Тасымалдау шартының түсінігі
![](/assets/img/loading.gif)
![](/assets/img/loading.gif)
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Ш.ЕСЕНОВ атындағы КАСПИЙ МЕМЛЕКЕТТІК ТЕХНОЛОГИЯЛАР ЖӘНЕ ИНЖИНИРИНГ УНИВЕРСИТЕТІ
Бизнес және құқық факультеті
Құқықтану кафедрасы
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Пәні: Азаматтық құқық
Тақырыбы: Ортақ пайдалану көлігімен тасымалдау ерекшелігі
Орындаған: ЮП-18-3 тобы студенті
Жолдаскалиева Лаура.
Рецензент: з.ғ.к.доцент
Садуақасова Л.О.
Ақтау-2020
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
1 Ортақ пайдалану көлігімен тасымалдау ерекшелігі ... ... ... ... ... ... . ... ... ...4
1.1 Тасымалдау шартының түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.2 Тасымалдаушының міндеттері ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...12
1.3 Жолаушының ережелері және міндеттері ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ... ...13
2 Жалпы пайдаланыстағы көлікпен тасымалдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16
2.1 Тасымалдау шарты бойынша жауапкершілік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16
2.2 Тасымалдаудың түрлері мен олардың құқықтық реттелуі ... ... ... ... ... ... ... 22
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ..25
Кіріспе
Курстық жұмыстың жалпы сипаттамасы. Қазақстан эканомикалық даму қарқыны жағынан әлем мемлекеттерінің көш басына шыққан. 2008 жылға қарай Қазақстан жалпы ішкі өнім көрсеткіші екі еселеп өсіруді көздеп отырғаны жайында аз айтылып жүрген жоқ. Өнім көбейген сайын жолаушы, жүк тасымалының тамырындағы қанда таси түсері даусыз, эканомикалық табиғи заңдылық. Тасымалдау, тасымалдауды ұйымдастыру шарты - мемлекеттің шарттық құқығының жеке бір саласын құрайды. Тасымалдау шарты - екі жақты және ақылы шарт, оның бұл сипаттамалары оның элементтерін, соның ішінде ерекше тұрғын жүктерді тасымалдау шартының мазмұнын, одан әрі қарастыру кезінде көрінетін болды. Заңнама тасымалдау шартында ерекше талаптар қойғаны байқалады. Ол көлік немесе көлік туралы заңды актілермен көзделген және құжаттарды толтырумен рәсімделеді. Тасымалдау шарттары ерекше формуляры жазбаша нысанда бекітілетіндігі туралы айтуға болады.
Тасымалдау шартының ерекшелігі - оның қатысушыларының құқықтары мен міндеттерінің көпшілігі тікелей нормативтік актілермен реттелгендігінде. Жалпы алғанда тасымалдау шарты жария сипатқа ие. Қазақстан Республикасының көлік жарғылары мен көзделген жағдайлардан басқа. Жеке және заңды тұлғаларға тасымалдаудан бас тартуға құқылы емес.
Еліміз тәуелсіз мемлекет болып жарияланған он сегіз жылдан асты. Осы жылдар ішінде еліміз әлем сахнасы төрінде беделді орынға ие болып, көптеген жетістіктерге қол жеткізгені мәлім. Бұл жетістіктердің бірі Республикамыздың ең маңызды заңдарының бірі Азаматтық кодекс болып табылады. Менің тақырыбым тасымалдау шарты болып отыр. Бұл тақырып қазіргі нарық заманында өте өзекті тақырыптардың бірі деуге болады, өйткені қазір тасымалдау күрт өсіп отыр.
Курстық жұмыстың мақсаты: тасымалдау шартының ұғымын, оның мәні мен маңызын ашу болып табылады. Тасымалдау шартын қолданудың тиімділігін күшейтуге бағытталған ғылыми тұжырымдар беру.
Тасымалдау мен өзге де көлік шарттарының жалпы ережелері тікелей Қазақстан Республикасы кодексмен анықталады, оларға 14-пен 35 тараулар 688-714 баптар арналған.
Курстық жұмыстың объектісі: тасымалдау шарттарының түрлері мен оның құрылымы.
Курстық жұмыстың құрылымы: кіріспе, екі тараудан, қорытындыдан және пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
1 Ортақ пайдалану көлігімен тасымалдау ерекшелігі
1.1 Тасымалдау шартының түсінігі
Жалпы ортақ пайдаланымдағы көлік, жолаушыларды тасымалдайтын айналым саласының көлігі, өндірушілер мен тұтынушылар арасындағы әртүрлі өнім түрлері. Тек ол қатаң айтқанда, әдетте, коммерциялық және дербес материалдық өндіріс саласы ретінде қарастырылуы мүмкін. Қолданыстағы заңнамаға сәйкес жалпы пайдаланудағы көлік жүк пен жолаушылар тасымалын жүзеге асыруға міндетті, олар кім ұсынбаса да: фирма, жеке тұлға, мемлекеттік кәсіпорын немесе қоғамдық ұйым.
Жалпы пайдаланымдағы көлік құрамына: теңіз, өзен, автомобиль, әуе көлігі кіреді. Өйткені объектісі тасымалдау мүмкін емес тек адамдар мен заттар еңбек, бірақ энергия (тең белгілі бір санына отын), онда кейде көлік жалпы пайдалану жатқызады құбырлар мен электр беру желілері.
Жалпы пайдаланымдағы көлікті экономикалық талдау мақсатына байланысты кейде мынадай топтарда қаралады: әмбебап (су, автомобиль, әуе) және мамандандырылған (құбыржол, электр беру желілері); ішкі (ел ішінде тасымалдарды жүзеге асырады) және сыртқы (тасымалдарды тек ел ішінде ғана емес, шетелге де орындайтын); жыл бойы ( автомобиль және т.б.) және маусымдық (ішкі су); магистральды (әдетте олар деп жалпы пайдаланылатын көлік түсініледі) және магистральды емес (әдетте - ведомстволық көлік). Тасымалдау қажеттіліктерін толық қанағаттандыруды қамтамасыз ететін және қауіпсіздік пен экологиялық тұрғысынан қоғамның қажеттіліктеріне жауап беретін жүкөткізгіш және жолаушы қызмет көрсететін тасымалдау жүйесін қалыптастыру қазіргі кезеңдегі көліктің стратегиялық мақсаты болып табылады. Осы мақсатты орындау үшін мынадай міндеттер іске асырылуы тиіс: Бәсекелестік және әр түрлі меншік нысанындағы көлік кәсіпорындарының өзара іс-қимылы негізінде көлік қызметтері рыногын қалыптастыру; көлік дамуының заңнамалық - құқықтық және нормативтік базасын құру, оларға мұқтаж адамдардың барлығына қоғамдық көлік қызметтерін ұсынуға кепілдік береді, тасымалдардың қауіпсіздігі мен экологиялығы; көлікті техникалық қайта жарақтандыру және тиімділігі жоғары көлік технологияларын енгізу; көлік-жол кешенінің өзара тиімді жағдайларында әлемдік көлік жүйесіне кірігуі.
Әрбір көлік түрінің ерекшелігі, олардың техникалық және технологиялық ерекшеліктері оларды көлік нарығында пайдалану салаларын алдын ала айқындайды. Мәселен, су, әуе және құбыр көлігі бір-біріне әлсіз бәсекелестік қаупі бар. Автомобиль көлігі арасындағы бәсекелестік әрекет ету полигонымен, жаппай тасымалдарды жүзеге асыру мүмкіндігімен, олардың әрқайсысының үнемділігімен шектеледі. Тұтынушылар үшін автомобиль көлігінің оның созылған маршруттарының бастапқы және соңғы пункттеріндегі темір жолмен өзара іс-қимылы неғұрлым тиімді және тиімді. Автожол желісінің жеткіліксіз дамығанын және техникалық сервистің жағдайын ескере отырып, осы көлік түрлерінің арасындағы бәсекелестік, әдетте, салыстырмалы қысқа қашықтықта ғана мүмкін болады. Жолаушылар қалааралық тасымалдауларда маршруттардың соңында автобус қатынасымен өзара әрекеттесумен қатар, темір жол және әуе көлігі өзара бәсекеге қабілетті. Сайып келгенде, көлік қызметін тұтынушылардың талаптарына барынша сәйкес келетін көлік жүйесінің әртүрлі элементтерінің жұмыс істеу нысандары дұрыс және тиімді болып табылады.
Нарықтық экономикада "Есіктен есікке дейін" және "мерзімінде дәл"қағидаттары бойынша жеткізу мақсатында көліктің әртүрлі түрлерінің келісілген өзара іс-қимыл және жұмысын үйлестіру бойынша клиентураның талаптары объективті бірінші жоспарға шығады.
Біздің еліміздің көптеген өңірлерінде қалыптасқан геологиялық жағдайларға байланысты көліктің қандай да бір түрі монополиялық болып табылады, ал басқа түрлері оны тауарлар мен адамдарды өткізудің соңғы және бастапқы пункттерінде толықтырады. Мұндай жағдайда көлік түрлерін неғұрлым тиімді пайдалану олардың ұтымды өзара іс-қимылы негізінде мүмкін болады. Әлемнің дамыған елдерінде ең бастысы бәсекелестік емес, интермодальды, ал кейбір елдерде тіпті амодальды (жалғыз диспетчерлік орталығы бар) тасымалдарды ұйымдастыру деп санайды. Көлік ресурстарына меншік нысандарының алуан түрлілігі мұндай өзара іс-қимылға кедергі болып табылмайды.
Әлемнің көптеген елдерінде осн. көлік коммуникациялары (автомагистральдар, теңіз флоты мен азаматтық авиация инфрақұрылымының бір бөлігі) мемлекет меншігінде. Бұл көліктегі технологиялық процестердің ерекшелігінен, олардың мемлекеттегі маңызды инфрақұрылымдық рөлінен және жалпыұлттық мүдделерді қамтамасыз ететін ірі қор сыйымды өндірістерден экономикалық тиімділік алу ерекшеліктерінен туындаған. Көлік жүйесінің жұмысын ұйымдастыруда меншік түрі ғана емес әрине, бұл мән-жай айтарлықтай, тұтынушылардың мүдделері, осы жүйе қызметінің заттай-заттай нысандағы түпкілікті нәтижесі болып табылады, бұл маркетингтік, яғни экономиканың қалыпты жұмыс істеуінің нарықтық тұжырымдамасына сәйкес келеді. "Тұтынушылардың сұраныстарын толық қанағаттандыра отырып ғана табысқа жетуге болады" - дейді осн-ның бірі. маркетинг постулаттары. Көлік нарығындағы қалыптасқан жағдайға байланысты көлік түрлері арасындағы және бір түр ішіндегі сау бәсекелестік қажет., автомобиль фирмалары мен т.б. арасында параллельді бағыттарда.
Нарықтық жағдайларға бейімделе отырып, көлік кәсіпорындары өз өнімдерінің - Көлік қызметтерінің бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз етуі тиіс. Сондықтан да клиентураға Көліктік қызмет көрсетуге тасымалдауды ұйымдастыру мен жоспарлауға менеджмент пен маркетингті кеңінен енгізу қажет. Барлық ыңғайлылықпен уақтылы жеткізуді қамтамасыз ететін компаниялар үлкен табысқа жетеді. Ал бұл көліктің бірнеше түрін біріктіріп жасауға болады. Осн бірі. жалпы пайдаланудағы көлік міндеттері-аударылған процесті жеделдету. Бұл түсіндір келесі мысал. Желіні ашқан кезде тауар-материалдық құндылықтардың жоғалуы болып табылады: өндіріс саласынан олар жөнелтілді, бірақ тұтыну саласына әлі түскен жоқ. Тек біраз уақыттан кейін тауар массасы бару пунктіне кету нормасын шегере отырып, жөнелту пунктінен шығарылған уақыт бірлігіне сол көлемде келе бастайды.
"Көлік" сөзі көп мағынаға ие. Бір жағынан, олар деп адамдар мен заттарды кеңістікте орын ауыстыратын өз мақсатына ие тасымалдаушылардың (заңды және жеке тұлғалардың) жиынтығы түсініледі, бұл қазіргі уақытта оны экономиканың аса маңызды салаларының бірі ретінде айқындайды. Екінші жағынан, "көлік" сөзі өндірістің ерекше саласы болып табылады.
Көлік ішкі және халықаралық қатынастарда халықтың тасымалдау мен қызмет көрсетулерге қажеттілігін, экономиканың барлық салаларының тыныс-тіршілігін және мемлекеттің ұлттық қауіпсіздігін, тасымалдау нарығын және олармен байланысты қызметтерді қалыптастыруды, кәсіпкерлік қызметті тиімді дамытуды уақтылы және сапалы қамтамасыз етуге бағытталған. Мемлекет көлік қызметін, оның материалдық-техникалық базасын дамытуды бақылауды жүзеге асырады, сондай-ақ мемлекет мұқтажы құрамындағы негізгі қажеттілікті қанағаттандырады. Магистральдық көлік түрлері табиғи монополияға жатады, бұл олардың дамуы мен жұмыс істеуінің ерекше шарттарын айқындайды.
Көліктің ерекше экономикалық ерекшелігі, ол қандай да бір материалдық объектіні жасамайды, олардың кеңістікте орын ауыстыруын қамтамасыз етеді. Адамдар мен заттарды тасымалдау көлік өндірісінің өнімі ретінде қарастырылады. Көлік қызметтері екі құрамдас бөлікті қамтиды: 1) транлокация, яғни бір орыннан екіншісіне ауыстыру және 2) көліктік-экспедициялық қызмет көрсету. Осыдан көлік - бұл қатынас жолдары, Тасымалдау құралдары (жылжымалы құрам, кемелер, ұшақтар), тарту құралдары және терминалдар. Көлік қызметтері туралы айтатын болсақ, келесі бөліктерді бөліп көрсетуге болады: тасымалдау; стивидорлық, яғни тиеу-түсіру операцияларын жүзеге асыру; тальмандық - қызметтерді сату, жүктерді есептеу; қоймалық - жүктерді сақтау қызметтерін сату, сондай-ақ басқа да қосалқы ілеспе қызметтерді (мысалы, ыдыстар мен қаптамалар, жүктерді сұрыптау және т.б.) сату.
"Қазақстан Республикасындағы көлік туралы" Қазақстан Республикасының 1994 жылғы 21 қыркүйектегі Заңының 1 - бабына сәйкес "Қазақстан Республикасының көлігі-оның аумағында тіркелген темір жол, автомобиль, теңіз, ішкі су, Қалалық электр, оның ішінде метрополитен, сондай-ақ Қазақстан Республикасының аумағында орналасқан магистральдық құбыр көлігі". Бұрынғы заңнамаға қарағанда (ҚазССР АК 364-бабы), ол "тасымалдау" 34-тарауының ережелерінің электр көлігіне, оның ішінде метрополитенге қолданылуына жол бермеді, ҚР АК барлық тасымалдардың жалпы шарттарын 34-тарауда көзделген азаматтық-құқықтық реттеуге ауыстырады (АК 688-707-бабы).
Экономикалық тұрғыдан ғана көлік деп танылатын магистральдық құбыр көлігі ерекшелік болып табылады. Оның өнімі (газ немесе мұнай) тасымалдау шартымен емес, сатып алу-сату немесе жеткізу шарттарымен ресімделеді. Газ және мұнай құбырлары бойынша тасымалдау ерекшелігі бұл тасымалдауды тасымалдауға жатқызуға негіз болмайды. Газ бен мұнайды (және кейбір басқа өнімдерді) тасымалдау кезінде туындайтын міндеттемелердің құқықтық табиғаты; құбыр арқылы тасымалдауға қарағанда өзге сипатқа ие, дәлірек айтқанда: мұнда мүлікті беру және қызмет көрсету (тасымалдау, сақтау) бойынша міндеттемелер біріктіріледі. Сондай-ақ, почталық тасымалдар МК-ны дербес реттемейтінін атап өту керек, оларды регламенттеу көлік туралы заң актілерінде немесе олардан туындайтын ережелерде жүзеге асырылатын болады. АК 34-тарауында жүктерді, жолаушыларды және багажды халықаралық тасымалдау да ескерілмейді. АК-нің 3-бабына және АК-нің 688-бабының 2-тармағына сәйкес азаматтық құқық нормаларымен қатар көлік туралы заң актілері, өзге де заң актілері және оларға сәйкес шығарылған ережелер қолданылады. Осылайша, мынадай қағидат көзделген: тасымалдаудың жалпы шарттары жалпы көлік заңнамасының жүйесін құрайтын нормативтік актілердің жиынтығымен реттеледі. Ол мыналардан құралады: а) көлік түрлеріне қарамастан көлікті құқықтық реттеудің аса маңызды мәселелерін айқындайтын жалпы заңнама нормаларынан және Б) арнайы көлік заңнамасының нормаларынан.
Жалпы заңнама қатарына, бірінші кезекте, азаматтық нормалар, сондай-ақ әкімшілік, қаржылық, салықтық, іс жүргізу құқығының нормалары жатады. Мысалы, МК тараптардың тасымалдау бойынша жауапкершілігін белгілейді, талап қою және т. б. мәселелерін шешеді. АК-нің 3-бабының 2-тармағына сәйкес өзге заңдардағы Азаматтық құқық нормасы АК-ге сәйкес келуі тиіс. АК 3-бабының 2-тармағының негізінде арнайы көлік заңнамасы азаматтық заңнамаға қайшы келмеуге тиіс, коллизия жағдайында АК басымдыққа ие болады.
Арнайы көлік заңнамасының жүйесін:
1) көлік туралы заң актілері;
2)Өзге де заңнамалық актілер;
3) заң актілеріне сәйкес шығарылған ережелер.
"Қазақстан Республикасындағы көлік туралы" Қазақстан Республикасының 1994 жылғы 21 қыркүйектегі Заңы (1996 жылғы 27 қаңтардағы, 1998 жылғы 8 желтоқсандағы, 2001 жылғы 24 желтоқсандағы өзгерістермен және толықтырулармен). Қазақстан Республикасы Президентінің 1995 жылғы 20 желтоқсандағы "Қазақстан Республикасының әуе көлігін пайдалану және авиация қызметі туралы"заң күші бар Жарлығы (2002 жылғы 16 қаңтардағы өзгерістермен және толықтырулармен). "Сауда мақсатында теңізде жүзу туралы" Қазақстан Республикасының 2002 жылғы 17 қаңтардағы Заңы;
"Темір жол көлігі туралы" Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 8 желтоқсандағы Заңы; "Азаматтық авиацияны мемлекеттік реттеу туралы" Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 15 желтоқсандағы Заңы;
Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің қаулысымен бекітілген Қазақ КСР автомобиль көлігінің жарғысы 1970 жылғы 18 маусымдағы; 1955 жылғы 15 қазандағы КСРО ішкі су көлігінің жарғысы (бұл жарғы "тасымалдау"АК 34-тарауында көрсетілген нормаларға қайшы келмейтін бөлігінде қолданылады). Үлкен нормативтік материалды тасымалдау мәселелері бойынша Президенттің жарлықтары, ҚР Үкіметінің қаулылары, тарифтер, ҚР Көлік және коммуникация министрлігінің бұйрықтары мен нұсқаулары, ережелер құрайды.
Тасымалдау шартының түсінігі. Көлік ерекше ережелер бойынша өмір сүретін экономикалық қызметтің дербес саласын құрайды. Көліктің рөлі тауарды немесе адамды кеңістікте өткізуге бағытталған ерекше қызметтерді көрсету болып табылады. Көлік қызметі жаңа заттарды (материалдық әлем заттарын) жасаумен сүйемелденбейді. Оның құндылығы жүкті, жолаушыны және багажды келісілген орынға ауыстыру нәтижесінде пайда болатын экономикалық әсерде. Сондықтан тасымалдау жөніндегі қатынастар көлік құралдарының көмегімен объектілердің немесе адамдардың аумақтық орнын ауыстыру қажеттілігі болған кезде туындайды.
Көлік-адам қызметінің ең жоғары монополиясыздандырылған салаларының бірі, ал оның жекелеген түрлері табиғи монополияға (темір жол көлігі) ие. Осыған байланысты осы құқықтық қатынастарға қатысушылардың мүдделері толық көлемде қорғалатындай тасымалдау қатынастарын реттейтін нормалар қажет.
Тасымалдау бойынша қатынастарды реттейтін негізгі нормативтік құжаттар ҚР Азаматтық кодексі, 21-ші жылғы "Қазақстан Республикасындағы көлік туралы" Қазақстан Республикасының Заңы болып табылады. Сондай-ақ көліктің жекелеген түрлерімен тасымалдауды реттейтін ерекше заңдар.
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі жүктерді, жолаушыларды тасымалдау шарттарының, сондай-ақ жалға алу, тікелей аралас қатынаста, жалпы пайдаланымдағы көлікпен тасымалдауды ұйымдастыру шартының ұғымдарын айқындайды ( ҚР АК 689-695-бабы). Тасымалдау шарты-бұл бір тарап тасымалдау жүк жөнелтуші, жүк алушы, жолаушы, кірепұлшы немесе кірепұлшы клиенттер болып табылады. Жүк алушы тасымалдаушымен шарт жасаспаса да, бірақ ол үшінші тұлға ретінде жүк жөнелтуші жасаған тасымалдау шарты бойынша белгілі бір құқықтар мен міндеттер берілген.
Шарттың нысанасы тасымалдау бойынша қызметтер болып табылады жеткізу, жүкті, жолаушыны, багажды, почта.
Тасымалдау шартының мерзімі-бұл жүк жолаушы, багаж, почта межелі пунктке жеткізілуі тиіс уақыт аралығы. АҚ -- нің 698-бабына сәйкес тасымалдаушы жүкті межелі пунктке көлік заңдарында белгіленген мерзімде, ал мұндай мерзімдер болмаған кезде ақылға қонымды мерзімде жеткізуге міндетті. Бірқатар жағдайларда (мысалы, автомобиль тасымалдарында) жеткізу мерзімдері тараптардың келісімімен, ал ол болмаған кезде -- әдетте қабылданған мерзімдермен айқындалады. Тікелей аралас тасымалдар кезінде жеткізу мерзімдері көліктің тиісті түрлерінде қолданылатын қағидалар негізінде есептелетін мерзімдердің жиынтығы бойынша анықталады.
Тасымалдау шартының бағасы - көрсетілген қызмет үшін алынатын ақы тараптардың келісімімен белгіленеді қоспағанда, жалпы пайдаланудағы көлікпен, онда төлем негізінде анықталады тарифтерді бекітетін белгіленген тәртіппен көлік туралы заң актілерінде (697бап ҚР АҚ).
АҚ-нің 688-бабына сәйкес жүктерді, жолаушыларды және багажды тасымалдау Тасымалдау тасымалдау шартының негізінде жүргізіледі. Тасымалдаудың экономикалық мақсаты, әдетте, жүктер мен адамдардың орнын ауыстыру қажеттілігі, оларды бір орыннан екіншісіне көшіру болып табылады. Тасымалдарды жүзеге асыру кезінде қалыптасқан көлік ұйымдарының, жүк жөнелтушілердің, жүк алушылардың, жолаушылардың бұл қатынастары тасымалдау шартына негізделген және осы Шартпен реттеледі.
"Тасымалдау" АҚ 34-тарауында тасымалдауды реттейтін шарттардың тұтас жүйесі көзделген. Сонымен қатар, кәдімгі жүк тасымалдау шартына (689-690 бап ) ҚР АҚ-нің аударылады және басқа да шарттар реттейтін тасымалдау шарты кеме жалдау (691-бап); тасымалдауды ұйымдастыру туралы шарттар (692 бап); көлік ұйымдары арасындағы шарттар (тараптық келісімдер, шарттар орталықтандырылған түрде әкелу (әкету) жүктерді және 693-бап); келісім-шарт тікелей аралас қатынас ( 694 бап ); келісім-шарт жалпы пайдаланыстағы көлікпен тасымалдау (695 бап).
Бұл шарттар құқықтық Ережеге, субъектілік құрамға, құқықтар мен міндеттердің сипаттамаларына және басқа да белгілер бойынша қатысты өзінің ерекшелігі бар, бірақ оларда тасымалдауды регламенттеудің жалпы мақсаты бар. Осылайша, тасымалдау қатынастарын жанама ететін шарттардың тұтас жүйесін реттейді. Олар үшін арнайы құқықтық режимді айқындай отырып, тасымалдау шарттарының түрлерін көздейді. Құқықтар мен міндеттердің өту сәтін негізге ала отырып, тасымалдау шарттары нақты және консенсуалды болып бөлінеді.
Тасымалдау шарттарының мәні бойынша: жолаушыны тасымалдау шарттарына (жолаушыны межелі пунктке тасымалдау, ал жолаушы багажды тапсырған жағдайда сондай-ақ багажды межелі пунктке жіберу); жүк тасымалдау шарттарына (нақты Шарттың объектісі нақты жүк болып табылады, ал консенсуалды Шарттың объектісі тасымалдау көлемі болып табылады); жалдау шарты (зат-көлік құралы сыйымдылығының барлық немесе бір бөлігін беру) болып бөлінеді.
Субъективті құрам бойынша: тасымалдаушының контрагенті жолаушы болып табылатын жолаушыларды тасымалдау шарты; тасымалдаушының контрагенті - жүкті тасымалдау шарты жүк жөнелтуші болып табылады; тасымалдауды қамтамасыз ету жөніндегі жұмысты ұйымдастыру туралы шарт - контрагент көлік ұйымдары болып табылады.
Мақсатты негізге ала отырып, тасымалдау шарттарына жатқызуға болады:
а) мақсаты тасымалдау көлемін, мерзімдерін, сапасын анықтау және көлік құралдарын берудің және тасымалдау үшін жүктерді ұсынудың басқа да шарттары болып табылатын тасымалдарды ұйымдастыруға бағытталған шарттар;
б) жүктерді тасымалдауды қамтамасыз етуге бағытталған шарттар (тораптық келісімдер, жүктерді орталықтандырылған әкелуге (әкетуге) арналған шарттар және басқалар);
в) алмұрт жеткізуді көздейтін шарттар
жолаушылар мен багажды межелі пунктке жеткізу. '
Тасымалдау шарттары нысаны бойынша көлік жүкқұжаты немесе коносамент ресімделген шарттарға сараланады; конклюденттік іс-әрекеттер түріндегі шарттар (тасымалдаушының өтінім қабылдауы немесе жүк иесінен ақы төлеу, жолаушылар көлігі құралдарында және т.б. билеттерді тікелей сатып алу); ауызша және жалпы тәртіппен жасалатын шарттар.
Жүкті тасымалдау шарты болып табылады, нақты, өзара, мерзімді және ақылы шартта, жазбаша нысанда жасалған. Ол нақты болып табылады, өйткені шарт жасалған болып саналады , тек жүк тасымалдаушыға сеніп тапсырылған жағдайда. Алайда заңнама консенсуалды шарттар жасауды да көздейді. Осылайша, жалдау шарты (АҚ 691-бабы), тасымалдаушы оған берген немесе жөнелтуші беретін жүкті жеткізуге міндеттенетін кезде коносамент бойынша тасымалдау шарты консенсуалды болады.
Заңының 10-бабына сәйкес темір жол көлігі туралы жүк тасымалдау шарты болып табылады мерзімді шартта. Сондай-ақ, ол болып табылады міндетті. Тасымалдау ақысы-тасымалдау бағасы. Тасымалдау ақысы шартқа немесе тарифке сәйкес жүзеге асырылатынын көздейді.
Көлік туралы Заңның 10-бабына сәйкес көлік қызметінің жекелеген түрлері бойынша мемлекеттің арнайы жүргізілетін саясаты ретінде немесе көлік саласындағы монополистік қызметті еңсеру құралы ретінде ҚР Үкіметі айқындайтын тәртіппен реттелетін тарифтер (мемлекет шегінде бірыңғай) белгіленуі мүмкін. АҚ-нің 688-бабында "тасымалдаушы" ұғымы алғаш рет "көлік ұйымының" орнына енгізіледі, ол бірыңғай Социалистік көліктің қандай да бір түріне кіретін мамандандырылған көлік ұйымы түсініледі.
Жолаушыны тасымалдау шартының жазбаша нысаны жол жүру билеті, ал жолжүк үшін - багаж түбіртегі болып табылады. Жол жүру билетінің және багаж түбіртегінің нысаны көлік туралы заң актілерімен белгіленеді. Бұл жерде жаңа құжат Жергілікті атқарушы органдардың шешімімен емес, қала көлігіне арналған құжаттардың нысаны заңмен белгіленеді.
Мұнда Жолаушылар тасымалы шартына қатысты бір мән-жайды, атап айтқанда, жолаушы азамат ретінде АҚ-ге, сондай-ақ өзге де заңнамалық актілерге, атап айтқанда, "тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы" ҚР Заңына және олардың құқықтық актілеріне сәйкес шығарылған тараптың құқықтарын пайдаланатынын көрсету керек.
Бірнеше өзгеше ереже жолаушының кезінде круиздік тасымалдау. Бұл жерде тасымалдаушымен жолаушыларды тасымалдау шартын туристік фирма жасайды,ал жол жүру туристік жолдама бойынша жүзеге асырылады. Бұл жағдайда жолаушы үшін тасымалдаушы шарттық емес, нақты тасымалдаушы болады. Кодекстің 121-бабына, "сауда мақсатында теңізде жүзу Туралы" жолаушы тасымалдауға қатысты нақты тасымалдаушы жүзеге асыратын тасымалдаушы жауапты болады іс-әрекет (әрекетсіздік) нақты тасымалдаушының, оның қызметкерлерінің немесе агенттерінің қолданылған шегінде өз міндеттері (өкілеттіктері). Егер тасымалдаушы мен нақты тасымалдаушы жауапты болса, олардың жауапкершілігі ортақ болып табылады.
Шартқа сәйкес тасымалдау, тасымалдаушы жолаушыны межелі пунктке дейін. Тасымалдаушы жолаушыға билетте көрсетілген көлік құралында орын беруге міндетті. Жолаушыға кез келген уақытта тасымалдау шартынан бас тарту құқығы берілген. Осылайша, жолаушы кеме кеткенге дейін, сондай - ақ рейс басталғаннан кейін-кеме жолаушыларды отырғызу немесе түсіру үшін келетін кез келген портта теңіз тасымалы шартынан бас тартуға құқылы. Жолаушы теңіз арқылы тасымалдау шартын орындаудан кеме кеткенге дейін бас тартқан кезде оған жол жүру және багажды тасымалдау үшін төленген барлық сома, ал рейс басталғаннан кейін жолаушыны тасымалдау жүзеге асырылмаған қашықтыққа барабар мөлшерде жол жүру және багажды тасымалдау үшін төленген соманың бір бөлігі қайтарылады.
1.2 Тасымалдаушының міндеттері
1. Жүк жөнелтушілердің өтінімдері (тапсырыстары) жүйесі кезінде жоспарды бекіту жүктерді тасымалдау (темір жол көлігінде - айлық кеңейтілген жоспар, өзен көлігінде - декадалық өтінімдер). Өтінім беру жүкті тасымалдау процесін байлауды қамтамасыз етеді. Бекітілген жоспар екі тараптың да орындауы үшін міндетті болып табылады.
2. Өтініш көлік құралдары саны, келісілген және белгілі бір жерде жүзеге асырылады және жөнелтушінің келісімі бойынша тасымалдау құралдарын беру өтінімде. Тасымалдау құралдарын беру шарттары мен тәртібі (жүк жөнелтушіге тиесілі кірме жолдарда немесе айлақтарда немесе (жалпы пайдаланудағы жолдар мен айлақтар) көліктің жекелеген түрлерінде қолданылатын арнайы ережелермен белгіленеді.
Осылайша, темір жол көлігінде вагондарды беру тәртібі кірме жолдар кірме жолдарды пайдалануға арналған шартпен немесе орташа тәуліктік тиеу немесе түсіру мөлшерін ескере отырып, вагондарды беруге және алуға арналған шартпен айқындалады. Жалпы пайдаланымдағы жолдарға жүк жөнелтушінің құралдарымен тиеуге вагондарды беру алдын ала хабарлама бойынша немесе белгілі бір уақыт аралықтары. Көлік құралдарын беру орны оларды пайдалану мүмкіндіктеріне және тасымалдаушы мен жөнелтушінің техникалық мүмкіндіктеріне байланысты. Тасымалдау құралдарының жарамды жай-күйі тасымалдау процесінде жүктің сақталуын қамтамасыз етуі тиіс құрал қалдықтардан тазартылған немесе жуылған және дезинфекцияланған және т.б. беріледі.тиісті жүкті тасымалдауға жарамсыз деп танылады. Түсіру жөніндегі міндеттер тиеу орнына қарай тасымалдау міндеттемелеріне қатысушылар арасында бөлінеді. Жауап беруші: Рахимжан Гульмира Адилбековна көлік құралына салынатын салық сомасын анықтау мақсатында сіз көлік құралының тіркеу орны бойынша салық басқармасына көлік құралына сенімхат арқылы басқаруға құқықты растайтын құжаттармен баруыңыз керек. Өзге орындарда (қоймалар, айлақтар және т.б.) тиеу-түсіру жұмыстарын тиісінше жөнелтуші мен алушы олардың есебінен орындайды. Көлік ұйымы клиенттермен ерекше келісімдер бойынша осы жұмыстарды орындауды өзіне қабылдай алады. Тиеу және түсіру үшін қажетті қосалқы материалдарды немесе арнайы құралдарды, егер тасымалдау ережелерінде немесе тараптардың келісімінде өзгеше белгіленбесе, жүк жөнелтуші береді. Көлік ұйымы, егер оның жоғалуы (зақымдануы, бүлінуі) жөнелтушінің тиеу кезіндегі іс-қимылына байланысты мән-жайлар салдарынан болса, әдетте жүктің сақталуына жауап бермейді. Тек теңіз тасымалдары кезінде кемеде жүктерді дұрыс орналастыру, бекіту және айыру үшін барлық жағдайларда тасымалдаушы жауап береді.
3. Жүкті (жолаушыны) межелі пунктке мерзімінде жеткізуге. Жеткізу мерзімін сақтау ғана емес, тасымалданатын жүктің сақталуын қамтамасыз ету де талап етіледі. Тасымалдаушы жүкті тасымалдауға қабылдаған сәттен бастап алушыға бергенге дейін оның сақталуына жауап береді. Ол жүктің сақталуын қамтамасыз ету жөніндегі барлық мүмкін болатын және оған байланысты шараларды қабылдауға міндетті. Тасымалдауға қабылданғаннан кейін жүк жөнелту пунктінде, сондай-ақ тасымалдау кезеңінде тегін сақталады..Шамадан тыс нормаға жол бермей, заңнамада немесе шартта белгіленген мерзімде түсіру жұмыстарын жүргізуге, көлік құралының жүк түсірумен тоқтап тұруы.
Көлік құралын жүк қалдықтарынан тазарту және одан шығару жүк жөнелтуші ілінген трафареттер. Егер жүк алушы осы міндетті орындамаса, тасымалдаушы толық ұсталғанға дейін көлік құралын қабылдамауға құқылы үшін тұрақсыздық айыбын көрсетіп, жүк түсіруге арналған көлік құралының жай немесе өзі жүк алушының есебінен көлік құралын және тазартылмаған көлік құралын қайтару үшін тұрақсыздық айыбын өндіріп алуға міндетті.
1.3 Жолаушының ережелері және міндеттері
Жолаушы тасымалдау шарты бойынша тасымалдаушы жолаушыны баратын мекенiне, ал жолаушы теңдеме жүктi тапсырған жағдайда теңдеме жүктi де апаратын мекенге жеткiзудi және оны теңдеме жүктi алуға құқық берiлген тұлғаға беруге мiндеттенедi; жолаушы жолына, ал теңдеме жүгiн тапсырған кезде - теңдеме жүгiн алып баруға ақы төлеуге мiндеттенедi. АК-тің 700-бабы жолаушылардың құқықтарын бекітеді. Көлiк туралы заң актiлерiнде көзделген тәртiп бойынша жолаушының келесі құқықтары белгіленген: 1) өзiмен бiрге балаларды тегiн немесе өзге де жеңiлдiктi жағдайларда алып жүруге; 2) белгiленген нормалардың шегiнде өзiмен бiрге қол жүгiн ақысыз алып жүруге; 3) теңдеме жүкті тариф бойынша ақы төлеп, тасымалдауға тапсыруға. Жолаушыны тасымалдайтын көлiк құралын жөнелтудi кiдiрткенi немесе мұндай көлiк құралының баратын жерiне кешiгiп барғаны үшiн (қалалық және қала маңы қатынастарындағы тасымалдауды қоспағанда) тасымалдаушы, егер кiдiрту немесе кешiгу дүлей күштiң салдарынан орын алғанын дәлелдемесе, жолаушыға көлiк туралы тиiстi заң актiлерiнде белгiленген мөлшерде айыппұл төлейдi. Жолаушы көлiк құралы жөнелтiлуiнiң кiдiруi себебiнен тасымалдаудан бас тартқан жағдайда, тасымалдаушы жолаушыға кіре ақысын толық көлемiнде қайтаруға, сондай-ақ жолаушыға осындай кiдiртуге байланысты ол шеккен залалдың орнын толтыруға мiндеттi (704-бап). Тасымалдаушыға жүктi тасымалдаудан туындайтын талап қоюға дейiн оған көлiк туралы заң актiлерiнде көзделген тәртiпте талаптар қойылуы мiндеттi. Жүк тасымалдаудан туындайтын талаптар бойынша талап қою мерзiмi бiр жыл деп белгiленедi (706-бап). Ал жолаушыны және теңдеме жүктi ... жалғасы
Ш.ЕСЕНОВ атындағы КАСПИЙ МЕМЛЕКЕТТІК ТЕХНОЛОГИЯЛАР ЖӘНЕ ИНЖИНИРИНГ УНИВЕРСИТЕТІ
Бизнес және құқық факультеті
Құқықтану кафедрасы
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Пәні: Азаматтық құқық
Тақырыбы: Ортақ пайдалану көлігімен тасымалдау ерекшелігі
Орындаған: ЮП-18-3 тобы студенті
Жолдаскалиева Лаура.
Рецензент: з.ғ.к.доцент
Садуақасова Л.О.
Ақтау-2020
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
1 Ортақ пайдалану көлігімен тасымалдау ерекшелігі ... ... ... ... ... ... . ... ... ...4
1.1 Тасымалдау шартының түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.2 Тасымалдаушының міндеттері ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...12
1.3 Жолаушының ережелері және міндеттері ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ... ...13
2 Жалпы пайдаланыстағы көлікпен тасымалдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16
2.1 Тасымалдау шарты бойынша жауапкершілік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16
2.2 Тасымалдаудың түрлері мен олардың құқықтық реттелуі ... ... ... ... ... ... ... 22
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ..25
Кіріспе
Курстық жұмыстың жалпы сипаттамасы. Қазақстан эканомикалық даму қарқыны жағынан әлем мемлекеттерінің көш басына шыққан. 2008 жылға қарай Қазақстан жалпы ішкі өнім көрсеткіші екі еселеп өсіруді көздеп отырғаны жайында аз айтылып жүрген жоқ. Өнім көбейген сайын жолаушы, жүк тасымалының тамырындағы қанда таси түсері даусыз, эканомикалық табиғи заңдылық. Тасымалдау, тасымалдауды ұйымдастыру шарты - мемлекеттің шарттық құқығының жеке бір саласын құрайды. Тасымалдау шарты - екі жақты және ақылы шарт, оның бұл сипаттамалары оның элементтерін, соның ішінде ерекше тұрғын жүктерді тасымалдау шартының мазмұнын, одан әрі қарастыру кезінде көрінетін болды. Заңнама тасымалдау шартында ерекше талаптар қойғаны байқалады. Ол көлік немесе көлік туралы заңды актілермен көзделген және құжаттарды толтырумен рәсімделеді. Тасымалдау шарттары ерекше формуляры жазбаша нысанда бекітілетіндігі туралы айтуға болады.
Тасымалдау шартының ерекшелігі - оның қатысушыларының құқықтары мен міндеттерінің көпшілігі тікелей нормативтік актілермен реттелгендігінде. Жалпы алғанда тасымалдау шарты жария сипатқа ие. Қазақстан Республикасының көлік жарғылары мен көзделген жағдайлардан басқа. Жеке және заңды тұлғаларға тасымалдаудан бас тартуға құқылы емес.
Еліміз тәуелсіз мемлекет болып жарияланған он сегіз жылдан асты. Осы жылдар ішінде еліміз әлем сахнасы төрінде беделді орынға ие болып, көптеген жетістіктерге қол жеткізгені мәлім. Бұл жетістіктердің бірі Республикамыздың ең маңызды заңдарының бірі Азаматтық кодекс болып табылады. Менің тақырыбым тасымалдау шарты болып отыр. Бұл тақырып қазіргі нарық заманында өте өзекті тақырыптардың бірі деуге болады, өйткені қазір тасымалдау күрт өсіп отыр.
Курстық жұмыстың мақсаты: тасымалдау шартының ұғымын, оның мәні мен маңызын ашу болып табылады. Тасымалдау шартын қолданудың тиімділігін күшейтуге бағытталған ғылыми тұжырымдар беру.
Тасымалдау мен өзге де көлік шарттарының жалпы ережелері тікелей Қазақстан Республикасы кодексмен анықталады, оларға 14-пен 35 тараулар 688-714 баптар арналған.
Курстық жұмыстың объектісі: тасымалдау шарттарының түрлері мен оның құрылымы.
Курстық жұмыстың құрылымы: кіріспе, екі тараудан, қорытындыдан және пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
1 Ортақ пайдалану көлігімен тасымалдау ерекшелігі
1.1 Тасымалдау шартының түсінігі
Жалпы ортақ пайдаланымдағы көлік, жолаушыларды тасымалдайтын айналым саласының көлігі, өндірушілер мен тұтынушылар арасындағы әртүрлі өнім түрлері. Тек ол қатаң айтқанда, әдетте, коммерциялық және дербес материалдық өндіріс саласы ретінде қарастырылуы мүмкін. Қолданыстағы заңнамаға сәйкес жалпы пайдаланудағы көлік жүк пен жолаушылар тасымалын жүзеге асыруға міндетті, олар кім ұсынбаса да: фирма, жеке тұлға, мемлекеттік кәсіпорын немесе қоғамдық ұйым.
Жалпы пайдаланымдағы көлік құрамына: теңіз, өзен, автомобиль, әуе көлігі кіреді. Өйткені объектісі тасымалдау мүмкін емес тек адамдар мен заттар еңбек, бірақ энергия (тең белгілі бір санына отын), онда кейде көлік жалпы пайдалану жатқызады құбырлар мен электр беру желілері.
Жалпы пайдаланымдағы көлікті экономикалық талдау мақсатына байланысты кейде мынадай топтарда қаралады: әмбебап (су, автомобиль, әуе) және мамандандырылған (құбыржол, электр беру желілері); ішкі (ел ішінде тасымалдарды жүзеге асырады) және сыртқы (тасымалдарды тек ел ішінде ғана емес, шетелге де орындайтын); жыл бойы ( автомобиль және т.б.) және маусымдық (ішкі су); магистральды (әдетте олар деп жалпы пайдаланылатын көлік түсініледі) және магистральды емес (әдетте - ведомстволық көлік). Тасымалдау қажеттіліктерін толық қанағаттандыруды қамтамасыз ететін және қауіпсіздік пен экологиялық тұрғысынан қоғамның қажеттіліктеріне жауап беретін жүкөткізгіш және жолаушы қызмет көрсететін тасымалдау жүйесін қалыптастыру қазіргі кезеңдегі көліктің стратегиялық мақсаты болып табылады. Осы мақсатты орындау үшін мынадай міндеттер іске асырылуы тиіс: Бәсекелестік және әр түрлі меншік нысанындағы көлік кәсіпорындарының өзара іс-қимылы негізінде көлік қызметтері рыногын қалыптастыру; көлік дамуының заңнамалық - құқықтық және нормативтік базасын құру, оларға мұқтаж адамдардың барлығына қоғамдық көлік қызметтерін ұсынуға кепілдік береді, тасымалдардың қауіпсіздігі мен экологиялығы; көлікті техникалық қайта жарақтандыру және тиімділігі жоғары көлік технологияларын енгізу; көлік-жол кешенінің өзара тиімді жағдайларында әлемдік көлік жүйесіне кірігуі.
Әрбір көлік түрінің ерекшелігі, олардың техникалық және технологиялық ерекшеліктері оларды көлік нарығында пайдалану салаларын алдын ала айқындайды. Мәселен, су, әуе және құбыр көлігі бір-біріне әлсіз бәсекелестік қаупі бар. Автомобиль көлігі арасындағы бәсекелестік әрекет ету полигонымен, жаппай тасымалдарды жүзеге асыру мүмкіндігімен, олардың әрқайсысының үнемділігімен шектеледі. Тұтынушылар үшін автомобиль көлігінің оның созылған маршруттарының бастапқы және соңғы пункттеріндегі темір жолмен өзара іс-қимылы неғұрлым тиімді және тиімді. Автожол желісінің жеткіліксіз дамығанын және техникалық сервистің жағдайын ескере отырып, осы көлік түрлерінің арасындағы бәсекелестік, әдетте, салыстырмалы қысқа қашықтықта ғана мүмкін болады. Жолаушылар қалааралық тасымалдауларда маршруттардың соңында автобус қатынасымен өзара әрекеттесумен қатар, темір жол және әуе көлігі өзара бәсекеге қабілетті. Сайып келгенде, көлік қызметін тұтынушылардың талаптарына барынша сәйкес келетін көлік жүйесінің әртүрлі элементтерінің жұмыс істеу нысандары дұрыс және тиімді болып табылады.
Нарықтық экономикада "Есіктен есікке дейін" және "мерзімінде дәл"қағидаттары бойынша жеткізу мақсатында көліктің әртүрлі түрлерінің келісілген өзара іс-қимыл және жұмысын үйлестіру бойынша клиентураның талаптары объективті бірінші жоспарға шығады.
Біздің еліміздің көптеген өңірлерінде қалыптасқан геологиялық жағдайларға байланысты көліктің қандай да бір түрі монополиялық болып табылады, ал басқа түрлері оны тауарлар мен адамдарды өткізудің соңғы және бастапқы пункттерінде толықтырады. Мұндай жағдайда көлік түрлерін неғұрлым тиімді пайдалану олардың ұтымды өзара іс-қимылы негізінде мүмкін болады. Әлемнің дамыған елдерінде ең бастысы бәсекелестік емес, интермодальды, ал кейбір елдерде тіпті амодальды (жалғыз диспетчерлік орталығы бар) тасымалдарды ұйымдастыру деп санайды. Көлік ресурстарына меншік нысандарының алуан түрлілігі мұндай өзара іс-қимылға кедергі болып табылмайды.
Әлемнің көптеген елдерінде осн. көлік коммуникациялары (автомагистральдар, теңіз флоты мен азаматтық авиация инфрақұрылымының бір бөлігі) мемлекет меншігінде. Бұл көліктегі технологиялық процестердің ерекшелігінен, олардың мемлекеттегі маңызды инфрақұрылымдық рөлінен және жалпыұлттық мүдделерді қамтамасыз ететін ірі қор сыйымды өндірістерден экономикалық тиімділік алу ерекшеліктерінен туындаған. Көлік жүйесінің жұмысын ұйымдастыруда меншік түрі ғана емес әрине, бұл мән-жай айтарлықтай, тұтынушылардың мүдделері, осы жүйе қызметінің заттай-заттай нысандағы түпкілікті нәтижесі болып табылады, бұл маркетингтік, яғни экономиканың қалыпты жұмыс істеуінің нарықтық тұжырымдамасына сәйкес келеді. "Тұтынушылардың сұраныстарын толық қанағаттандыра отырып ғана табысқа жетуге болады" - дейді осн-ның бірі. маркетинг постулаттары. Көлік нарығындағы қалыптасқан жағдайға байланысты көлік түрлері арасындағы және бір түр ішіндегі сау бәсекелестік қажет., автомобиль фирмалары мен т.б. арасында параллельді бағыттарда.
Нарықтық жағдайларға бейімделе отырып, көлік кәсіпорындары өз өнімдерінің - Көлік қызметтерінің бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз етуі тиіс. Сондықтан да клиентураға Көліктік қызмет көрсетуге тасымалдауды ұйымдастыру мен жоспарлауға менеджмент пен маркетингті кеңінен енгізу қажет. Барлық ыңғайлылықпен уақтылы жеткізуді қамтамасыз ететін компаниялар үлкен табысқа жетеді. Ал бұл көліктің бірнеше түрін біріктіріп жасауға болады. Осн бірі. жалпы пайдаланудағы көлік міндеттері-аударылған процесті жеделдету. Бұл түсіндір келесі мысал. Желіні ашқан кезде тауар-материалдық құндылықтардың жоғалуы болып табылады: өндіріс саласынан олар жөнелтілді, бірақ тұтыну саласына әлі түскен жоқ. Тек біраз уақыттан кейін тауар массасы бару пунктіне кету нормасын шегере отырып, жөнелту пунктінен шығарылған уақыт бірлігіне сол көлемде келе бастайды.
"Көлік" сөзі көп мағынаға ие. Бір жағынан, олар деп адамдар мен заттарды кеңістікте орын ауыстыратын өз мақсатына ие тасымалдаушылардың (заңды және жеке тұлғалардың) жиынтығы түсініледі, бұл қазіргі уақытта оны экономиканың аса маңызды салаларының бірі ретінде айқындайды. Екінші жағынан, "көлік" сөзі өндірістің ерекше саласы болып табылады.
Көлік ішкі және халықаралық қатынастарда халықтың тасымалдау мен қызмет көрсетулерге қажеттілігін, экономиканың барлық салаларының тыныс-тіршілігін және мемлекеттің ұлттық қауіпсіздігін, тасымалдау нарығын және олармен байланысты қызметтерді қалыптастыруды, кәсіпкерлік қызметті тиімді дамытуды уақтылы және сапалы қамтамасыз етуге бағытталған. Мемлекет көлік қызметін, оның материалдық-техникалық базасын дамытуды бақылауды жүзеге асырады, сондай-ақ мемлекет мұқтажы құрамындағы негізгі қажеттілікті қанағаттандырады. Магистральдық көлік түрлері табиғи монополияға жатады, бұл олардың дамуы мен жұмыс істеуінің ерекше шарттарын айқындайды.
Көліктің ерекше экономикалық ерекшелігі, ол қандай да бір материалдық объектіні жасамайды, олардың кеңістікте орын ауыстыруын қамтамасыз етеді. Адамдар мен заттарды тасымалдау көлік өндірісінің өнімі ретінде қарастырылады. Көлік қызметтері екі құрамдас бөлікті қамтиды: 1) транлокация, яғни бір орыннан екіншісіне ауыстыру және 2) көліктік-экспедициялық қызмет көрсету. Осыдан көлік - бұл қатынас жолдары, Тасымалдау құралдары (жылжымалы құрам, кемелер, ұшақтар), тарту құралдары және терминалдар. Көлік қызметтері туралы айтатын болсақ, келесі бөліктерді бөліп көрсетуге болады: тасымалдау; стивидорлық, яғни тиеу-түсіру операцияларын жүзеге асыру; тальмандық - қызметтерді сату, жүктерді есептеу; қоймалық - жүктерді сақтау қызметтерін сату, сондай-ақ басқа да қосалқы ілеспе қызметтерді (мысалы, ыдыстар мен қаптамалар, жүктерді сұрыптау және т.б.) сату.
"Қазақстан Республикасындағы көлік туралы" Қазақстан Республикасының 1994 жылғы 21 қыркүйектегі Заңының 1 - бабына сәйкес "Қазақстан Республикасының көлігі-оның аумағында тіркелген темір жол, автомобиль, теңіз, ішкі су, Қалалық электр, оның ішінде метрополитен, сондай-ақ Қазақстан Республикасының аумағында орналасқан магистральдық құбыр көлігі". Бұрынғы заңнамаға қарағанда (ҚазССР АК 364-бабы), ол "тасымалдау" 34-тарауының ережелерінің электр көлігіне, оның ішінде метрополитенге қолданылуына жол бермеді, ҚР АК барлық тасымалдардың жалпы шарттарын 34-тарауда көзделген азаматтық-құқықтық реттеуге ауыстырады (АК 688-707-бабы).
Экономикалық тұрғыдан ғана көлік деп танылатын магистральдық құбыр көлігі ерекшелік болып табылады. Оның өнімі (газ немесе мұнай) тасымалдау шартымен емес, сатып алу-сату немесе жеткізу шарттарымен ресімделеді. Газ және мұнай құбырлары бойынша тасымалдау ерекшелігі бұл тасымалдауды тасымалдауға жатқызуға негіз болмайды. Газ бен мұнайды (және кейбір басқа өнімдерді) тасымалдау кезінде туындайтын міндеттемелердің құқықтық табиғаты; құбыр арқылы тасымалдауға қарағанда өзге сипатқа ие, дәлірек айтқанда: мұнда мүлікті беру және қызмет көрсету (тасымалдау, сақтау) бойынша міндеттемелер біріктіріледі. Сондай-ақ, почталық тасымалдар МК-ны дербес реттемейтінін атап өту керек, оларды регламенттеу көлік туралы заң актілерінде немесе олардан туындайтын ережелерде жүзеге асырылатын болады. АК 34-тарауында жүктерді, жолаушыларды және багажды халықаралық тасымалдау да ескерілмейді. АК-нің 3-бабына және АК-нің 688-бабының 2-тармағына сәйкес азаматтық құқық нормаларымен қатар көлік туралы заң актілері, өзге де заң актілері және оларға сәйкес шығарылған ережелер қолданылады. Осылайша, мынадай қағидат көзделген: тасымалдаудың жалпы шарттары жалпы көлік заңнамасының жүйесін құрайтын нормативтік актілердің жиынтығымен реттеледі. Ол мыналардан құралады: а) көлік түрлеріне қарамастан көлікті құқықтық реттеудің аса маңызды мәселелерін айқындайтын жалпы заңнама нормаларынан және Б) арнайы көлік заңнамасының нормаларынан.
Жалпы заңнама қатарына, бірінші кезекте, азаматтық нормалар, сондай-ақ әкімшілік, қаржылық, салықтық, іс жүргізу құқығының нормалары жатады. Мысалы, МК тараптардың тасымалдау бойынша жауапкершілігін белгілейді, талап қою және т. б. мәселелерін шешеді. АК-нің 3-бабының 2-тармағына сәйкес өзге заңдардағы Азаматтық құқық нормасы АК-ге сәйкес келуі тиіс. АК 3-бабының 2-тармағының негізінде арнайы көлік заңнамасы азаматтық заңнамаға қайшы келмеуге тиіс, коллизия жағдайында АК басымдыққа ие болады.
Арнайы көлік заңнамасының жүйесін:
1) көлік туралы заң актілері;
2)Өзге де заңнамалық актілер;
3) заң актілеріне сәйкес шығарылған ережелер.
"Қазақстан Республикасындағы көлік туралы" Қазақстан Республикасының 1994 жылғы 21 қыркүйектегі Заңы (1996 жылғы 27 қаңтардағы, 1998 жылғы 8 желтоқсандағы, 2001 жылғы 24 желтоқсандағы өзгерістермен және толықтырулармен). Қазақстан Республикасы Президентінің 1995 жылғы 20 желтоқсандағы "Қазақстан Республикасының әуе көлігін пайдалану және авиация қызметі туралы"заң күші бар Жарлығы (2002 жылғы 16 қаңтардағы өзгерістермен және толықтырулармен). "Сауда мақсатында теңізде жүзу туралы" Қазақстан Республикасының 2002 жылғы 17 қаңтардағы Заңы;
"Темір жол көлігі туралы" Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 8 желтоқсандағы Заңы; "Азаматтық авиацияны мемлекеттік реттеу туралы" Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 15 желтоқсандағы Заңы;
Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің қаулысымен бекітілген Қазақ КСР автомобиль көлігінің жарғысы 1970 жылғы 18 маусымдағы; 1955 жылғы 15 қазандағы КСРО ішкі су көлігінің жарғысы (бұл жарғы "тасымалдау"АК 34-тарауында көрсетілген нормаларға қайшы келмейтін бөлігінде қолданылады). Үлкен нормативтік материалды тасымалдау мәселелері бойынша Президенттің жарлықтары, ҚР Үкіметінің қаулылары, тарифтер, ҚР Көлік және коммуникация министрлігінің бұйрықтары мен нұсқаулары, ережелер құрайды.
Тасымалдау шартының түсінігі. Көлік ерекше ережелер бойынша өмір сүретін экономикалық қызметтің дербес саласын құрайды. Көліктің рөлі тауарды немесе адамды кеңістікте өткізуге бағытталған ерекше қызметтерді көрсету болып табылады. Көлік қызметі жаңа заттарды (материалдық әлем заттарын) жасаумен сүйемелденбейді. Оның құндылығы жүкті, жолаушыны және багажды келісілген орынға ауыстыру нәтижесінде пайда болатын экономикалық әсерде. Сондықтан тасымалдау жөніндегі қатынастар көлік құралдарының көмегімен объектілердің немесе адамдардың аумақтық орнын ауыстыру қажеттілігі болған кезде туындайды.
Көлік-адам қызметінің ең жоғары монополиясыздандырылған салаларының бірі, ал оның жекелеген түрлері табиғи монополияға (темір жол көлігі) ие. Осыған байланысты осы құқықтық қатынастарға қатысушылардың мүдделері толық көлемде қорғалатындай тасымалдау қатынастарын реттейтін нормалар қажет.
Тасымалдау бойынша қатынастарды реттейтін негізгі нормативтік құжаттар ҚР Азаматтық кодексі, 21-ші жылғы "Қазақстан Республикасындағы көлік туралы" Қазақстан Республикасының Заңы болып табылады. Сондай-ақ көліктің жекелеген түрлерімен тасымалдауды реттейтін ерекше заңдар.
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі жүктерді, жолаушыларды тасымалдау шарттарының, сондай-ақ жалға алу, тікелей аралас қатынаста, жалпы пайдаланымдағы көлікпен тасымалдауды ұйымдастыру шартының ұғымдарын айқындайды ( ҚР АК 689-695-бабы). Тасымалдау шарты-бұл бір тарап тасымалдау жүк жөнелтуші, жүк алушы, жолаушы, кірепұлшы немесе кірепұлшы клиенттер болып табылады. Жүк алушы тасымалдаушымен шарт жасаспаса да, бірақ ол үшінші тұлға ретінде жүк жөнелтуші жасаған тасымалдау шарты бойынша белгілі бір құқықтар мен міндеттер берілген.
Шарттың нысанасы тасымалдау бойынша қызметтер болып табылады жеткізу, жүкті, жолаушыны, багажды, почта.
Тасымалдау шартының мерзімі-бұл жүк жолаушы, багаж, почта межелі пунктке жеткізілуі тиіс уақыт аралығы. АҚ -- нің 698-бабына сәйкес тасымалдаушы жүкті межелі пунктке көлік заңдарында белгіленген мерзімде, ал мұндай мерзімдер болмаған кезде ақылға қонымды мерзімде жеткізуге міндетті. Бірқатар жағдайларда (мысалы, автомобиль тасымалдарында) жеткізу мерзімдері тараптардың келісімімен, ал ол болмаған кезде -- әдетте қабылданған мерзімдермен айқындалады. Тікелей аралас тасымалдар кезінде жеткізу мерзімдері көліктің тиісті түрлерінде қолданылатын қағидалар негізінде есептелетін мерзімдердің жиынтығы бойынша анықталады.
Тасымалдау шартының бағасы - көрсетілген қызмет үшін алынатын ақы тараптардың келісімімен белгіленеді қоспағанда, жалпы пайдаланудағы көлікпен, онда төлем негізінде анықталады тарифтерді бекітетін белгіленген тәртіппен көлік туралы заң актілерінде (697бап ҚР АҚ).
АҚ-нің 688-бабына сәйкес жүктерді, жолаушыларды және багажды тасымалдау Тасымалдау тасымалдау шартының негізінде жүргізіледі. Тасымалдаудың экономикалық мақсаты, әдетте, жүктер мен адамдардың орнын ауыстыру қажеттілігі, оларды бір орыннан екіншісіне көшіру болып табылады. Тасымалдарды жүзеге асыру кезінде қалыптасқан көлік ұйымдарының, жүк жөнелтушілердің, жүк алушылардың, жолаушылардың бұл қатынастары тасымалдау шартына негізделген және осы Шартпен реттеледі.
"Тасымалдау" АҚ 34-тарауында тасымалдауды реттейтін шарттардың тұтас жүйесі көзделген. Сонымен қатар, кәдімгі жүк тасымалдау шартына (689-690 бап ) ҚР АҚ-нің аударылады және басқа да шарттар реттейтін тасымалдау шарты кеме жалдау (691-бап); тасымалдауды ұйымдастыру туралы шарттар (692 бап); көлік ұйымдары арасындағы шарттар (тараптық келісімдер, шарттар орталықтандырылған түрде әкелу (әкету) жүктерді және 693-бап); келісім-шарт тікелей аралас қатынас ( 694 бап ); келісім-шарт жалпы пайдаланыстағы көлікпен тасымалдау (695 бап).
Бұл шарттар құқықтық Ережеге, субъектілік құрамға, құқықтар мен міндеттердің сипаттамаларына және басқа да белгілер бойынша қатысты өзінің ерекшелігі бар, бірақ оларда тасымалдауды регламенттеудің жалпы мақсаты бар. Осылайша, тасымалдау қатынастарын жанама ететін шарттардың тұтас жүйесін реттейді. Олар үшін арнайы құқықтық режимді айқындай отырып, тасымалдау шарттарының түрлерін көздейді. Құқықтар мен міндеттердің өту сәтін негізге ала отырып, тасымалдау шарттары нақты және консенсуалды болып бөлінеді.
Тасымалдау шарттарының мәні бойынша: жолаушыны тасымалдау шарттарына (жолаушыны межелі пунктке тасымалдау, ал жолаушы багажды тапсырған жағдайда сондай-ақ багажды межелі пунктке жіберу); жүк тасымалдау шарттарына (нақты Шарттың объектісі нақты жүк болып табылады, ал консенсуалды Шарттың объектісі тасымалдау көлемі болып табылады); жалдау шарты (зат-көлік құралы сыйымдылығының барлық немесе бір бөлігін беру) болып бөлінеді.
Субъективті құрам бойынша: тасымалдаушының контрагенті жолаушы болып табылатын жолаушыларды тасымалдау шарты; тасымалдаушының контрагенті - жүкті тасымалдау шарты жүк жөнелтуші болып табылады; тасымалдауды қамтамасыз ету жөніндегі жұмысты ұйымдастыру туралы шарт - контрагент көлік ұйымдары болып табылады.
Мақсатты негізге ала отырып, тасымалдау шарттарына жатқызуға болады:
а) мақсаты тасымалдау көлемін, мерзімдерін, сапасын анықтау және көлік құралдарын берудің және тасымалдау үшін жүктерді ұсынудың басқа да шарттары болып табылатын тасымалдарды ұйымдастыруға бағытталған шарттар;
б) жүктерді тасымалдауды қамтамасыз етуге бағытталған шарттар (тораптық келісімдер, жүктерді орталықтандырылған әкелуге (әкетуге) арналған шарттар және басқалар);
в) алмұрт жеткізуді көздейтін шарттар
жолаушылар мен багажды межелі пунктке жеткізу. '
Тасымалдау шарттары нысаны бойынша көлік жүкқұжаты немесе коносамент ресімделген шарттарға сараланады; конклюденттік іс-әрекеттер түріндегі шарттар (тасымалдаушының өтінім қабылдауы немесе жүк иесінен ақы төлеу, жолаушылар көлігі құралдарында және т.б. билеттерді тікелей сатып алу); ауызша және жалпы тәртіппен жасалатын шарттар.
Жүкті тасымалдау шарты болып табылады, нақты, өзара, мерзімді және ақылы шартта, жазбаша нысанда жасалған. Ол нақты болып табылады, өйткені шарт жасалған болып саналады , тек жүк тасымалдаушыға сеніп тапсырылған жағдайда. Алайда заңнама консенсуалды шарттар жасауды да көздейді. Осылайша, жалдау шарты (АҚ 691-бабы), тасымалдаушы оған берген немесе жөнелтуші беретін жүкті жеткізуге міндеттенетін кезде коносамент бойынша тасымалдау шарты консенсуалды болады.
Заңының 10-бабына сәйкес темір жол көлігі туралы жүк тасымалдау шарты болып табылады мерзімді шартта. Сондай-ақ, ол болып табылады міндетті. Тасымалдау ақысы-тасымалдау бағасы. Тасымалдау ақысы шартқа немесе тарифке сәйкес жүзеге асырылатынын көздейді.
Көлік туралы Заңның 10-бабына сәйкес көлік қызметінің жекелеген түрлері бойынша мемлекеттің арнайы жүргізілетін саясаты ретінде немесе көлік саласындағы монополистік қызметті еңсеру құралы ретінде ҚР Үкіметі айқындайтын тәртіппен реттелетін тарифтер (мемлекет шегінде бірыңғай) белгіленуі мүмкін. АҚ-нің 688-бабында "тасымалдаушы" ұғымы алғаш рет "көлік ұйымының" орнына енгізіледі, ол бірыңғай Социалистік көліктің қандай да бір түріне кіретін мамандандырылған көлік ұйымы түсініледі.
Жолаушыны тасымалдау шартының жазбаша нысаны жол жүру билеті, ал жолжүк үшін - багаж түбіртегі болып табылады. Жол жүру билетінің және багаж түбіртегінің нысаны көлік туралы заң актілерімен белгіленеді. Бұл жерде жаңа құжат Жергілікті атқарушы органдардың шешімімен емес, қала көлігіне арналған құжаттардың нысаны заңмен белгіленеді.
Мұнда Жолаушылар тасымалы шартына қатысты бір мән-жайды, атап айтқанда, жолаушы азамат ретінде АҚ-ге, сондай-ақ өзге де заңнамалық актілерге, атап айтқанда, "тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы" ҚР Заңына және олардың құқықтық актілеріне сәйкес шығарылған тараптың құқықтарын пайдаланатынын көрсету керек.
Бірнеше өзгеше ереже жолаушының кезінде круиздік тасымалдау. Бұл жерде тасымалдаушымен жолаушыларды тасымалдау шартын туристік фирма жасайды,ал жол жүру туристік жолдама бойынша жүзеге асырылады. Бұл жағдайда жолаушы үшін тасымалдаушы шарттық емес, нақты тасымалдаушы болады. Кодекстің 121-бабына, "сауда мақсатында теңізде жүзу Туралы" жолаушы тасымалдауға қатысты нақты тасымалдаушы жүзеге асыратын тасымалдаушы жауапты болады іс-әрекет (әрекетсіздік) нақты тасымалдаушының, оның қызметкерлерінің немесе агенттерінің қолданылған шегінде өз міндеттері (өкілеттіктері). Егер тасымалдаушы мен нақты тасымалдаушы жауапты болса, олардың жауапкершілігі ортақ болып табылады.
Шартқа сәйкес тасымалдау, тасымалдаушы жолаушыны межелі пунктке дейін. Тасымалдаушы жолаушыға билетте көрсетілген көлік құралында орын беруге міндетті. Жолаушыға кез келген уақытта тасымалдау шартынан бас тарту құқығы берілген. Осылайша, жолаушы кеме кеткенге дейін, сондай - ақ рейс басталғаннан кейін-кеме жолаушыларды отырғызу немесе түсіру үшін келетін кез келген портта теңіз тасымалы шартынан бас тартуға құқылы. Жолаушы теңіз арқылы тасымалдау шартын орындаудан кеме кеткенге дейін бас тартқан кезде оған жол жүру және багажды тасымалдау үшін төленген барлық сома, ал рейс басталғаннан кейін жолаушыны тасымалдау жүзеге асырылмаған қашықтыққа барабар мөлшерде жол жүру және багажды тасымалдау үшін төленген соманың бір бөлігі қайтарылады.
1.2 Тасымалдаушының міндеттері
1. Жүк жөнелтушілердің өтінімдері (тапсырыстары) жүйесі кезінде жоспарды бекіту жүктерді тасымалдау (темір жол көлігінде - айлық кеңейтілген жоспар, өзен көлігінде - декадалық өтінімдер). Өтінім беру жүкті тасымалдау процесін байлауды қамтамасыз етеді. Бекітілген жоспар екі тараптың да орындауы үшін міндетті болып табылады.
2. Өтініш көлік құралдары саны, келісілген және белгілі бір жерде жүзеге асырылады және жөнелтушінің келісімі бойынша тасымалдау құралдарын беру өтінімде. Тасымалдау құралдарын беру шарттары мен тәртібі (жүк жөнелтушіге тиесілі кірме жолдарда немесе айлақтарда немесе (жалпы пайдаланудағы жолдар мен айлақтар) көліктің жекелеген түрлерінде қолданылатын арнайы ережелермен белгіленеді.
Осылайша, темір жол көлігінде вагондарды беру тәртібі кірме жолдар кірме жолдарды пайдалануға арналған шартпен немесе орташа тәуліктік тиеу немесе түсіру мөлшерін ескере отырып, вагондарды беруге және алуға арналған шартпен айқындалады. Жалпы пайдаланымдағы жолдарға жүк жөнелтушінің құралдарымен тиеуге вагондарды беру алдын ала хабарлама бойынша немесе белгілі бір уақыт аралықтары. Көлік құралдарын беру орны оларды пайдалану мүмкіндіктеріне және тасымалдаушы мен жөнелтушінің техникалық мүмкіндіктеріне байланысты. Тасымалдау құралдарының жарамды жай-күйі тасымалдау процесінде жүктің сақталуын қамтамасыз етуі тиіс құрал қалдықтардан тазартылған немесе жуылған және дезинфекцияланған және т.б. беріледі.тиісті жүкті тасымалдауға жарамсыз деп танылады. Түсіру жөніндегі міндеттер тиеу орнына қарай тасымалдау міндеттемелеріне қатысушылар арасында бөлінеді. Жауап беруші: Рахимжан Гульмира Адилбековна көлік құралына салынатын салық сомасын анықтау мақсатында сіз көлік құралының тіркеу орны бойынша салық басқармасына көлік құралына сенімхат арқылы басқаруға құқықты растайтын құжаттармен баруыңыз керек. Өзге орындарда (қоймалар, айлақтар және т.б.) тиеу-түсіру жұмыстарын тиісінше жөнелтуші мен алушы олардың есебінен орындайды. Көлік ұйымы клиенттермен ерекше келісімдер бойынша осы жұмыстарды орындауды өзіне қабылдай алады. Тиеу және түсіру үшін қажетті қосалқы материалдарды немесе арнайы құралдарды, егер тасымалдау ережелерінде немесе тараптардың келісімінде өзгеше белгіленбесе, жүк жөнелтуші береді. Көлік ұйымы, егер оның жоғалуы (зақымдануы, бүлінуі) жөнелтушінің тиеу кезіндегі іс-қимылына байланысты мән-жайлар салдарынан болса, әдетте жүктің сақталуына жауап бермейді. Тек теңіз тасымалдары кезінде кемеде жүктерді дұрыс орналастыру, бекіту және айыру үшін барлық жағдайларда тасымалдаушы жауап береді.
3. Жүкті (жолаушыны) межелі пунктке мерзімінде жеткізуге. Жеткізу мерзімін сақтау ғана емес, тасымалданатын жүктің сақталуын қамтамасыз ету де талап етіледі. Тасымалдаушы жүкті тасымалдауға қабылдаған сәттен бастап алушыға бергенге дейін оның сақталуына жауап береді. Ол жүктің сақталуын қамтамасыз ету жөніндегі барлық мүмкін болатын және оған байланысты шараларды қабылдауға міндетті. Тасымалдауға қабылданғаннан кейін жүк жөнелту пунктінде, сондай-ақ тасымалдау кезеңінде тегін сақталады..Шамадан тыс нормаға жол бермей, заңнамада немесе шартта белгіленген мерзімде түсіру жұмыстарын жүргізуге, көлік құралының жүк түсірумен тоқтап тұруы.
Көлік құралын жүк қалдықтарынан тазарту және одан шығару жүк жөнелтуші ілінген трафареттер. Егер жүк алушы осы міндетті орындамаса, тасымалдаушы толық ұсталғанға дейін көлік құралын қабылдамауға құқылы үшін тұрақсыздық айыбын көрсетіп, жүк түсіруге арналған көлік құралының жай немесе өзі жүк алушының есебінен көлік құралын және тазартылмаған көлік құралын қайтару үшін тұрақсыздық айыбын өндіріп алуға міндетті.
1.3 Жолаушының ережелері және міндеттері
Жолаушы тасымалдау шарты бойынша тасымалдаушы жолаушыны баратын мекенiне, ал жолаушы теңдеме жүктi тапсырған жағдайда теңдеме жүктi де апаратын мекенге жеткiзудi және оны теңдеме жүктi алуға құқық берiлген тұлғаға беруге мiндеттенедi; жолаушы жолына, ал теңдеме жүгiн тапсырған кезде - теңдеме жүгiн алып баруға ақы төлеуге мiндеттенедi. АК-тің 700-бабы жолаушылардың құқықтарын бекітеді. Көлiк туралы заң актiлерiнде көзделген тәртiп бойынша жолаушының келесі құқықтары белгіленген: 1) өзiмен бiрге балаларды тегiн немесе өзге де жеңiлдiктi жағдайларда алып жүруге; 2) белгiленген нормалардың шегiнде өзiмен бiрге қол жүгiн ақысыз алып жүруге; 3) теңдеме жүкті тариф бойынша ақы төлеп, тасымалдауға тапсыруға. Жолаушыны тасымалдайтын көлiк құралын жөнелтудi кiдiрткенi немесе мұндай көлiк құралының баратын жерiне кешiгiп барғаны үшiн (қалалық және қала маңы қатынастарындағы тасымалдауды қоспағанда) тасымалдаушы, егер кiдiрту немесе кешiгу дүлей күштiң салдарынан орын алғанын дәлелдемесе, жолаушыға көлiк туралы тиiстi заң актiлерiнде белгiленген мөлшерде айыппұл төлейдi. Жолаушы көлiк құралы жөнелтiлуiнiң кiдiруi себебiнен тасымалдаудан бас тартқан жағдайда, тасымалдаушы жолаушыға кіре ақысын толық көлемiнде қайтаруға, сондай-ақ жолаушыға осындай кiдiртуге байланысты ол шеккен залалдың орнын толтыруға мiндеттi (704-бап). Тасымалдаушыға жүктi тасымалдаудан туындайтын талап қоюға дейiн оған көлiк туралы заң актiлерiнде көзделген тәртiпте талаптар қойылуы мiндеттi. Жүк тасымалдаудан туындайтын талаптар бойынша талап қою мерзiмi бiр жыл деп белгiленедi (706-бап). Ал жолаушыны және теңдеме жүктi ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Пәндер
- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.
![google play](assets/img/google-play-badge.png)
Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz