Азобояулар. Метилоранж

Жоспар
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
1. Азоқосылыстар туралы жалпы мағлұмат ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
1.1 Азобояулардың жалпы сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.2 Азобояулардың жіктелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.3 Азобояғыштардың классификациясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1.3.1 Қолданылуы бойынша азобояуларды классификациялау ... ... ... 7
1.3.2.Химиялық құрылымы бойынша классификациялау ... ... ... ... ... ..9
2. Метилоранждың жалпы сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11
Тәжірибелік бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі
Е.А.Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университеті
Химия факультеті
Органикалық химия және полимерлер ... ... ... ... ... доцент Кенжетаева С.О.
Орындаған: Хo-31 тобының студенттері
Мұқаметжанова Жанар
Салжанова Әсел
Қарағанды 2012
Мазмұны
Кіріспе
1. Азоқосылыстар туралы жалпы мағлұмат
1.1 Азобояулардың ... ... ... ... ... ... ... бойынша азобояуларды классификациялау.
1.3.2.Химиялық құрылымы бойынша классификациялау.
2. Метилоранждың жалпы сипаттамасы.
2.1 Метилоранжды алу.
2.2 Метилоранждың қолдануы.
Тәжірибелік бөлім
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Бояғыштар - жеке ... ... және ... ... әр түрлі
материалдарға түс беруге пайдаланылады. Олар ... ... жиi ... ... айыратын функциялар материалдардың бояуында белгi
қоятындығымен, бояу және ... ... Бояу - бұл қай ... (оған тартумен) материалға iшкi туысқандықпен өңдеудiң қандай
болса да кезеңдерiне кем дегенде ие болады. Еритiн ... ... ... бояу ... ... Олар ... iшiне кiредi және
тал жiптерi бар мықты байланыстарды ... ... ... ... - ... зат.
Органикалық бояулардың қолданылуы салалары өте көп және сан түрлі.
Оларды тоқыма ... әр ... ... ... жібек, табиғи және
синтектикалық талшықтардан жасалған ... бояу үшін ... ... ... ... қағазды, әр түрлі пластмасса
түрлерін, резеңкелерді, тағамдарды және т.б.бояйды. Органикалық бояулар ... ... ... ... ... бояулар мен
қылқаламдар алу үшін қолданылады. Жалпы әр ... ... бояу ... де әр ... ... ... ... Қазіргі танда
синтетикалық бояулардың 10000 жуық түрі белгілі, және ... ... ... Жыл ... бояғыштардың бұрынғысынан мықты, қанық ... ... ... ... ... ... жаңа ... болуда. Органикалық бояулар және оларды өндіруге қажетті аралық өнім
өндіретін химия өндірісінің салаларын анилинді бояу өндірісі деп ... атау ... ... ... ... ... бояулар анилиннен
алынған болатын.
Азобояғыштар – бояғыштардың ерекше ... олар әлем ... 50%-ын ... ... кең ... азобояғыштар келесі
қасиеттерге ие: олар антрахинондық бояғыштардан 2 есе күшті; оларды арзан
шикізаттан ... ... олар ... түстерді алып жатқанмен ... ... ... ... ... мағлұмат
Азоқосылыстар - екі көміртек радикалдарымен байланысқан азотобы бар
органикалық қосылыстар. Олар бояғыштар, қышқылдық-негіздік ... және тағы ... ... ... ... ... алифаттық, тіпті аралас та болып
келеді. Бұлардың ... ... ... ... ... болып саналады. Азоқосылыстар спиртте, эфирде, бензолда, ал
құрамында карбоксил және сульфотоптары бар ... суда да ... ... қалпына келтіру арқылы, ... тағы ... ... ... ... Көптеген ароматты
азоқосылыстар тоқыма материалдарды, ... ... ... ... бояйды, сондықтан олар өте маңызды синтетик. бояулар
— азобояғыштар тобын түзеді
Азобояғыштарды зерттеу – ... ... ... ... үлес
қосты, оның ішінде: түстердің теориясына, құрылыс теориясына, таутомерияға,
индикаторлардың және қышқылдық-негіздік тепе-теңдікке.
Азобояулардың ... ... ... ... жақын ультракүлгін және
инфрақызыл аймақ спектріндегі энергияны қарқынды жұта алатын және осы
қабілетті ... ... ... ... ... ... айрықшаланатын ерекшелігі- боялатын материалға сіңіп кете
отырып (мысалы, тоқыма, қағаз, жүн, ... ... ... ... көлемі бойынша түс беру қабілеттеріне ие.
Азобояулар - ... бір ... ... ... ... ... ... метилді сарғыш, β-нафтолды сарғыш және тағы басқалар
сияқты органикалық қосылыстар. ... түсі ... әр ... ... ... ... ... синтетикалық бояғыштар класының өте кең
тарағаны, маталарды, теріні, қағаздарды, резеңкелерді, лак бояуларында,
полиграфияда және ... да ... бояу ... ... ... ... индикатор ретінде пайдаланылады. Органикалық бояулар
молекулаларының құрамында бір немесе бірнеше -N=N- азотоптар болады, ... ... ... ... Осы топтардың санына байланысты
моно, ди, три және полиазобояулар болып бөлінеді.Әдетте азобояулар ... орын ... ... орын ... NH2 және OH ... болады,
сонымен қатар NO2, Cl, S03H, COOH және т.б. Қышқылды топтар А-ның судағы
ерігіштігімен ... ... ... ароматты
диазоқосылыстардың ArN2Cl ... ... ... ... ... ... ... мысалы:
Қарапайым моноазобояулар әдетте сарыға, сарғыш немесе қызыл ... ... ... ... ... радикалдардың нафтильділермен
орын басуы және окси мен аминотоптардың артуына ... ... ... алып ... ... ... материалдармен әрекеттесу ерекшелігіне және
химиялық табиғатына, ... ... ... ... ... ... (азопигменттер) басты бөлігі. Моноазобояғыштар және
диазобояғыштар (мысалы, І ) ... (SO3H, COOH), ... [NH2, ... ... ... [(СН3)2 және басқа] топтар құрамында
кездеспейді, сол себепті суда ерімейді; ... ... ... ... ... барлық органикалық еріткіштерде және пластмассаларда
ерімейді. ... ... ... молекулаларында NO2, Cl, CH3, CH3O,
(C2H5)2NSO2 және басқа да орынбасушылар болады. ... ... ... ... мысалы Аl(ОН)3, BaSO4, бор көп ... ... ... үшін ... толықтырғыштардың қоспасы
қосылады.
2. Май- спирт- және ацетолды ерігіш азобояулар (мысалы, ІІ) химиялық
құрылымы бойынша ... ... ... ... ... NO2 және ... суда ерімейді, органикалық еріткіштерде, мотор жанармайларында,
майларда, сұйық майда және т.б. жақсы ериді.
3. Дисперсті азобояғыштар- ... ... суда ... ... еріткіштерде және полимерлерде жақсы ериді.
4. Негізді және катионды азобояғыштар молекулаларының құрамында
негізді немесе ... ... ... ... ... ... (IX) ; суда
еріп, түсті катиондарды түзеді.
5. Қышқылды азобояғыштар- көп ... ... ... ... бір ... ... SO3H ... бар болып
келетін, мысалы бояғыштың формуласы ІІІ және IV суда ... ... ... ... ... (азолактар) – азобояғыштардыі кейбір қышқылды тұздары (
әдетте Ba немесе Ca) суда ерімейді. Жоғарыда айтылып кеткен ... ... ... ... ... – азобояғыштар SO3H тобының бар болуымен ... ... ... ... ОН, NH2 ... СООН ... орто-орто
күйінде болуына, яғни бояу кезінде Сr3+ -пен ... ... ... алып ... ... ... ... бояу
кезінде ақуыз талшықтар Сr атомымен оның ... ... ... NH2) ақуызбен азобояғыштар молекулалдарының комплексін байланыстырып
тұрады, нәтижесінде бояғыштың тұрақтылығы артады.
8. Тура азобояғыштар - ... ди және ... ... ашық сарғыш (IX). Гетероциклді (ОН және NH2, N атомы) әсіресе NH—
бояғыштар топтарының ... ... ... пен ... ... целюлозды талшыққа ұқсас болып келеді.
9. Әдетте активті азобояғыштар суда ерігіш болып келеді, яғни ... ... бар бояу ... ... ... химиялық реакцияға
түсіп, ковалентті байланысты ... де, ... ... ... түсі
ылғалды өңдеуде және үйкеліске берік болып келеді.
10. Азогенді ... ... ... ... ... ... түзіледі.
11. Құрамында металл бар азобояғыштар- Сu2+ , Сr3+ , Со3+, және Ni2 ... ... ... ішкі ... ... . Бастапқы
азобояғыштардың топтамасына хромда азобояғыштар тән. ... және ... ... ... активті және тура бояғыштар секілді ... ... ... ... ... мен ... да құнды
қасиеттерімен айрықшаланады.
Азобояғыштардың классификациясы.
Тоқыма материалдарды бояу үшін ... ... мен ... ... ... «Бояғыш» және «пигмент» терминдерін көп
жағдайда әр түрлі мағынада ... ... ... ... ... ... білдіру дегенді түсіндіреді. Бояғыш – боялатын материалдардың
қандай да өңдеу сатысында ішкі туындысына ... ... ... ... ... ... ... ортада ерігіш болып келеді. ... ішкі ... ене ... ... беріктігі жоғары немесе
әлсіздеу байланыс түзеді.
Пигмент – матаның ... ... рең беру үшін ... ... ... ішкі жақындығына ие емес және солардың
көмегімен арнайы химиялық ... ... тұру ... ... ... та және ... та ... бола алады.
Бояғыштарды қолдану жағынан да бөледі, химиялық ... ... ... болады. бояумен айналысатын технологтар бояғыштарды
қолдану аймағына ... ... ... синтезімен
айналысатын химик –мамандар және заттардың қасиеттерімен құрылымдар
арасындағы өзара ... ... ... ... ... классификациялайды.
Қолданылуы бойынша азобояуларды классификациялау.
Тоқыма өндірісінде көбінесе ... 8 ... ... ... бес ... ( тура, күкіртті, азотты, реактивті және
кубты) негізінен целлюлозды талшыұтарды бояу үшін ... ... ... ... бояу кезінде пайдаланылады. Бояғыштардың қалған үш класы
(қышқылды, негізді және дисперсті) синтетикалық және ... да ... бояу үшін ... ... Бұл анионды суда ерігіш бояғыштар, бұлай аталуының
себебі целлюлозды талшықтар және қосалқы химиялық ... ... та ... ... ... ... ... натрий
сульфаты немесе хлоридінен бояу жылдамдығы мен рең беру ... ... Тура ... ... және вискозды маталарды бояу үшін
кеңінен қолданылады.Олардың бірден бір ... ... ... ал ... ылғалды өңделуге тұрақсыз болып келеді. Тура
бояғыштардың ... ... ... ... үшін әр ... ... көмегімен және ерітінділерді қосу арқылы
іске асырады.
Күкіртті бояулар. ... ... ... ... ... ... қоса отырып қыздыру арқылы алынатын органикалық
қосылыстар күкіртті бояғыштар ... ... ... ... ... ... ... процесі кезінде тотығу және
тотықсыздану химиялық реакцияларын қолданады.Күкіртті бояулар тотықсыздану
жолынан суда ... ... ... де, ... ... ... ... кеткеннен кейін күкіртті бояғыштарды пигментті
форманы ... түзу үшін ... ... ... ... басты
артықшылығы – арзан қолды болуында. Кемшіліктеріне ашық ... ... ... ... ылғалды өңдеу мен жарықтың әсеріне ... ... ... Олардың кемшілігі – үйкеліске беріктігінің төмендігі.
Реактивті бояулар. Реактивті боялар активті ... ... ... аталады, ол 1950 жылдары өңделген. Реактивті бояулар ... ... ... оның бір ... ... қалады. Бояғыш пен талшықтың
арасындағы байланыс ... ... ... бояулар ылғалды өңдеуге өте
тұрақты болып келеді, бұл олардың негізгі артықшылығы болып ... ... ... тура күкіртті азодты бояулардан қымбат ... ... ... хлордың және басқа да ағартқыштардың әрекетіне
кейде әлсіз төзімділікті көрсетеді.
Кубтық бояулар. Бұл бояулар пигментте болғандықтан күкірттілерге ұқсас
болып келеді, яғни өңдеу ... ... ... ... тотығу
болуы керек. Осыдан олардың ұқсастығы жоғалады.Кубтық бояулар ... ... ... мен ... ... өте ... тұрақтылыққа ие болып келеді.
Ең үлкен кемшілігі кубтық бояулар қымбат ... ... ... ... деп ... ... олардың
құрылымында қышқылды топтар бар. Бояғыштың қышқылды ... ... ... ... ... ... ... тұзда топтары арқылы
талшық пен бояғыш арасында байланыс түзеді. Бұл байланыстар ... ... ... жоғары тұрақтылық пен рең береді.
Негізді бояулар. Бұл бояуларды кейде катионды деп те атайды, өйткені
бояғышта оң заряд болады. ... ... ... ... полиэфирлі және
полиамидті талшықтардың катионды бояғыштардың ... ... ... ... ... ... ... әрекеттеседі. Осыдан
жо,арыда айтылып кеткендей қышқылды бояулар мен талшықтардың арасындағы
реакцияға ... ... пен ... ... байланыс түзеді. Негізді
қышқылдардың кемшілігі – жарыққа реңінің тез кетіп қалуы, ... ... үшін ... ... ... ... Дисперсті бояулар негізінен полиэфирлі, полиамидті
және ацетилцеллюлозды ... бояу үшін ... ... та ... ... да ... мүмкіндіктер бар. Дисперсті бояулар мүлдем ... және ... ... түзу үшін суда ... ... ... 1920 жылдары арнайы ... ... бояу ... ... бояулар – бояулардың жалғыз түрі, яғни ацетатты және
модифицирленбеген полиэфирлі талшықтарды бояу үшін ... ... ... ... ... әр ... ... топтар қатысады. Бірақ
та жоғарыда айтылып кеткен барлық бояулардың жартысын ... ... ... етіп ... ... ... яғни екі азот атомы қос байланыспен байланысқан,
жоғарыдағы барлық өндірістің бояулар туындыларының түсімен түсіндіріледі.
-N=N- азотобы күшті ... ... ... сол ... ... ... қабілетке ие. Азобояулардың молекулаларында 1-ден 4-ке
дейін, кейде одан да көп азотоптары болады. Моноазобояулар неғұрлым ... ... ... ... ... ... ... қосылыстары, мысалы бензол немесе ... ... ... хлор және ... ... ... нитро-,амино- және т.б.
Моноазобояулардың жалпы құрылымдық формуласы A-N=N-B ... ... ... A және B- ... ядролар. Барлық азобояулар-
синтетикалық қосылыстар, табиғиларға ұқсас келмейді. ... мен ... ... ... саны ... ... Азобояулар
молекулаларында бір немесе бірнеше -N=N- ... бар ... ... немесе гетероароматты қосылыстардың қалдықтарын бір
бірімен байланыстырып, СН2 активті тобына ие. Сонымен қатар ... ... ... ОН, NH2, N(CH3)2, OCH3, NHCOCH3 ... ... ... ... (NO2, CN, SO2CH3 және т.б.)
галоген атомдары, тең ... ... ... ... ... ... үшін азобірігулерінен алынады.
Молекулаларындағы азотоптардың саны ... ... дис ... етіп ... Моноазобояғыштың түсін ондағы орынбасқыштардың
орналасуымен, санымен және қалдық азотоптар ... ... ... және ... ... ... π- өлшемімен) химиялық
құрылымымен анықталынады. Ең ... ... ... моноазобояулар бір
ғана электрдонорлы орынбасқыштарға ие болып, келесі түстерде бола алады:
сары- ... ... және ... ... ... ... беретін сары пигмент І формула, ... сары 3(II) , ... мен ... ... ...... ... сарғыш (IIІ) және ... ... 2С (IV). ... ... жүйенің π-өсуімен жүзеге асып, оның поляризациясы
күшеюі төмендегідей әдіспен: электродонорлы ... ... ... ... ... ... моноазобояулар сияқты,
жалпы формуласы V); электракцепторлы орынбасқыштарды енгізу ... ... ... (VI); диазо құрайтын аминдерді гетероциклді қатар ретінде
қолданылуы. Моноазобояулардың жалпы формуласы V сарғыш- қызыл (X = Н, R ... ашық ... (X = Н, R = = ... көкшіл – қызыл (X = Н, R = ... ... (X = CH3CONH, R = OH), ... (X = = NH2, R = OH) және ... = (CH3)2N, R = ОН] ... бола ... ... жалпы
формуласы VI – қызыл күрең (X = NH2) және күлгін (X = NO2).
Дис және полиазобояғыштардың түсі азотоптардың ... ... ... ... ... ... ... салыстырғанда бір ғана
жүйенің жанасуынан пайда болуына байланысты түсі тереңірек болады,бастапқы
компенттерден түзілген қалдықтың ... дис және ... ... (VII ...... түс; ...... NH2 тобының 4 күйінде болады ) және сарғыш (VII, о) ... ... ... түсі ... ... саны 4-
ке дейін артқанда тереңдейді; Азотоптардың саны ... ... ... ... ... қатар (молекулалардың ұзаруы кезінде
Ar-N қарапайым байланыстардың айналасындағы ... ... ... ... да ... алып ... дис және ... жанасу тізбектері үзілген,
мысалы мына бояғыштар секілді ArN=NAr'—X— ... ... X = О, ... CONH және т.б. ... жоқ ... келеді.( Аr' және Аr" бұрылысы
молекуланы жазық емес етеді). Х ... ... ... ... тәуелсіз жарықты жұтады. Осындай сияқты бояғыштардың
түстері азобояғыштар қоспасының түсіне шамамен сәйкес келеді, яғни мұндай
қоспалар молекулалары Х ... ... ... ... ... Мысалы,
полиазобояғыш VIII жасыл түске боялған, яғни қоңыр көк диазобояғыш пен сары
моноазобояғышты құрайтын қоспаларына ... ... ... ... практикалық мәні жағынан астрахинді
бояулар тек қана азобояғыштарға жол береді. Дегенмен ... ... ... ... ашық ... ие, олар ... ... тұрады және бояғыштың қабілеттілігі жағынан әлсіз
болып келеді.
Метилді ... ... ... сары ... ... [n-(N-
диметиламинофенилазо) натрийдің ... ... ... ... сары - органикалық синтетикалық бояулардағы
азобояулар тобына жатады. Метилоранж ... ... ... ... ... ... метилоранжды
сульфодиметиламиноазобензол деп атайды.
Химялық формуласы: (CH3)2N–C6H4––N=N–C6H4–SO3Na.
Ол қызғылт сары ... ... Суда ... ... 0,2г), ал спиртте
ерімейді. Метилоранж сілтілік және нейтралдық ортада сары ... ... ... ... ... ... диазоттанған сульфанил қышқылын ... ... ... ... ... азотопшаның өзінің ... ... ... ... да, ... ... ... хинондық
құрылысқа ауысады. Нәтижесінде қызыл түс пайда болады:
Демек түстің өзгеруі бір хромофорлық топша-азотопшаның жойылуы, ... ... ... ... болуына сәйкес екен. Бұл реакция
қайтымды: қызыл метилоранжға ... ... ... ... ... ... ... ерітіндісінде анион түрінде жүреді де, ерітінді сары
түске боялады. Ал қышқыл қатысында анионы протонды (Н+) қосып алып ... де, түсі ... ... рН 3,1- 4, ... ... ... ... ерітінде болуы, органикалық
еріткіштер, нәруыздар және т.б әсер ... ... ... ... ... ... әсер ... Мысалы, бөлме температурада
метилоранж рН 3,1- 4, 4 аралықта, ал ... та рН 2,5-3,7 ... ... сары ... ... ... әдісінде
қышқылдық-негіздік индикатор ретінде реакцияның аяқталғанын (эквиваленттік
нүкте) анықтау үшін қолданылады.
Тәжірибелік ... ... 2,5 г ... 1 н. 25 мл тұз қышқылда ерітіп
0-50С дейін суытады (№1 ерітінді). Басқа стақанда 2,5 г сульфанил ... н. 6 мл ... ... ... ... Оған 12 мл ... 1 г натрий нитратын қосады. Алынған қоспаны мұзбен ... ... ... ... 2 н. 6 мл тұз қышқылын қосады (№2 ерітінді). ... ... №2 ... ... да, оған 2 ... ... ... түзілгенше қосады. Натрий тұзының бояуы қызғылт-сары түске боялады.
1,5-2 сағаттан кейін бояғышты фильтрлейді де аз ... суда ... ... – органикалық химияның дамуына, яғни ... ... ... таутомерияға, индикаторлардың және
қышқылдық-негіздік тепе-теңдікке үлкен үлес қосты.
Метилді қызғылт сары - органикалық синтетикалық ... ... ... ... ... қызғылт сары, гелиантин, қышқылды-
негізді индикатор.
Метилді қызғылт сары ... ... ... ... индикатор ретінде реакцияның аяқталғанын (эквиваленттік
нүкте) анықтау үшін қолданылады.
Метилоранжды ... және ... ... ... есте ... үшін
мынадай төрт жол өлең берілген:
От щелочи я желт как в лихорадке,
Я розовею от кислот, как от стыда.
И я ... в воду без ... я ... практически всегда.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1. Қазақ тілі терминдерінің ... ... ... ... Химия.
Н.Нұрахметов, А.Ниязбаева, Р.Рысқалиева, Н.Далабаева. — ... ... 2007. — 336 ... ... ... http://ru.wikipedia.org. «Метиловый оранжевый».
4. Бородкин В. Ф. Химия красителей .—М.: ... 1981. — 248 ... Г. Э. ... Л. ... ... процессы синтеза красителей.
—М.: Изд-во иностр. ... 1957. —382 ... ... М. А., ... Б. В., Иоффе Б. А.Технология органических
красителей и промежуточных продуктов: Учебное пособие для техникумов.—
2-е изд., ... —Л.: ... 1980. 472 ... ... Б. Н. ... Г. И. Применение красителей. ... ... — М.: ... 1986.— 240 ... Ч. Дж. ... Ж-П. Анселм, Дж. Г. Ломбардино. Органические
соединения со связями «азот —азот». — Л.:, ... 1970. — 128 ... ... О. В., ... Т. Н. ... лаков и красок: Учебник для
техникумов. — М., Химия, 1990.— 384 с; ил.

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қышқылдық-негіздік титрлеу әдісінің индикаторлары8 бет
Акриламид және метилакрилат негізіндегі жаңа термосезімтал сополимерлерін синтездеу және зерттеу36 бет
Метилметакрилаттың құрылысы16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь