Қазақстан Республикасының 2004-2015 жылдарға арналған экологиялық қауіпсіздігі тұжырымдамасы туралы

Қазақстан Республикасының 2004.2015 жылдарға арналған экологиялық қауіпсіздігі тұжырымдамасы туралы
        
        Қазақстан Республикасының 2004-2015 жылдарға арналған экологиялық
қауіпсіздігі тұжырымдамасы туралы
Қазақстан Республикасы Президентінің 2003 ... 3 ... N ... ... ПҮАЖ-ы, 2003 ж., N 47, 523-құжат
Қазақстан Республикасының ... ... ... ету ... экологиялық тұрақты дамуы жөніндегі мемлекеттік шаралардың кешенін
айқындау мақсатында қаулы етемін:
1. Қоса беріліп отырған Қазақстан Республикасының 2004 - 2015 жылдарға
арналған ... ... ... ... әрі ... ... Қазақстан Республикасының Үкіметі екі ай мерзімде Тұжырымдаманы ... ... 2004 - 2006 ... ... іс-шаралар жоспарын
әзірлесін және бекітсін.
3. Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдары өз қызметінде
Тұжырымдаманың ережелерін басшылыққа алсын.
4. Қазақстан Республикасы Президентінің 1996 жылғы 30 сәуірдегі N ... ... ... ... ... тұжырымдамасының (Қазақстан Республикасының ПYАЖ-ы, 1996
ж., N 18, 149-құжат) күші ... деп ... Осы ... қол қойылған күнінен бастап күшіне енеді.
Қазақстан Республикасының Президенті
Қазақстан Республикасы ... 2003 ... 3 ... N 1241
Жарлығымен мақұлданған
1. Жалпы ережелер
1.1. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... жылдары экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз
етудің мүлде жаңа мемлекеттік жүйесінің ... және ... ... ... ... ... саласындағы атқарушы
органдардың жақсы ұйымдастырылған және аумақтық таралған жүйесін - қоршаған
ортаны қорғау мен табиғат пайдалануды басқарудың жылдары болды. ... ... ... және ... ... ... пайдалану саласындағы
мемлекеттік саясатты қалыптастыруды және дәйекті іске асыруды қамтамасыз
етті.
Алайда, Қазақстанда көптеген онжылдықтар бойы қоршаған ортаға төтенше
жоғары ... ... ... ... ... көбінесе шикізат
жүйесі қалыптасты. Сондықтан әзірге экологиялық жағдайдың түбегейлі
жақсаруы әзір бола қойған жоқ әрі ол бұрынғысынша биосфераның
тұрақсыздануына, оның ... ... ... үшін ... қоршаған
ортаның сапасын оның қолдау қабілетін жоғалтуына апаратын ... ... ... ортаны қорғау саласындағы мемлекеттік саясаттың негіздері
Қазақстан Республикасы Президентінің 1996 жылғы 30 сәуірдегі өкімімен
мақұлданған экологиялық қауіпсіздік тұжырымдамасына енгізіліп, онда ... ... ... атап ... ... ... табиғат қорғау заңнамасының, мемлекеттік бақылау
және сараптаманың, табиғат пайдаланудың экономикалық тетіктерінің, қоршаған
орта мониторингінің жүйесін құру қажеттілігінің мәселелері қарастырылған
болатын.
Ұлттық экономиканың барлық ... ... ... ... ... ... қоршаған ортаны сақтауды ескере
отырып, әлеуметтік-экономикалық дамуды жүзеге асыруға негіз болды.
Аталған Тұжырымдаманы қабылдаған сәттен бастап Қазақстан Республикасында
қоғамдық дамуда ... ... ... ... ... ... әзірленді, табиғат қорғау заңнамасының негізі құрылды, қоршаған
ортаны қорғау мәселелері бойынша бірқатар халықаралық конвенцияларға қол
қойылды, табиғат қорғау қызметін ... ... ... 1997 жылы ... ... қорғау туралы", "Ерекше қорғалатын
табиғи аумақтар туралы", "Экологиялық сараптама туралы", 1998 жылы -
"Радиациялық қауіпсіздік ... ... ал 2002 жылы - ... ... ... Заң ... Табиғатты ұтымды пайдалану саласында
Президенттің "Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы" (1996 жыл)
және "Мұнай туралы" (1995 жыл) заң күші бар ... 2003 жылы - ... және Жер ... ... ... ... қажетті нормативтік
құқықтық актілердің көпшілігі әзірленіп, бекітілді.
Заңнаманы жетілдіру мақсатында республикада оны дамыған елдердің
заңнамасына жақындатуға және халықаралық ... ... ... ... ... 19 ... ... қол қойды және
оларды іске асыру жөніндегі іс-қимылды ұлттық ... ... ... ... ... ету және ... ... қойылды.
Тұжырымдаманың міндеттерін орындау нәтижесінде қоршаған ортаны қорғау
саласындағы мемлекеттік бақылауды ... және ... ... енгізу есебінен 90 жылдардың басымен салыстырғанда қоршаған
ортаны ластаудың қарқыны едәуір төмендеді. Алайда, мемлекеттің экологиялық
осал ... және ... ... ... мәртебесі сол күйінде
қалып отыр.
Жоғарыда аталғандармен байланысты елдің стратегиялық басымдықтарына сәйкес
қазіргі жағдайдағы экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз етудің міндеттерін
түбегейлі қайта қарау, ... және ... ... ... іске ... ... шешу ... Олардың
ішінде: экологиялық қауіпсіздік пен табиғат пайдаланудың аса маңызды
проблемалары бойынша ... оның ... ... ... ... ... қамтамасыз ету; қоршаған ортаның жай-күйіне
мониторингтің бірыңғай жүйесін енгізу; Қазақстан Республикасының аумағын
экологиялық аудандарға бөлу және арнаулы картографиялау ұсынылады.
1.2. 2004-2015 жылдарға арналған ... ... ... ... және ... ... көрсететіндей, экологиялық проблемаларды табысты шешу мен
экологиялық апаттардың алдын алудың негізі кез келген мемлекеттің
әлеуметтік-экономикалық жүйесін экологияландыру болып табылатынын
көрсетеді.
Ұлттық қауіпсіздіктің құрамдас ... ... ... ... ... ... шарты болып табылады және табиғи жүйелерді
сақтаудың және ... ... ... ... ... ... болады.
Осы Экологиялық қауіпсіздік тұжырымдамасы "Қазақстан - 2030" Стратегиясының
басымдықтарын ескере отырып, Қазақстан Республикасы дамуының 2010 жылға
дейінгі стратегиялық жоспарына сәйкес және XXІ ... Күн ... ... мен ... орта және даму ... 1992 ... ... декларациясының қағидаттарын, сондай-ақ Йоханнесбургге өткен (2002
жыл) Тұрақты даму жөніндегі дүниежүзілік саммиттің шешімдерін ескере отырып
әзірленді.
Қоршаған ортаның жай-күйінің нормативтік көрсеткіштеріне қол ... ... ... ... деңгейін қамтамасыз ету осы
Тұжырымдаманың ережелерін кезең-кезеңмен іске асыруды көздейді.
Бірінші кезең (2004 - 2007 жылдар) - қоршаған ортаның ластану деңгейін
төмендету және оны ... ... ... ... ... ... (2008 - 2010 жылдар) - қоршаған ортаның сапа көрсеткіштерін
тұрақтандыру және табиғат пайдалануға экологиялық ... ... ... (2011 - 2015 ... - ... ... сапасын жақсарту және
қоғамның экологиялық тұрақты дамуының қолайлы ... қол ... ... ... ... ... ... негізгі міндеттері
мен қағидаттары
2.1. Экологиялық қауіпсіздіктің мақсаты
Экологиялық қауіпсіздік саласындағы мемлекеттік саясаттың мақсаты табиғи
жүйелердің, ... ... ... ... мен жеке тұлға құқығының
қоршаған ортаға антропогендік және табиғи әсерлердің нәтижесінде туындайтын
қатерлерден қорғалуын қамтамасыз ету болып табылады.
2.2. Экологиялық қауіпсіздіктің ... ... ... қол ... үшін мынадай міндеттерді шешу қажет:
климаттың өзгеруі мен Жердің озон қабатының бұзылуына душар ететін
антропогендік әсерді азайту;
биоәртүрлілікті сақтау және жердің шөлейттенуі мен ... ... ... апат ... ... полигондары мен сынақ кешендерін
оңалту;
Каспий теңізі қайраңының ластануының алдын алу;
су ресурстарының тозуының және ... ... ... ... әуе ... ... радиоактивті,
бактериологиялық және химиялық, оның ішінде трансшекаралық ластануларды ... ... ... ... және ... ... ... көлемдерін қысқарту;
табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлардың алдын алу.
Қойылған міндеттерді шешуге:
Қазақстан Республикасының заңдарын, табиғат пайдаланудың, мемлекеттік
экологиялық бақылаудың және ... ... ... ... және ... ... пайдаланудың және экологиялық сараптаманың рұқсат ету жүйесін
оңтайландыру;
қоршаған ортаны қорғау, экологиялық статистика, экологиялық білім беру,
экологиялық үгіт-насихат және жұртшылықтың қатысуы ... ... ... ... ... кеңейту жолымен қол жеткізіледі.
2.3. Экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз етудің негізгі қағидаттары
Мемлекеттің экологиялық қауіпсіз дамуы мынадай қағидаттарға негізделеді:
табиғи ресурстарды пайдаланудың ... ... ... ... қоршаған ортаны сапалы теңгермелі басқаруды қамтамасыз ететін
шектеулердің, нормативтердің және шаруашылық әрі өзге де ... ... ... ... енгізу жолымен мемлекеттің тұрақты
дамуы үшін барлық қоғамдық қатынастарды реттеуге экожүйелік тәсіл;
экологиялық қауіпсіздіктің өңірлік және жергілікті міндеттерінің
экологиялық қатерлердің ... ... ... және ұлттық мақсаттарына
бағыныштылығы;
қоршаған орта мен адамның денсаулығына келтірілген залалды өтеудің
міндеттілігі (табиғат пайдаланушылар мен ластаушылар төлейді);
өндірістік ... ... мен ... экологиялық-экономикалық
теңгермелігі (экологиялық сыйымдылық пен аумақтық жоспарлау қағидаттары);
шаруашылық және өзге де ... ... ... ... одан кейінгі
экологиялық және санитарлық-эпидемиологиялық сараптамалармен бағалаудың
міндеттілігі;
халықтың экологиялық ақпаратқа қол жетімділігін қамтамасыз ету және оның
экологиялық ... ... ... ... ... және халықаралық құқық нормаларын
сақтау.
3. Экологиялық қауіпсіздік проблемалары және оларды шешу жолдары
Қоршаған орта және даму жөніндегі Рио-де-Жанейро ... ... ... Қазақстанның экологиялық қауіпсіздік
проблемалары оларды жаһандық ұлттық және жергілікті ... ... мен ... ... ... ... экологиялық проблемалар
3.1.1. Климаттың өзгеруі
"Қызу әсерінің" салдарынан болатын климаттың өзгеруі жалпы әлемдік
көлемдегі проблема болып табылады және ... ... ... ... ... ... 1995 жылы ... өзгеруі жөніндегі БҰҰ Yлгілік конвенциясын
бекітті, ал 1999 жылы осы ... ... ... қол ... ... ... және ол күшіне енген жағдайда Қазақстан қызған
газдардың шығарындыларын қысқарту жөніндегі сандық міндеттемелерді өзіне
жүктей отырып, І ... ... ... Киoтo ... ... мақсатқа сайлығын айқындау үшін
2004 жыл барысында қызған газдардың шығарындыларын қысқарту жөніндегі
сандық міндеттемелердің Қазақстанның экономикасына әсері мәселелері ... ... ... ... тиімділігінен басқа, Киото хаттамасын бекіту біздің ел
үшін халықаралық инвестицияларды тарту, басқа елдердің экономикасына
активтерді орналастыру мүмкіндігімен инвестор рөліндегі бірлескен жүзеге
асыру ... және ... ... ... ... ... ... үшін жаңа технологияларды қолдану, сыртқы
энергетикалық рынокта елдің экономикалық мүдделерін қорғау үшін көміртегі
кредиттерін шоғырландыру, ... ... ... ... ... перспективаларды ашады.
Киото хаттамасын бекіткеннен кейін нақты жобалар мен іс-шараларды іске
асыруды көздейтін Қазақстан Республикасында қызған газдардың шығарындыларын
азайту жөніндегі 2015 ... ... ... ... ... Озон ... бұзылуы
Жердің озон қабатының бұзылуы адам, жануарлар, өсімдіктер мен
микроорганизмдер тіршілігі үшін ... ... ... ... ... бергі байқаулар Қазақстанның үстіндегі озон қабатының қалыңдығы
5-7%-кe ... ... ... ... ... озон ... бұзатын заттарды
пайдалануды реттеу жөніндегі шаралар әлемде 1986 жылдың ... оның 10 eceгe ... ... ... ел озон ... ... туралы халықаралық келісімдерге 1998 жылы
қосылды. Қазіргі уақытта Қазақстанда озон бұзғыш заттарды (ОБЗ) пайдалануды
қысқарту және оларды айналымнан алып қою, озон ... ... ... жаңа ... ... ... ... жүргізілуде.
Озон қабатын бұзу қатерін жоюдың негізгі жолдары ... ... ... ... ... бас ... және оларды қауіпсіз жоюды қамтамасыз
ету, ОБЗ-дың заңсыз айналымының алдын алу және қолға алынған күш-жігердің
табыстылығына көз ... үшін ... оның ... тұрақты
мониторингін жүргізу.
Сондай-ақ 2004 жылдың барысында ОБЗ пайдаланатын кәсіпорындардың қызметін
лицензиялау жөніндегі қажетті нормативтік құқықтық ... ... ... ... ... ... ... және Қазақстанның
үстіндегі озон қабатының жай-күйін зерделеу жөнінде іргелі ғылыми
зерттеулер жүргізуді бастау, сондай-ақ жаңа технологияларды енгізу ... ... ... және қолданыстан алу жөніндегі жұмыстарды
жалғастыру қажет болады.
Осы іс-шараларды жүргізу нәтижесінде ОБЗ шығарындысы қысқарып, ол Жердің
озон қабатын сақтауға септігін ... ... ... ... ... Орталық Азияда және тұтастай алғанда континентте
биологиялық әртүрлілік бірегейлігімен ерекшелінеді.
Өсімдіктер мен жануарлар түрлерінің жоғалуы генетикалық деңгейдегі
әртүрлілікті жоғалтуға және экожүйелердегі ... ... ... іc ... жоғалтудың негізгі себебі өмір сүру ортасының
жойылуы және тозуы, ең ... ... жою, ... эрозиясы, ішкі
және теңіз су айдындарының ластануы, өсімдіктер мен жануарлар түрлерін тым
көп тұтыну ... ... ... ғана өсімдіктер мен жануарлардың бөгде
түрлердің жерсінуі де биоәртүрлілікті жоғалтудың алаңдатар жәйі деп
танылды.
Биоәртүрлілікті сақтау үшін Қазақстан Республикасы 1994 жылы ... ... ... ... әртүрлілікті сақтау және
теңгермелі пайдалану жөніндегі ұлттық стратегия мен іс-қимыл жоспарын
әзірледі.
Биоәртүрлілікті сақтаудың неғұрлым тиімді шарасы ерекше қорғалатын табиғи
аумақтар құру болып ... ... ... ... ... ... 13,5 млн. гектарды немесе барлық аумақтың 4,9%-ін
құрайды, бұл биологиялық әртүрліліктің экологиялық теңгерімін сақтау ... ... және 10%-ті ... әлемдік стандарттардан төмен.
Қазақстан Республикасының ерекше қорғалатын табиғи аумақтарын дамыту мен
орналастыру ... ... 2030 ... дейін олардың алаңын 17,5
млн. гектарға дейін ұлғайту көзделген, бұл республика аумағының 6,4%-ін
құрайды.
Қазақстанда биологиялық ... ... ... ... ... бағалау және түгендеу, ерекше қорғалатын табиғи
аумақтардың желісін ... және ... ... және ... ескере отырып, оларды жасанды молықтыру және бұзылған
аумақтарда қалпына келтіру жолымен табиғи популяциялардың сирек ... ... ... қорғалатын табиғи аумақтарын ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік
табиғи және мәдени мұрасы және "Адам және биосфера" бағдарламасы
шеңберіндегі ... ... ... ... жөніндегі шараларды іске
асыру қажет.
Республика аумағының небәрі 4,2%-ін алатын Қазақстанның барлық ... ... ... рекреациялық, эстетикалық және мәдени мәнін,
сондай-ақ биологиялық әртүрліліктің ... ... ... ... ... ... ... оларды ерекше қорғалатын табиғи аумақтар
жүйесіне көшіру жөніндегі ... ... ... ... Бұл үшін 2006 ... мемлекеттік биосфералық резерваттардың желісін қалыптастыру
бағдарламасын әзірлеу қажет.
Соңғы уақытта, әлемде кең таралған генетикалық өзгерген организмдер мен
өнімдерді әкелу Қазақстан үшін ... ... ... ... отыр. Бүкіл әлем
бойынша генетикалық өзгерген организмдер мен ... кең ... ... ... ... жөніндегі конвенцияның
Биоқауіпсіздік жөніндегі Картахена хаттамасы қол қоюға алынды. Қазақстанның
Картахена хаттамасына қол қоюы өзге ... ... ... ... өзгерген организмдер мен өнімдерді трансшекаралық өткізуімен
байланысты қызметті жүзеге асырудағы жауапкершіліктерін арттыруға, оларды
елге әкелуге жол бермеу жөнінде шаралар ... ... мен ... ... ... өзара көмекті, сондай-ақ биотехнологиялар
саласындағы ақпарат алмасуды қоса, халықаралық тығыз ынтымақтастықты
қамтамасыз етуге мүмкіндік ... ... ... ... іске ... ... орта
объектілерін сақтауды, оны белгілі бір тұрақтылық деңгейінде ұстап тұруды,
өзін-өзі реттеу қабілеті мен жанды және жансыз табиғат түрлерінің, оның
ішінде жойылу ... ... тіpі ... ... ... қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
3.1.4. Жердің шөлейттенуі және тозуы
Қазақстанның көп бөлігі қуаң аймақта орналасқан және оның аумағының шамамен
66%-і түрлі ... ... ... ... ... ала ... ... тозуынан залал, егістік эрозиясынан, қайталама
тұзданудан және басқа да себептен алынбаған кіріс шамамен 300 миллиард
теңгені құрайды.
Қазақстан үшін елеулі ішкі қатерді ... ... ... мен ... ... ... пайда болуы және ауа массаларының ластаушы
заттарды алыс қашықтыққа жеткізуі нәтижесінде біртіндеп трансшекаралық
проблемаға айналуы мүмкін.
2004 жылдың барысында шөлейттенудің көлемі мен ... ... ... ... және ... ... жерлерді және топырақтың
құнарлылығын қалпына келтіруге, ресурстық базаны сақтауды және/немесе
қалпына келтіруді қамтамасыз ететін, халықтың экологиялық қауіпсіздігін
нығайтатын тұрақты жер ... ... ... ... мен
енгізуге, сондай-ақ шөлейттенумен күрес процесінде халықтың кең қауымының
хабардар болуы мен ... ... ... ... шөлейттенумен
күрес жөнінде бағдарлама әзірлеу және бекіту қажет.
Бағдарламаның негізгі нәтижелері шөлейттену процестерін болдырмау және
жердің тозу ауқымын қысқарту, шөлейттенумен күрестің экономикалық
тетіктерін енгізу, ауыл ... ... ... арттыру болмақ.
3.2. Ұлттық экологиялық проблемалар
3.2.1. Экологиялық апат аймақтары
Табиғи экологиялық жүйелердің бұзылуы, флора мен фаунаның тозуы орын ... ... ... ... салдарынан халықтың денсаулығына елеулі
зиян келтірілген Арал және Семей өңірлері экологиялық апат ... ... ... апат ... ... ішкі ... ... болып табылады.
Қазіргі уақытта бұрынғы Семей полигонына шектес аудандарда (71,9 мың ... 85 елді ... ... ... және ... ... қан
айналымы жүйесі ауруларының, жаңа туған сәбилер арасындағы кеселдердің және
ерте қартаю көрінісінің жоғары деңгейі байқалуда.
Арал ... ... апат ... (186,3 мың ... бар 178 елді ... ... және балалар арасында асқазан-ішек аурулары мен қан аздығы,
балалардың шетінеуі мен туа біткен патологияның жоғары деңгейі ... ішкі ... ... жою ... ... апат
аймақтарында халықтың тұруының әлеуметтік-экономикалық және экологиялық
жағдайын кешенді талдау жөнінде ... ... оның ... ауыз ... ... баға беру, экологиялық талаптарды әзірлеу және
аумақтарды экологиялық бағалау мен ядролық ... және өзге ... ... ... мен ... ... әсерінің салдарларын
ескере отырып, сауықтыру-оңалту іс-шараларын жүзеге асыру қажет. 2007 жылға
дейін Халықтың ішкі көші-қоны және экологиялық апат аймақтарының аумақтарын
шаруашылыққа пайдалану ... ... ... ... ... сынақ полигонын және Арал өңірінің проблемаларын
кешенді шешу жөнінде ... ... ... ... ... 2003 ... 22 тамыздағы N 182-ө Өкімімен құрылған
ведомствоаралық жұмыс тобы жүзеге асырады.
3.2.2. Каспий теңізі қайраңының ресурстарын қарқынды игерумен ... ... ... ... көмірсутегі ресурстарын кеңінен
игеруі теңіз және жағалау маңы экожүйелеріне теріс әсер ... ... ... ... жағдайында трансшекаралық сипаттағы сыртқы
экологиялық қатерлер елеулі мәнге ие болады.
Теңіздің қазақстандық секторында көмірсутегі шикізатын алдағы кезде баса
игеру елдің экологиялық ... ... ... ... ... қоршаған теңіз ортасын қорғау жөніндегі үлгілік
конвенциясы және басымдық іс-қимылдардың өңірлік стратегиясы Каспий
теңізінің коммерциялық ресурстарын пайдалану және Каспий маңы ... ... ... ... алдағы іс-шараларға қатысты өзара
ортақ іс-қимылы бойынша негізгі бағыттарын айқындайды.
Каспий теңізінің қазақстандық ... ... ... ... жылдың аяғына дейін теңіз және жағалау маңы экожүйелеріне залал
келтірместен көмірсутегін өндірудің мүмкін болатын ... ... ... ... ... жүргізу, геодинамикалық мониторингті іске
асыру, иесіз мұнай ұңғымаларын және басқа да байырғы ластануларды жою,
ілеспе газды алауларда жағуды және ... ... мен ... ... ... ... көмуді тоқтату жөнінде шаралар
қабылдау көзделеді.
Зерттеулер нәтижесі Каспий қорық аймағын аймақтарға бөлуді қоса ... ... ... ... ... ... ... нақты
нормативтік экологиялық талаптар әзірлеу болуы тиіс.
3.2.3. Су ресурстарының сарқылуы және ластануы
Қазақстан су ресурстарының үлкен жетіспеушілігі елдерінің санатына ... ... су ... тау-кен өндіру, металлургия және химия
өнеркәсібі кәсіпорындары, қалалардың коммуналдық қызметтері қарқынды
ластауда және ол ... ... ... төндіреді. Ертіс, Нұра, Сырдария,
Іле өзендері, Балқаш көлі неғұрлым ластанған. Халықты ауыз ... ... ... көзі ... табылатын жер асты сулары да ластануға ұшыраған.
Су объектілеріне антропогендік салмақ пен олардың қалпына келу ... ... ... ... ... барлық ірі
өзен бассейндеріне тән етті, ал су шаруашылығының мұқтаждарын жеткілікті
қаржыландырмау су шаруашылық объектілерінің барынша қанағаттанғысыз (кей
жерде апаттық) техникалық ... және ... ауыз ... ... ету
проблемаларының тым шиеленісуіне себеп болды.
Бұл проблемаларды шешу үшін Қазақстан Республикасы Yкіметінің 2002 ... ... N 71 ... су ресурстарын сақтау және ұтымды пайдалану
проблемаларын шешудің негізгі жолдары айқындалған Экономиканың су секторын
дамытудың және Қазақстан Республикасы су шаруашылығы ... 2010 ... ... ... Сондай-ақ халықты жеткілікті көлемде және
кепілді сападағы ауыз сумен тұрақты қамтамасыз ету үшін ... ... 2002 ... 23 ... N 93 ... ... ... бағдарламасы бекітілді, Қазақстан Республикасының Су кодексі және
"Cу пайдаланушылардың ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының Заңы қабылданды, 2005 - 2010 жылдары негізгі су
бассейндерінің су ресурстарын кешенді ... мен ... ... ... ... ... болады.
Қабылданған бағдарламалық құжаттардың щеңберінде 2005 жылы іске ... ... ... ... ... ... мен көлемін шектeугe, су
үнемдейтін технологияларды, су пайдаланудың айналымды және тұйық жүйелерін
жаппай енгізуге, өнім бірлігіне және пайдалану шығындарына жекелей су
пайдалануды азайтуға, су ... ... ... алу мен ... ... құралдарымен жарақтандыруға мүмкіндік беретін сумен
қамтамасыз ету жөніндегі республикалық мақсатты бағдарлама әзірлеу қажет.
Бағдарлама су ресурстарын пайдаланғаны үшін ... ... ... су ... объектілерін ұстау мен жөндеу жөніндегі
шығыстарды өзін-өзі ақтауға ... ... ... ... су ... жөніндегі қызмет үшін баға белгілеуді
оңтайландыру жөніндегі іс-шараларды да қамтуы тиіс.
Өзен экожүйелеріне ауыртпалықты азайту мақсатында және олардың ... ... ... алу үшін 2005 - 2010 жылдар барысында пайдаланылатын
барлық су объектілері үшін су қорғау аймақтары мен ... ... ... 2005 - 2006 ... әсердің мүмкін болатын шекті
нормативтерін және судың жай-күйінің мақсатты көрсеткіштерін әзірлеу
жөніндегі ғылыми-қолданбалы зерттеулердің кешені жүргізіледі, ол су
объектілеріне ластаушы ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Осының бәрі ағынды
суларды тазартатын құрылыстарды салу мен қайта жаңғырту кезінде жаңа
технологияларды енгізуді жеделдетеді.
Қолда бар су ... ... ... мен ... ... үшін су
жетіспеушілігін тартып отырған өңірлерде өзен ағынын реттеу жөніндегі, оның
ішінде ... ... ... ... ... жер асты ауыз ... ... жөніндегі жұмыстарды жалғастыру қажет.
3.2.4. Байырғы ластанулар
Ластанудың "байырғы" көздеріне қазіргі кезде иесіз тұрған объектілер:
мұнайгаз және ... ... ... ... ... ... қалдықты), елдің экологиялық қауіпсіздігіне нақты қатер болып
табылатын қалдықсақтағыштар мен ағынды сулар жинақтауыштар жатады.
Қазіргі кезде Уран өндіру өнеркәсібінің радиоактивтік үйінділерін жою
жөніндегі ... мен ... ... ... мен ... төгілетін
гидрогеологиялық ұңғымаларды жою жөніндегі бағдарлама іске асырылуда.
Алайда, бұл бағдарламалар байырғы ластанулардың барлық түрлерін толық
қамтымайды. Сондықтан, байырғы ластануларды жою жөнінде ... ... тұр. Бұл ... 2006 ... дейін қоршаған
ортаға олардың әсерін бағалай отырып, кезең-кезеңмен байырғы ластанулардың
барлық объектілеріне толық түгендеу жүргізу, ал 2010 жылдан бастап ... жою ... ... ... ... ... ... жол бермеу мақсатында олардың пайда болуын
болдырмайтын құқықтық, экономикалық және өзге де тетіктерді әзірлеу және
енгізу қажет.
3.2.5. Трансшекаралық сипаттағы мәселелер
Трансшекаралық экологиялық проблемаларға су ... ... ... ... ауа мен топырақты ластау, қауіпті
технологияларды, заттар мен қалдықтарды өткізу, пайдалы қазбалардың шектес
жатқан кен ... ... ... табиғи кешендерді сақтау мәселелері
жатады.
Трансшекаралық экологиялық проблемалар елдің экологиялық қауіпсіздігіне
нақтылы сыртқы ... ... ... ... шешу халықаралық шарттар
шеңберінде көршілес мемлекеттердің бірлескен іс-қимылдарымен қамтамасыз
етіледі.
2003 жылдың басында Қазақстан Қауіпті қалдықтарды трансшекаралық ... ... ... шығаруды бақылау туралы Базель конвенциясына қосылды,
бұл қауіпті қалдықтарды ... ... жаңа ... ... және кейіннен олардың қайталама шикізат пен өнім түрінде
республика аумағына олардың қайтадан түсуін болдырмауға мүмкіндік береді.
Қазақстан ... ... ... ... және ... ... ... құқықтық тәсілдерді қалыптастыруға мүмкіндік беретін
Трансшекаралық ағын сулар мен ... ... ... мен ... ... ... қосылды. Алайда, Орталық Азия өңірінің
қалған елдері бұл конвенцияға қосылмағандықтан, трансшекаралық ағын сулар
ағыны дұрыс та әділ пайдалануды қамтамасыз ету, қауіпті ... ... ... ... ... алу, ... ... орындау жөнінде шаралар қолданған жоқ.
Трансшекаралық сипаттағы экологиялық қатерлердің алдын алу және жою ... - 2007 ... ... мен ... ... ... экологиялық бағалау жөніндегі бірлескен зерттеулер жүргізу;
Орталық Азия мемлекеттерінің Хельсинки ... ... ... бастамасын өткізу арқылы трансшекаралық су проблемаларын шешу;
бірегей табиғи кешендерді сақтау ... 2005 - 2006 ... ... ... ... мен ... өңірінде трансшекаралық биосфералық
аумақтар құру қажет.
Қабылданған шаралардың нәтижелері ықтимал трансшекаралық экологиялық
қатерлерді ... ... және ... ... ... Әскери-ғарыш және сынақ кешендері полигондарының әсері
Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасының аумағында төрт әскери сынақ
полигоны және "Байқоңыр" ... ... ... Зымырандардың жерге түскен
және құлайтын бөліктері, аса улы отынның төгілуі және қоршаған орта ... ... ... тұратын халыққа қолайсыз әсер ететін басқа да факторлар
нақты экологиялық қауіп ... ... ... ... тасығыштарды ұшыру бөлінетін бөлшектер
құлайтын жалпы ауданы 12,24 млн. гектар аудандармен қамтамасыз етілген. Осы
жағдайларда қоршаған ортаның жай-күйін бағалау ғарыш құралдарын, әскери
техниканы және ... ... ... ... ... және пайдалану
орындарында, сондай-ақ өнеркәсіп ұйымдары орналасқан, зымыран-ғарыш
қызметін жүзеге асыратын әскери бөлімшелер мен құрылымдар тұрған орындарда
техногендік ықпалдың алдын алу мен оны жою ... ... ... ... уақытта "Қазақстан Республикасы аумағының зымыран-ғарыш қызметімен
байланысты учаскелерінің экологиялық жай-күйінің мониторингі" бюджеттік
бағдарламасы бойынша ғылыми-зерттеу жұмыстары жүргізілуде.
Сонымен қатар ... ... ... 2002 ... 29 ... 1449 ... ... Елдің минеральдық-шикізаттық кешені ресурстық
базасын дамытудың 2003-2010 жылдарға арналған ... ... ... ... ... гидрогеологиялық және
геоэкологиялық зерттеулер басталды.
Бірқатар міндеттерді шешуде ғарыш құралдарына ... жоқ ... ... ... орта мен ... ... әсерін
азайту, зымыран-ғарыш кешендерінің экологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз ету
барған сайын өзекті болуда.
Осыған байланысты 2005 жылы полигон аумақтарының экологиялық жай-күйінің
мониторингі жөнінде бағдарлама ... ... ... ... ... Әуе ... ... негізгі ластануы түсті металлургия, жылу энергетикасы, қара
металлургия, мұнай-газ кешені ... мен ... ... ... ... ... қатердің нақтылығы халық
денсаулығының нашарлауына да және қоршаған ортаның ... әсер ... ... ... ... ... ... халқының
жартысына жуығы өмір сүретін ірі қалалар мен өнеркәсіптік агломераттарға
тән.
Барынша ластанғандар қатарына 10 қала, оның ішінде 8 қала - ... ... ... ... ... ... ауа ластануының жоғары
деңгейінің себебі - өндірістің ескірген технологиялары, тиімсіз тазартқыш
құрылыстар, қолданылатын отынның төмен сапасы, қуаттың жаңғыртылатын және
дәстүрлі емес ... аз ... ... ... ... ... ... санитарлық-қорғау аймағының болмауы себепті
өндіріс орталықтары халқының басым бөлігі зиянды ... ... ... ... ... санының күрт көбеюі ірі қалаларда (Алматы, Өскемен, Шымкент)
көміртегі оксиді мен азот диоксиді жиналуын ұлғайтады, мұндай ... ... ... бұл ... шекті мөлшерден асып түседі.
Ауа бассейнінің ластануы, сондай-ақ көмірсутегі шикізатының ... ... ... және жаңа кен ... ... де ... бұл
атмосфераның күкіртсутегімен, меркаптандармен ластануын ұлғайта түседі.
Алауларда ілеспе газдың жағылуы қызған газдардың, күкірт пен азот
оксидтердің едәуір көлемін атмосфераға шығарумен қатар ... ... ... ... жылу аясы қалыптасады.
1993 жылдан 2000 жылға дейін зиянды заттардың атмосфераға ... ... ... ... 5,1 млн. ... 3,2 млн. ... ... Соңғы жылдары экономиканың өрлеу жағдайларының өзінде
атмосфераға зиянды заттардың шығарылуын 3,2 - 3,4 млн. тонна деңгейінде
тұрақтандыруға міндетті мемлекеттік экологиялық сараптаманың жаппай
енгізудің және ... ... ... ... ... ... нәтижесінде қол жеткізілді. Мұндай тетіктерді одан әрі жетілдіру
2010 жылдан кейін қоршаған ортаны мөлшерден тыс ... ... ... ... ... ... шығарындыларды жоспарлы
түрде төмендетуге кірісуге мүмкіндік береді.
Aуa бассейні ластануының жоғарылау қаупін болдырмау жөніндегі қажетті
шаралар қоршаған ортаны қорғау жөніндегі қысқа мерзімді ... ... ... ... ... ... ... қауіпсіздігіне елеулі нақтылы
қатер төндіреді, олардың көздері мынадай негізгі төрт топқа бөлінеді:
жұмыс істемей тұрған уран өндіруші және уран өңдеуші кәсіпорындардың
қалдықтары (уран кен ... ... ... ... ... ... технологиялық желілердің бөлшектелген жабдығы);
ядролық қаруды сынау нәтижесінде ... ... ... өнеркәсібі мен мұнай жабдығының қалдықтары;
ядролық реакторлардың жұмыс істеуі нәтижесінде пайда болған қалдықтар мен
радиоизотоптық өнім ... ... ... ... ... ... радиактивтіліктің жоғары деңгейін беретін уран беруші
алты ірі геологиялық өңір, көптеген шағын кен ... мен уран ... уран ... ... мен ... жарылыстар жасалған
жерлерде шоғырланған қалдықтар бар.
Қазақстан аумағының 30%-інде адам денсаулығына айтарлықтай қауіп төндіретін
табиғи радиактивті газ - ... ... ... ... ... ... Радионуклидтермен ластанған суды ауыз су мен шаруашылық мұқтаждықтар
үшін пайдалану қауіпті ... ... ... иондаушы сәулелердің пайдаланудан қалған 50
мыңнан астам көздері бар және радиациялық зерттеу барысында 16-сы адам үшін
аса қауіпті болған 700-ден астам бақылаусыз ... ... ... ... ... және қоршаған ортаның ластану қаупінің алдын
алу үшін: радиоактивті ластану көздерін түгендеу жөніндегі жұмысты аяқтау
және 2005 жылға ... ... ... ... ... теріс
әсерін зерттеуді қамтитын бағдарлама әзірлеу, сондай-ақ құрылысқа арналған
алаңдарды таңдау мен табиғи құрылыс материалдарын пайдалану кезінде ... ... ауыз ... ... көздерінің радиоактивті ластануына
бақылау жүргізу және Мұнай ұңғымалары мен өздігінен ... ... ... ... ұңғымаларды жою және консервациялау
бағдарламасының шеңберінде радионуклидтердің жоғары құрамы ... ... жою; ... радиациялық сәуле алу қаупі туралы
халықты уақытылы хабардар ету жөнінде шаралар әзірлеу; 2005 жылға қарай
Уран өндіру өнеркәсібінің радиоактивті ... ... және ... орта мен ... ... ... айқындау жөніндегі жұмысты
аяқтау қажет.
Проблеманың кешенді шешілуі радиоактивті қалдықтарды ұқсату мен көму
жөнінде ... ұйым ... ... ... іс-шараларды жүргізудің нәтижесі халықтың сәуле алуы мен қоршаған
ортаның радиоактивтік ластануын төмендету болмақ.
3.3.3. Бактериологиялық және химиялық ластану
Бактериологиялық ... ... ... ... қаупін Арал
теңізіндегі Возрождение аралындағы биологиялық полигонның қызметі
төндіреді.
Кейбір биологиялық агенттердің қоршаған орта объектілерінде және
жануарлардың организмінде ұзақ уақыт сақталатынын ескере ... ... мен ... да шектес мемлекеттер аумағына таралуының нақты қатері
бар. Возрождение аралында оба, күйік және туляремия сияқты өте қауіпті
жұқпалы аурулардың табиғи-ошақ аймақтары болуы ... ... ... алу үшін ... ... аумағындағы
қоршаған орта объектілері мен фаунаның тұрақты эпидемиологиялық және
эпизоотологиялық мониторингін жүргізу қажет.
Осы мақсатта 2004 жылы ... ... ... ұзақ ... ... ... ... әртүрлі белігіне бағалау
жүргізуді, арал аумағының қазақстандық бөлігін зерттеуді, оң ... ... ... ... ... полигон қызметінің
зардаптарын жоюды аяқтау қажет. Санитарлық-эпидемиологиялық қызмет және
обаға қарсы мемлекеттік ұйымдар республика аумағындағы аса ... ... ... ... ... тоқсан сайынғы мониторинг
жүргізеді. Барлық облыстардан бөлінген барлық штаммдар аса қауіпті ... ... ... ... ... ... карантиндік және
зооноздық жұқпалы аурулар ғылыми орталығына ғана келіп түседі, онда қатаң
есепке алу ... ... және ... бойынша барлық талаптар сақталған.
Қазіргі уақытта АҚШ-пен бірлесіп мақсаты аса қауіпті жұқпалы аурулардың
қоздырғыштарынан халықты қорғау және елдің ... ... ... ... ... ... белсенді эпидемиологиялық
мониторингтің ықпалдасқан жүйесін құру" бағдарламасы бойынша жұмыстар
басталды.
Химиялық ластану. Химиялық заттардың арасында Қазақстанда ерекше ... ... ... ... әрі - ТОЛ) тудырады. 2001 жылдың
мамырында Қазақстан Республикасының Yкіметі Тұрақты органикалық ластағыштар
туралы Стокгольм ... қол ... ... ... - ... ... ие, ... тұрақтылық
танытатын, биожинақтағыштығымен сипатталатын химиялық заттардың әртүрлі
тобы. Бұл топтың ... ... мен ... ... ... және ... бойынша трансшекаралық таралу объектісі болып табылады, сондай-ақ
құрлық экожүйелері мен су экожүйелерінде ... ... ... алыс ... ... бір ... ... уларға қарағанда, бұл заттар ішкі реттеу
жүйесін бұзады. Аз мөлшерінің ... ТОЛ ... ... ... ... ... ... және адамның денсаулығы мен қоршаған ортаға
нақты қатер төндіруі мүмкін.
Қазақстандағы ТОЛ-дың едәуір ... ... ... ... жаңа ... сан түрлілігіне қарамастан, әлі күнге талдау
жасалатын үлгілерде 1950-1960 жылдардың пестицидтері табылуда.
Өнеркәсіптік ТОЛ-дар энергетика, мұнай өңдеу және химия ... ... және ... табиғи ортаны ластауының объективті бағалауы жоқ, өйткені
мониторингтің қазіргі жүйесі топырақтағы және ... ... ... ... ғана ... ... ... әсерін және генетикалық деңгейде қайтымсыз
процестерге әкеліп соқтыру мүмкіндігін ескере отырып, 2005-2006 ... ... ... ... және басқарудың бағдарламасын
әзірлеу қажет.
3.3.4. Өнеркәсіптік және тұрмыстық қалдықтар
Республикада өнеркәсіптік және ... ... ... ... ... және ... жаратуды қамтитын қалдықтарды басқарудың
мемлекеттік жүйесі жоқ.
Қазақстанның аумағында өндіріс пен тұтыну қалдықтарының 20 млрд. тоннадан
астамы, оның ішінде 6,7 млрд. ... улы ... ... әрі ... ... байқалуда.
Бұл ескірген технологияларды қолданумен, сапасыз шикізатпен және отынмен,
кәсіпорындардың өндіріс қалдықтарын кәдеге жарату мен қайта құнарландыруға
қаражат салуға құлықсыздығымен түсіндіріледі.
Уытты қалдықтарды қоса ... ... ... әлі ... көбінесе
тиісті экологиялық нормалар мен талаптарды сақтамастан, түрлі
жинақтағыштарда қойылып, сақталады. Осының нәтижесінде көптеген өңірлердің
топырағы, жер асты және жер үсті ... ... ... ұшыраған.
Қойылатын қалдықтардың үнемі ұлғайып отырған көлемі жаңа техногендік
ландшафтар қалыптастырады. ... мен ... ... ... ... шаң ... неғұрлым қарқынды көздеріне айналады.
Қатты тұрмыстық қалдықтардың негізгі массасы құрауыштарға бөлшектенбестен
шығарылып, ашық күресіндерге тасылады және қойылады, оның 97%-і ... ... ... және ... ... ... сай
емес. Оларды орналастыру және жайғастыру жобасыз және қоршаған ортаға әсері
бағаланбастан жүргізілген. ... ... ... ... тек 5%-і ғана ... ... немесе жағылады.
Өндірістік және тұрмыстық қалдықтарға байланысты проблемаларды шешу ... және ... ... басқаруды жетілдіру жөніндегі салалық
және өңірлік бағдарламаларды әзірлеу ... Осы ... ... ... басқару жүйесінің әзірленуі, қалдықтарды басқару
құрылымын реформалау, қалдықтардың жинақталуын кемітуге бағытталған
нормативтік құжаттарды әзірлеу және енгізу, қалдықтарды басқарудың есебін
жүргізу және бақылау жүйесін ... ... ... және ... ... ... бағдарламаны әзірлеу, неғұрлым таза өндірісті
енгізу жөніндегі ғылыми зерттеулерді жүргізу, қалдықтарды ұқсату жөніндегі
қызметті жүзеге ... ... ... ... ... көрсету, қалдықтарды басқарудың үдемелі жүйелеріне мамандарды
оқытуды ұйымдастыру, өндірістік қалдықтарды көму мен өнеркәсіптік және
басқа да ағынды суларды жерге төгу ... ... ... ... бөлу көзделуі тиіс.
3.3.5. Табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар
Табиғи және техногендік ... ... ... ... ... қауіпсіздігіне нақты қатер төндіреді. Қауіп апатты жер
сілкінісі, ... сел, ... су ... өрт, ... ... ... және басқа да авариялардың нәтижесінде адамның өміріне,
денсаулығына және қоршаған ортаға зиян келуіне байланысты.
1994 жылдан бастап төтенше жағдайлар ... ... ... 40 ... ... ... және 250 ... астам адам зардап шекті. Сараптамалық
бағалау бойынша төтенше жағдайлардан (жаһандық ... ... ... келетін тікелей және жанама зиян жыл сайын шамамен 25 миллиард
теңгені құрайды.
Орман ... ... ... зиян ... ... отыр. Бұл орайда
оларды уақытылы анықтау проблемасы шешілмеген. Орман өрттерімен күресудің
сенімді және ... ... ... ... ... ... және ... сипаттағы төтенше жағдайлардың салдарларын азайту
үшін:
өрт және өнеркәсіп қауіпсіздігі саласындағы мемлекеттік бақылау мен
қадағалау жүйесін, болжау қызметтерінің жұмысын жетілдіруге мемлекеттік
материалдық резервті, ... ... ... және ... ... күштерін қалыптастырудың негіздерін қайта қарауға бағытталатын Төтенше
жағдайлардың алдын алу мен оларды жоюдың мемлекеттік жүйесін дамытудың 2004-
2010 ... ... ... ... ... дейін көмірсутегі кен орындарын игерудің геодинамикалық
қауіпсіздігінің бағдарламасын қабылдау және геодинамикалық мониторинг
жүйесін ... ... ... ... жою ... қымбат тұратын шаралардан
жеңіл ұшақтардың жеке паркі бар мамандандырылған бөлімшелер құрумен әуе
патрулінің көмегі арқылы уақытылы ерте табу мен ... ... ... жөніндегі алдын алу шараларына көшу үшін орман өрттері туралы
хабарландырудың бірыңғай жүйесін құру қажет.
Төтенше жағдайлардың алдын алу және оларды жою ... ... ... ... санын төмендетуге және келеңсіз салдарлардан
материалдық зиянды азайтуға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... мен ... қауіпсіздікті қамтамасыз етудің негізгі бағыттары экономиканы,
заңнаманы және қоғамды экологияландыру болып табылады.
4.1. Экономиканы экологияландыру
Экономиканы экологияландыру өндірістің табиғат қажеттілігін азайту және
заттар мен ... ... ... ... ... әсерін
азайту арқылы тұрақты экологиялық қауіпсіз табиғат пайдалануды қамтамасыз
етуде және ресурстық-экологиялық тепе-теңдікті сақтауда болып табылады.
Экономиканы экологияландыруды жүзеге асыру үшін pecуpc ... ... және ... "лас" ... ... азайту,
табиғат пайдаланудың, мемлекеттік экологиялық бақылаудың, экологиялық
мониторингтің және статистиканың табиғат пайдаланудың және экологиялық
сараптаманың ... ету ... ... ... тетіктерін
жетілдіру арқылы барлық әзірленетін мемлекеттік, өңірлік және салалық
бағдарламаларға экологиялық шарттар мен талаптарды енгізу қажет.
4.1.1. ... ... ... ... ... ... жаңа экономикалық тетіктер баға белгілеу жүйесіне
экологиялық сипаттамаларды енгізуді, табиғат пайдаланудың ақылылық жүйесін
жетілдіруді және ... ... ... ... ... ... қорғау қызметінің тиімділігі қаржы
ынталандыруын құрумен, сондай-ақ табиғат қорғау-қызметіндегі қоршаған
ортаны қорғауды ынталандырудың экономикалық құралдарын енгізумен
айқындалады. Табиғат пайдаланушыларды табиғат қорғау іс-шараларын жүргізуге
және ... ... ... ... ынталандыру экологиялық төлемдер
жүйесін көздейтін табиғат пайдаланудың экономикалық тетігі көмегімен
жүргізілуі тиіс.
Қоршаған ... ... үшін ... ... ... ... ... нормативтен тыс шығарынды және ластаушы заттардың
төгінділері үшін ставкаларды арттырудың тетігі арқылы қоршаған ортаның
ластануын азайтуды экономикалық ынталандыруды қамтамасыз етеді.
2004 жылы қоршаған ... ... үшін ... ... ... қаралатын
болады, олардың мөлшері ластаушы заттардың көлемі мен түрлерін ескере
отырып белгіленуі тиіс. Ластану көзі ерекше қорғалатын аумақтарда немесе
олардың жанында ... ... ... ортаны ластағаны үшін төлем
ставкаларына арттыру коэффициенттері қолданылатын болады.
Экономикалық құралдар инновацияларды енгізу және табиғи ресурстарды ұтымды
пайдалану, неғұрлым ... және аз ... ... ... ... мақсатында шаруашылық жүргізуші субъектілердің қызметіне қатаң
нормалар мен стандарттардың белгіленуіне ықпал етуі тиіс.
Табиғат қорғау заңнамасын бұзу салдарынан ... ... ... ... ... мен ... залалды (зиянды), қалпына келтіруге, ұдайы
өндіріске кеткен шығындарды және өзге де шығыстар мен ысыраптарды ескере
отырып, толық көлемде ... ... ... ... ... және табиғат пайдалану саласындағы
мемлекеттік бақылау жүйесін жетілдіру
Қоршаған ортаны қорғау және табиғат пайдалану саласындағы мемлекеттік
бақылаудың тиімділігін арттыруды бақылау мен құқық ... ... ... ... ... ... және мұндай қызмет
процесінде азаматтар мен ұйымдардың құқықтарын қорғау тетігін құру жолымен
мемлекеттік бақылау органдарын ... ... ... ... және ... пайдалану саласындағы мемлекеттік
бақылау органдары инспекциялар өткізумен немесе құқық қолдану іс-қимылдарын
жүзеге асырумен байланысты кез келген ... ... ... ... шешімдер қабылдау үшін барлық өкілеттіктерге ие болуы тиіс.
Қоршаған ортаны қорғау және табиғат пайдалану саласындағы мемлекеттік
бақылау ... ... ... және ... ... ... сақтауды
ынталандырудың тиімді жүйесінің негізгі сипаттамасын табуға мемлекеттік
органдарға көмектесетін және ұзақ мерзімді перспективада қоршаған ... мен ... ... ... мемлекеттік бақылау органдарының
институционалдық реформасын жүргізуге ықпал ететін модельді құруға;
мемлекеттік органдарды, өнеркәсіп кәсіпорындарын, үкіметтік емес ... ... ... қоса ... ... ... ... ету жөніндегі қызметке барлық қатысушылардың арасындағы
ынтымақтастыққа және ақпарат алмасуға жәрдемдесуге;
экологиялық менеджмент жүйесінің маңызды құралы ретінде өндірістік
бақылауды ... ... ... ... ... ... ... барлық деңгейіндегі
жауапкершілікті нақты айқындауға;
қоршаған ортаны қорғау және табиғат пайдалану саласындағы бақылауды жүзеге
асыратын лауазымды тұлғаларға құқықтық және ... ... ... ... ... ... мен ... сараптаманың рұқсат ету жүйесін
оңтайландыру
Әлемнің дамыған елдерінде қоршаған ортаны ... ... беру ... ... ... бағалау негізінде кешенді жүзеге асырылады.
Бұл қағидаттың бір құқықтық көрінісі әлемнің көптеген елдерінің экологиялық
заңнамасына енгізілген ... ... ... бағалау тәртібі болып
табылады. Осындай елдер қатарына Қазақстан Республикасы да кіреді.
Қазақстанда, әдетте, ТМД-ның басқа елдеріндегідей, қоршаған ортаға әсерді
міндетті ... ... ... ... ... жүргізіледі.
Мемлекеттік экологиялық сараптамамен ажырағысыз болатын қоршаған ортаға
әсерді бағалау ... ... ... ... ала экологиялық бақылаудың
тетігі болып табылады.
Қоршаған ортаны превентивтік қорғау немесе қоршаған табиғи ортаға ... ... ... алу ... ... ... ... кең
қолдау тапқан.
Бұл орайда өңірдегі экологиялық ахуалды, қоршаған ортаның аялық жай-күйін
ескере отырып, ластаушы заттар эмиссиясының рұқсат етілген көлемдерін
ғылыми ... ... ... ... ... белгілеу
қамтамасыз етіледі. Қоршаған ортаның ластануын нормалау халықтың
денсаулығына және ... ... ... ... әсер ... ... ... отырып жүргізіледі, сондай-ақ жоспарланатын
қызметтің әлеуметтік-экономикалық салдарлары да ескеріледі.
Мемлекеттік экологиялық сараптаманың қорытындылары негізінде кәсіпорындар
жыл сайын қоршаған ортаны ластауға ... ... жылы ... ... ... ... ... пайдаланушылар
қызметінің жобалық шарттарының ықтимал өзгерістерін ескере отырып,
рұқсаттардың қолданылу мерзімін оларды ұлғайту ... ... ... ... беру жүйесін оңтайландыру көзделуде. Бұл кәсіпорындар санының
тұрақты өсуін ecкepe отырып, түсетін құжаттамаға талдау жасауға үстірт
көзқарас болмауы үшін ... ... ... жаңа нарықтық жағдайларда табиғат пайдалануды
реттеу процесіне жұртшылықты тартуға мүмкіндік беретін пәрменді тетік
болуға тиіс қоғамдық экологиялық ... ... ... тұрғыдан
бекітілген. Бұл үшін "Экологиялық сараптама туралы" Қазақстан
Республикасының Заңына ... мен ... ... ... ... үкіметтік емес ұйымдарды (YЕҰ) табиғат қорғау қызметіне
неғұрлым белсендірек тарту, олардың ғылыми және шығармашылық ... емес ... ... мен ресурстарын қоғамдық
экологиялық сараптама жүргізуге, оның ішінде заңнамалық актілерді
әзірлегенде, ... ... ... ... мен ... ... мониторингін өткізгенде кеңірек
пайдалану қажет. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2003 жылғы 17 ... 253 ... ... ... емес ... ... ... жылдарға арналған бағдарламасының қабылдануын ескере отырып,
мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс арқылы ... ... ... іске
асыруға, қоғамдық экологиялық сараптама өткізуге қатысуға тартуға нақты
мүмкіндік ашылды.
4.1.4. Экологиялық мониторинг ... ... ... ... Республикасындағы экологиялық мониторингті
дамытудың деңгейі қазіргі заманғы талаптарға жауап бермейді.
Өлшеу аппаратурасымен жарақтануы қажетті деңгейдің ... ... ... отырып, бақылау пункттерінің мемлекеттік желісі олардың оңтайлы
санының 20%-ін ғана құрайды. Бақылау және ... ... ... ... ... ... мен ... азаюына әкеледі.
Түрлі министрліктер мен ведомстволар мониторингінің жүйесін жеткіліксіз
ведомствоаралық үйлестіру қоршаған ортаның жай-күйін толық көлемде әділ
бағалауды ... ... және ... ... ... ... мүмкіндік
бермейді.
Ведомстволық мониторингтің барлық кәсіпорындары мен мекемелерін, сондай-ақ
өндірістік мониторинг ... ... ... ... жүйелер
негізінде қоршаған орта мен табиғи ресурстардың экологиялық мониторингінің
бірыңғай ... ... құру ... ... ... түрде қабылдау
талап етіледі.
Оның жұмыс істеуі үшін ақпаратты жинау, жүйелеу, сақтау және тарату ... ... ... құру, бақылау және өлшеу жүйелерінің қазіргі
материалдық-техникалық базасын жаңғырту, барлық мүдделі мемлекеттік
органдардың өзара іс-қимылын ұйымдастыру үшін нормативтік құқықтық
актілерді қабылдау ... ... ... ... ... және индикативтік жоспарлардың,
мемлекеттік бағдарламалар мен басқа да бағдарламалық құжаттардың орындалуын
бақылауды жүзеге ... ... даму ... оның әлемдік
қауымдастықтағы орнын айқындауға, мемлекеттік органдар мен ... ... ... бөле ... ықпал етеді.
Алайда, көрсеткіштерді қалыптастыруда жүйелі негіздің болмауы, сондай-ақ
олардың аздығы қоршаған орта мен табиғи ресурстардың жай-күйінің өзгеру
серпінін дұрыс бағалауға мүмкіндік бермейді.
Осы ... ... ... қорғау саласындағы индикаторлар мен
көрсеткіштердің ғылыми негізделген жүйесін әзірлеу қажет.
Қоршаған ортаны қорғау саласындағы индикаторлар мен көрсеткіштердің ... ... ... мен ... ... ... тиіс.
4.2. Қазақстан Республикасының заңнамасын экологияландыру
Қазақстан Республикасының заңнамасын экологияландыру қоғамдық қатынастарды
құқықтық реттеудегі экожүйе қағидатын ескеру болып табылады және ... ... ... жетілдіру және жүйеге келтіру жолымен
қол жеткізіледі.
4.2.1. Қазақстан Республикасының заңнамасын жетілдіру
Қазақстан құрамына 10 шақты заң мен 200-ден астам заңға тәуелді ... ... ... ... ... ... Республикасының экологиялық заңнамасын жетілдіру саласында ең
алдымен, дамыған елдердің экологиялық заңнамасына жақындату және
халықаралық ... ... ... ... ... ... қоршаған ортаның жай-күйіне әсер етуі мүмкін
Қазақстан Республикасының барлық басқа да заң ... ... ... ... ... жылы міндетті экологиялық сақтандыруды енгізу жөніндегі және өндіріс
пен тұтыну қалдықтарының мәселелері ... заң ... ... ... ... дейін экологиялық аудитті енгізу қамтамасыз етілетін болады.
Сақтандыру ұйымдарының қаражатты жинауы қызметтің экологиялық қауіпті
түрлерін ... ... ... ... ... мен ... жағдайында да
қоршаған ортаға зиянды өтеуге кепілдік беруі тиіс.
Экологиялық аудит өз кезегінде кәсіпорындар мен ұйымдарға ... ... ... көрсеткіштеріне экономикалық тұрғыдан ұтымды
әдістерімен қол жеткізуге көмектесуі тиіс.
4.2.2. Қоршаған ортаны қорғау саласындағы Қазақстан Республикасының
заңнамасын жүйеге келтіру
Қазақстан Республикасы заңнамасының дамығандығы мен ... ... ... қиындықтарды да тудырады. Көптеген экологиялық заңдар
өзара байланысты және бірін өзгерту басқаларын өзгертуді талап етеді, ол
елеулі еңбек шығындарымен қатар Қазақстан ... ... ... жүйесін бұзады, заңдар мен заңға тәуелді актілердің
қайшылықтарын тудырады.
Мұнымен қатар, аталған заңдарды іске асыру үшін заңға тәуелді көптеген
нормативтік құжаттар қажет болады.
Осымен ... ... ... ... одан ... ... ... нормаларын ұлғайтуға емес, оларды жүйеге
келтіру мен пәрменділігін арттыруға ... ... Нақ осы ... ... ... ... жинақтау қоршаған орта мен
табиғи ресурстарды сақтау жөніндегі нормаларын қорытындылау, жүйеге келтіру
және нақтылау шеше алады.
Заңға тәуелді ... ... ... ... ... ... көпшілігін қоршаған ортаны қорғау туралы кодексте көрсету
жоспарлануда.
Қазақстан Республикасының қоршаған ортаны қорғау саласындағы заңнамасын
жинақтау ... 2006 ... ... ... ... ... Қоғамды экологияландыру
Қоғамды экологияландыру - бұл адамның табиғатпен үйлесімділігіне қол
жеткізуге бағытталған қоғам көзқарасының ... ... ... ... ... экологиялық білім беру мен тәрбиелеуді дамыту, ғылыми
қамтамасыз ету, экологиялық үгіт-насихат және жұртшылықтың қатысуы жолымен
жүргізіледі.
4.3.1. Экологиялық білім беру және тәрбие
Қоғамның ... ... ... ... ... ... беруді дамыту үшін:
білім берудің барлық деңгейіндегі оқу бағдарламаларына экология және
тұрақты даму мәселелерін енгізу ... ... ... ... ... ... және ... білім беру жүйесінің барлық деңгейі үшін экология
саласындағы кадрларды даярлау, қайта даярлау және олардың біліктілігін
арттыру;
экологиялық білім беруді мемлекеттік қолдау қажет;
табиғи ... ... ... мен ... ... ... таза және pecуpc ... технологияларды, өндірістерді,
шикізаттың түрлерін, материалдарды, өнім мен жабдықты, оның ішінде ауыл
шаруашылығында, әзірлеу;
биологиялық әртүрлілікті, биоқауіпсіздіктің ... ... ... ... ... ... және өңірлік өзгерістерін және табиғи орта үшін
оның салдарларын зерттеу;
экологиялық қатерлерді айқындаудың ғылыми негіздерін әзірлеу;
ластанулардың алдын алу мен ... ... ... ... және ... ... жаратудың құралдары мен әдістерін әзірлеу;
адамдардың аурулары мен қоршаған орта сапасы өзгерістерінің арасындағы
байланысты зерделеу;
қоршаған ортаны қорғау саласындағы жинақталған ... ... және ... үйлестіру.
Экологиялық қауіпсіздік саласындағы ғылыми зерттеулерді бюджеттік
бағдарламалар және халықаралық гранттар арқылы мемлекеттік тапсырыс бойынша
ғылыми мекемелер жүргізеді.
4.3.2. Экологиялық қауіпсіздікті ғылыми қамтамасыз ... ... ... ... ету ... ... көшудің
теориялық және технологиялық негіздерін қалыптастыруды көздейді және іргелі
және қолданбалы ғылыми зерттеулердің мынадай кешенін қамтиды:
табиғи жүйелердің экологиялық сыйымдылығы мен ... ... ... таза және pecуpc ... технологияларды, өндірістерді,
шикізаттың түрлерін, материалдарды, өнім мен жабдықты, оның ішінде ... ... ... ... ... негіздерін сақтау
проблемасын зерделеу;
климаттың ықтимал жаһандық және өңірлік өзгерістерін және ... орта ... ... ... ... айқындаудың ғылыми негіздерін әзірлеу;
ластанулардың алдын алу мен жоюдың, қоршаған ортаны оңалту және қауіпті
қалдықтарды ... ... ... мен ... ... ... мен ... орта сапасы өзгерістерінің арасындағы
байланысты зерделеу;
қоршаған ортаны қорғау саласындағы жинақталған білімді ... және ... ... ... ... ... зерттеулерді бюджеттік
бағдарламалар және халықаралық гранттар арқылы мемлекеттік тапсырыс бойынша
ғылыми мекемелер жүргізеді.
4.3.3. Экологиялық ... және ... ... ... ... ақпарат таратудың экология қауіпсіздікті
қамтамасыз ету мәселелерін шешуде үлкен ағартушылық-үгіт-насихаттық мәні
бар. Бұл жұмыста орталық, облыстық және аудандық бұқаралық ... ... ... ... ... материалдардың сапасын, жеделдігін және
өзектілігін арттыру жөнінде шаралар қабылдау қажет. Мемлекеттік органдар
олар бойынша ресми материалдар беру арқылы өзекті ... ... ... ... ... ... Бұл үшін интернетте
экологиялық сайттар құрып, онда ресми ... ... ... монографияларды жариялауды жалғастыру, экологиялық газеттер
мен журналдар басып шығару ... ... ... барлық мүдделі азаматтардың қатысуының
тиімділігін ескере отырып, мемлекеттік органдар экологиялық ақпаратқа
тиісті қол жеткізуді, қоршаған орта қорғау ... ... ... етуі ... Бұл әдіс ... ... берумен және
қоршаған ортаға айтарлықтай әсер ететін ірі шаруашылық жобалар бойынша
қоғамдық тыңдаулар өткізумен ... ... ... ... және ... ... үйлесімдіктегі
салауатты өмір салтын насихаттауға, экологиялық туризмді дамытуға ерекше
рөл ... ... ... ... ... ... ... емес
экологиялық ұйымдардың әлеуетін қоғамдық бақылауды жандандыру, қоғамдық
экологиялық сараптаманы жүргізу ... ... ... ... ... ... жақсарту мәселелері бойынша қоғамдық көзқарасты
қалыптастыруға қатысуға бағыттау қажет.
4.4. Халықаралық ынтымақтастықты кеңейту
БҰҰ-ның толыққанды мүшесі бола ... ... ... ... мемлекеттік экологиялық саясатты тиімді жүргізудің кілті ретінде
халықаралық ынтымақтастықты пайдалануы тиіс.
Қазақстанның әлемдік ... ... ... таныла түскенін ескере
отырып, 1992 жылы Рио-де-Жанейрода негізі салынған және 2002 жылы
Йоханнесбургте өткен ... ... ... ... ... ... ... ынтымақтастық пен серіктестік
саясатының негізі болуы тиіс.
Осы саясаттың негізгі бағыттары:
халықаралық келісімдердің ережелерін практикалық іске асыру;
қоршаған ортаның сапасын бағалаудың және жай-күйін ... ... ... ... мен ... ... ... және қолданбалы экологиялық зерттеулерді жүргізу;
экологиялық қауіпсіздік проблемасын шешуде халықаралық тәжірибені
пайдалану;
қоршаған ортаны қорғау мен елдің тұрақты дамуы саласындағы нақты
бағдарламалар мен жобаларды ... ... ... ... ... саясатты практикалық іске асыру Қазақстанның дамуы мен қоғамдық
құрылымының дамыған демократиялық мемлекеттермен үйлесімділігі үшін ... ... ... ықпал етуі тиіс.
Маңызды халықаралық экологиялық конвенцияларға және халықаралық деңгейде
табиғат қорғау қызметіне республиканың неғұрлым кеңірек қатысуын қамтамасыз
ету үшін ... ... ... ... ... ... ... ынтымақтастықтың басымдықтары және оларды іске
асыру жөніндегі тиісті іс-шаралар белгіленуі тиіс.
Техникалық және өзге де көмекті алу оны ... ... ... ... Тек қана ақпараттың жеткілікті көлемін қамтамасыз ету және
жергілікті жағдайларды неғұрлым тереңірек түсіну үшін ғана ... ... олар ... ... ... ... жөніндегі дағдыларды игеруі
үшін бірлескен жобаларға қатысуға жергілікті сарапшылар мен ... ... ... ... ... іске ... күтілетін нәтижелер
Осы құжаттың ережелерін іске асыру республикалық деңгейде іс-шаралар
жоспарын ... ... ... ... ... мен ұтымды табиғат
пайдалану саласында мемлекеттік қолдау және реттеу шараларын әзірлеуді және
іске ... ... ... ... қоғам мен мемлекет қызметінің жекелеген салаларына
және экология саласындағы мемлекеттік саясатты жүргізу ерекшеліктеріне
қатысты нақтылау Қазақстан Республикасының мемлекеттік, өңірлік және
салалық бағдарламаларын әзірлеу ... ... ... ... ... (2004-2007 жылдар) Қоршаған ортаны қорғаудың 2005-2007
жылдарға арналған бағдарламасы қабылданып, іске асырылатын, қоршаған ортаны
қорғау, экологиялық сақтандыру, өндіріс және ... ... ... ... мәселелерді реттеуге бағытталған заң aктілері әзірленетін,
қоршаған орта мен ... ... ... бірыңғай жүйесі құрылатын
болады.
Бұдан басқа келесі бағдарламалар:
төтенше жағдайлардың алдын алу мен жоюдың мемлекеттік жүйесін дамытудың
2004-2010 жылдарға арналған;
2015 ... ... ... ... ... газдардың шығарындыларын
азайту жөніндегі;
cу үнемдеу жөніндегі;
шөлейттенумен күрес жөніндегі іс-қимылдар;
халықтың ішкі ... және ... апат ... ... ... ... ластануларды жою жөніндегі;
өнеркәсіп және тұрмыстық қалдықтарды басқаруды жетілдіру жөніндегі;
әскери-ғарыш және сынақ кешендері полигондары ... ... ... ... ... ... іске асыру жоспарлануда.
Мұның бәрі бірінші кезеңде қоршаған ... ... мен ... ... ... және ... пен ... қалдықтарын жинақтауға
мүмкіндік береді.
Екінші кезеңде (2008-2010 жылдар) қоршаған ... ... ... ... бағдарламасын іске асыру жолымен тұрақты даму
қағидаттарына сәйкес келетін және қоршаған ... ... ... ... кезеңінің басталуын қамтамасыз ететін қоршаған ортаны
қорғаудың жүйесін құру процесі ... ... ... ... (2011 - 2015 ... ... белгіленген бағдарламаларды
аяқтау нәтижесінде қоршаған орта объектілері сапасының нормативтік
көрсеткіштері және қоғамның экологиялық тұрақты дамуының қолайлы деңгейіне
қол жеткізілуі, қоршаған ортаға әсерді ... ... ... ... ... ... ... қалыптастырылуы тиіс.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасының 2004-2015 жылдарға арналған экологиялық қауіпсіздігі тұжырымдамасы. қоршаған ортаға келтірілген зиянды экологиялық бағалау6 бет
Жалпы экология175 бет
Жаһандық экологиялық проблемалар31 бет
Қазақстан Республикасының 2004-2015 жылдарға арналған экологиялық тұжырымдамасы101 бет
Қазақстан Республикасының экологиялық қауіпсіздігінің жай-күйі мен проблемалары17 бет
Қазақстанның экология саласындағы қозғалыстары, оның даму перспективалары51 бет
Мектеп пен отбасының ынтымақтастығының жасөспірімдер тәрбиесіндегі рөлі10 бет
Экология ғылымы - дүниеге көзқарас13 бет
Қазақстанда табиғатты қорғау ғылым аспектілерінің орнығуы туралы3 бет
2002 жылы қабылданған Қазақстан Республикасының Құқықтық саясат тұжырымдамасы12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь