Ақпаратты кодтау және ақпараттың өлшем бірліктерін теориялық түсіндіру.

Мазмұны

Кіріспе

I.Ақпаратты кодтау және ақпараттың өлшем бірліктерін теориялық түсіндіру.
1.1. Ақпарат.
1.2. Ақпараттың қасиеттері.
1.3. Ақпаратты кодтау.
1.4. Ақпарат өлшем бiрлiктерi.

II. Мектеп информатика курсындағы «Ақпаратты кодтау және ақпараттың өлшем бірліктері» оқыту әдістемесі.
2.1. Ақпаратты кодтау.
2.2. Ақпараттың өлшем бірліктері.

Қорытынды.

Пайдаланған әдебиеттер.
Кіріспе

Қазақстан Республикасының білім беру жүйесін ақпараттандыру еліміздің даму стратегиясының негізгі бағыттарының бірі, себебі ХХІ ғасыр – білім беру жүйесін ақпараттандыру ғасыры.
Информатика пәнінің орта білім беру жүйесіндегі ролі ақпараттық білімнің, ақпараттық орта мен адамның өзара қарым-қатынасын үйлесімді етудегі және жаңа ақпараттық қоғамда кәсіпкерлік қызметтің басты құрамды бөлігі болып табылатын ақпараттық бейнесін қалыптастырудағы алатын орнымен қамтамасыз етіледі.
Курстық жұмыстың өзектілігі орта білім беру жүйесіндегі информатиканың ролі әлемнің жүйелі ақпараттық бейнесін, адам мен ақпараттық ортаның тиімді өзара қарым – қатынасын қалыптастырудағы ақпараттық білімнің мәнімен, қазіргі заманғы ақпараттық қоғамдағы кәсіби қызметтің негізгі құраушысы ретіндегі ақпараттық технологияны пайдалану дағдыларын қалыптастырумен анықталады.
Ақпараттық қоғамдағы оқушылардың дайындық деңгейін анықтау үшін информатикадан мемлекеттік жалпыға міндетті (7-11- сыныптар үшін) стандарт әзірленді, оған сәйкес «Информатика» пәні 7 –сыныптан бастап оқытылады.
Компьютер бес түрлі: сандық, тексттік, графикалық, дыбыстық және бейнелік ақпараттармен жұмыс істейді. Адам үшін олар әртүрлі, ал компьютерде олардың бәрі бірдей болады. Сандық, тексттік, графикалық, дыбыстық және бейнелік ақпараттар компьтерде кодталу арқылы жазылады, компьтерде олар қалай кодталатының біз білуіміз қажет. Сонымен қатар информатика пәнінде қандай өлшем бірліктер қолданылатының білуіміз керек. Сол себепті мен осы тақырыпты таңлауыма себеп болды.
Курстық жұмыстың мақсаты: Оқушылардың ақпаратты алу, өңдеу, тасымалдау, сақтау және қолдану процестері туралы іргелі білімді жан-жақты, әрі саналы түрде меңгеруін қамтамасыз ету және соның негізінде оқушыларға қазіргі кездегі әлемнің ғылыми бейнесін қалыптастырудағы ақпараттық процестердің мәнін ашу. Компьтердегі барлық ақпарат код арқылы жазылатының түсіндіру. Ақпаратты кодтау және ақпараттың өлшем бірліктері туралы түсініктерді кеңейту; оқушыларға кодтау ұғымын және кодтауды қолдану ауқымының кеңдігін көрсету; оқушыларды ақпаратты кодтауды арнайы кодтық кестелері және мысалдар арқылы таныстыру; ақпараттың өлшем бірліктерін мысалдар арқылы таныстыру.
Курстық жұмыстың міндеті:
– ақпаратты кодтау және ақпараттың өлшем бірліктері тақырыбы бойынша негізгі ұғымдар мен білімдерді қалыптастыру;
– ақпаратты кодтау және ақпараттың өлшем бірліктері тақырыбы бойынша біліктіліктері мен дағдыларын қалыптастыру;
– ақпараттық қоғамда өмір сүретін өскелең ұрпақтың адамгершілік және құқықтық негіздерінің қалыптасуын анықтау.
Ақпаратты кодтау және ақпараттың өлшем бірліктері тақырып мазмұны оқушылардың осы пән бойынша білімдерінің қажетті деңгейіне жетуіне бағытталуы тиіс.
Курстық жұмыстың объектісі: 7-сынып мектеп курсында оқыту.
Пайдаланған әдебиеттер

1. А..Г.Гейн, А.И.Сенокосов, Қ.В.Тұрмағанбетова, Н.И.Аманжолова, Н.С.Уәлиев. «Информатика 7-9» Алматы,2004 жыл.
2.
        
        Мазмұны
Кіріспе
I.Ақпаратты кодтау және ақпараттың өлшем бірліктерін теориялық
түсіндіру.
1.1. Ақпарат.
1.2. ... ... ... ... Ақпарат өлшем бiрлiктерi.
II. Мектеп информатика курсындағы «Ақпаратты кодтау және ақпараттың
өлшем бірліктері» оқыту әдістемесі.
2.1. Ақпаратты кодтау.
2.2. ... ... ... ... ... ... беру ... ақпараттандыру еліміздің даму
стратегиясының негізгі бағыттарының бірі, себебі ХХІ ...... ... ... ... пәнінің орта білім беру жүйесіндегі ролі ақпараттық ... орта мен ... ... ... үйлесімді етудегі және
жаңа ақпараттық қоғамда кәсіпкерлік қызметтің басты құрамды ... ... ... бейнесін қалыптастырудағы алатын орнымен қамтамасыз
етіледі.
Курстық жұмыстың өзектілігі орта білім беру ... ... ... ... ақпараттық бейнесін, адам мен ақпараттық ортаның
тиімді өзара қарым – қатынасын қалыптастырудағы ақпараттық білімнің
мәнімен, қазіргі ... ... ... ... қызметтің негізгі
құраушысы ретіндегі ақпараттық технологияны пайдалану дағдыларын
қалыптастырумен анықталады.
Ақпараттық қоғамдағы ... ... ... ... ... ... жалпыға міндетті (7-11- сыныптар үшін) стандарт
әзірленді, оған сәйкес «Информатика» пәні 7 ... ... ... бес ... ... ... графикалық, дыбыстық және бейнелік
ақпараттармен жұмыс істейді. Адам үшін олар әртүрлі, ал компьютерде ... ... ... ... ... ... ... және бейнелік
ақпараттар компьтерде кодталу арқылы жазылады, компьтерде олар ... біз ... ... ... ... ... ... қандай
өлшем бірліктер қолданылатының білуіміз керек. Сол ... мен ... ... себеп болды.
Курстық жұмыстың мақсаты: Оқушылардың ақпаратты алу, өңдеу, тасымалдау,
сақтау және қолдану ... ... ... білімді жан-жақты, әрі саналы
түрде меңгеруін қамтамасыз ету және соның ... ... ... ... ... ... қалыптастырудағы ақпараттық процестердің
мәнін ашу. ... ... ... код арқылы жазылатының түсіндіру.
Ақпаратты кодтау және ... ... ... ... ... ... кодтау ұғымын және кодтауды қолдану ауқымының ... ... ... ... ... ... кестелері және
мысалдар арқылы таныстыру; ақпараттың өлшем бірліктерін мысалдар арқылы
таныстыру.
Курстық жұмыстың міндеті:
... ... және ... өлшем бірліктері тақырыбы бойынша
негізгі ұғымдар мен ... ... ... ... және ақпараттың өлшем бірліктері тақырыбы бойынша
біліктіліктері мен дағдыларын қалыптастыру;
– ақпараттық қоғамда өмір сүретін өскелең ұрпақтың ... ... ... ... анықтау.
Ақпаратты кодтау және ақпараттың өлшем бірліктері ... ... осы пән ... ... ... ... ... тиіс.
Курстық жұмыстың объектісі: 7-сынып мектеп курсында ... ... және ... ... ... теориялық
түсіндіру.
1.1.Ақпарат.
 "Ақпарат" сөзі латын тіліне аударғанда түсіндіру, баяндау,  түсінік деген
ұғымды береді. Қазіргі кезде ақпарат адам ... ... ... ... ... ... философия,  экономика, физика,
математика, информатика және т.б. ғылым салаларында кеңінен қолданылуда.
Бірақ ақпарат ұғымы әр ғылым саласында әр ... ... ... ... тек ... әсерлерден ғана алынып қоймай, адам миы қабылдаған
деректерін өңдеуден де алынады. Мысалы, "Біздің футбол командамыз үш peт
жеңді" деген хабардан біздің команда ... ... ... екен ... ... Олай ... ... өз бетіңізше ойлау арқылы да алуға
болады екен.
Сондықтан да ақпарат ұғымына бір мәнді анықтама беруге болмайды. Бірақта
күнделікті өмірден ... және ... ... ... жуық ... ... ... алу дегеніміз - бізді қоршаған дүниенің құбылыстары мен
объектілерінің қасиеттері, құрылымы немесе олардың бір-біріне қатысуы
жөнінде нақты мәліметтер мен деректер ... - ... бір ... ... ... зат, ... және т.б.) туралы
таңбалар мен сигналдар түрінде берілетін мәліметтер ... ... және ... ... ... ... ... негізі болып табылады.
2.Компьютердің негізгі блоктарын ұйымдастыру.  Процессордың архитектуралық
ұйымдастырылуы
Біріншіден, адам ақпараттарды caқтaй алады. Біз ... ... ... ... ... мәлімет жинаймыз. Сіз радиодан бұрын естіген
деректерді бірнеше күн өткеннен кейін біреуге айтуыңыз мүмкін. Демек, адам
миы ақпараттарды тек қабылдап ғана қоймай, оны ... да ... Адам ... ... ... ... өте үлкен, сондықтан оларды дәлме-дәл сақтау
мүмкін емес, яғни қабылданған ... ... ... ... ... ... Сондықтан да ақпараттарды сақтап тұру үшін сыртқы
ақпарат сақтаушылар пайдаланылады. Олардың қатарына қағаз, ... ... ... ... және т.б. енеді.
Екіншіден, адам ақпараттарды қайта тарата алады.
Адам өз миында сақталған ақпараттарды біреуге айтып бере алады.    Әңгіме
кезінде бір адам ... ... ... ал ... адам ... ... болады. Кітап оқыған кезде сіз қабылдаушы  боласыз да,
aл автор жолдаушы болып ... Ал, ... ... ... біреуге
айтсаңыз, сіз ақпарат жолдаушы боласыз да, ал екінші адам қабылдаушы
болады.
Ақпарат алмасу - екі жақты процесс, ол үшін ... және ... ... ... ... ... ... ақпарат беру арнасы деп атайды.
Оған теледидар, радио, компьютерлік желі, басылған құжаттар және т.б.
жатады.  
Үшіншіден, адам ақпараттарды өңдей алады.
Ақпараттарды өңдеу деп бір ... ... жаңа ... ... айтады.
Ақпараттар өнделгенде, оның берілу түрі, алу жолдары ... ... ... ... ... шешу үшін сіз мыналарды орындайсыз:
1.Есептің берілуін оқулықтан оқисыз - ақпарат аласыз.
2. Есепті шешесіз, яғни ақпараттарды өңдейсіз.
3. ... ... ... оған ... ... ... ақпараттарға  сөз, жазу және тағы басқа ақпараттар жатады.
Жазба мәтін әртүрлі ... (а, в, ".", "-" ...) ... ... ...  - фонемалардан тұрады. Фонемадан сөз және сөйлемдер
құрастырылады. Сөз және жазу ... ... ... ... ... комбинацияларынан құрастырылады.
Таңба түрінде қатысуды қатынасу mілі дейді. Қатынасу тілдері табиғи және
жасанды ... ... ... ... ... жазба және сөйлесу тілдері жатады. Мысал
ретінде, қазақ, орыс, ағылшын және де басқа тілдерді атауға ... ... ... ... ... ... компьютер тілдері
жатады.
Әр тілдің өзіне сәйкес алфавиттері, сөз құрастыратын белгілері (символдары)
болады. Мысалы, қазақ тілінің 42 символы, орыс тілінің 33 ... ... 28 ... бар, ал ... тілі ... ... ".", "-" ... құрастыратын алфавиттер көп. Мысалы: екілік, сегіздік, ондық және
оналтылық. Жүйенің негізі қанша болса, ол жүйеге сонша символ ... ... ... тек екі ... 0 және 1 ... өзінің сезім мүшелері арқылы ақпараттарды өз бейнесінде (образды) және
таңба түрінде қабылдайды.
Біз ... бала ... ... ақпарат алмасу процесіне қатысамыз.
Кітап, газет және журнал оқығанда, радио тыңдап, теледидар көргенде,
мұғаліммен, ата-аналармен, достарымызбен әңгімелескенде әртүрлі
ақпараталамыз. Адамдардың үйде, мектепте, ... және ... ... де ... ... сөздердің, ойлардың, хабарлардың,
мәліметтердің алмасуына мысал бола алады. Адамдардың араласуы мен бірге
жүруі – жұмыс ... оқу және ...... ... жүзеге аса
алмайды. Берілген ақпараттар өзімізге, заттарымызға қатысты айтылып, ... ... ... ... ... ... болады.
Информацияны жазу мүмкіндігі пайда болғаннан бастап, информация алмасу тек
ауызба – ауыз айтумен ... ... ... ғана ... оқу – жазу
арқылы да беріле бастады. Оқи білу және ойын жазып жеткізе білу –
адамзаттың сауаттылығының ... бола ... Ойды ... ... ... пен ... ... ғана емес, адамзаттың ізгі қазыналарын ұрпақтан
ұрпаққа жеткізу мүмкіндігін берді.
XV ғасырда мәліметті қағазға басып шығару станогының ... ... ... ісін ... ... адамзаттың алтын ойларын тікелей көпшілікке
жеткізуге мүмкіндік жасады. Кітаптарды, оқулықтарды көптеп басып ... ... ... ... ... ... ... жаңа даму кезеңін бастады деуге болады.
XIX-XX ғасырлардағы телеграфтың, телефонның, радионың шығуы ақпаратты кез
келген қашықтыққа жарық сәулесінің тарау ... ... ... Ал ... ... үйде ... – ақ, дүниеде не болып жатқанын
біліп, кино, спектакльдер ... оқып – ... ... ... ... алатын күйге жеткізді.
Мәліметтерді іздеу мен өңдеудің бұрын болмаған жаңа ... ... ... шыққан электрондық есептеу машиналары (ЭЕМ, шет елдерде
олар компьютер деп аталады) берді. ЭЕМ-дер әуелде есеп-қисап жұмыстарын
автоматтандыру үшін ... еді. ... ... ... ... ... ... басып, ЭЕМ экранына шығару қасиеттері бар
екені анықталды. Оларды дамыта отырып, архив жвсву ісінде, мәтіндерді теріп
түзетуде, сызу мен графикалық жұмыстарда, ... ... ... ... ... көптеген қызмет салаларында қолдана бастады.
«Ақпарат» термині латынның түсіндіру, баяндау, білу деген ұғымынан
туындаған ағылшынның ... ... ... ... біз ... жазбаша түрде, қимыл не қозғалыс түрінде бере аламыз. Кез ... ... ... ... оны ... ... соның
негізінде белгілі бір ой түйеміз.
Сабақ үстінде мұғалім жаң ... ... ... ал ... ... мағынасын түсініп, естерінде сақтайды және жауап береді. Оқып
үйренуге керекті ақпаратты компьютерден де алуға болады, мәселен ол
суреттерді, оған қажет ... ... ... сұрақтарын арнайы
программа көмегімен экранға шығарып береді.
Біз өзімізге қажет ақпартты оқулық пен кітаптардан, газет – журналдардан,
теледидар хабарлары мен кинофильмдерден ... ... ... ... жазып аламыз. Өндірістегі ақпарат жиыны сызулар мен
мәтіндер түрінде, анықтамалар мен есеп беру, кестелер түрінде кездеседі.
Осындай ақпараттарды ЭЕМ арқылы алуға да ... кез ... ... ... ... бір мағлұматар береді. Ол
біздің айналамызда не болғаны немесе не болып жатқанын туралы деректер бере
алады, мысалы, кеше не ... ... не ... ... ... ... көйлек киеміз немесе қайда жұмыс істейміз деген сұрақтарға жауап
бере алады. Бірақ ақпарт әрқашан белгілі бір түрде – ... ... ... ... ... ... ... мен музыкалық шығармалар, кітаптар
мен суреттер, спектакльдер мен кинофильмдер – бәрі де ақпаратты жеткізу
түрлері болып саналады. Қандай түрде берілсе де ... ... ... ... ... қиялдағы көрініс болады. Жалпы тұрғыдан
алғанда, ақпарат – таңбалар мен сигналдар түрінде берілген әлемнің, заттың
бейнесі болып саналады. Ақпарат алу ... - ... ... құбылыстар
мен нысандардың өзара байланыстары, құрлымы немесе олардың бір – біріне
қатысуы жөнінде нақты ... мен ... алу ... ... ...... бір ... (адам, жануар, зат, құбылыс) туралы
таңбалар мен сигналдар түрінде берілетін мағлұматтар.
Ақпарттың түпкі заттық мазмұны оның негізгі қасиеттерін – дәлдігі ... ... ... ... мен түсініктілігін ашуға
көмекткседі.
Ақпарат істің ақиқаттық жағдайын толық ... ... оның дәл ... ... болмауы ол жөнінде белгілі бір тұжырымға келшуге
кедергісін тигізіп, қателікке ұрындыруы мүмкін.
Ақпараттың ... оны ... ... ... ... ... ... болады. Өзекті ақпарт жұмыс шарттары өзгерген
жағдайда өте керек болады.
Егер бағалы, әрі өзекті ақпарт түсініксіз сөздермен жазылса, оның пайдаға
аспайтыны өзінен – ақ ... Егер ... ... ... ... ... ... түрлері: мәтін, сурет, фотобейне, дыбыстық сигналдар, магниттік
жазба және т.б.
Қоғамның даму кезеңдерінде адамдар көптеген тілдерді пайдаланды, олар:
қимылдар мен ... ... сызу – ... ... ... ... ... және т.б.
Көптеген тілдердің негізі алфавит болып саналады. Алфавит – ... ... кез ... ... ... алатын символдарының жиынтығы.
Алфавит мысалдары:
1. Латын алфавиті: A, B, C, D, E, F, G, I, J, K, L, M, N, O, P, Q, R, ... U, V, W, X, Y, ... ... ... А, Ә, Б, В, Г, Ғ, Д, Е, Ж, З, И, Й, І, К, Қ, Л, М, ... О, П, Р, С, Т, У, Ү, Ұ, Ф, Ц, Ч, Ш, Щ, Ъ, Э, Ю, ... ... ... ... 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, ... ... сандар алфавиті: 0, 1.
Екілік сандар алфавитінің қарапайымдылығы, оны есептеу техникасында кең
қолдануға мүмкіндік берді. 0 және 1 мәндері ... ... ... ... бар – заряды жоқ», «іске қосылған – іске
қосылмаған» деген сияқты және тағы да басқа физикалық қалыптармен
көрсетіледі. Екілік ... ... кез ... ... ... ... таңбалана алады, яғни бұл кез келген тілде жазылған мәлімет
екілік кодтар түрінде бейнеленеді деген сөз.
Мысалы, ЭЕМ-де латын, қазақ алфавиттерінің әріптерімен ... 0 мен ... ... ... ... ... ... Код Әріп Код Сан ... 10000000 A 01000001 0 ... 11110000 B 01000010 1 ... 10000001 C 01000011 2 ... 10000010 D 01000100 3 ... 10000011 E 01000101 4 ... 11110001 F 01000110 5 ... ... сөз ... ... ... ... бейнеленеді:
Ана – 10000000 10001011 10000000
Компьтердің жадында сақталатын ақпарттың барлық түрлері – ... ... ... ... ... ... – бәрі де ... сандар
тізбегі түрінде жазылады. Сондықтан есептеу техникасында 0 мен 1-ден
тұратын екілік сан таңбалары арнайы терминмен бит деп аталады. Бит –
ағылшын ... bit (binary digit – ... ... ... ... сөз.
ЭЕМ-де қолданылатын символдық таңбаларды бейнелейтін сегіз разърядты екілік
санды «байт» (ағылшынның byte деген сөзінен ... деп атау ... 1 байт ... қатарласа тізбек түрінде орналасқан 8 биттен
тұрады, мысалы,
Е - 10000101, е – ... / - ... 8 – 00111000 ... ... ... сан ... бір ереже арқылы екілік санға айналады және
екілік санды қайтадан ондық санға айналдыру қиын емес. Ал әріптер мен
символдарға келетін ... олар ... ... жазылып, әрқайсысы тұрған
номеріне сәйкес екілік кодқа ие болады.
Ақпарат: құрлымы, түрлері, қасиеттері.
Үздіксіз ақпаратпен жұмыс жасайтын арнайы ЭЕМ-дер бар. Олар ... деп ... ... олар ... есептер кластарымен жұмыс
атқаратындықтан көқпшілік қолданушыларға кең таныс емес.
Ақпарат берілуінің басқа пішімдері:
1. Таңбалы-мәтіндік (әріп, цифр, таңбалар т.б );
2. Графикалық (суреттер, ... ... ... ... ... кез ... ... сурет, дыбыс, музыка, сызба, мәлімет,
электр сигналдары, магниттік жазба барлығы да ақпарат болып табылады.
1.2.Ақпараттың қасиеттері.
Кез келген ақиқат өмірдегі объектілерге тән ішкі және ... ... ... ... ... объектінің басқа объектілермен
әсерлесу барысында анықталатын ... ... ... ... ... қасиеттер оны тұтынушы көз қарасынан ... ... және ... ... ... жеке көз қарастар
мен талқылаудан тәуелсіздігін анықтайтын қасиет.
• Толық қасиеті. ... ... ... ... ... ... Бұл ... ақпараттың сапасын және оның қажетті шешім
қабылдауға жеткіліктілігін анықтайды.
... ... ... ағымдық уақыт мезетіне сәйкестік
дәрежесін анықтайтын қасиет. Бұл қасиет ақпараттың толықтылығымен
бірге отырып оның құндылығын ... ... ... Ақпаратта жасырын қателіктердің болмауы қасиеті.
Ақпарат қабылдағыш алған уақытта белгілі мөлшерде «ақпараттық шуыл»
болуы мүмкін, ол ... аз ... ... ... ... мүмкіндігі қасиеті. Пайдаланушының ақпаратты алу мүмкіндігі
дәрежесін анықтайтын қасиет. Бұл ... ... және ... ... келу қасиеттерімен анықталады.
• Эргономдық қасиеті. Белгілі қолданушы үшін ақпараттың ... ... ... ... көрсететін қасиет.
Информатика – ақпаратты алу, түрлендіру, сақтау және жеткізу жайлы ғылым
екені естеріңде болар.
Ақпарат...Онсыз сусызда шөлдеп ... ... ... грек
марафоншысының жеңісі туралы.екі ауыз сөзді ғана жеткізу үшін жан ... ... ... Енді ... ... де пида ... – информацияны
жеткізу ісіне біршама көңіл бөлейік.
Көптеген африка тайпалары осы күнге дейін ... ... ... ... ... ... ... келеді. Орманды таулы
жерлерде, дыбыс алысқа таралмайтын орталарда жедел хабар жеткізу мақсатында
адамдар от жағып түтіндету әдісін ... Осы ... ... ... ... әліп би ... онда ... сигнал берушінің жалауша ұстаған
қолдарының белгілі бір орналасуы сәйкес келеді.
Адам өмірде өзара қарым-қатынаста әр түрлі көптеген тілдерді ... ... ол ана ... ... және ... ... Сонымен қатар
адам пайдалана алатын шет ... Сол ... әр ... көрстекіштер,
нұсқамалар.
Сонымен қатар, адам кәсіби бағыттағы тілдерді пайдаланады. ... және ... ... ... ... ... ... жатады.
А) ( б) NaOH+HCl=NaCl+H
Бірақ барабан даңғылы да, ... ... де, ... қол да, жол ... адам сөзінің дыбыстарынан немесе бірінші сыныптан өздерің
үйренген әріптерден ... ... ... ... ... ... ... қасиеттері бар. Шын мәнісінде бізге, информация әкелетін әрбір
осындай хабар ... ... ... жайлы сөз болып отыр. Берілген
хабар тек көрнекі тұрде қабылданып қана ... ол ... ... түсінікті
болуы үшін алдын ала келісуі керек, мысалы, ... ... екі ... ... үш рет соғу екі жаққа көтерілген қолдар немесе белгідегі
суреттер нені білдіретіні туралы.
Сөйтіп, хабардың өзінен және оны ... ... ... ... ... компанент –кодталу пайда болды.
Адамның ой-өрісі ... ... ... ... ... жаңа мүмкіндіктері, олай болса, кодтаудың жаңа тәсілдері пайда
болды. Солардың біріне ... ... ... -1831 жылы біздің өмірімізді шұғыл жаңа ... ... ... ол ... ... алу жолын ойлап тапты. Осы элект тогы бірден
дерлік хабарларды жеткізу үшін пайдаланылды. ... ... ... ... ... және ... ... байланыс арналарын жасап
шығарып, бұл жаңалық ... ... ... ... Бір жағынан Морзе
африкалық барабанның хабар беру проблемасына ұқсас проблеманы шешуге ... ... ... да, ... да ... ... ... өте
шектеулі болатын. Барабанды соғуға немесе соқпауға ... ... тогы ... ... не ... (жоқ). Сол себепті Морзе ұсынған кодтау тәсілі
тек үш мүмкіндікті, яғни үш «әріпті» ғана пайдаланады: ұзын ... ... ... ... және ... бөліп тұру үшін сигналдың болмауы
(пауза, кідіріс) қолданылады. Солай, әйгілі SOS(Save Our Souls – ... ... ... ... ...  ─ ─ ─ ... О ... кодты, міне біржарым ғасыр бойы адамзатқа қызмет етіп келеді. ... әлі де ... ... ... оның ... ... жеке ... өткізбейтін атмосфералық орталарда өтетін жол
табылады.
Уақыт өткен сайын телеграф хабарларды жеткізудің кез келген адам қолдана
алатындай көпшіліккке ортақ құралға ... ... ол ... ... ... тізбегін дер кезінде қосып-үзіп тұратын, өз ісінжетік
білетін оператор керек болады. Сонда да оның жылдамдығы машинисткалардың
перне-тақта арқылы мәлімет теру жылдамдығынан біраз ... ... ... ... ... «О» әрпін) телеграфта жөнелту үшін кілтті үш рет басу
керек, ал машинистка бір-ақ пернені басса болғаны.
Осындай пернетақтасы бар баспа ... ... ... ... Бірақ, ол үшін информацияныы кодтау-декодтау процесін автоматтандыру
керек. Автоматтандыру дегеніміз – белгілі бір жұмысты адамның қатысуынсыз
атқара алатын құрылғы жасау деген сөз. Бұл ... адам ... ... мен ... тізбегіне айналдыра алатын құрылғы туралы
сөз болып отыр. ИНФОРМАТИКА ... өзі ... және ... ... ... ... ... Морзе әліппесін түсінетін
машина жасау тәжірибелері ешқандай нәтиже бермеді. Ұсынылға нұсқалардың
бәрі ... ... өте ... және ... ... істейтін болып шықты.
Әрине, өткен ғасыр басындағы техника қазіргідей ... жоқ ... ... коды оны ... ... ... өте ... екені де өз
рөлін ойнады. Одан гөрі ыңғайлырақ кодтау тәсілін неміс өнертапқышы Бодо
ұсынды. Бұл тәсілде, ... екі ... ғана ... ... ... ... жоқ).Екіншіден, бір-бірінен бөліп отырмас үшін әріптердің
бәрі сигналдардың ұзындықтары бірдей тізбектерімен кодталады. Бодо
аппараттарын жасау оңай і ске ... ... ... ... ... көмегімен телеграф іс жүзінде жедел хабар жүрпгізудің жалпыға
арналған құралына айналды.
Ал, енді ... ... ... қойып, барлық әріптерді кодтау үшін неги
сигнал керек болатыны ойластырайық. Ыңғайлы етіп жазу үшін ... ... ... (0), ал ... түрін бірмен (1) белгілейік.
Әрине, сигналдарды басқаша да, ... ↑ мен ↓ ... ... болар
еді, бірақ мұндай тәсілдің онша қолайлы емес екеніне қолайлы емес екеніне
кейінірек көз жеткізесіндер.
Сөйтіп, бір сигнал тізбегі арқылы небәрі екі әріпті ... ... |А |
|1 |Ә ... біздің тіліміз осы екі дыбыстан ғана құралса, бізге бұл жеткілікті
болар еді . ... ... ... бұдан әлдеқайда көп. Сондықтан ойымызды да
әрі қарай жалғастырайық.
Енді екі сигнал тізбегін алатын болсақ, онда олардың көмегімен төрт әріпті
кодтауға болады:
|0 |0 |А |
|0 |1 |Ә |
|1 |0 |Б |
|1 |1 |В ... ... ... ... төрт ... де мүмкіндігі шамалаы. Үш
сигнал тізбегімен, енді сегіз әріпті ... ... |0 |0 |А |
|0 |0 |1 |Ә |
|0 |1 |0 |Б |
|0 |1 |1 |В |
|1 |0 |0 |Г |
|1 |0 |1 |Ғ |
|1 |1 |0 |Д |
|1 |1 |1 |Е ... енді ... да ... ... ... «БАҒА» деген сөздерді жаза
аламыз. Бірақ мүмкіндіктің бұдан гөрі молырақ болғаны дұрыс емес пе? ... ... он алты ... ал бес сигнал тізбегі арқылы отыз екі әріпті
алатынымызды байқаған шығарсыз.
Телеграмма тек бас әріптермен жазылып, нүкте мен үтір орнына НКТ және ... – ТЧК мен ЗПТ) деп ... ... ... Сол ... сигналды тізбектің көмегімен біраз сөздерді жазуға болатынымен, біз
оларды әлі де тоолықтыра ... ... ... арқылы 64 символды кодтауға болады. Ал егер бас және
кіші әріптерді, оған қоса цифрлар мен тыныс белгілерін алатын ... ... ... ... ... ... тоқталайық. Бұлар қазақ немесе орыс тіліндегі барлық сөздерді
таңбалауға мүмкіндік береді. Компьютердегі КОИ-7 коды осындай, ол орыс
әріптерін толық ... ... Орыс ... ... КОИ ... алмасу коды» деген сөздердің алғашқы әріптерінен құралған.
«Әрқайсысы нөл мен бірден тұратын пәлен таңбалар тізбегі» деген шұбалаңқы
сөз тіркесін жиі қайталамас үшін, ... ... бір ... ... ... Binary digit –екілік цифр сөзінен)деп атау қабылданған.
Енді нөлдер мен бірлерден құрастырылған алты таңбалық тізбекті-алтыбиттік
тізбек, ал ... ... ... деп айта ... Енді келесі тұжырым,
бәлкім мүлдем тосын болып көріне ... бес ... ... ... ... ... және ... жұмыс істейді. Адам үшін олар әртүрлі, ал компьютерде ... ... ... Сол ... компьютерде сақталатын информациялардың
барлық түрлері үшін деректер деген сөз қолданылады.
Алғашқы компьютерлердің көбінде жетібиттік код пайдаланылды. Бірақ
техниканың дамуына қарай бұл ... бола ... ... жаңа ... болып жасалады және оның негізінде информация алмасудың
американдық стандартты код (ASCII-American Standard Code for Information
Interchange) алынды.Осы сегізбиттік кодтау ... ... біз ... ... бас және кіші әріптерін, тыныс белгілерін, цифрларды,
№, %, $ ... ... ... мен жиі ... ... ... жүрміз. Босорын өте маңызды символ-бос орынсыз текстті оқу тіпті
мүмкін емес.
1.3.Ақпаратты кодтау.
Ақпаратты белгілі бір алфавит арқылы ұсынуды кодтау деп атайды.
Бір ғана ... әр ... ... ұсынуға болады. Бір белгі тобынан
екінші белгі тобына көшіру ережесін код деп ... ... ... ... ... тоғыз жүз алпыс жеті,
96710,17078,1111000112 сияқты жазуға болады, яғни қазақ тілі алфавиті де
ондық,сегіздік, он алтылық және екілік ... ... ... ... саны ... ... өзі өзгермейді, тек оның жазылу түрі
ғана әр түрлі.
Ақпаратты сақтау, қабылдау, ұсыну және ... ... іс ... ... ... ... ... болады.
Ақпараттың кодталуы (кейде оны шифрлау деп те атайды) оның кері кодталуы
(декодталуы - ... ... ... ... ... ... әріптері неғұрлым аз болса, кері кодтау
құрылғысы соғұрлым қарапайым ... ... ... ... ... ... – екілік алфавиттің телеграфтық кодының таңбаларын теруді
қолданудың маңызы зор.
Мысалы, XIX ғасырда ойлап табылған ескілік телеграфтың көмегімен ақпарат
жібергенде, жолдаушы түйіспені ... ... және ... отыратын.
Жалғасу жерін қосқанда (ұштастырғанда), қабылдаушының қағазында ұзындығы
түйісу уақытының ұзақтығына байланысты сызық сызылатын, сонда сәйкес
нүктелер мен сызықшалар шығатын. ... ... ... ... ... ... .- |F ..-. |L .-.. |Q --.- |V …- |
|B -… |G --. |M -- |R .-. |W .-- |
|C -.-. |H …. |N -. |S … |X -..- |
|D -.. |I .. |O --- |T - |Y -.-- |
|E . |J .---- |P .--. |U ..- |Z --.. |
|K -.- |0 ----- |1 .---- |2 ..-- |3 -- |
|4 ….- |5 ….. |6 -…. |7 --… |8 ---.. |
|9 ---- | | | | ... алфатит және 1 таңбаларымен ұсынылады, оларды жай екілік таңбалар
деп те атайды. Ағылшын ... ... ... Binary digit ... бит деп ... Бұдан кейін біз екілік белгінің бірін (0 немесе
1) бит деп атаймыз.
Ақпаратты осы ... ... ... ... ... сақтау мен жеткізу
құрылғыларының конструкциясын мейлінше ... ... ... ... оның ... ... кең ... себеп
болды. Ақпаратты екілік кодпен көрсету үшін, ... екі ... ... ... мысалы,1-құрылғыда ток барын, ал 0 жоғын, немесе ... ... ... ... ... ... Екілік алфавит физикалық жүзеге ... ... ... пен ... ... де ... ... алфавит өте маңызды болса, онда оның ... ... ... ... ... 0 және 1 белгілері төрт символды ғана
таңбалауға мүмкіндік береді, олар: ... бұл өте аз. Тек ... ... ... ... ... белгілері мен цифрларды санамағанда, 33
символ қажет. Кез келген мәтіндік ақпаратты кодтау үшін, кемінде ... ... ... ... символдарды кодтау үшін, 8 биттен, яғни 8
екілік таңбалардан тұратын тіркестерді (8 ... мен ... ... 8 ... ... ... байт деп ... нөл мен бірлердің, яғни 1 байттың көмегімен 256 символды кодтауға болады:
00000000,00000001,00000010,...,11111111.
Енді орыс алфавитінің әріптерін ғана ... ... ... ... де, ... да, тіпті арнайы графикалық таңбаларды да т.б.
кодтайды. Символдардың ... ... ... ... ... ... процестің әр түрлі сатыларында ақпарат бірнеше рет қайта
кодталады, яғни ... ... ... ... ... ... кодтық кестесі:
ASCII КОДЫ
Есептеуіш техникасында ең көп пайдаланылатын код- ASCII , ... ... ... коды болып табылады, оның кодтау кестесі 1-
суретте көрсетілген. ASCII коды – ақпарат алмасудың американдық ... Оның ... ... 16 жол мен 16 ... тұрады. Қазіргі кезде
орыс алфавитін кескіндеу үшін 5 түрлі кодтау-шы кесте қолданылады ... СР866, Mac, ISO). ... ... ... ... ... |0 |1 |
|1 |1 |0001 |
|2 |2 |0010 |
|3 |3 |0011 |
|4 |4 |0100 |
|5 |5 |0101 |
|6 |6 |0110 |
|7 |7 |0111 |
|8 |8 |1000 |
|9 |9 |1001 ... |А |1010 ... |В |1011 ... |С |1100 ... |D |1101 ... |Е |1110 ... |F |1111 ... әріпке сәйкес кодтарды табамыз: П-8F, A-80, P-90, T-92, A-80. ПАРТА
сөзі бұл кодта былай ... ... Енді бұл ... ASCII ... ... ... үшін ... кестесін қолданайық.
Мұнда:
8G-10001111, 80-1000000, 90-10010000,0 92-10010010.
Бұларды тізбектеп жазсақ:
10001111 10000000 10010000 10010010 10000000 ... ... ... ... аударыңдар. Он алтылық жүйе ақпаратты жинақы түрде
жазу үшін пайдаланылады, ал шын ... он ... жүйе ... табылады,
онда тек екілік жүйедегі әрбір төрт цифр тобы бір ... ... ... ақпаратты ASCII кодына қайта ... ... ... оның ASCII ... кодына ауыстырып, содан кейін он алтылық
кодты екілік кодқа ауыстыру керек.
Қайталайық, мәтіндік ақпаратты сегіз разърядты ... ... жазу ... ... әр ... кодын ASCII кестесінен табу керек. Оның коды
– екі он алтылық сан, оның біріншісі – осы символ орналасқан
көлденең жолдың ... ... ... он ... ... сәйкестендіру кестесі бойынша санның он
алтылық жүйеде көрсетілуін оның екілік жүйеде ұсынылуына ауыстыруі
керек.
Бұл процесте керісінше жүргізуге, яғни екілік код бойынша алғашқы ... ... ... мына код ... :
010000110100111101001101010100000101010101000100010101010010 алғашқы
мәтінді табу қажет.
Ол үшін солдан оңға қарай кодты төрт-төрттен тетрадаларға бөліп ... 0011 0100 1111 0100 1101 0101 ... 0101 0100 0100 0101 0101 ... ... ... ... тетраданы оның он алтылық ұсынылуымен
ауыстырайық. Әр санды екіге бөліп және әр жұпты ASCII кестесіндегі
символдар координаты ретінде қарастыра отырып, COMPUTER ... ... ... және ... әр ... екі ... бар: ... және үзілісті (дискретті). Қазіргі аналогты ақпараттар сапалы,
Мысалы түрлі-түсті теледидар және бейне көріністер т.б. ... ... ... ... (дискретті) түрін ұсынады. Әр
түрлі типті мәліметтермен жұмысты автоматтандыру үшін оның берілу
формасын біріңғайлау өте маңызды, ал үщін ... ... ... ... өзінің жүйесі бар – ол екілік кодтау деп аталады және
мәліметтерді 1 мен 0-ден ... екі ... ... ... ... Бұл белгілер екілік цифрлар немесе биттер деп аталады (bit-
ағылшынша, binarydigit-тің қысқаша жазылуы). Бит - ақпараттың ең ... ... 8 ... ... байт деп ... ... кез келген
таңбаны және санды биттердің көмегімен жазуға болады. Практикада ақпаратты
өлшеу үшін үлкен өлшем бірліктер қолданылады:
1Кбайт=2 байт; 1Мбайт=2 ... ... ... мәліметтерді кодтау. Егер алфавиттің әр символына белгілі бір
санды сәйкестендіріп қойса (мысалы, ... ... онда ... ... ... ... кодтауға болады. Қазіргі компьютерлерде
ақпарат ASCII (American Standart Code for Information Interchange –
американский стандартный код для обмена информацией) кодымен ... коды ... (ANSI) ... ... ұлттық институтында
жасалған, бірақ оның 256 стандарт символдан тұратын ... ... ... ... ... ... ауыстыруға
болатындықтан басқа елдерде пайдалана алады. Қазақстанда құрамында
кириллица символдары бар ASCII-ге алтернативтік кодтау қолданылады. Онда
үлкен және кіші орыс және ... ... ... ... белгілері,
арифметикалық амалдар және т.б. қамтылған. ASCII символының әр қайсысына 8
биттік екілік код сәйкес қойылған, бұл 256 әр ... ... ... ... ... егер адам ... файл құрып және оны дискіге
жазса, онда адамның енгізген әр ... ... ... ... нольдер
мен бірлердің жиынымен сақталады. Тексті экранға немесе принтерге
шығарғанда осы кодтарға сәйкес ... ... ... ... ... кез ... басқа ақпарат секілді
графикалық бейнелерді сақтауға, өңдеуге және екілік жүйеде кодталған
түрінде байланыс жолдарымен жіберіледі. Графикалық байланыс жолдармен
жұмыс жасайтын әр ... ... саны ... ... ... ... әр ... графиктік форматтар қолданылады. Бейне сақталған
файлдың кеңеймесі мұнда қандай формат қолданғанын білдіреді, яғни қандай
программаның көмегімен қарауға, өңдеуге және ... ... ... ... Осындай әр түрлі мүмкіншіліктеріне қарамастан бейнені
кодтаудың негізінде растрлық және ... ... ... әр ... ... ... ... қолданғанда бейненің әр бір кішкене элементінің түсі
санаулы биттің көмегімен кодталады. Бейне пиксель деп аталатын ұсақ
нүктелердің жиынын құрайды. Тастар немесе ... ... ... ... ... секілді түрлі – түсті нүктелердің көмегімен сурет
салынады. ЭЕМ-де растрлық әдісті қолданғанда әр пиксель үшін биттік
қалындық (глубина) деп аталатын санаулы ... саны ... Әр ... бір ... код ... келеді. Мысалы, егер биттің қалындық 1-ге
тең болса, онда 0-қара, 1-ақ ... ... ... де, ал ... тек ... ... Егер биттік қалындық 2-ге тең болса, яғни әр пиксельге 2 бит
бөлінсе, онда 00-ге қара, 01-ге ... 10-ға көк, 11-ге ақ ... ... төрт ... ... ... ... қалындығы 3-ке тең болғанда 8
түсті пайдалануға болса, ал 4-те 16 түсті пайдалануға болады. Сонымен,
графиктік программалардың ... ... және ... ... ... Мүмкін түстің санының өсуіне байланысты бейнені
есте сақтауға қажет жадыдан орынның көлемі де ... Бұл ... ... ... Мысалы, орташа өлшемдегі фотография компьтер
жадынан бірнеше Мегабайт орын алады. Бұл бірнеше жүз, не бірнеше мың
беттік текстке пара – ... ... ... ... ... ... ...
геометриялық объектілердің математикалық өрнегі (мысалы, кесінді,
шеңберлер, тік бұрыштар және т.б) ЭЕМ-нің жадында сақталады. Шеңберді салу
үшін центрінің орнын, ... және ... ... мен ... ... ... Осы мәліметтер бойынша сәйкес программалар керек фигураны
дисплей экраныңда тұрғызады. Мұндай бейнелеуде әр нүктенің түсін жадыда
сақтау керек болмағандықтан растрлық графикаға ... ол көп ... ... ... графика жоғары сапалы көркем сурет бейнелерімен,
фото суреттерімен, фильмдермен жұмыс істеуге мүмкіндік бермейді. ... ... ... схемалар, диаграммала т.б.жасау үшін
пайдаланылады. Мына кеңеймелері бар файлдар *.bmp , *.pcx , *.gif , ... ... ... ... текті форматтарға, ал *.dwg , *.dxf , *.pic
және басқалар векторлық ... ... ... ... ... үшін оны ... ... қажет. Кодтау-хабарды
берілген арнамен тарату үшін ыңғайлы түрге ... ... ... ... ... ... ретінде келтіруге болады. Барлық таңбалар
телеграфтық кодтың көмегімен кодталады.
Декодтау- қабылданған хабарды ... ... ... ... ... ақпаратты кодтау және декодтау үшін құрылғыны енгізу қажет.
К.Шеннон өзінің жұмыстарында ... ... ... ... ... мен ... ... ақпарат көзі қасиеттерінің байланыс ... ... ... ... және ... ... ... көрсетті. Олардың біреуі ақпараттың артығын жою
жолымен хабар бірлігіне келетін таңбалардың ортасынан едәуір ... ... етуі ... ... ... ... бұл ... уақыты
бойынша немесе есте сақтау құүрылғысының көлемінде тікелей ұтыс береді.
Мұндай ... ... ... ... нәтижелі деп аталады.
Тарату арнасында бөгеуіл болған кезде ол ... ... әрі ... ... жауап беретіндей таңбалар тізбегіне түрлендіруге
мүмкіндік береді. Басқа ... ... ... ... ... ... ... артық қосымша енгізу жолымен берілген анықтылықты
қамтамасыз етеді. ... ... ... ... ... ... деп атайды. Бөгеуіл орнықтылққа тек бөгеуілдің ... ғана емес ... – ақ оның ... ... ... ... Хабардың артықтығын кейіннен бөгеуіл орнықтылқ кодпен қайта
кодтауға болатын нәтижелік кодтау әдістерімен жоюдың ... ... ... ... ... ... ... бөгеуілдің
статистикалық заңдылықтарымен ... және ... ... анықтылығын арттыру үшін толығымен ... ... ... ... ... ... ... кейде
кейбір себептердің салдары болып табылады.
Егер хабар көзі арттықтығы аз және ... ... ... іс ... ... онда көз ... де, арна кодерінде де енгізу орынсыз. ... ... ... ... ал бөгеуіл өте аз болса, онда көз кодерін
енгізген жөн. Егер ... ... ... аз, ал бөгеуіл өте көп болса,
онда арна кодерін де енгізген жөн. Артықтықтың көп және ... ... ... ... екі ... кодтаушы (және декодтаушы)
құрылғыларды енгізген қолайлы. ... ... ... ... ... бөгеуілді есепке алмай ақпаратты кодтау ... ... ... ... ... ... кодтау теоремасы. Егер хабар көзін қандай да бір кодтауда i-ші
таңбаның ... ... онда ... ... ... - ... жиынтығына оны дәл теңықтимал ішкі жиындарға ... ... ... L=H ... ... ... ... сөздің L орташа
ұзындығымен хабар көзінің H энтропиясы арасындағы ... ... ... ... ... 1948ж)
1. H ≤ L теңсіздігі орындалады.
2. Хабардың кез-келген көзін H – L айырымы ... аз ... ... екі ... ... кодтауды алу үшін әрбір таңбаны жай ғана
жеке кодтау емес, ал ... ... k ... ... тобы үшін ... қарастыру керек. Сонда i-ші таңбаның кодының ... ... ... ... ... орташа ұзындығы)/k.
Қаншалықты k үлкен болса, соншалықта теңықтимал ішкі жиындарға ... ... ... ... k=2 ... k=3 болғанда іс ... ... ... ... ... ... |
| ... |ықтимал |кодтау |ұзындық |
| |А | 0.7 | O | 1 | 0.7 |
| |B | 0.2 | LO | 2 | 0.4 |
| |C | 0.1 | LL | 2 | 0.2 |
| | ... ... | 1.3 |
| | ... | ... ... |
| ... ... ... ... |
| |АА | | O | 1 | 0.49 |
| | |0.49 | | | |
| |АВ | | LOO | 3 | 0.42 |
| | |0.14 | | | |
| |ВА | | LOL | 3 | 0.42 |
| | |0.14 | | | |
| |АС | | LLOO | 4 | 0.28 |
| | |0.07 | | | |
| |СА | | LLOL | 4 | 0.28 |
| | |0.07 | | | |
| |ВВ | | LLLO | 4 | 0.16 |
| | |0.04 | | | |
| |ВС | | LLLLO | 5 | 0.10 |
| | |0.02 | | | |
| |СВ | | LLLLLO | 6 | 0.12 |
| | |0.02 | | | |
| |СС | | LLLLLL | 6 | 0.06 |
| | |0.01 | | | |
| | | | | |
| | | | |2.33/2 |
| | ... орташа ұзындығы|1.165 |
|Таңбада бар ақпараттың орташа |0,7*log2(1/0.7) = ... ... |
| |0.2* log2 |
| ... |
| |0.1* log2 |
| ... |
| | |
| |1.1571 ... L ... H ... үшін жұптарды кодтау формуласы
бойынша энтропияны анықтау үшін аталмыш кодтау ... ... ... ... да, H-ең жақсы мүмкін болатын ... ... ... ... ... үшін ... ... айырымы кодтың артықтығы, ал 1-(L/H) - ... ... ... ... ... ... пайызбен беріледі.
Артықтық – бұл пайдасыз іске асырылған балама таңдаулардың ... ... жеке ... ... жиі ... ... ... тұрақты ұзындығымен кодтау көп
жағдайларда артық болады. Осыған қарамастан, ... ... ... ... және ... ... мүмкіндігін жетекшілікке ала отырып,
мұндай кодтауды жиі қолданады.
1.4.Ақпарат өлшем бiрлiктерi.
Есептеу техникасында өңделетін және сақталатын ... ... шығу ... екілік жүйеде көрсетілетіндіктен (0 және 1-ден (бит) тұратын
алфавиттің көмегімен) сәйкес өлшем бірліктері енгізілген, олар бит ... Бит – ... ең кіші ... бірлігі болса, байт – негізгі өлшем
бірлігі. Байт – 8 биттен тұратын топ.
Компьютердегі барлық ... тек қана ... ... ... ... ... ... сандарын Бит (Bit) деп айтамыз. 1 Байт (Byte) 8
Биттен тұрады. Ақпараттың негiзгi ... Байт ... ... ... ... бiр ... сақталады.
1 b = 8 bit
1 Кбайт (килобайт) = 1024 байт ( 1000 ... ... ... = 1024 ... ( 1 миллион байт;
1 Гбайт (гигабайт)= 1024 Мбайт ( 1 миллиард байт.
Мысалы, 7 сыныптың информатика оқулығы 240 беттен тұрады, ал әр ... ... әр ... 68 ... бар. ... ... да ... жоқ, тек
қана мәтіннен тұрады деп есептесек, онда ... ... ... ... яғни 620 ... ... ... бар.
Ақпараттың өлшем бірліктері арқылы әрбір ақпараттың бірлік уақытта
таратылу жылдамдығын анықтауға ... ... ... ... ... ... ... байт/с, килобайт/с және т.б. Мысалы,
телефон желісі арқылы таратылатын ақпарт жылдамдығы 4 ... тең, ... ... ... оқу жылдамдығы 38 байт/с, сөйлеу жылдамдығы шамамен 16
байт/с-ке тең.
Ақпаратты өлшеу бірлігі белгілі болғаннан кейін, ол ... ... яғни бір ... ... ... ... ... болады. Ақпараттың жылдамдығы
Бит/сек, байт/сек, Кбайт/сек, Мбайт/сек, Гбайт/сек
өлшем бірліктерінің біреуімен ... ... ... ... «Ақпаратты кодтау және ақпараттың өлшем
бірліктері» оқыту әдістемесі.
Ақпараты ... және ... ... ... ... ... информацияны кодтау, информацияны кодтауда қолданылатын Морозе
әліппесі, ASII ... ... ... ... ... ... ... бірліктері қарастырылады. Информатика курсында
терминдердің келесі түсініктемесі қабылданғанын, яғни код, ... бит, ... ... ... ... атап ... жөн.
Ақпаратты кодтау және ақпараттың өлшем бірліктерін игеру 7-сынып
информатика ... ... ... бірі ... ... Оқу
процессінде информацияны кодтау және информацияның өлшем бірліктері бірнеше
қызмет атқарады. Біріншіден, ақпаратты ... ... ... ... ... ... ... Екіншіден, ақпараттың өлшем
бірліктерімен таныстырады.
Компьютердегі барлық ақпарат тек қана екiлiк ... ... ... ... өлшем бірліктерін оқып үйренуіміз қажет.
Ақпаратты кодтау және ақпараттың өлшем ... .(1 ... ... үлкен әдістемелік мәні бар. Мұнда оқушылардың ақпаратты
кодтау және ... ... ... ... ... ... ... ашылады. Ақпаратты кодтауды және ... ... ... ... ... ... кодтау және
ақпараттың өлшем бірліктері түсінікті және ... ... ... ... ... және ... ... бірліктері туралы
түсініктерді кеңейту; оқушыларға кодтау ұғымын және ... ... ... ... ... ... кодтауды арнайы кодтық
кестелері және ... ... ... нформацияның өлшем бірліктерін
мысалдар арқылы таныстыру.
Білім мен ... ... ... ... ... ... ... бірліктері не екенін; ақпаратты кодтау және ақпараттың
өлшем бірліктері маңыздылығын және ... ... ... ... код, ... декодтау, бит, байт, кодтау кестесі ... ... ... келтіре алуы, Морозе әліппесі, ASII ... ... ... ... ... ... пайдалана алуы және оларды
түсіндіре алуы.
Әдістемелік нұсқаулар
Бұл тақырыпта бір ғана ақпаратты әр түрлі ... ... ... ... қабылдау, ұсыну және өңдеу әдістері іс жүзінде ... ... ... ... ... ... (кейде оны шифрлау деп те атайды) оның кері кодталуы
(декодталуы - декодирование) процесімен тікелей байланысты болып табылады.
Кодтауға қолданылған алфавиттің әріптері неғұрлым аз ... кері ... ... ... ... ... ақпаратты кодтау үшін, Морзе
әліппесін – екілік алфавиттің телеграфтық кодының таңбаларын ... ... ... сақталу, қабылдану, берілу және өңделу жолдары ақпараттардың
жазылу (кодталу) түріне көп тәуелді болады. Ақпараттардың кодталуы оның
кері кодталуына ... ... ... жасалуы қажет. Кодталғанда қанша
аз алфавит пайдаланылса, кері ... ... ... болады. Практика жүзінде
ақпараттарды кодтау үшін Морзе алфавиті немесе екілік ... ASII ... ... ... ... ... кестесі пайдаланылады.
Оқушыларға осы кодтау кестелерімен қалай жұмыс істеу ... ... ... ... .
Мысал-1.Морзе әліппесі
|A .- |F ..-. |L .-.. |Q --.- |V …- |
|B -… |G --. |M -- |R .-. |W .-- |
|C -.-. |H …. |N -. |S … |X -..- |
|D -.. |I .. |O --- |T - |Y -.-- |
|E . |J .---- |P .--. |U ..- |Z --.. |
|K -.- |0 ----- |1 .---- |2 ..-- |3 -- |
|4 ….- |5 ….. |6 -…. |7 --… |8 ---.. |
|9 ---- | | | | ... «HAPPY END» ... ... түсіндіреміз.
|H |A |P ... ... |М — — |Ч — — —• |
|B ... |Н —• |Ш — — — — — ... — —• |О — — — |Щ — — • — ... ... |П • — —• |Ъ • — —• — • ... • |Р • — • |Ы —• — — ... ...... |Ь —•• — ...... |Т — |Э • • —• • ... •• |У ••— |Ю • • — — ... •— — — |Ф ... |Я • —• — ... ... хабарын кодтауды түсіндіреміз.
|М |О |Н |И |Т |О |Р ... — |— — — |—• |•• |— |— — — |• — • ... ASII ... |0 |1 |
|1 |1 |0001 |
|2 |2 |0010 |
|3 |3 |0011 |
|4 |4 |0100 |
|5 |5 |0101 |
|6 |6 |0110 |
|7 |7 |0111 |
|8 |8 |1000 |
|9 |9 |1001 ... |А |1010 ... |В |1011 ... |С |1100 ... |D |1101 ... |Е |1110 ... |F |1111 ... ... сәйкес кодтарды табамыз: П-8F, A-80, P-90, T-92, A-80. ... бұл ... ... ... ... Енді бұл ... ASCII –кодын
екілік кодта ұсыну үшін сәйкестендіру кестесін қолданайық.
Мұнда:
8G-10001111, 80-1000000, ... ... ... ... 10000000 10010000 10010010 10000000 шығады.
Он алтылық жүйеге ... ... Он ... жүйе ... ... ... үшін ... ал шын мәнінде он екілік жүйе болып табылады, онда
тек екілік жүйедегі әрбір төрт цифр тобы бір символмен ... ... ... ASCII ... қайта кодтау үшін, әрбір символды
оның ASCII кестесіндегі кодына ауыстырып, содан кейін он алтылық кодты
екілік кодқа ауыстыру ... ... ... алфавиттің кодтық кестесі:
Мына жалаушалардан қандай сөз құралады.
«Бороться и искать найти и не ... сөзі ... ... ... техникасында өңделетін және сақталатын ақпарат (оның шығу тегіне
байланыссыз) екілік жүйеде ... (0 және 1-ден (бит) ... ... ... ... ... ... олар бит және
байт. Бит – ақпараттың ең кіші өлшем бірлігі болса, байт – ... ... Байт – 8 ... тұратын топ.
1 b = 8 bit
1 Кбайт (килобайт) = 1024 байт ( 1000 байт;
1 Мбайт (мегабайт) = 1024 ... ( 1 ... ... ... ... 1024 Мбайт ( 1 миллиард байт.
Мысалы, 7 сыныптың ... ... 240 ... ... ал әр бетте
38 қатар, әр қатарда 68 символдан бар. Оқулықта ешқандай да сурет жоқ, ... ... ... деп ... онда ... ... немесе
620 160 байт, яғни 620 Кбайт ақпараттық мәлімет бар.
Мектеп білім бұлағы. ... ... ... ... ... бит бар.
Мысалы осы оқулықта 200-дей бет бар, бір бетте 38 жол, ал жолда ... бар ... егер ... ... жоқ деп ... онда ... = 440800 символ болғаны, яғни 440800 байт немесе 441 Кбайт
ақпарат бар.
Ақпаратты өлшеу ... ... ... ... ол ... жылдамдықпен
берілетінін, яғни бір секундта ақпараттың қандай көлемі берілетінін
анықтауға ... ... ... ... ... ... Гбайт/сек
өлшем бірліктерінің біреуімен өлшенеді.
Сабақты бекіту:
1.Тапсырма.
|А • — |Л • —• • |Ц ... ... ... |М — — |Ч — — —• |
|B ... |Н —• |Ш — — — — — ... — —• |О — — — |Щ — — • — ... ... |П • — —• |Ъ • — —• — • ... • |Р • — • |Ы —• — — ... ............... |Т — |Э • • —• • ... •• |У ... |Ю • • — — ... •— — — |Ф ... |Я • —• — ... не ... оқы ... ... бос ... ... — — — — •—•• — — — —• • ...... ... ... кодтау кестелері арқылы
1. ИНФОРМАТИКА
2. АЛГОРИТМ
3. ПРОГРАММАЛАУ
сөздерін кодтау керек.
Жауабы:
1.ИНФОРМАТИКА
Морзе әліппесі: •• —• ... — — — • — • — — • — — •• • ... ... ... ... ... ... • — • —• • — —• — — — • — • •• — — ... ... ... ... ... ПРОГРАММАЛАУ
Морзе әліппесі: • — —• • — • — — — — —• • — • • — — ... — • — • —• • • — ... ... ... кодтық кестесі:
Үйге тапсырма: Кодтар кестесiнiң көмегiмен келесi сөздердi кодтар ... ... ... .............
Қорытынды
Қазақстан Республикасы Президентінің «Бәсекеге қабілетті Қазақстан ... ... ... үшін, бәсекеге қабілетті ұлт үшін» деген
Жолдауында ... ... ... ... ... ... айқындалады» деп атауы білім беру саласында жаңаша көзқарас,
кәсіби қарым-қатынас қалыптастыруды міндеттейді.
Оқыту мазмұны ... ... және ... ... ... Мұндай мазмұн Мемлекеттік
ақпараттандыру бағдарламасының ... мен ... ... ... оқу ... ... ... оқу – танымдық қызметіне
тұрақты пайдалануын көздейді.
Информатиканы оқу ... ... ... ... ... ... технология әдістерімен ... ...... арналған информатика бағдарламасының мазмұны оқушылардың оқу
... ... ... ... ... ... ... қажет материалдарды қамтиды және ақпараттық технологияны
кеңінен пайдалану жағдайындағы оқуға даярлайды.
Негізгі мақсаттарды орындай отырып, мынадай ... ... ... кодтау және ақпараттың өлшем бірліктері тақырыбы бойынша
негізгі ұғымдар мен білімдерді қалыптастырдым;
– ақпаратты ... және ... ... ... ... ... мен ... қалыптастырдым;
– ақпараттық қоғамда өмір сүретін өскелең ұрпақтың адамгершілік
және құқықтық негіздерінің қалыптасуы.
Компьтердегі барлық ақпарат код ... ... ... ... және ақпараттың өлшем бірліктері туралы түсіну; оқушылар ... және ... ... ... ... ... ... ақпаратты
кодтауды арнайы кодтық кестелерін білуі; ақпараттың өлшем бірліктерін білуі
қажет.
Пайдаланған әдебиеттер
1. А..Г.Гейн, А.И.Сенокосов, Қ.В.Тұрмағанбетова, Н.И.Аманжолова,
Н.С.Уәлиев. «Информатика 7-9» ... ...

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақпаратты кодтау. Ақпараттың өлшем бірліетері. Санау жүйелері10 бет
Бірліктер жүйесі5 бет
Метрология басы, құрылғылардың класстары5 бет
Тiлдiң функциялары3 бет
Физикалық шама10 бет
Физикалық шама бірліктер жүйесі6 бет
Физикалық шама бірліктері жүйесі5 бет
Физикалық шамалар, олардың бірліктері және шкалалары жайлы ақпарат6 бет
Қазақстан Республикасы эталондар базасы3 бет
Қазақстан Республикасының өлшем бірліктерін қамтамасыз етудің мемлекеттік жүйесі20 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь