Қорықтар Аймағы

Біз жұмыр жер бетінде өзге де алуан түрлі тіршілік иелерімен қатар мекендеп, өмір сүріп жатырмыз. Әрқайсысы өзінше бағалы саналатын олар адамзат игілігін құрайды. Қазақстанда жабайы табиғаттың аса ғажайып өңірлері . шаруашылық қызметінің кез келген түріне тыйым салынған қорықтар бар. Көрік.келбеті уыз қалпында сақталған мұндай табиғат алапта.ры сиреп, құрып кетуге айналған жан.жануарлар мен өсімдіктердің аса маңызды тіршілік ортасы болып табылады, сондай.ақ медициналық және басқа да ғылыми.зерттеулер үшін генетикалық қор, «тірі лаборатория» іспеттес. Биологиялық және ландшафтық орасан мол алуан түрлілік пен әсем табиғат көркі үйлесім тапқан бұл жерлер рухани және дене күш.қуатының қайнар көзі ретінде адамға қызмет етеді.
Қазакстан Республикасының «Ерекше қорғауға алынған табиғи территориялар туралы» заңы бойынша елімізде ерекше қорғалатын 13 табиғи территория анықталған. Қазіргі кезде Қазақстанда 9 қорық пен 5 мемлекеттік ұлттық табиғи парк, 66 қорықша, республикалық маңызы бар 26 табиғат ескерткіштері, 3 зоопарк, 5 ботаникалық бақ, бірнеше дендропарк, халықаралық маңызы зор 2 сулы.батпақты алқап, ерекше мемлекеттік мәні бар, ғылыми құндылығы айрықша 150 су көздері құрылып, жұмыс істеуде.
Қорықтар, қорықшалар, ұлттық парк және табиғат ескерткіштері алқаптары мемлекет территориясының 2,8%.ін алып жатыр. Барлық 9 қорық ғылыми және табиғат қорғау мекемесі мәртебесіне ие және республикада ерекше қорғауға алынған жоғары дәрежелі табиғи территория болып саналады. Олар дәл сол өңірге тән бірегей табиғат кешендерін қаз қалпында сақтау мақсатына қызмет етеді. Бұлардың ішіндегі ең көнесі батыс Тянь.Шань таулы аймағындағы көркем де келісті табиғат мүйісі . Ақсу мен Жабағылы өзендерінің бастауы маңындағы Талас Алатауының батыс сілемін қамтып жатқан Ақсу.Жабағылы қорығы болып табылады. Тянь.Шанның шығыс бөлігінде, Іле Алатауының тау жоталарында . Алматы қорығы, солтүстіктегі далалық өңірде . халықаралық маңызы бар су төңірегі құстарының көптеген түрі ұя салып, сулы.батпақты алқабын мекен еткен Қорғалжын қорығы орналасқан. Қостанай облысындағы Наурызым қорығы көкке бой түзеген көрікті қарағай ормандары мен сан алуан дала өсімдіктері дүниесін құрайды. Үстірт қыратындағы шөл қорығы Үстірт арқарларын, итаю және бағалы өсімдіктер дүниесін қорғау мақсатында құрылған. Суы тартылып, құрғап бара жатқан Арал теңізіндегі Барсакелмес қорығы республикадағы аралда орналасқан бірден.бір қорық болып табылады. Аралда 300.дей құлан, қарақұйрық, ақбөкендер мекендеп, тіршілік етеді. Шығыс Қазақстан тауларында сондағы күміс сулы Марқакөлдің атымен аталған қорық бар. Республикадағы ең жас қорық . Алтайдың қылқан жапырақты ну ормандары мен оның мекендеушілерін сақтап, қорғауға арналған Батыс Алтай қорығы.
Қазақстанда шөл, шөлейт және тау экожүйелерінің ұлан.ғайыр территориясын алып жатқан 5 мемлекеттік ұлттық табиғи парк құрылған. Олар . «Алтынемел», «Баянауыл», «Іле Алатауы», «Көкше.тау» және «Қарқаралы» ұлттық парктері. Қорықтардан айырмашылығы . олардың территориясында қоршаған ортаны қорғау шараларын жүзеге асырумен қатар, табиғаттың кейбір түрлерін пайдалануға және экологиялық туризммен айналысуға рұқсат етілген.
Қазіргі кезде Қазақстанда ерекше қорғауға алынған территория өсімдіктері мен жануарлар
        
        Қорықтар аймағы
Қорықтар аймағыБіз жұмыр жер бетінде өзге де алуан түрлі тіршілік иелерімен қатар мекендеп, өмір ... ... ... ... ... саналатын олар адамзат игілігін құрайды. Қазақстанда жабайы табиғаттың аса ғажайып өңірлері - шаруашылық қызметінің кез келген түріне ... ... ... бар. ... уыз қалпында сақталған мұндай табиғат алапта-ры сиреп, құрып кетуге ... ... мен ... аса ... ... ... болып табылады, сондай-ақ медициналық және басқа да ғылыми-зерттеулер үшін генетикалық қор, іспеттес. Биологиялық және ландшафтық орасан мол алуан түрлілік пен әсем ... ... ... ... бұл ... рухани және дене күш-қуатының қайнар көзі ретінде адамға қызмет етеді.Қазакстан Республикасының заңы бойынша елімізде ерекше қорғалатын 13 табиғи территория ... ... ... Қазақстанда 9 қорық пен 5 мемлекеттік ұлттық табиғи парк, 66 ... ... ... бар 26 ... ескерткіштері, 3 зоопарк, 5 ботаникалық бақ, бірнеше дендропарк, халықаралық маңызы зор 2 ... ... ... мемлекеттік мәні бар, ғылыми құндылығы айрықша 150 су көздері құрылып, жұмыс істеуде.Қорықтар, қорықшалар, ұлттық парк және табиғат ескерткіштері алқаптары ... ... ... алып ... Барлық 9 қорық ғылыми және табиғат қорғау мекемесі мәртебесіне ие және республикада ерекше қорғауға алынған жоғары дәрежелі ... ... ... саналады. Олар дәл сол өңірге тән бірегей табиғат ... қаз ... ... ... қызмет етеді. Бұлардың ішіндегі ең көнесі батыс Тянь-Шань таулы аймағындағы ... де ... ... мүйісі - Ақсу мен Жабағылы өзендерінің бастауы маңындағы Талас Алатауының ... ... ... ... ... қорығы болып табылады. Тянь-Шанның шығыс бөлігінде, Іле Алатауының тау жоталарында - Алматы қорығы, солтүстіктегі далалық өңірде - халықаралық ... бар су ... ... ... түрі ұя ... сулы-батпақты алқабын мекен еткен Қорғалжын қорығы орналасқан. Қостанай облысындағы Наурызым қорығы көкке бой түзеген көрікті қарағай ормандары мен сан ... дала ... ... ... ... қыратындағы шөл қорығы Үстірт арқарларын, итаю және бағалы өсімдіктер ... ... ... ... Суы ... ... бара жатқан Арал теңізіндегі Барсакелмес қорығы республикадағы аралда орналасқан бірден-бір қорық болып ... ... ... ... ... ақбөкендер мекендеп, тіршілік етеді. Шығыс Қазақстан тауларында сондағы ... сулы ... ... ... ... бар. ... ең жас ... - Алтайдың қылқан жапырақты ну ормандары мен оның мекендеушілерін сақтап, қорғауға арналған ... ... ... шөл, ... және тау ... ұлан-ғайыр территориясын алып жатқан 5 мемлекеттік ұлттық табиғи парк құрылған. Олар - , , , және ... ... ... ... - ... территориясында қоршаған ортаны қорғау шараларын жүзеге асырумен қатар, табиғаттың кейбір түрлерін пайдалануға және экологиялық туризммен ... ... ... кезде Қазақстанда ерекше қорғауға алынған территория өсімдіктері мен жануарлар дүниесін тізімдеп, ... ... ... ... 835 ... омыртқалы жануарлар мекендейді, олардың 22-сі республиканың Қызыл кітабына енгізілген. Еліміздегі 500 түрлі құстың 346-сы қорықтарда ұя салып, тіршілік етеді. Қазақстан ... ... ... ... жуық түрі бар. ... ... ... 400-дейі Қазақстанның Қызыл кітабына тіркелген.Қорықтарда табиғаттың өзгеру, даму ... ... ... ... ... ... бақылауы өткізіліп түрады.Табиғи тепе-теңдік пен барлық жанды нәрсеге қолайлы ... ... ... ... ... .ету ... қалыптастыру үшін, басқа да табиғи түрлермен толықтырып отырмаса, ауыл шаруашылығы алқаптары мен өндірістік кешендердің қоршауында қалған қорықтарға бірте-бірте жойылып кету ... ... ... алынған табиғи территория жүйесін кеңейте түсу Қазақстан Республикасының 2030 жылға дейінгі үзақ мерзімді стратегиясы маңызды ... ... ... ... табиғат қорғаудың алдыңғы қатарлы және қолайлы жүйесіне жол ашатын биосфералық резерваттар құру үшін ... 15 ... ... Бұл ... ... де көркем табиғатын қорғап, көздің қара-шығындай сақтауға зор мүмкіндік туғызады. Ал олардың қызметінің экологиялық және әлеуметтік-экономикалық тиімділігі шаруашылық іс-шараларын ... ... ... есе асып ... ... ... өтеу ... емес, жанды нәрсе атаулының біртұтас тіршілік ортасы ретінде қарайтын мезгіл жетті. Бұл жайында заманымыздың ғұлама ғалымы Жан Дорст ... деп ... ... ... өзенҒасырлар жырындағаыдай қарт Ертіс. Ертегі және аңызга бөленген өзен. Ол өз бастауын Монғол таулары тармағынан алып, ғаламшарда ирек-ирек ... ... ... ... ... оны Қара ... деп атайды. Қара аталуы оның түсіне байланысты. Оның жасаған жақсы істерінің мөлшерімен шендесе алатын өзендер көп емес. Ол 4 ... ... ... ол ... ... мен ... нәр ... сосын сол нәрімен сусыз даланың шөлін қандыратын өсімдіктің қуатты тамырына ұқсас болып ... ... ... ... ... ... сүлу ... тәрізді таудан жазық кеңістікке қарай құлдырап, зулай ағып, шапшаң жетуге ұмтылады. Алайда ... ... ... ... ... ... ... жолдан шатасып, ыстық даланың құшағына тап болады. Сөйтіп Ертіс сұлуды сарғая сағынып, бір тамшы жасы ... ... ... ... кетеді.Ертіс бұл жерлерден жақсы қорғаушы болып өтеді. Адамдар оған сүйіспеншілікпен, үмітпен және құрметпен қарайды. Мұны оның кіші ... мен ... ... өзендер, бұлақтар да түсінеді. Сондықтан да олар Ертіске өз суын жомарттықпен табыс етеді. Маңайдағы тіршілік оның осы ... ... ... Осы ... ... халық оны қадірлеп, Ертіс-әке дейді. Ол тәкаппар, қүдіретті, уақыт жағынан қарт, бірақ жаны мәңгі жас ол ... ... ... ... үшін ... ... келген жанның әрқайсысымен тіл қатысады.Аңыз-өзең, еңбекқор-өзен, емші-өзен ағып жатыр.
Батырлар өлкесіШығыс Казақстан - алып тау бұйраттарының; ... ... мен ... о шеті мен бұл ... тек ... ... ғана жете ... шетсіз де шексіз гүлденген дала.Мұндай жерде тек батырлар туып, өмір сүреді. Ел басына күн ... ... ... ... Олар ... ... ... әпсаналар мен аныздар сақталған, көптеген орындарды халық ең ... ... ... ... Ержүрек жігіттер Қара-керей Кабанбай, Канжығалы Бөгембай, олардыц сенімді серіктері - Шыңқожа, Көкжал Барақ, Қошқарбай, Баян және де ... ... ... есінде мәңгі сақталып қалды. Батырлар Алмалы көлі ... ... ... бастау алатын ыстық қайнарға жараларын емдеу үшін талай рет аялдаған екен. БҮЛ өлке Боранбайды да, Абылай хан ... да ... ... ... көз ... осы ... ... қалыпты. Шыңғыстау таулары бұлыңғырланған түйе өркештеріндей тізбектеле созылған. Онша биік болмағанмен де үш ... - ... ... мен Мұхтардың есімдерін дүние жүзіне паш етіп, аспанға көтерді. Қазір көптеген құрылықтар мен ... ... ... ... ... ... ағыны мөп-мөлдір таза бастаудан, осы таулардан, осы жерден туындады.Фашизммен күрес жылдары осы жерден мындаған ... ... ... өз елін ғана ... ... ... ... қалды. Мереке күндері батырлар алаңға шығады, олардың жауынгерлік соғыста болғандарының да, тылда жеңіске жеткендерінің де омыраул-арыңдағы марапаттары алтындай жалтырайды. Алайда ең ... ... - ... ... та ақ ... ... ... жаңа батырлар жаңа елде жақсы істерді жүзеге асыруда, астық өсіріп, кен шығаруда, металл балқытып, ұшақтар мен пойыздар жүргізуде, үйлер ... Жаңа өмір ... ... ... от шарпыған ғаламшарында болып, онда тіршіліктің бар-жоғын білгініз келе ме? ... ... ол да ... ... ... қазаншұнқырына барып, шөлге қарай бұрылыңыз. Сіз жалындаған Қиын Құрыш шоқыларынан атқылаған ұшқындарды алыстан-ақ көресіз. ... ... ... ... ... астасып, оған шағылысқан шанышқылы жебелерін жолдайды. Көз алдыңызға аққан жұддыздар оттай қызыл шоқыларға түсіп, жанып жатқандай көрініс ... ... - ... ... ... ... Отты Марс! Ғарыштық көрініс шоқылар күмбездер, мұнараша және күзет орны, киіз үйлер, ... ... мен ... қорғандардың үйінділері. Бұл марстық көріністі ғасырлар бойғы жаңбыр, қар, жел мүсіндеп ... Жел мен ... қана ... де ... бұл шытырманды, шұңқырларды және үңгіршектерді, қуыстар мен тар дәліздерді аралай алар еді. Соңдықтан біздің ғаламшарымызда ... ... ... аң кесірткелер немесе зілдер, ертегілерден немесе қияли романдардан ғажайып мақұлық ... бола ... ... ... ... - ... ... бірден бірі емес. Қалба жотасы, Арқат, Шыңғыстау тауларында, Лениногор маңайында ғажап тау көріністері баршылық. Осындай ғажап ... бірі ... ... Оның ... ... мен ... ... асып түседі. Ғаламшар тіршілігі көзді ашып-жұмғанша, ... ... ... ... Сөйтіп, сиқырын қайтаратын құтқарушысын күтіп, сол күйінде ұзақ ... ... қала ... ... ... Аты ... айналған мәңгі де түрленгіш Зайсаным! Ол аспан сәулесі түскен айна астында сергек ұйқыда жатыр. Ұшудан қалжыраған кішкене ғана маса суға ... ... бір ... де, ... ... ... толқындана дөңгеленеді. Ауа райының құбылуымен бірге Зайсан да өршеленіп, жұлқынады. Азуы арсиған ... ... ... сұр ... ... тап ... Ондай кезде ол өте қауіпті!Мұнда жиі соғатын жел ... ... ... ... ... мен ... ... қиқуымен құлақ тұндырады. Жусан иісті, ащы, жұпар, хош иісті желдер соғады. Жұлқына соғатын немссе баяу да ... ... ... ... таза ... де болады. Осы толған дауыстың барлыгы - бақыт немесе қайғы, махаббат ... ... ... ... туралы жырлайтын ұян да албырт дала тұрғынының үнін бейнелейтін домбыра сазы.Мұндағы мәңгілік ... бойы ... ... ... ... ... және тыныққан керуенге қосылған азан-қазан дауысты, құландардың дүбірін, тұзат тұяғының бұрқыратқан шаңын және қос ... ... ... аяқ ... ... ... ... алуын және аш барыстың ақыруын ұмыта қойған жоқ. Ал таң ... ... ... ... жалындап атуы мен батуы кезіндегі қайраң үстіндегі тірі бағана тәрізденіп, үйіріле ... ... ... үдей ... ... шығыс бөлігіндегі көлдерді қарлы таулар, тайгалық ормандар және сары дала қоршап жатыр.Түн сайын деген аңыз түн ортасында жандана түседі.Зайсанның ... ... көлі ... да ... ... Тағы да ... жел, ... КҮН, масалар гуілі. ТҮН ортасындағы көл суы астындағы қоңырау сыңғыры туралы аңыз өлмей, жасай береді.Жердің алтын ... жері - ... қарт ... ... ... және ... ... аралығынан күмістей сылдыраған, суы мөлдір екі өзен ағып өтеді. Бұқтырма мен Нарым алқаптарының нендей ерекшелігі бар? ... бұл жер деп ... Бір ... алқаптың еш ерекшелігі жоқ сияқты: кең-байтақ, орман және қарлы биік жоталар.Алқаптарда ... ... ел ... ... ... тіршілік етеді, төңіректе биік те балғын шөптер өседі.Мұнда тек күн биік таулар арасынан ... ... ... ... мен ... мұнартқан қараңғылық сейіле бастаса, Хрусталь тауы күннің ... ... ... та ... ... ... ... әлі ұйқы құшағында болса, Бүркітаулау шыңында - қырандар ұялайтын орында - мәңгілік қар сәлдесі алтын нұрға бөленіп те ... ... үш ... ... үш шырағданның жанған отындай көз шағылыстырады, ал алқапта әйелдер ауладан ... ... ... жүр. Таң ... алтындай қар кескіні сап-сары, янтарь түсті алтай балын өзендей ағызатын алқап шалғынының ... ... ... ... Алтындай құлпырған астық Жер-Анаға бас игендей жайқалады. Ал күзде бұл өлке елімізге сары алтындай астық өзенін ағызады. ... ... ... ... да, алтын мүйізді маралдар да осында жайылуда. Хариус балығы суы таза, мөлдір ысырмада ... ... ... ... ... - ... жалды қарт қырандар қалықтап жүр. Ал кендер мен алтыны бар өзендерден жоғары сапалы нағыз Алтай алтыны шығарылуда. Бірақ ... ең ... ... оның ... қоры - ... бәрі келетін адамдар.Алтын, алтын, қайда барсаң да алтын. Ақындар алтын сөздерден өлең шығарады, домбыра да өмір, тау, ... ... ... үн ... ... ... да , , сөздері жиі қайталанады.Шығыс ҚазақстанӘдетте, Шығыс Қазақстан - Жоғары Ертіс өңірі дегенде, көз алдымызға ең алдымен, беткейлердегі ... ... одан әрі ... ... мен ... көз ... самала шыңдары жан-жақтан еңселене бой көтерген, заңғарлығы бір-бірінен асып түсетін ғажайып таулы өлке ... ... көк ... таласқан ертегідей бұл өңір кімді болса да әсемдігімен, мөлдірлігімен сөзбен айтып жеткізе алмастай әсер қалдырады, өзіне ғана тән ... ... ... ... ... ... бөлейді.Әсем тау алқаптарынан құлдиға қарай сыңғырлай аққан тұнық та таза бұлақтар мен өзендер бастау ... ... ... ... қылқанды, жапырақты ормандар, жидек бұталары, сан алуан өсімдіктер, қарағай, тобылғылар тынысы кәусар ауаға қосылып, адамның бойын ... ... иіс ... оқырман! Сен де оны көр, қызықта, серуенде! Өйткені бұл сенің алыстан үмітті арманыңдай аңсап, күшті магниттей өзіне тартқан ертегі елің ... ... - ... ... Мәңгі қар мен мұз құрсанған зеңгір таулар шыңдарының ең ... ең ... ең ... ең тәкаппары, теңіз деңгейінен 4506 метр биіктікте асқақтаған қос өркешті, ақ ... ... да ... ... ... ... төсінен нәр алған төл перзенті - Ертіс. Оның ұлы мұхитқа жетіп құяр ... да осы ... ... ... ... де ... ... да сабырлы, жойқын күш иесі осы дарияның арнасын тасқынды толқындарымен ... ... ... ... Калжыр, Күршім, Нарын, Үлбі, Уба, Шульба, Қызылсу, ... ... ... ... ... жүздеген үлкенді-кішілі тау өзендері де бұл өңірді ... ... Олар ... ... дүниеге әкеліп, алыс сапарға баласын шығарып салып тұрған ... ... ... ... ... ... мен орманды алқапқа қимас көзбен қарайды. Жоғарыдан сарқырай аққан өзендер осы өңірден ұзатылып бара жатқан арудың ... ... ... ... ... ... ... үнмен баяу сыңсиды. Бір сәт тынышталып, табиғат күйін ... ол ақын ... ... ... болып сайрайды, күйшілердей күй төгеді бір нәзік. Сен одан ... ... ... өз ... ... ... өскен өлкеге, ата-анаға деген шексіз махаббатының қүдіретін сезінесің, одан ... қуат ... да, ... ... ... одан сайын арта түседі.Егер сен табиғат ғаламатының сырлы ... ... ... ... болсаң, онда алыстан қызықтырып, өзіне шақырған ақбас шыңды көгілдір тауларға - менің сүйетін ... ... ... түйе ... бұйра бұлттар легі көмкерген заңғар таулардың басына шық, сол ... ... бір сәт көз ... ... өлке - ... осылайша дидарлас.Кең байтақ Қазақстанның шығысына - Алтайға саяхат мұнымен шектеліп қалмас, неге десеңіз, қарт Ертістің оң ... ... Уба, ... ... ... ... тау ... иық тіресе шоғырланып жатыр. Ал ұлы өзеннің сол жағалауында да бір ... ... ... ... мен ... ... ... алқапта Қалба, Сауыр, Сайқан, Тарбағатай, Шыңғыстау, Шұбартау сілемдері, шетсіз-шексіз сары далалы өңір кең ... ... ... жылдар бойы кора-қора қой өргізіп, үйір-үйір жылқы айдаған ... ... кең ... ... ... Сарыарқа да осы өңірден басталады. Бұл байтақ ... ... ... ... ... ... Сібе, Дулығалы, Алакөлдей көлдері, адам қолымен дүниеге келген Ертіс, ... ... ... ... ... станциялары, Алтай аңы мен құсы, жануарлар дүниесі туралы әңгіме өзінше бөлек дүние.Алтайда ... ... ... ... ... мол болғанымен, ол шектеусіз де емес. Ғылым мен техника дамыған қазіргі заманда қоршаған табиғатпен жарасымды қатынас жасау, оған аялы ... ... ... ... Тағы бір сәт ... өңірінің тарихына да ой жүгіртіп көрелік. Бұл ғажап өлкенің таулы ормандары, сарқырап аққан өзендері, жайқалған құнарлы жайылымдары, жортқан аңы мен ... ... жер ... ... күміс, мыс, қалайы, мырыш, тағы басқа да қазба байлықтары адам баласын ежелден-ақ ... ... Мұны ... ... ... қола дәуіріндегі кен шығару орындары, тастарға салынған өрнек-бедерлері, тас суреттер мен таңба белгілері дәлелдеп отыр. Бұл кескіндер ... ... ... ... ... аң ... мал баққан елдердің бейнелеу өнері мен алғашқы жазу түрлері (пиктограмма, идеограмма) туралы аса маңызды, құнды деректер ... ... ... ... кейбір жерлеріндегі, Сарыарқадағы, Шұбартаудың Арсалаң қойнауындағы, Тарбағатай, Қалба жоталарындағы ... ... ... ... ... біздің заманымызға дейінгі бірінші мыңжылдықта осы өңірді мекендеген көшпелі тайпалардың тіршілігі, ұғымы, алғашқы жазу ... ... ... хабардар етеді.Қазақстанның Шығыс аймағы Алтайдың Түркі қағандығының байрақ көтерген мемлекеттігінің алғашқы орталығы болғаны тарихи дәлелденгені ақиқат. Бұл жер ежелгі ата-бабаламыздың көне ... ... ... де. Мүны ... бойынан табылған руникалық ойма жазулар да растай ... ... ... ... Эрмитаждың ертедегі Шығыс бөлімінің көрмесінде тұрған гүлмен көмкерілген қола айнадағы руникалық жазудың да ... сыры мол. Оны 1935 жылы ... ... ... ... ... ... ауданынан әкелген болатын. Бұл жазудың жұмбағын арада көп жылдар өткеннен ... ... ... ғалым, филология ғылымының докторы, профессор жерлесіміз Алтай Сәрсенұлы Аманжолов деген ... ... ... ... ... ... деп шешті. Көне жазу мәдениетінің үлгілері Шығыс Казақстан облысының Шемонаиха ауданынан, Ертістің оң ... ескі ... 1969 ... жартас жазулары Жарма ауданынан 1983 жылы, Марқакөл ауданынан 1985 жылы, ... ... бар ... тас мөр ... ауданынан табылған.VІІІ-ХШ ғасырлар аралығында Ертістің жоғары сағасындағы кең алқапта Найман тайпаларының ... ... ... іс қағаздары жүргізілгені, құжаттар мөрмен бекітіліп отырылғаны белгілі. Бүкіл алемнің жартысын ат ... ... ... ... ... қаһарлы қолының бетін алғаш қайтарып, оларды Ертістің сол қапталындағы өңірге жібермей, 20 жыл бойы ... ... ... күш иесі де ... ... соңғы ханы Күшлік бүкіл ұлтымыздың мақтанышы емес пе?! Ұлы жиһангар жазу мәдениетін де наймандардан алғаны, сол ... ... ... хатқа түсірілгені тарихи шындық. Қазақ халқының басына қисапсыз қайғы-қасірет әкелген Жоңғар шапқыншылығы, әсіресе, 1723 жылғы қырғын ... деп ... ... ... Сол бір қиын - ... ... жат ... қарсы күресте халықтың басын құраған Абылай ханның ... ... ... ... ... найман батыры Қабанбай да табыла білді. Ол керей Жәнібеқ бура ... ... ... ... ... ... ... Барақ, Сарыжомарт Танаш, Терістаңбалы Жарылғап, Сати, Баян, Бура Кошқарбай, Тілес, ... ... ... ... бас ... ... ... Ертіс бойын, Тарбағатай жерін қалмақтан азат етіп, жауды Алтай тауларынан асыра қуып тастағаны белгілі. Тарбағатай ... ... ... ... шайқасқан 80 күндік Шорға шайқасы да, Аягөз маңындағы Ақшәулі ұрыстары да - ... ... ... ... ... ... ... бір қиырын алып жатқан Алтай өңірінің әр төбесі, әр тасы, әр қойнауы халық шежіресінің, халық тарихының ... ... ... Ромео мен Джульеттасы атанған Козы Көрпеш-Баян сұлу сияқты кіршіксіз махаббат иелері де осы жусанды дала ... өмір ... Қара күш пен ... ... ... ... арманда өткен қыршын ғашықтарға арнап түрғызған ескерткіші еңселі бой көтеріп, Аягөз жағасында күні ... ... тұр. ... ... толы ... Еңлік-Кебек оқиғалары да осы Шыңғыстау бөктерінде болған. Атамекенін, ел-жүртын жанындай сүйген, халқы үшін асыл жанын пида еткен батырларын бұл өңірде ... есте ... ... ... ... мен ... мадақтап жырлаған. Сондай ғажап, әдемі аңыздардың бірі - ... ... ... ... ... ... қиыр шығысында, Зайсан көлінің күнгей бетінде Маңырақ, Тарбағатай жоталарымен иық тіресе өр ... ... тауы ... ... ... жүгінсек, бұл өңірді қадім замандарда бүкіл аймақты ... ... ... алты ай ... ... тоқымдай бұлт үйірілмепті, бір тамшы жаңбыр жаумай, мал-жан адам айтқысыз шөлден ... ... Бұл ... құтылу айласын ешкім таба алмапты. Сол кезде Карамерген ... ... ... алып ... ... ... ... Алтай тауларына барып, оның үлкен бөлігін орман-тауы, өзен - көлі мен бөктерін жайлаған ... қоса ... ... ... Шорға даласына таяп қалған сәтте тау кетеріп шаршаған алыптың аяғы тайып құлап, өзін тау басып қалыпты, ... бері жыл ... бұл ... ... ... ... таудың Толағай аталуы содан екен дейді халық аңызы.Алтай өңірі халықтарының бай рухани ... ... ... ретінде қаһарлы жиһангер Шыңғысханның замандасы, ұлы бабамыз Кетбұға абыздың , найманның Каракерей, Төртуыл, Садыр, Матай ... ... ... төл ... Телегетайдың күйлері, сондай-ақ халық зердесінде сақталған , ... ... ... ... ... ... отыр.Ертіс бойын үзына жайлаған Семей, Өскемен аймағы -- аттары алемге жайылған асыл ... де ... ... ... ... Бұл даланың боз жусанды алқабында бір кезде Сібірде айдауда жүрген поляк революционері Адольф Янушкевич, халқымыздың даңқын ... ... ... ... ... достары П. Н. Потанин, Ф. М. Достоевский, белгілі орыс ғалымдары В.-А. ... П. П. ... А. Н. ... ... ... ақжарқын қонақжай халқына терең ризашылығын білдірген. Бұл - ұлы Абайдай кемеңгер ойшылды, оның інісі атақты ақын Шәкәрім Құдайбердіұлын, ... аты ... ... мәшһүр болған ұлы қаламгер Мүхтар Әуезовты, Алашорда партиясының басшылары Әлихан Бөкейхановты, Райымжан ... ... ... ... ... ... бұл өлке - егеменділікке бет алған Қазақстан Республикасының өзіндік экономикалық, әлеуметтіқ мәдени даму тарихы бар ежелден белгілі ірі ... ... ... әрбір қаламен, аудан орталығымен қолайлы байланыс, су, әуе жолдары, асфальтталған тас ... ... ... ... ... қойылған. Емдік қасиеті бар, суы шипалы Рахман қайнары, Барлық Арасан, Уба, ... ... ... демалыс үйлері бар. Жетпістен астам ұлт өкілдерінен тұратын жергілікті халық, ризықты еңбегімен, сыйласты тұрмысымен 2030 ... ... ... өмір сүріп жатыр.

Пән: География
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жер заңнамасы5 бет
Жылу энергетикасы және қоршаған орта6 бет
Табиғат қорғаудың негіздері12 бет
Шығыс Қазақстан облысының экологиялық жағдайы53 бет
Қазақстанның экологиялық проблемалары. Экологиялық зардап аймағы8 бет
Пәндік аймақтарды сипаттау және мәліметтер қорының құрылымын дайындау3 бет
Пәндік аймақтарды сипаттау және мәліметтер қорының құрылымын дайындау жайлы4 бет
Қазақстан Республикасының қорықтық аймақтары4 бет
"Қоршаған ортаны қорғау."9 бет
Жүсіпбек Аймауытұлының «Психология» оқулығы15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь