспен қамтылған кездегі
өндіріс құрал-жабдықтарына ... ... ... ... ... ... ... әрекетінің нәтижесінде еңбекшілердің сатып алу
қабілетінің жоғарылуы (жалақының өсуі) т.б. осының салдарынан ... ... ... ақша ... ... өседі. Мұндай жағдайда өндірісте
жұмыспен қамту ... ... ... ... сұранысқа тауар
ұсынысымен жауап бере алмай ... ... ... ... ... ... ... тауар ұсынысына тап болады, сөйтіп бағаның
жалпы деңгейі өседі.
Шығындар инфляциясы бағалардың өсуін, ... ... ... Шығындардың көбеюі баға белгілеудің ... ... ... және ... ... ... өсуінен, кәсіподақтың жалақыны көтеру талабынан және т.б. ... ... бір ... ... айыру оңай емес, олар ... ... ... ... жалақының өсуі, мысалы, сұраныс
инфляциясы ... ... ... ... де ... мүмкін.
ХІХ ғасырдың екінші жартысында экономикасы дамыған елдердің бәрінде
дерлік ұзақ ... бойы ... ... қамту, еркін нарық немесе ... ... атап өту ... ... ... мен құлдырауы
кездерінде де өндіріс өз қуаттарын толық пайдаланбаған ... да ... өсіп ... ... ... бір мезгілде өсуі ХІХ-ХХ ғасырдың
бірінші жартысындағы циклдық ... ... ... кезінде орын
алды. Мұндай құбылыс стагфляция деп аталады, ол ... ... ... ... ... ... ... инфляцияның өсуі.
3. Инфляцияның түрлері
Соңғы кездерге дейін дүниежүзілік шаруашылықта инфляция, әдетте,
төтенше ... ... ... ... еді. ... ... ... әскери шығындарын жабу үшін көп көлемде қағаз ... ... ... Соңғы жылдары бірқатар елдердің экономикасы үшін ол
айықпас ауруға, ұдайы өндірістің тұрақты факторына айналды.
Инфляция қарқынының жай, орташа жүруі ... ... өсуі ... Экономикалық теория, мысалы, кейнсшілер, ... ... даму үшін оңды ... деп, ал ... ... экономикалық
саясат жүргізуші субъекті деп есептейді. Мұндай ... ... ... ... жағдайларына қарай бағаларды түзеп отыруға ... ... ... ... тұсында бағаның өсуі 20-дан ... ... Ал бұл ... үшін үлкен салмақ. Бірақ көптеген
контракт, ... ... ... өсу ... ... ... зор, шексіз инфляция (гиперинфляция) айналымдағы ақша мөлшері мен
тауар бағасы деңгейінің тым шарықтап, ... тыс ... ... Мысалы
никарагуада, азамат соғысы жылдарында бағаның жылдық өсуі 3300%-ға дейін
жетті. Мұндай жағдайда халық үлкен зиян ... ... ... ауқатты
тобына да қиын болады. Ұлттық шаруашылық бүлінеді. Гиперинфляцияны басынан
өткізген бірқатар елдерде бағалардың өсі ... ... ... өсу ... ... ... болады. Мұндай құбылыс, мысалы,
1945-1946 жылдары Венгрияда байқалды. ... ... ... ... ... ... кезде, қолдағы құнсызданған ақшадан құтылуға
тырысып бағады. Нәтижесінде ... ақша ... ... ол оның
санының көбеюіне тең болады. Салдарында баға қауіпті ... ... ... ... инфляциялық күтудің де үлкен әсері
болатындығын атап өту керек. Басыңқы (придавленная) инфляция ... өсуі ... ... ... ... ... ... бірқалыпты қарқынмен
жүрді. Ал 70-жылдары ол бақылаудан шыға бастады, ... ... ... ... ... ... бірінші жауына айналды. Инфляциялық
процесстің ең қызған шағы ... ... ... Мысалы, бөлшек сауда
бағасының жылдық орташа өсуі АҚШ-та ... ... 1,7%, ... – 5,1%, ... жылдары 9,3% болды. Англияда осы кезінде ол 3,1,
6,0 және 17,9%, Францияда 5,0, 5,9 және 10,9% тең ... ... ... бағаның өсу қарқыны төмендеп, жылына 4%-ға теңесті, 1987 жылы
3,7%-ға төмендеп ... ... ... ... келді. Мұны көптеген
себептермен түсіндіруге ... ... ... ... ... ... төмендеуі, баға бәсекесінің артуы, жалақы өсуін тежеу
шаралары.
Инфляция балансталған, тепе-теңдікті ... ... яғни ... өсуі
баяу және ол барлық тауарлар мен қызметтерге бірдей өседі. Мұндай жағдайда
бағаның жылдық өсуіне сәйкес ... ... ... бұл ... ... экономикалық ахуалды білдіреді.
Болжамды, күткен инфляцияны кенеттен өршитін инфляциядан ажырата білу
керек. Күткен ... ... ... ... ... ... ... ретінде Ресей Федерациясының, Қазақстанның 1991 жылы
бағаны ырықтандыру ... ... ... жоғарлату қарқынының
бағдарламасын келтіруге ... ... ... ... ... кезде өсуімен сипатталады,
ол ақша айналымына, салық салу жүйесіне теріс әсер етеді. Егер экономикалық
инфляция күтілген болса, ... өз ... ... қауіптеніп,
артық тауарлар сатып алуға ұмтылады, қызмет көрсету шығындарын шамадан тыс
көбейтеді, сөйтіп ... ... ... ... шын ... шаруашылықтың қалыпты жайы бұзылады. Бағаның тұтқиылдан
шарықтауы инфляцияны күтуді одан әрі ... ... ... ... ... тұтқиылдап өсуі «инфляцияны күту» басталмаған экономикада орын
алса, онда халқтың бағаның өсуіне көзқарасы ... ... ... ... ... ... құбылыс, ол төмендейді деген үмітпен, тұтынушылар
нарыққа сатып алу қабілеті бар ... бар ... ... ғана ... ... сақтап, жинауға тырысады. Сұраныстың көлемі азайған шақта
бағаның өзіне оны төмендету мақсатында қысым жасалады. Экономика тағы ... ... ... ... Біз ... ... ... оңды нәтижесін көрсеттік. Мұны Пигу эффектісі деп атайды.
4. Инфляцияның экономикалық және әлеуметтік зардаптары
Инфляцияның зардаптары күрделі және көп ... ... ... ... ... баға мен пайда нормасын ... ... ... ... ... барысында инфляция ұдайы
өндіріске кедергі келтіріп, ... ... және ... ... ... аттың текіректеп шауып, бой бермеген
кезіндегідей ... ... ... айтарлықтай зиян келтіріп,
экономикалық ... ... жол ... ... әр ... ... салаларының арасындағы сәйкестілікті бұзып, тұтынушылар сұранысын
бүркемелеп, ішкі рынокта тауарлар ... ... ... ... ... тауарға ауысуын күшейтіп, бұл процессті таудан ... ... ... ... ... ақша ... ... ақша-несие жүйесінің қызметін бұзады. Бұдан басқа халықтың жинағы
құнсызданады ... ... ... мекемелер зиян шегеді. Өндірістің
интернационалдануы инфляцияны бір елден екіншісіне аударады, ... және ... ... ... әлеуметтік зардаптары да бар, ол ұлттық табысты қайта
бөледі, халыққа салық үстіне салық болып, номиналды және ... ... ... ... мен тауарлар бағасының күрт өсуінен кейін ... ... ... ... ... еркін кәсіп иелері,
зейнеткерлер т.б. басынан өткізеді.
2.Бөлім. Инфляцияның мемлекеттік басқарудағы жолдары
2.1.Инфляцияның ... ... және оның ... болу ... мәні – ол ... мен ... ... өсуі және
тауар тапшылығы мен қызмет ... ... ... ... оның ... алу мүмкіндігінің құлдырауы. Инфляция қоғамдық
ұдайы өзгерістегі диспропроцияның ... Ол ... ... мен
шығынның үйлеспеуі салдарынан кездесетін кез – ... ... тән ... ... ... ... экономиканың салалары
арасында, комерциялық құрылымдар, халықтың топтары мен мемлекеттің және
шаруашылық субъектілері арасында қайта ... ... ... ... ... ұзақ ... өмір ... Оның
пайда болуын ақшаның шығуымен, қызметімен байланыстырады. Инфляция термині
латын сөзі – inflatio – ісу, ... ... ... ... білдіреді. Инфляция
тұңғыш рет Солтүстік Америкада 1861 – 1865 ... ... ... ... ... ... ... ақшалардың тым көбейіп кету прцесін
білдірген. ХIХ ғасырда бұл термин Англиямен Францияда ... ... ... ... ... ХХ ... ... соғыстан кейін жиі қолданылып, кеңес ... ... 20 – ... орта ... ... жалпы анықтамасы – айналымдағы ақша массасының
қажеттіліктен тыс ... ... – Бұл ақша ... ... және ... соғұрлым өсуіне әкеледі. Алайда ... ... ... қағаз ақшамен толтыра беру деп түсіну жеткіліксіз. [1400-411б-
б]
Инфляция тауар бағаларының ... ... ол тек ... тән
«ғажайып» құбылыс емес. Ол - күрделі әлеуметтік – экономикалық құбылыс,
оны ... ... ... ... ... ... ... бұзылуы. Инфляция дүние жүзіндегі көптеген ... ... ең ... прблемалардың бірі.
Ақша тауарларды сатып алу қабілеті тұрақты балютамен салыстырғанда
құнсызданады. ... ... ... яғни ... ... қатысты
құнсыздануы, алтынды бұрынғыша ақша сияқты жалпылама эквивалент деп
қарастыруда ... Ең ... ... өсуі ... ... оның
ұсынысынан артық болуымен байланысты. Белгілі тауар ... ... ... ... бұзылуы әлі инфляция емес. Инфляция елдегі баға
деңгейінің өсуі. Бағаның көтерілуіне нақтылы ... ... ... ... 70- ... ... ... тек мұнай бағасының
өсуінен (мұнай бағасы 20 ... ... ... басқа да тауар мен қызмет
көрсету бағаларының өсуімен байланысты. 1973 жылы ... ... ... ... 1979 жылы – 9 пайызға артты. Ақша әсерінен тыс, ... ... ... өнімділігінің артуына, циклдық және маусымдық толқуларға,
ұдайы өндірістегі құрылымдық ... ... ... ... ... ... салықтың жаңа ставкаларын енгізуге, ақша
өлшемінің девальвациялануы мен ... ... ... мен ... экономикалық байланыстардың ықпалына және тағы басқаға
байланысты. Демек, бағаның өсуіне көптеген неше ... ... ... ... ... ... ... өсуін инфляцияға
жатқызуға болмайды. Циклдің түрлі фазаларынан өту барысында (әсіресе ХIХ –
ХХ ... бас ... тән ... ... ... ... ... Аласапыранның бас кезіндегі оның өсуі дағдарыс ... ... ... ... ... баға тағы да көтеріледі. Еңбек
өнімділігін арттыру бағаның төмендеуіне әкелуі тиіс. ... ... бір ... жалақының өсуі еңбек өнімділігінен артып кетуінде. ... ... ... деп ... Ол өз ... баға деңгейінің
жалпы өсуіне алып келеді. Кездейсоқ апаттар да бағаның инфляциялық өсуіне
көп әсер ... ... су ... кеткен аймақтардағы құрылыс
материалдарының ... өсіп ... Бұл ... ... ... ұлғайтады, ал олар нарықты толтыру барысында баға төмендеуі тиіс.
Сонымен баға ... ... ... ... ... ... ... мен кірістердің тепе – ... ... ... Ол ... ... ... көрінеді.
Егер дефициті Орталық эмиссия банкісінен заем арқылы қаржыландырылса, онда
айналыста ақша массасы көбейеді. Айырбастың сандық теңдігі МV ═РО ... ... Р ... ... ... ... осындай жолмен, әдіспен инвестицияны қаржыландыру
жүргізілген жағдайда да ... ... өсуі ... ... милитариландырумен байланысты инвестиция инфляцияы өршітеді.
Ұлттық табысты әскери мақсатқада пайдалану, өндірістік емес шығындар – ... ... ... ... ... ... ассигнациялар бір сәтке ғана
қосымша төлем қабілеті бар сұраныс туғызып, тауармен қамтамасыз ... ... ... ... ... ... өсуі мемлекеттік
бюджетті тұрақты тапшылық жағдайына және мемлекеттік қарыздың ... ... баға ... жалпы өсуі қазіргі нарықтық ... ... Бұл ... ... ... ... нарықта
көптеген өндірушілер болып, өнімдердің түрі аз, капитал ауысуы оңай уақытқа
мүлдем ұқсамайды. ... ... ... ... ... ... Ал,
олигополист (жетілмеген бәсекелес) едәуір дәрежеде ... ... ... ... ... ... бастамаса да, олар оны қолдауға
ынталы. Жетілмеген бәсекелес бағаның жоғары деңгейін ұстап тұру ... пен ... ... ... арқылы дефицит жасауға тырысады. өздері
илік жүргізетін нарықты бағаның төмендеуін олдырмау үшін ... ... ... ... ұсынысына қарсы болады. Салаға жаңа ... ... үшін ... ... ... пен ... ... көмектеседі. [2144-б]
Төртіншіден, елдің экономикасының анық болуы оның бірте – бірте
әлемдік шаруашылық байланыстарға тартылуы ... ... ... туады. Жоғарыда аталған 1979 ... ... ... ... дағдарыс) сырттан әкелетін ... ... ... ... ... басқа тауарлар бағасының қымбатауына әкеледі.
«Импорттық» инфляциямен күресу мүмкіндігі шектеулі. ... ... ... ұлттық балютаның құнын жоғарлату арқылы мұнай
импортын арзандатуға ... ... ... ... ... ... да ... ал бұл дүниежүзілік нарықта бәсекестік
қабілетті төмендетеді.
Бесіншіден, инфляция өзіне - өзі дем ... ... ... ... күту» нәтижесінде орын алады. Батыс елдерінің ... және ... де осы ... ... көрсетуде. Халық пен
өндірушілердің инфляцияны күту себептерін жою инфляцияға қарсы саясаттың ең
басты міндетті.
Инфляциялық күту жағдайындағы ... ... ... ... Баға ... жалпы өсуі жағдайында өмір сүруге үйренген халық,
бағаның одан әрі өсуін күтеді. ... ... ... жалақыны
көбейтуді талап етеді. Халық тауарларды көптеп алады, ... ... ... тағы да өсуі мүмкін. өндірушілер өз өнімдеріне өте жоғары баға
белгілейді, сөйтіп ... ... ... ... ... бөлшектер
қымбаттайды. Мысалы, Ресей экономикасындағы (қаңтар – ... 1992 ... ... ... ... өндірушілер өздерін жабдықтаушылардың
бағаны көтеру мүмкіндегінен сақтанып, алдын – ала өз ... ... ... ... ... ... да ТМД ... бұрынғы төлем қабілеті бар сұраныс деңгейінен ғана емес, инфляцияны
куткен деңгейден де асып ... ... ... елдерінде де инфляция өршуінің сан
түрлі себептері бар. Алайда бұл ... ... ... ... нақты елдердің экономкалық жағдайына байланысты.
Айталық, Батыс Европада II дүниежүзілік соғыс біткен соң инфляция ... ... ... ... Одан ... ... ... күшеюіне мемлекеттік шығыстар, баға мен жалақының арақатынасы,
инфляцияның басқа елдерден келуі және т.б. ... ... ... КСРО – ны ... ... ... ... қатар, соңғы
жылдардағы инфляцияның себептеріне экономикадағы ерекше тепе – теңсіздік
жатады ол ... - ... жүйе ... еді. ... ... ... ЖҰО – дегә әскери шығындар үлесінің көптігі, өндіру, басу және қаржы
– несие жүйесін монополияландырудың жоғары деңгейі ұлттық табыстағы ... ... және т.б. ... ... ... ... шаруашылықта инфляция әдетте
төтенше ... ... ... ... еді. ... ... ... әскери шығындарын жабу үшін көп көлемде қағаз
ақшаларды ... ... ... ... жылдары бірқатар елдердің
экономикасы үшін ол ... ... ... ... ... факторына
айналды.
Инфляция қарқынының жай, орташа жүруі кезінде бағаның өсуі 10 % - ... ... ... ... кейнешілер мұндай ... даму үшін оңды ... деп ... ... ... өндіріс
пен сұраныстың өзгерген жағдайларына ... ... ... ... ... ... (галопирующая) инфляция тұсында бағаның өсуі 20- дан
200 % ке жетеді. Ал бұл ... үшін ... ... Бірақ, көптеген
контракт, келісімдер бағаның мұндай өсу қаркынын есепке алады.
Аса зор, шексіз инфляция (гиперинфляция) айналымдағы ақша мөлшері ... ... ... шектен тыс өсуін білдіреді. Мысалы, Никарагуада
азамат соғысы жылдарында бағаның жылдық өсуі 3300 % - ке ... ... ... ... зиян ... ... ... ауқатты тобына да қиын
болады. Ұлттық шаруашылық бүлінеді. Гиперинфляцияны ... ... ... ... өсу ... ... ақша ... өсу
қарқынынан әлдеқайда жоғары болады. Мұндай ... ... ... ... ... ... субъектілері ұлттық валютаға деген
сенім жоғалған кезде, қолдағы құнсызданған ... ... ... ... ақша айтарлықтай өсіп, ал оның санының көбейуіне
тең болады. Салдарында баға ... ... ... ... ... ... ... де үлкен әсері блатындығын
атап өту ... ... ... ... бағаның өсуі байқалмай қалады.
50-60 жылдарда көптеген елдерде инфляция орташа, бірқалыпты қарқынмен
жүрді. Ал, 70- жылдары ол бақылаудн шыға бастады, ұдайы ... ... ... ... ... ... жауына айналды. Инфляциялық
процестің ең қызған шағы 70 – жылдардың екінші ... ... ... ... ... ... өсуі АҚШ – та 1956-1965 жылдары 1,7 %, 1966-
1974 жылдары - 51 %, ... ... – 9,3 % ... ... осы ... 6,0 және 17,9 %, Францияда 5,0 : 5,9 және 1,9 %. 80 – ... ... ... өсу қарқыны төмендеп, жылына 4 % - ке тең ... 1987 ... % - ке ... ... ... ... сәйкес келді. Мұны
көптеген себептермен түсіндіруге болады, олардың ... ... ... ... төмендеуі, баға бәсекесінің артуы, жалақы ... ... ... тепе – теңдікті болуы ... яғни ... ... яғни ... ... мен ... ... өседі. Мұндай
жағдайда бағаның жылдық өсуіне сәйкес ... ... ... ... ... кезіндегі экономикалық ахуалы білдіреді.
Болжамды, күткен инфляцияны кенеттен өршитін инфляциядан ажырата білу
керек. Күткен инфляция ... ... ... үкімет оны «жоспарлайды»,
мысалы Ресей федерациясының, Қазақстанның 1991 жылы бағаны ... ... ... ... ... бағдарламасын келтіруге болады.
Кенеттен болатын инфляция бағаның күтпеген кезде өсуімен сипатталады,
ол ақша айналымына, салық салу жүйесіне теріс әсер ... Егер ... ... ... онда ... өз ... ... қауіптеніп,
артық тауарлар сатып алуға ұмтылады, қызмет көрсету шығындарын шамадан тыс
көбейтеді, сөйтіп экономикаға қиындық келтіреді. ... шын ... ... ... жайы бұзылады. Бағаның тұтқиылдан
шарықтауы инфляцияны күтуді одан әрі арандатып, ... ... ... ... тұтқиылдан өсуі «инфляцияны күту» басталмаған экономикада орын
алса, онда халықтың бағаның өсуіне көзқарасы өзгеше болады. Бағаның ... ... ... құбылыс, л төмендейді деген үмітпен тұтынушылар нарыққа
сатып алу қабілеті бар ... ... ғана ақша ... көбірек сақтап,
жинауға тырысады. ... ... ... ... ... ... ... мақсатында қысым жасалады. Экономика тағы да өзінің тепе – теңдік
жағдайына келеді.
Инфляция жұмысыздыққа да айтарлықтай ... ... 1958 жылы ... А. Филипс осы ықпалды өлшеп көрсететін сүраныс инфляция үлгісін
жасап, ... 1961 – 1956 ... ... ... ... ... Филикс еңбекақы кесімдері мен жұмысыздық
деңейлерінің расындағы кері қатынасты білдіретін ... ... ... ... ... ... 2,3 – 3 % - тен артық
өсуі бағалар мен жалақыны күрт тежейді екен. ... ... ... мен ... ... ... ... қорытынды шығады. Басқаша
айытқангда, ұлттық экономикада жұмысыздықты инфляцияның өсу ... ... ... ... ... ... ... З. Липси есімді экономисі
жасаған екен. Кейінен американ Р. Солоу және П. Самуэльсон ... ... оның ... үлгісін жасап берген. Олар Филипс моделінде
еңбекақы ставкасын тауар бағаларының өсу қарқынымен ауыстырады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... ең алдымен,
жұмыспен қамту, экономиканың өсуі, ... ... ... қолданылады. Х сызығында ... ... (% - пен), ...... ... өсу ... (% - пен) ... ... осы ... ара – ... ... ... отырған жұмысыздық мысалы И1 (Р1 – ... өте ... деп ... онда бұл ... ... ... белгілі ақша несие және қаржы – ... іс - ... ... ... ... қысқарту үшін өндірістің өсуіне
қосымша жағдай жасалады. ЖҰО-нің өсуі жалпы сұраныс ... ... ... да ... ал ... бағаларының деңгейі өскенде ұсыныс, өндіріс
арқылы өседі, түптеп келегнде ЖҰО ... ... ... өсуі ... оның ішінде еңбекке қосымша сұранысты қалыптасырады,
жұмысыздық қысқарады.айталық, жұмысыздықтың үлес ... U2 – ге ... ... онда ... ... Р2 – ге ... Бұл ... арттырып, дағдарыс жағдайын қалыптасыруы мүмкін. Сондықтан, үкімет
енді басқаша саясат жүргізуге мәжбүр болады. Инфляцияны тежеу ... ... ... ... ақша – ... ... іске ... шаралардың нәтижесінде бағалардың өсу қарқыны Р3 деңгейге дейін түседі,
ал ... сәл ... оның ... U3 –ке ... ... ... Филипс қисығын қысқа мерзімдік
экономика жағдайында қолдануға болады, ал ұзақ мерзімде Филикс ... және оны ... бір ... ... ... ... ... сұранысты ынталандыру саясатының орны
ерекше. Мәселе мынада: үкіметтің жұмысыздықты қысқарту ... іс ... ... ... ... ғана нәтиже береді.
Айталық, номиналды еңбекақының өсуіне байланысты еңбек ... ... ... қисығы концепциясына сәйкес инфляцияның өсуі
жұмысыздықты қысқартуы мүмкін. Номиналды жалақының өсуі осы ... ... ... ... уақыт өткен сайын инфляцияның өсу қарқыны
нминалды жалақының өсуінен артады, сондықтан нақты жалақы төмендейді. ... ... ... ... өскенде, кәсіпкерлер де еңбек факторына қосымша
сұранысты қысқартады. Жұмысшылардың номиналды жалақыны инфляция деңгейінен
артық ... ... ... үшін ... ... бұл ... пайданы
азайтады. Сондықтан кәсіпкерлер қосымша жұмысшыларды жұмысқа алуды
тоқтатады, ал ... ... олар ... ... қысқартып, жұмысыздықты
арттырады. Бұл мәселеге 60 жылдары американ экономисі М. Фридмен ерекше
назар ... еді. Оның ... ... ... ... ... ... десе, «қауіпті іс - әрекет» екен. Еңбекақы мөлшерлемесінің
номиналды өсуі ... ... ... ... еместігі анықталған соң
инфляциямен бірге жұмысыздық өсетін ... яғни ... ... ... ... арқылы солдан – оңға қарай жылжуымен
сипаттауға болады. Филикс қисығы жұмысыздық пен инфляция ... ... ... тек баяу ... ... ... болады деген пікір
бар. Ал, тосын инфляция жағдайында ... күрт өсуі ... ... көтеріп жіберуі ... ... ... ... негізінде жасалған Филикс қисығы ұзақ мерзім үшін
тұрақты ... ... ... ... ... орнына 1979
жылдан бастап, АҚШ пен Англияда «жұмысыздықтың табиғи деңгейі» деп аталатын
теория қолданған. Теорияның мәні: ұзақ ... ... ... ... ... ... ... баяу инфляция экономиканың ... оңды ... әсер ... ... ... жұмысыздық деңгейі оның фракциондық және құрылымдық
түрлерінен құралған болса, ... ... ... еңбек нарығының
құрлымымен анықталады. Бірақ, жұмысыздықтың ... ... ... өсу ... ... ... экономикалық саясат әрқашан
оңды нәтиже бере бермейді. Бұл саясаттың жақсы жақтарын ескере отырып, мына
мәселені ... ... ... ... ... ... дейін
төмендегенде де бағалардың өсуі бірден тоқталмайды екен, керісінше біраз
уақыт өсу жалғаса береді. ... ... ... ... ... ... өсуде. Мысалы, АҚШ – та жұмысыздықтың табиғи деңгейі 60 – жылдары 4
% - ке тең ... 80 – ... ... жартысында 6-7 % - ке дейін өскен
екен.
Ал өз еліміздің ... ... ... 2003 ... ... ... еңбек және әлеуметтік қорғау министрлігінің алдында
Президент ... ... ... ... ... министрлік және жергілікті
басқару орындары орындауы тиіс.
Бірінші тапсырма – елдегі ... ... ... Бұл
министрліктің тұрақты айналысатын бірінші кезектегі басты тапсырмасы. Бұл
тапсырманы шешуде ең ... ... ... ... ... төментдету үкімет бағдарламасының бірнеше шаралары
бойынша іске асырылады. Оның ... ... ... ... ... ... ... табысы аз ... ... ... ... ауыл тұрғындарын малмен, тұқыммен, ауыз ... ... ету ... ... ... ... деңгейінен төмен 29 пайызды ... және ... ... министрі К. Келімбетовтың айтуынша, 2006
жылы үкімет кедейлік деңгейінде табыс табатын ... саны 20 ... деп ... тапсырма – жұмыспен қамтудағы белсенді жәрдем, еңбек
қатынастарының ... және ... ... ... ... баға ... ... 1) жұмысыздар саны 2003 жылдың мамыр
айында 656,4 мың адам болды. Бұл 200 ... ... ... ... ... Көрсетілген динамика бойынша 2003 жылы жұмысыздық деңгейі 8 %
-тен аспады. Үкімет жаңа кәсіби білім беруде ... ... ... ... әлеуметтік қамсыздандыруды біріктіру жоспарланған. Сонымен
қатар, ... ... ... мәселесі е қарастырылды. Осылайша, 2002 жылы
20 мыңнан астам адам кәсіби ... әр ... ... ... ... 5000
теңгені құрады. Дәл осы жылы 211 мың ... ... ... ал ... 10 мың адам ... тапсырма – жаңа механизм өндіру және әлеуметтік көмек көрсету
құралдарын жетілдіру. Бұл ... шешу үшін ... ... және ... жетілдіру туралы заңнама негізін тұрақтандыру жұмыстары
жүргізіледі. Ең ... ... ... ... ... «жұмыспен қамту
туралы» заңына өзгертулер енгізу және «Еңбек туралы» заңға ... 2003 ... ... ... орташа номиналдық ақшалай
табыстары (диаграмма 2 ) 9201 ... ... 2002 ... ... 10,4 % ке өсті, нақтылы ақшалайтабыс 3,1 % ке ... ... ... ...... ... ... жа басына
шаққандаақшалай табысы 28 722 теңге болды, бұл 2002 ... ... % ке ... ... ... ... ... осы кезеңде 6,8 % - ке ... ... ... ... ... деңгейін анықтау жолдары
Ұлттық валюта енгізілген кезден бастап ұлттық ... ... мен ... ... жасанды инфляциялық құнына дисэквивалент
үздіксіз енгізіліп отыр. Ақшаның (қағаздың) ... – ол ... ... ... бірақ оның қызметіне жаңа құн жасау
кірмейді. Ақша ... ... және ... ... айырбас
құралына жаңа жасанды құн жасау құралына айналуына, өзінің жеке құнына ... және осы ... ... алу ... ... өзгеруіне әкеліп соқты.
Сондықтан, нарықтық өзгерістердің бас кезінде елдің ... ... өз ... аса ... қаржы – қаражат ... ... ... қызметті қаржыландыру мен несиелендіруден
бойларын аулақ ... мен ... ... ... өз қүшіндегі ... ... ... ... танығысы келмеді, инфляциның
материалдануын жүзеге асырды және оны өзін - өзі ұлғайту ... ... ... ... ... ... ... инфлчцияны
өсірудің есептік – қаржылық тетігі іске қосылды.
Баланс ... ... ... ... ... алу тетігіне,
материалдық емес жасанды негізде инфляциялық процестерді тездетудің және
жаңа құн жасаудағы теріс ... ... ... ... ... ... статистика комитеті үдетіп отырған тиімсіз өндірістік
қорларды директивалы индексациялау өмірде жоқ ... ... ... іске ... ... ... Экономикалық тетік (механизм) жалған
қосымша ... ... және оны ... ... ... ... функциясына ие болды. Мемлекеттік статистика комитетінің
құндылықтарды нарықтық емес, диреткивалы индексациялау арқөылы және ... ... ... ... ... ... екі тәелсіз инфляциялық
тетіктің балансқа кіргізілуімен ... ... ... ... басталды, соның ішінде бұл процесс ... ... ... ... тепе – ... ... арқылы да жүзеге
асқанын айтуымыз керек.
Валюталық сұраным тетіктері арқылы тұтыну инфляциясын ... ... ... ... ... болып, ресми қызметке көшті. Эквивалентсіздіктің
негізінде заттандырылған және қайта жасалған қосымша құнды ... ... ... ... ... ... орта ... қалтасынан
қосымша құнан жасалған материалдық игілікті қарпитын қаржы тетіктерімен
толықты. Ал, қоғамның мұндай ... ...... жоқ ... ... ... идеологиясы әсіресе өндірістік
салада ерекше келеңсіздікпен көрінді. Онда ... ... ... ... ... ... орта құрылып, іс ... өмір ... ... ... ... – тоздыра бастады. Көлік, энергетика,
отын, шикізат салаларындағы пайданың (жасанды құн( елеулі бөлігі түпкі ... ... ... ... ... жүйе ... қамтамасыз етілмеген есеп айырысу
массасының, жасанды құнның потенциалы көптеген ...... ... ... халық пен мемлекеттің төлем жөніндегі
қабілетсіздігін ... ... ... және ... есеп айырысу
бірліктерінің эквивалентсіздік феномені немесе экономиканың есеп ... ... ... ... тыс ... құн жасаған экономикалық ортада бюджет пен
зейнетақы қорына тұрақты төленбейтін ... ... ... көрмеген
позитивке айналды және өзінің экономикалық мәне бойынша инфляцияның жүзеге
асырылмаған, жасырынып қалған қуатын байқатады. ... ... ... ... ... ... ... ішкі рыноктағы сатып алу
қабілетінің курсын мақсаткерлікпен ... ... және осы ... ... ішкі және ... ... ұлттық валютаның сатып алу функциясының
дисэквивалентінін (қос ... ... ... ... ... ... өсу ... импорттың ынталандырушысы, мемлекетаралық сауда,
қапшықты бизнес пен валюталық ... ... ... ... ... ... табылады.
Жасанды жасалған құнның материалдық негізін жасанды құннан ... ... ... ... ... елді адам
айытқысыз инфляцияға және қоғамдық тұтынушылық сұраныстың күйзелісіне
жетелейді.
Макроқаржігер – ... ... ... ... экономикалық
жүйенің экспроприяциялық мәнін тепе – теңестіруді сыртқы заемдар мен Ұлттық
банк несиелері арқылы жүзеге асыруға алып ... Ал, бұл ... ... қаржыландырудың инфляциялық көзі болып табылады. Себебі, бұл
жағдайда ұлттық ... пен ... ... ... ... ақша ... көбейіп кетеді.
Экономикалық заңдар экономика жасамаған, жасанды көлемдерді табиғи
төлемшілер, яғни зейнеткерлер, қоғам, шаруашылық субъектілері немесе сыртқы
заемдар ... ... ... ... ... ... ... мен қаржы
әлеміндегі осындай шым-шытырық сәйкессіздіктермен күресу де бүгінгі ... ... ... ... керек.
Инфляцияны тежеу , экономиканың «қызып кетуінің» ... ... ... ... ... төмендету және экономикалық өсуді
ынталандыру үшін нақты айырбас бағамының қажетті икемділігін ұстау, ... ... ... ... тұрақтылығын қамтамасыз етуге Үкімет пен Ұлттық ... ақша ... ... ... дамытуды және ішкі
тауар нарықтарының теңгерімділігін арттыруды, тариф және сауда саясаты
жөніндегі іс – ... ... ... ... қарсы кешенді
саясатын қалыптастыру және іске асыру жолымен қол жеткізілетін ... ... ... Банк ... ... ... көшу,
нарықтың шамадан тыс өнімділігін ... ... ... одан ... ... шаралар кешенін іске асыратын болады.
Экономиканың «қызып кетуінің» ... ... ... үшін ... мен
газ өндірудің ұтымды кестесін құра отырып, ... – газ ... ... ... ... ... ... жүргізілетін болады. Номиналдық
ЖІҚӨ - нің өсу ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін фискалық саясат және бюджеттің ... ... ... ... жүргізілетін болады.
2006 жылғы 1 шілдеден бастап Ұлттық қордың жаңа схема ... ... ... ... асырылады, бұл Ұлттық қордың экономиканың теңгерімді
дамуын және экономиканың «қызып кету» қаупін төмендетуді қамтамасыз ... ... ... ... ... ... теріс салдарын төмендету және экономикалық өсуді
ынталаныру үшін Ұлттық Банк ... ... ... ... икемділігін
қамтамасыз етеді, бұл ол бойынша ... ... ... айырбастау бағамы саясатын жүргізуді ... ... ... ... ... таралуға қабілетті валюталық бағамның қысқа
уақыттық және алыпсатарлық ауытқушылықтарын әлсірету мақсатында валюталық
инфляция ... ... ... тұрақтылығын қамтамасыз ету саласындағы шаралар
мынандай бағыттарда жүзеге асырылатын болады:
- банк секторының ... ... ... ... жанама әдістерін
(құралдардың), оның ішінде ең аз резервтік ... ... ... валюталық өтімділік нормативтерін, банктік сектордың сырттан
қарыз ... ... ... ... ... оның ... ең ... талаптарды есептеу әдістемесін жетілдіру, валюталық өтімділік
нормативтерін, банктік сектордың сырттан қарыз алу лимитін, банктердің ... ... ... ... ... ... ... банк секторындағы одан әрі ырықтандыру
және бәсекелестік арттыру, оның ішінде, ... ... ... ... ... рұқсат беру мүмкіндігін қарау, қаржы
секторындағы монополияға қарсы саясаттың тиімділігін ... ... ... ... ... ... аффилиирленген
тұлғалармен қарым – қатынас бөлігінде банктік қадағалау ... ... ... ... ... қызметтер көрсету жөніндегі
мүмкіндіктерін кеңейту;
- Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығын құруды қоса алғанда, қор
нарығын одан әрі ... ... ... ... бәсекені
қамтамасыз ету үшін бағалы қағаздар нарығына кәсіби ... ... ... тізбесін кеңейту, корпаративтік басқару мәселелері
жөніндегі Қазақстан Республикасының заңнамасын жетілдіру.
Инфляцияға ... ... ... іске ... ... инфляцияны
2006 жылы 5,7-7,3 % және 2007-2008 жылдары 5-7 % «межесінде» ... ... ... ... ... іске асыру экономиканың қызып кетуінің
теріс ... ... болу ... ... мүмкіндік береді, қаржы
нарығының тұрақтылығын сақтауға, бәсекелестікті ... және ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығын одан
әрі дамытуға ықпал ететін болады.
Мемлекет басшының тапсырмасы аясында және Премьер Министердің ... ...... ... Кәрім Мәсімовтың төрағалық етуімен
елімізде инфляциялық үдерісті реттеу мәселесі жөнінде кеңес ... ... ... өсуінің монетарлық және монетарлық емес
себептері, сондай ақ ... ... ... ... талқыланды.
К. Мәсімов өткен аптада Премьер – Министердің министірліктерге,
ведомстволарға және ... ... ... ... әсер етуші
себептерді жою жөнінде бірқатар жедел шаралар әзірлеу, соның ... ... ... ... ... ... шешуде жүйелі
қадам жасау жөнінде берген тапсырмасына назар аударды
2.3. Қазақстандағы инфляция ерекшеліктері және ... ... ... ... ... пен мемлекет қаржысының тақыл –
тұқыл қалпы теңгенің тұрақты ... ... ... ... айырбас
бағамының ырыққа жіберілуі отандық өндірістің дамуына өзінің көмегі болуы
тиіс деген үміттің жалған болғаны ... Бұл ... ... пен ... ... ... жасаған. Олар сол кезден – ақ еліміздің алтын қоры теңге
бағамын ұстап тұруға ... ... ... Сөйітсе де, күндеп, ... ... ... ... ... ... ... инфляция деңгейі қандай?
1999 жылы республикалық статистика жөніндегі мәліметтерге қарағанда, ... сол жылы ... ... ... ... ... алып
қарағанда, барлық тауарлар мен қызметтер бағасының қымбаттауы 1998 ... ... ... 112,9 % - ті, ал оның 1999 ... ... бағасының индексі 101,1 % - ті ... Азық – ... ... 1998 жылда 115,5, шілдеде 100,6 % - ке көтерілген. 1998 жылы
желтоқсанмен ... ... ... мен ... және азық –
түлік тауарларына шаққанда тұтыну ... ... ... ... мен Алматы қалаларында тым жоғары болды. Ал, азық – ... ... өсуі ... Маңғыстау, Солтүстік Қазақстан обылысында қатты байқалды.
Ақылы қызметтердің бағасы әр ... әр ... ... 1998 ... ... ... 107,4 % - ті ... жекелеген мысалы,
Оңтүстік Қазақстанда 127,2 % - ке ... ... ... азық – ... азық – ... емес
тауарлардың негізгі топтары мен ақылы қызмет ... ... ... ... ... Жыл ... бағамен салыстырғанда, әлдеқайда
қымбаттады. Сөйтіп, ол 130,3 % ет және ет ... ... 104,2, ... 119,0, ... және ... бағасы 128,4 % ... Сүт және ... мен ... ... ... ... ... 76 – 108 %
аралығында болды. Нан және нан өнімдеріне баға Ақмола ... (152,1 % ) ... ... (136,10) тым ... ... ... жағдай Қызылорда
(114,3 %), Ақтобе (116,3 %), Қостанай (118,1 % ) ... ... ... ... ... ... аяқ киім, тұрмысқа қажетті тауарлар
бағасы едәуір қымбаттады. Республика бойынша олар 106,6 – дан 116,5 ... ... ... ... ... ... мен Алматы
қаласында үйге тұтынатын тауарлар ... ... ... ... ел ... ... және байланыс қызметтері бағалары күрт өсті. Теңге
бағамының ырыққа жіберілуі мен ... ... ... осы ... ... өзін - өзі ... ... туғызды. әлбетте мұның бәрі
айналып келегнде қарапайым халықтың қалтасын қағуда.
Республика бойынша 1998 жылы көлік және ... ... ... % - ке ... Баға ... Солтүстік Қазақстан облыстарында тым
жоғары болды. Бұларда осы мерзім баға тиісінше 134,1 % - тен 136,5 % - ... ... ... (126,1 % ), Маңғыстау (119,5 % ) облыстары мен Астана
қаласында (125,8 %) мәз болған жоқ.
Ұлттық банк төрағасы Г. ... «2000 ... орта ...... инфляция болжамды деңгейден жоғары болмайды» деген. ... ... ... ... сәл басқаша болды. Ұлттық банкте болған баспасөз
маслихатында 2001 ... ... ... 9,8 % - ті ... ... ... ... белгіленген индикативтік көрсеткіштен 0,3 пункте жоғары болды.
9,5 мөлшерде жоспарланған инфляция деңгейіне қол жетпеуіне қатар азық
– түлік тауарларының ... әсер ... Атап ... жыл ... ... – 40 % - ке, жеміс пен көкеніс – 30 % ... ... ... ... 43 % - ке ... Ұлттық банк төрағасының пікірінше,
аталған тауарлардың ... ... ... өзге тауардікіндей 10 %
төңірегінде ... онда ... ... ... 8,4 % ... ... ... алғанда, 1999 жылдың II жартысында басталған оң үрдістер күшейе
түскен. Инфляция 1999 жылғы деңгейден 2 есеге жуық ... ... ... ... ... ... ... резерві біршама өскен. ҰБ-ның
Халықаралық валюта қоры ... өз ... ... ... толық
өтеді.
2000 жылдың аяғында ұлттық валютаның доллармен алғандағы бағамы 145,4
теңге болды.
Теңгенің жыл бойғы құнсыздануы 5,2 % - ті ... ... ... ... ... да ... ... Айналыс мерзімі 12 айдан және одан
да көп уақытқа шығарылған ... ... ... 44 % - ке ... ... ... ... 2000 жылдың қарашасында халықтың
банктердегі салымдары 55 % - ке ... 85,4 млрд ... ... – ді. ... ... тең). Мерзімдік салымдардың ұлғаюуы нәтижесінде нақты секторға
несие беру де ұлғая ... ... 5 ... ҰБ ... Г. ... ... ... айының
қорытындысына байланысты баспасөз ... ... ... белгілі
болған басты жаңалық – елдің құнсыздану ... ... ... бас ... ... ... қоржынындағы қаржы жыл соңында 1,5 ... ... тиіс ... ... қол жеткізген тағы бір ...... ... ... бір саты ... ... ... ұйымы солай баға берген екен.
«Ұлттық қор қаражатының 900 млн долларға ... ... ... үшін ... ... - деді ... Марченко. «2005
жылғы бюджет талқылау барысында экономика және ... ... К. ... пен Ұлттық Банк төрағасы Ә. Сейденовтың дерегі
бойынша, ... ... ... ... ... миллион теңгеге
немесе ЖГО – нің 19,2 % - іне тең. Ал, ... ... ... милион
теңгені немесе ЖГО – ның 18,4 % - н құрайды. Жалпы екі жылға ... ... ... ... ... 28 -33 ... ... деп күтілуде.
Соған орай қазақстандық мұнай бағасы 21 – 25 ... ... Бас банк ... өз ... ... жылы ... 7 % ке ... баруы мүмкін екенін айтты. Бұған көршілеріміздің ... бар ... ... ... ... ... ... Ресей, Украина және Қырғыстан сияқты елдердегі жоғары
инфляциялық ... ... әсер – ... әжептәуір болады. Сондықтан
Ұлттық Банк алдағы уақытта қаржы – ... ... ... ... ... ... қаңтар – мамыр ... ... ... ... ... деңгейі – 103,6 % құрды.
Облыс бойынша 2003 жылдың қаңтар – ... ... ... ... ... ... ... – 3,6 % құрады, оған себеп азық – түлік
тауарларының жоғары деңгейде қымбаттауы – 6,5 %, одан сәл ... ... ... ... ... ... – 1,3 % ... ... ... ... ... – 0,0 % ... ... Азық –
түлік тауарларының бағалары жергілікті ... жеке ... ... ... атап айытқанда: еттің барлық ... ... құс ... – 3,1 % және – 4,3 % ... – 6,0 %, және олардан
жасалатын өнімдерге: ... ... – 1,6 %, ... шикізат өнімдеріне
– 5,1 %, сондай – ақ жаңа ауланған және ... ... – 9,7 ... ... ... ... жылда көкеністер мен жемістерге
жергілікті түрлерінің ... ... баға 58,9 % және 50,1 ... күрт ... ... ... ... жармаларға бағаның:
қарақұмыққа – 14,9 %, шикі сөкке – 9,2 %, ... ... ... 1- 4,4 % сондай – ақ макарон өнімдерінен: кеспеге – 10,3 %,
рожкаларға – 10,0 %; ... ... – 3,0 % ... ... ... ... %, ... глазурленген кәмпиттерге – 6,6 %, басқа да түрлеріне –
5,2 %; түйіршіктелген ... ... – 5,5 % және ... – 5,2 % ... Бұл мерзімде баға тұрақтылығы нанға және қантқа орын ... ... ... сүтке – 10,4 %, одан жасалатын ... – 5,2 % ... – 24,8 % ... ... ... ... ... боыйнша коммуналдық қызметтердің бөлек
түрлеріне (газ ... жыл ... 5,1 % ... олардың келесі айлар
ішінде бағаның тұрақтылығымен алмасты, егер тұрғын үйлердің көркейтілген
және көркейтілмеген түрлеріне жалгерлік ... – 26,0 % және 10,1 ... ... Осы ... ... қызметтердің басқа да түрлеріне
бағаның жоғарлағаны байқалды: демалыс, мәдениет және ойын ... – 13,9 %, ... ... ... ... – 10,4 ... – 20,2 %, ... кешендеріне – 29,7 %, театрлар – 30,3 %, сонымен
қатар медициналық ... – 1,9 % және ... ... – 1,3 ... ... ... ... айларында жанар жағар майдың арзандағаны – 13,8 %,
қалааралық көлікпен жүру жол ақысының – 3,1 % ... әсер ... ... жылдың тұтыну тауарлары мен қызметтеріне бағаның өскені қаңтар
мамыр айларында нақты секторында баға ... ... ... мынандай
көрініспен бейнеленді: осы жылда айытқан мерзімде өнеркәсіп өндірушілер
өнімдерінің баға ... – 0,7 % ... ... ... ... ... ... – 0,8 % төмендеді, ал ауыл шаруашылық өнімдеріне жалпы
баға деңгейі – 6,6 % ... ... ... ... ... 2004 ... наурызда 0,4
% құрады
| |2004 ж. ... |2004 ж. |
| | ...... |
| | |2003 ж. |
| | ... - ... |
| |2004 ж. |2003 ж. |2003 ж. | |
| ... |желтоқсанына |наурызына | ... ... |0,4 |1,5 |6,5 |6,5 ... ... | | | | ...... |0,6 |2,6 |7,3 |7,0 ... | | | | ...... ... |0,3 |6,1 |6,4 ... | | | | ... ... |0,2 |0,7 |5,6 |5,5 ... айда ... азық – ... ... ... ... ұнға
2,8 % - ға, нанға – 2,2 % - ға, жеміс – ... – 1,8 % - ға, ... – 1,3 % - ға ... Ет ... ... баға сиыр ... % - ға, қой етіне – 1,3 % - ға, жылқы етіне – 1 % - ға ... ... ... ... ... ... 3,1 % - ... – 0,8 %- ға белгіленген. Сүт өнімдері 1,3 % - ға, сүт – 2,7 % - ... – 1,2 % - ға, ... мен ... – 0,4 % - ға ... [6 ...... емес тауарлардың ішінде бағаның өсуі киімге 0,6 % - ... ... -0,4 % - ды ... үй ... ... заттар және
аудиовизуальдық жабдықтар – 0,3 % - дан, аяқ киім және жеке ... – 0,2 % - дан, дәрі – ... ... мен жуу ...... - дан ... Бензиннің бағасы 2,7 % - ға төмендеді.
Білім беру мекесесінің қызметтеріне төлем 1 % - ға, ... -0,5 ... ... ... – 0,3 % - ға, ... үй – ... ... – 0,2 %
- ға көтерілді (3 диаграмма).
Диаграмма 3
Инфляцияның деңгейін сипаттайтын тұтыну бағаларының индексі, ... үшін ... ... ... ... мен ... бағалардың
өзгеруін көрсетеді. Тауарлар мен қызметтердің жиынтығына 508 ... ... ... ... ... ... ... және
қалалар мен аудан орталықтарының белгілі шеңберінде меншік нысандардағы
әртүрлі қызмет ... және ... ... ... ... жүргізілді. Салмақ жүйесін біріктіру үшін пайдаланатын шығындардың
бөлігі өткен жылғы үй ... ... ... ... ... ... ... оқу гранттары мен несие
мүмкіндіктерінің ... ... ... ... сөз ... ... қатысты айтар болсақ, 3 жыл ішінде 2 миллиард теңге бөлінсе, ... ... ... ... отыр. Үстіміздегі жылдың 1 шілдесінен
бастап базалық төлеммен бірге есептегенде зейнетақының мөлшері 9200 теңге,
ал ... ... 12 мың ... ... Барлық мүгедектерге әлеуметтік
жәрдемақыға 1 мың теңге қосылды. Сондай – ақ осы жылдың 1 шілдесінен бастап
бюджеттік ... ... ... 32 ... ... ... экономикалық мүмкіндіктер болса, онда олардың жалақысы 2007 жылы
да тағы да 30 ... ... Ең ... ... 92000 ... ... Мұншалықты қомақты қаржы инфляцияны тудырмас па екен деген күдікке
келер ... ... бұл ... терең ойластырылып жасалғаны
даусыз. Қаржылық құралдарды қадағалайтын мемлекеттік тетіктер елімізде жоқ
емес. ... ... ... көбейтуге арналған бағдарламалар қомақты
бюджет шығынын ... ... Ал ... мен ... ... көбейтуден туындайтын инфляцияның болмауын қадағалайтын тетіктер
мемлекеттке баршылық. Қазақстандағы инфляция – 1,0 % . ҚР ... ... ... 2005 ... ... айында елдегі инфляция
деңгейі қыркүйек айымен салыстырғанда 1,0 % құрды.
Өткен айда ... пен ... ... ... ... ... ... отыны мен мазут бағасы біршама қымбаттағаны байқалды. Ал,
азық – түлік ... ... ... мен сүт және сүттен жасалған тағамдар
құны айтарлықтай көтерілді. Бұл жаыйнда ... ... ... Әнуар
Сәйденов мәлім етті. Атап айытқанда, өткен айда парламент отырысына дейін
аса қызу талқыға салынған жанар – ... ... 13 % ... қымбаттаса,
дизель отыны 12 және мазут 10 % көтерілген, бұдан басқа киім мен ... %, үй ... 0,6, ... ... 3 % ... ...... жабдықтау қызмет құны – 3,8 % көтерілсе, білім беру – 3,1 %, ал
ақылы қызметкөрсету 7,3 ... ... «Жыл ... бері ... ... біз ... деңгейде (7,9 %) қалыптасты. Бұл елдегі қаржы
құрылымдарының ... ... ... ... ... Аодын – ала
болжамдарға қарағанда, әлі көрсеткіш жыл ... ... де ... деңгейде
сақталатын болады», - деді еліміздің бас банкирі.
Мемлекеттік инфляцияға қарсы іс-қимылдарының екі нұсқасы бар:
Инфляцияға бейімделу саясаты ... ... ... ... инвестицияларды индекстеу шаралары қолданылатын инфляцияға
сәйкес жүргізілу; компаниялар мен фирмалар қысқа мерзімді ... ... жеке ... қосымша кірістің көзін іздейді т.б.;
Инфляцияны төмендету немесе инфляцияның алдын алу ... ... ... ... жүргізу.
Инфляциядан өту шараларының кешеніне қоғам өмірінің өндірістік-
экономикалық, ... ... ... марольдық
кеңістіктерінің жан-жақты салаларына ықпал ету қосылады, әйтсе де ... ... ... ... кеңістік болып
табылады.
Сұраныс инфляциясынан өту салыстырмалы қатардағы макроэкономикалық
әдістермен ақша және ... ... ... ... асырылады.
Инфляцияға қарсы саясат ақша ұсынысын шектеудің түрлі әдістерінен
құрылады:
орталық банктің (ұлттық) ... ақша ... ... арқылы
айналымдағы ақша көлемін азайту, ... ... ... және ... ... ... ... орталықдырылмаған несиелер ... ... ... ... ... ... қысқарту және
коммерциялық банктердің несиелік үстемдігін шектеу мақсатында ... ... ... ... осы ... ... ... тікелей қысқарту. [7 212-216 б-б]
Инфляцияға қарсы фискалдық саясат салықтарды көбейту, ... ... және ... ... мемлекеттік бюджет тапшылығын
азайту жолымен жүргізіледі.
Салық ... ... ... ... ... бірақ бір-біріне
қайшылықтағы мәселелерді шешуге ... ... ... және
тапшылықты жою мақсатында мемлекеттік бюджет кірістерін арттыру; екіншіден,
экономиканың ... ... ... пен алмасу кеңістігінің
экономикалық ... ... ... ... ... ... салықтарды қысқартуда көрінеді.
Жанама салықтар инфляциялық сипатта болады, себебі олар ... ... ... Жоғары салықтың екінші тұрғысы болып ... ... ... яғни бұл ... ... ... ... салық ауыртпалығы, әдетте фискалдық жүйесін
қиындатып ... және ... ... ... ... ... ... әрекетімен байланыстырылады.
Содықтан инфляция кезінде қарпайым әрі сенімді салық жүйесі дұрысырақ
болады. Бұл ... ... ... мен ... ... ... ... дәрежеде белгіленген мүлік салықтары бойынша сәйкес келеді.
Мемлекеттік шығыстарды ... бұл ... ... ... ... субьектілеріне қарағандағы
материалдық өндіріс аясында да таралуы ... ... ... ... ... ... ... – шығындар не өндірушілер инфляциясына
байланысты, сондықтан олардың ықпал кейінректе қарлады. ... ... екі ... себептерінің және кешенді сипаты қарсы тұру
әдістерінің өзара байланыстары байқалады.
Жалпы ... және ... ... ... ... ... ... оларды барлық мүмкін болатын ... ... ... ... ... әрине, зейнеткерлерді, оқушылдарды,
тұрақты табыстары бар ... ... ... ... аса ... қаметтіктерін қамтамасыз етілуі қажет.
Бюджеттік шығыстарды шектеу мына жолдар арқылы жеткізіледі (1 сурет):
Кез келген ... да ... ... ... дамудың ұлттық
бағдарламаларына әсерін тигізеді және мүмкін болатын беделді жобалардан,
бірден қайтарым бермейтін шаралардан бас ... ... ... ... - ... шығындарының өсуімен туылған
(өндірушілер инфляциясы) инфляциядан өту проблемаларын төмендегідей ... шешу ... ... ... өсуімен;
- ұйымдастыру сипатындағы себептермен шаруашылық механизмнің
бұзылуына байланысты еңбек өнімділігінің құлдырауы;
- шикізат пен ... ... ... ... ... ... өндірістің бастапқы өнімдерінің бағасын көтеруі.
Өндіріс шығындарымен байланысты ... өту, ... ... ... ... құрамаларды (блоктарды) шешуді қажет етеді.
Инфляцияны төмендету мәселелерінің бірінші ...... ... ... ... ... ... өндірістің
құлдырауынан өтуге болады. Ол өз ... ... ... ... ... еңбек өнімділігінің сарындық ынталықтарын күшейту, оның
нәтижелігінде мүдделігін, беделді сападағы өндірістік ... ... ... ... шешу ... табылады. Бұған жеке меншік өндіріс
секторының дамуы негізінде қол жеткізіледі, онда еңбек ету мен ... ... әсер ... кеңістігінің – сауда делдалдылыққа қарағадағы басымдылығы
қамтамасыз ету қажет. Өндіріс кеңістігінің дамуын ынталандыру ... ... ... несиелерге және төмендетілген несие пайыз ... қол ... ... ... ... ... ... экономикалық
нормативтер орнату, өндіріс қорларына ақша аударып тұру т.б., қажет болған
жағдайда ... ... ... ... ... ... арқылы тікелей қолдау жүзеге асырылады.
Инфляциядан өту жолындағы шаралар жүйесіндегі қажетті ... ... ... механизмі мен меншіктің барлық формаларының шаруашылық
субьектілерінің экономикалық жауапкершілігі механизмін құру ... ... ... ... ... ... – бағаларды төмендету -
өндірістің өсу есебінде таза кірістің массасын сақтау – ұсынысты көбейту –
сұранысты қанағаттандыру”.
Бәсекелестік ... құру ... ... ... ... әр ... ... дамуымен, олардың шарушылық-
қаржылық қызметіндегі теңдікті заңды түрде қамтамасыз ... ... әсер ... ең ... ... болып экономиканы
мемлекеттік реттеу шеңберінде баға мен ... ... алу ... мен ... ... маштабын таңдап ал қысқа мерзімді саясат
бағдарламаларына анықталады және ... ... ... қарқыны,
тұрғындарды әлеуметтік қорғау қажеттілігіне байланысты кең ... ... ... ... ... ... да бастапқы өнімдер өндірісінде –
іргелі технологиялық өзгертулерде реттеу жүргізу айтарлықтай маңызды. Шын
мәнәнде ... ... ... ... ... ... пирамидасына енгізіледі. [8 24-29 б.б]
Жалақыны реттеу бастапқы қол жеткізген деңгейге қарап, өнімділіктің
нақты артуына ... ... ... ... асырылады, себебе еңбек
өнімділігінің өсу қарқынына тең наминалды жалақының өсу еселері ... ... ... емес болып табылады.
Қорытынды.
Ақша-несие саясатының негізгі мақсаты-инфляцияны тежеуді қамтамасыз
ету. Бұл мақсатқа жету ... ... ... ... банк пен Үкіметке
жүктеледі. Олардың қолында сол үшін барлық өкілеттіліктер мен құралдар бар.
Ақша кредит ... ... ... ... ... ... ету. ... өсімінің залалды зардаптарын төмендету, сонымен
бір мезгілде экономикалық өрлеуді ынталандыру үшін ... ... ... ... ... орайда Ұлттық қор маңызды рол атқаруға тиіс. Үкімет Қор ... ... ... құралуы мен пайдаланылуын қамтамасыз етуге
тиіс деп ... 5,10 ... 20 ... өсуі ... ал сіз болсаңыз өз
жалақыңызға не ... ... ... ... ... ... ... бағалар бұрынғыдай болып тұра береді ме?
Егер жалақыңызды көбейтсе –болашақта қымбаттауды күтіңіз. ... ... ... ... бастайды.
Бірақ та жай, жоғары аса зор инфляциялардан жалтаруға болады. Бұл
үшін барлық ... ... мен ... бағдарламалар
жүргізілді.
Жай инфляция экономиканың тиімді дамуына септигін тигізеді деген
пікір бар. Ол тауар ... мен ... ... ... ... ... ... бұл оймен келісемін. Инфляция болмаған жағдайда экономикалық және
іскерлік белсенділік нөлге жақын ... ... бұл ... ... ... Көп уақыт болған «тыныштықтан» кейінгі аз ғана
бағалардың өсуінің өзі үрей туғызады.
Ал біз болсақ инфляциялық болжамға қайта ... Егер ол аз ... оның ... ... де бар, ал ол ... түрде пайда болса,
мемлекеттің экономикалық саясатына, ... оның ... ... – қатер
туғызады.
Қазақстандағы экономикалық инфляцияның процестер шаруашылықтың жалпы
құлдырауымен, экономикалық байланыстардың бұзылуымен, тым өсіп ... ... ... мен ... ... ресурстарды жалпы
үнемдеу және бюджет тапшылығын жою инфляцияға қарсы саясат жүргізудің басты
құралына айналды.
Ұсынылған ... іске ... ... ... кетуінің теріс
салдарының ппайда болу қаупін төмендетуге мүмкіндік береді, қаржы ... ... ... ұлғайтуға және нарыққа қатысушылар
қызметінің анықтығын арттыруға, бағалы қағаздар нарығын одан әрі ... ... ... ... ... ... органдарға инфляцияға әсер етуші
себептерді жою жөнінде бірқатар жедел шаралар ... оның ... ... ... ... ... ... шешуде жүйелі
қадам жасау керек (деп ойлаймын) дер едім.
Мәдениет саласында жұмыспен қамту дегеніміз – халқымыздың әл – ... ... ... ... ... сұраныстың орасан зор қайнары.
Жұмысыздық мәселесі қазіргі кезде бүкіл дүние жүзі бойынша ауқымды да,
күрделі мәселеге айналып отыр. ... ... ... ... зерттеулер жұмысыздық негізге мінездемелерін анықтап берді. ... ... ... ... ... ... және еңбек
тәжірибелеріне байланысты ауытқулар, қарсы ... ... ... өсіруі және азайтуы, мұндай ағымдылықтың көпшілігінің циклдық
сипатта болуы, ... ... ... ... ... ... ... құрылымдылық жұмысыздық дегеніміз экономиканың толық жұмылдыру
жағдайында ... ... ... ... ал ... ... құрылымдылық жұмысыздықты басып озу болып табылады.
Экономиканың қай уақытта толық жұмылдырылған ... ... ... ... негізгі мәселесі болып ... ... ... мен ... ... ... бойынша
сәйкес келетін түсінік бюолып табылады. Жұмысызздықтың ... ... ... ... ... ... ... циклдік факторларға байланысты болады.
Сонымен қатар жұмысыздықтың табиғи дәрежесін түсіру ... ... ... ... ... Осы мақсатта
жастарды жұмыспен ... ету үшін ... ... ... ... ... – ақ ... бойынша көмек ақы шаралары да
алып барылады.
Бұл өз кезегінде жұмыс іздеу жолындағы материалдық ... ... ... ... ... де, ауқымды мәселеге айналып отырғандағана
қаоамастан дүние жүзі бойынша бұл міселенің шешу жолында және жұмысшыларды
жұмыспен қамтамасыз ету ... ... ... ... бұл ... ... шешуге мүмкіндік береді.
Нағыз пәпменді әлеуметтік саясат – ол халықты жұмыспен тұрлаулы қамту
саясаты болып келді және болып қала ... ... шын ... ... көмекке дәру мүшелеріне ғана
қолдау көрсету ... ... ... өз ... ... ... ... орай әлеуметтік көмек көрсету саясаты «әлеуметтік топтардың
мұқтаждықтарымен» айқындалуға тиіс ... ... ... қабілетті
азаматтарды жұмысшылар сапына қосуға даярлау» ... ... ... ... ... ... мемлекеттік жүйесі
олардың қайта оқып – ... мен жаңа ... ... ... құрылуы керек.
Қолданылған әдебиеттер
1. Экономикалық теория негіздері. Оқулық // Алматы «Санат», 1998-47
бет – 57 бет, 405-411 ... ... оқу ... ... Я.Ә. ... және т.б. // ... 1995-144 бет -60-61 ... Көшенова Б.А. Ақша немесе банктер. Валюта қатынастары. Оқу құралы
//Алматы «Экономика», 2000 – 328 бет -72-75 ... ... А.Н. Ақша ... ... және қаржы секторын дамыту
//Егемен Қазақстан 2006 -29 мамыр.
5. Шокаманов Ю. ... ...... N 1 // ... ... ... Ю. Статистикалық баспасөз – Бюллетень N 3 // Алматы ... -76 ... ... Н. Инфляционная ситуация в Республике Казакстан // ... N 4 2005 -3 -11 ... ... М. ... ... және қосымша құн. Қаржы және Аудит //
Алматы -2003 -24-29 бб.
9. Райханұлы Н. Базарда жұмыс ... ... N 6 // ... -2002 – 41-
47 бб.
10. Нұрмұхамедова Ш.С. Жұмысыздық – кедейшіліктің басты себептерінің
бірі. Вестник КазНу N 2 // Алматы – 2005 -132-134 ... ... Қ. ... және ... ... ету. ... - ... экономикалық дамуы // Алматы – 2004 – 28 -29
бб.
12. Әбдиев Қ . Жалданып жұмыспен қамтылу. ... ... ... ... // Алматы – 2005 -30-31 бб.
13. Мамыров Н.К. Қазақстандағы адам дамуы //2004 жыл 76-81 ... ... Ш. ... ... жұмыс көп // Нұр – Астана – ... 18 ... ... Б. ... жұмыссыздар жоқ // Қазақ елі – 2005 – ... ... А. ... ... ... ... // ... – 2004 – 17 шілде.
17 Самрат Ж. Базары бар құрлымының байланысы бар // ... ... 2005 – 10 ... Байсақал Н. Әйелдің әлеуметтік ісіндегі әлпеті қандай // ... – 2005 – 18 ... ... ... мына жолдар арқылы жеткізіледі
*секвестрлеу әдісімен - әр түрлі ... ... ... жалпы
көлемініе тиісті барлық шығыстарды пропорционалды түрде қысқартумен;
*рестрикцияларымен – тікелей әдістермен, яғни ... ... ... ... ... жарлықтарымен қол жеткен деңгейден күшпен
төмендету жолымен;
*қолдағы кірістердің деігейін бақылаумен
*мемлекттік бюджет тапшылығының деңгейін шектеумен

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жұмызыссыздықтың мәні және оның экономикалық проблемалары77 бет
Инфляция мен жұмысыздықты мемлекеттік басқару38 бет
Қазақстандағы инфляциялық процестерді басқару және болжау55 бет
"Инфляцияның теориялық негіздері."37 бет
Ақша және инфляция31 бет
Ақша теориялары және инфляция27 бет
Бағаның инфляциядағы рөлі37 бет
Бюджет тапшылығы мен инфляция3 бет
Жұмыссыздық пен инфляция экономикалық тұрақсыздықтың көрінісі ретінде3 бет
Жұмыссыздық пен инфляцияның байланысы, Филипс қисығы24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь