Жер сілкінісі. Қазақстанның оңтүстік және оңтүстік-шығыс аймақтарының тұрғындары үшін жер сілкіністері мен одан туындайтын құбылыстар


Жер сілкінісі
Қазақстанның оңтүстік және оңтүстік-шығыс аймақтарының тұрғындары үшін жер сілкіністері мен одан туындайтын құбылыстар (селдер,қар көшкіндері, опырылып құлау нәтижесіндегі үйінділер,бөгеттердің бұзылуы, химиялық жарылыс,өрт қаупі, күшті кәсіпорындардағы апаттар т.б.) едәуір қауіп тудырады.

Пән: География
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Жер сілкінісі
      Қазақстанның оңтүстік  және оңтүстік-шығыс 
аймақтарының тұрғындары үшін  жер сілкіністері мен одан 
туындайтын құбылыстар (селдер,қар  көшкіндері,
опырылып құлау нәтижесіндегі  үйінділер,бөгеттердің бұзылуы, химиялық
жарылыс,өрт қаупі, күшті кәсіпорындардағы апаттар т.б.) едәуір қауіп
тудырады.
      Егер жер сілкінісі мен оның  зардаптарына алдын ала дайындалса, одан
келетін әлеуметтік-экономикалық зиянды елеулі азайтуға болады.Осы мақсатқа
жету үшін сейсмикалық қауіпті аймақтың әрбір тұрғыны жер сілкінісі туралы
белгілі бір дәрежеде хабарлар болуы, қауіпсіздік іс-қимылын дәрежелерін
білуі және ол пайда болғанда дұрыс іс-қимыл жасау қажет.
      Жер қабатының кенеттен жылжуы  және жарылуы нәтижесінде серпінді
тербеліс түрінде пайда болатын, орасан зор аймаққа тарайтын жер дүмпулері
мен жер бетіндегі тербеліс жер сілкіну деп аталады.
      Жер сілкінісі – геологиялық құбылыс. Олар – кез-келген жерде пайда
болуы мүмкін. Жер сілкінісінің ошағы жер қойнауында қалыптасады.Геологиялық
ортадағы жылжулар, бірігулер, жарылулар,ортаюлар секілді тез өзгерістер жер
сілкінісінің пайда болу себебіне жатады.Әрбір жер сілкінісі кезінде осы
жарылыс нәтижесінде жер қойнауында жинақталған энергияның бір бөлігі сыртқа
шығарылады.Жер бетінің шайқалуы сейсмикалық толқындардың нәтижесінде
болады.Осындай толқындар көлемді(жер денесіне таралады) және үстінгі
беттегі (жердің үстіңгі қабатын қамтитын) секілді 2 түрлі болады.Көлемді
толқындар жердің үстіңгі қабатындағы толқындарға қарағанда шапшаң жүреді
және де жер сілкінісінің  болғандығын хабарлайтындай бақылау нүктесінде
алғашқы серпіліс байқалады.Жердің үстіңгі қабатындағы толқындар бірнеше
секунд кеш болады.Олар әдетте келесі қатты соққыны әкеледі.
     Сейсмикалық энергияны бөліп шығаратын жер аймағы жер сілкінісінің
ошағы деп аталады.
      Гипоцентр – алғашқы сейсмикалық толқынның басталуы болған ошақтың
негізгі нүктесі. Қазақстан аймағында жер қабатының сілкініс ошағының ең
жоғарғы тереңдігі 50км аспайды.
     Эпицентр – бұл гипоцентрдің тікелей үстіндегі жер қабатының негізгі
нүктесі.
      Жер сілкінісі жиі жағдайда  жердің жоғарғы қабатындағы жарық-
жарылыстармен  қоса қабат жүреді.Сілкіну көлемінің   шамасы
(жер сілкінісінің үдемелілігі)  ғимараттардың бүліну деңгейімен жер бетінің
өзгеру сипатымен анықталады және балмен есептеледі.
      Сейсмикалық толқынның жалпы  қуатының шамасына жер сілкінісінің 
магнитудасы (кейбір шартты белгілер і)  жатады.
      Әр түрлі елдерде жер сілкінісі  үнемділігін бағалау үшін қолданатын
сейсмикалық өлшемдердің көптеген мөлшері (50 шамалы) пайдаланылады.
      Рихтер шкаласы бойынша (Калифорния 
технологиялық институтының професса ры  Чарльз.Ф.Рихтер) бұрын соңды
тіркелген жер сілкінісінің ең күшті магнитудасы 8,9 балмен
өлшенген.Салыстырарлық  1988 жылғы Армиян жер сілкінісінің магнитудасы 7,0,
Қытайдағы (Ганьсу)1920 жылғы жер сілкінісінің күші 8,6 болған.
      Жапон аралдары тобы  жағдайында  жер сілкінісінің үдемелілігін 
анықтау үшін 7 балдық шкала жасалынған. 1964 жылы Медведев С.В (СССР)
Шпонхойер (ФРГ) және Крик В.(ЧССР) МШК-64 (оның авторларының бас әріптері
алынған) деп аталатын 12 балдық халықаралық өлшемді жасап ұсынды.Достастық
және Европаның кейбір елдерінде оны осы кезге дейін пайдаланады.
      Әр түрлі балдағы жер сілкіністеріні ң төмендегі белгілерінің
адамдардың мінез–құлқы
мен іс қимылына, сілкістердің мүмкін болатын әсеріне, құрылыстар мен
ғимараттардың жағдайына, жер қабатындағы табиғи құбылыстарға, жер
қабатындағы және жер бетіндегі судың жағдайының өзгеру белгілеріне назар
аударыңыздар.
      1 балл. Жер сілкінісі сезілмейді. Тербелістің үдемелілігі адамдардың 
сезіну денгейінен төмен болады, жер қабатындағы сілкіністі тек 
сейсмографтар байқап тіркейді.     
     2 балл. Сәл ғана сезілетін жер  сілкінісі.Тербелісті ғимараттың 
ішіндегі тыныштықта, әсіресе жоғарғы қабаттарда болатын жекелеген адамдап
ғана сезеді.
Әлсіз жер сілкінісі. Үй ішінде болған адамдардың 50% шамасында, ашық
жерлердегі адамдардың кейбіреулері ғана жер сілкінісін сезеді.
      4 балл. Елеулі жер сілкінісі. Ғимараттардың ішіндегі көп адамдар
сезеді, ал ашық жерлерде аз ғана адамдар сезеді. Ұйықтап жатқандардың
кейбіреуі оянып кетеді, бірақ оларды қорқыныш сезімі ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Жер сілкіністері
Жер сілкінісі жайлы
Жер сілкінісі
Жер сілкінісі туралы
Қазақстанның оңтүстік және оңтүстік-шығыс аймақтарындағы аграрлық реформалау
Жапониядағы жер сілкінісі. Цунами
Қазақстанның оңтүстік және оңтүстік шығыс бөлігіндегі таулы аймақтарына физика географиялық сипаттама
Оңтүстік Қазақстан облысының жер ресурстары
Оңтүстік Қазақстанның геологиялық құрылысы мен жер бедерінің топонимияда бейнеленуі
Оңтүстік-Шығыс Азия
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь