Жер сілкінісі. Қазақстанның оңтүстік және оңтүстік-шығыс аймақтарының тұрғындары үшін жер сілкіністері мен одан туындайтын құбылыстар

Жер сілкінісі
Қазақстанның оңтүстік және оңтүстік-шығыс аймақтарының тұрғындары үшін жер сілкіністері мен одан туындайтын құбылыстар (селдер,қар көшкіндері, опырылып құлау нәтижесіндегі үйінділер,бөгеттердің бұзылуы, химиялық жарылыс,өрт қаупі, күшті кәсіпорындардағы апаттар т.б.) едәуір қауіп тудырады.
        
        Жер сілкінісі
      Қазақстанның оңтүстік  және оңтүстік-шығыс 
аймақтарының тұрғындары үшін  жер сілкіністері мен одан 
туындайтын құбылыстар (селдер,қар  көшкіндері,
опырылып құлау нәтижесіндегі  үйінділер,бөгеттердің бұзылуы, ... ... ... ... ... т.б.) едәуір қауіп
тудырады.
      Егер жер сілкінісі мен оның  зардаптарына алдын ала дайындалса, одан
келетін әлеуметтік-экономикалық зиянды елеулі азайтуға болады.Осы мақсатқа
жету үшін сейсмикалық қауіпті аймақтың әрбір ... жер ... ... бір ... хабарлар болуы, қауіпсіздік іс-қимылын дәрежелерін
білуі және ол пайда болғанда дұрыс іс-қимыл жасау қажет.
      Жер қабатының кенеттен жылжуы  және жарылуы нәтижесінде серпінді
тербеліс түрінде ... ... ... зор ... тарайтын жер дүмпулері
мен жер бетіндегі тербеліс жер сілкіну деп ... Жер ...... ... Олар – кез-келген жерде пайда
болуы мүмкін. Жер сілкінісінің ошағы жер қойнауында қалыптасады.Геологиялық
ортадағы жылжулар, бірігулер, жарылулар,ортаюлар секілді тез өзгерістер жер
сілкінісінің ... болу ... ... жер ... ... ... нәтижесінде жер қойнауында жинақталған энергияның бір бөлігі сыртқа
шығарылады.Жер бетінің шайқалуы сейсмикалық толқындардың нәтижесінде
болады.Осындай толқындар көлемді(жер денесіне таралады) және үстінгі
беттегі (жердің ... ... ... ... 2 ... ... ... үстіңгі қабатындағы толқындарға қарағанда шапшаң жүреді
және де жер сілкінісінің  болғандығын хабарлайтындай бақылау нүктесінде
алғашқы серпіліс ... ... ... ... ... кеш ... ... келесі қатты соққыны әкеледі.
     Сейсмикалық энергияны бөліп шығаратын жер аймағы жер сілкінісінің
ошағы деп аталады.
      Гипоцентр – ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан аймағында жер қабатының сілкініс ошағының ең
жоғарғы тереңдігі 50км аспайды.
     Эпицентр – бұл гипоцентрдің ... ... жер ... ... ... ... ... шамасы
(жер сілкінісінің үдемелілігі)  ғимараттардың бүліну деңгейімен жер бетінің
өзгеру сипатымен анықталады және балмен есептеледі.
      Сейсмикалық толқынның жалпы  қуатының шамасына жер сілкінісінің 
магнитудасы (кейбір шартты белгілері)  жатады.
      Әр түрлі елдерде жер сілкінісі  ... ... ... мөлшері (50 шамалы) пайдаланылады.
      Рихтер шкаласы бойынша (Калифорния 
технологиялық институтының профессары  Чарльз.Ф.Рихтер) бұрын соңды
тіркелген жер сілкінісінің ең күшті магнитудасы 8,9 балмен
өлшенген.Салыстырарлық  1988 жылғы Армиян жер ... ... ... (Ганьсу)1920 жылғы жер сілкінісінің күші 8,6 болған.
      Жапон аралдары тобы  жағдайында  жер сілкінісінің үдемелілігін 
анықтау үшін 7 балдық шкала жасалынған. 1964 ... (ФРГ) және Крик ... ... (оның авторларының бас әріптері
алынған) деп аталатын 12 балдық халықаралық өлшемді жасап ұсынды.Достастық
және Европаның кейбір елдерінде оны осы кезге дейін ... ... ... ... ... іс ... сілкістердің мүмкін болатын әсеріне, құрылыстар мен
ғимараттардың жағдайына, жер ... ... ... ... және жер ... ... ... өзгеру белгілеріне назар
аударыңыздар.
      1 балл. Жер сілкінісі сезілмейді. Тербелістің үдемелілігі адамдардың 
сезіну денгейінен төмен болады, жер қабатындағы сілкіністі тек 
сейсмографтар байқап тіркейді.     
     2 ... ... ... ... ... ... қабаттарда болатын жекелеген адамдап
ғана сезеді.
Әлсіз жер сілкінісі. Үй ішінде болған адамдардың 50% шамасында, ашық
жерлердегі адамдардың кейбіреулері ғана жер сілкінісін ... 4 ... ... сілкінісі. Ғимараттардың ішіндегі көп адамдар
сезеді, ал ашық жерлерде аз ғана адамдар сезеді. ... ... ... ... ... оларды қорқыныш сезімі билемейді. Теңселу
сезіледі,ол жүріп бара жатқан айыр жүк машинасы тудырған ... ... ... ... Еден мен ... дірілдейді.Ілулі заттар жеңіл түрде тербеледі.Тұрған
автомашиналар да серпіліс сезіледі.
      5 балл. Ұйқыдан оянып кету. Жер  сілкінісін ғимараттың ішіндегі 
барлық адамдар, ашық далада көптеген адамдар сезеді.Ұйықтап ... ... ... ... ... жануарлар тынышсыздана
бастайды.Ілулі тұрған заттар қатты шайқалады.Кейбір қатты бекітіліп ілінген
заттардың өзі құлап түседі,орнынан жылжиды, ыдыстардағы судың бір ... ... кей ... су көздерінің көлемінде өзгерістер
болады.
     6 балл. Қорқу. Жер сілкінісін барлық 
адамдар сезеді.Көп адамдар қорқып  көшеге жүгіріп шығады.Үй жануарлары 
да қора-қопсыдан шығып кетеді.Тербеліс жүруге кедергі келтіреді.Ғимарат
қозғалысқа ұшырап, босаңсиды.Полкалар, сөрелердегі заттар ... сына ... Ауыр ... өз орнынан қозғалуы мүмкін.Әк,
сылақтар түсе бастайды, сылақтарда ұсақ-жарық сызаттар пайда
болады.Құдықтардағы су деңгейі мен су көздерінің ... ... 7 ... ... билеп-үй жайлардан жүгіріп шығады,
кейбір адамдар үшін аяқпен  тұру қиындайды.Көптеген темір 
бетонды, каркасты ғимараттарда жеңіл зақымдану болады.Ірі блокты ғимарратар
мен кірпіштен салынған үйлердің қабырғаларында шамалы жарық-сызаттар пайда
болып, ... ... ... бір ... ... бастайды.кейбір
реттерде тіке баурайлардағы жолдардың өтетін бөліктеріндегі құмды
жағалауларда құлау, көшкін, ал жолдағы тастарда жарықтар пайда болады, су
ылайланып , бетінде ... ... ... ... мен ... ... ... ұшырайды.
      8 балл. Ғимараттардың қатты зақымдануы. Қорқыныш пен үрей билейді.
Кейбір жерлерде ағаш бұтақтары сына бастайды.Ауыр жиһаздар жылжып, кейде
құлайды.Саманнан және саз балшықтан тұрғызылған ... ... мен ... ... ... ... ... тартатын трубалар
құлап, қабырғаларда саңылаулар пайда болады. Ғимараттардың кез-келгенінде
зақымдану, кейде аралық бөліктердің кейбіреулерінде қирап-бүліну
байқалады.Трубалардың жалғастырлған ... ... ... ... белгілер, тас дуалдар, қоршаулар құлайды.Көп жағдайда
құдықтағы және су ... су ... ... ... ... тіке ... мен ... үйінді баурайларында шамалы
шөгінділер құралады, жердегі сызат-жарықтар бірнеше сантиметрге жетеді.
      9 балл. Ғимараттардың жаппай зақымдануы.Жаппай үрей,адамдардың
көпшілігі аяғымен тұра ... ... ... және ірі ... ... ... ... ойылады,
ішкі қабырғалары құлайды, ғимарратардың жеке бөліктері бүлініп қирайды.
       Ағаштан салынған, темір бетонды және паенльді ғимараттарды түтін
тартатын трубалар құлайды.Жалғанған трубалар ... ... ... ... ... бірге 10 см-ге жететіндей жарықтар пайда
болады.Құздар құлап,көшкін ... ... – су ... кету, құм
мен ылайдың салындылары жиі байқалады.Су бетінде үлкен толқындар пайда
болады.
     10 балл. Ғимараттың жаппай қирап-бүлінуі.көптеген  панельді,
темір бетонды және  ағаштан салынған ғимараттардың 
жеке бөліктері қирап құлайды.Көпір,  бөгеттер едәуір зақымдалады.Темір жол
рельстері мен жер ... ... ... ... кетеді.Жер бетінде 1 м-
ге дейін жарық пайда болады.Өзен жағалауларында үлкен ... ... мен ... су ... ... көлдер пайда
болуы мүмкін.
      11 балл. Апат. Барлық ғимараттар, темір жол және автомобиль
жолдарының көпірлері, жер асты ... тас ... ... ... тіке жарылуы және ажырауы, кең жарық саңылау түрінде елеулі
өзгеріске ұшырайды.Таулар қайта-қайта ... ... 12 ... ... ... ... бағытын, саласын өзгертеді.Үлкен 
аймақтарда таулар құлап-қирайды. 

Пән: География
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жер сілкінісі жайлы5 бет
Алматы қаласындағы ірі сейсмикалық қауіптер10 бет
Алматы қаласының сейсмо-белсенділігін зерттеу17 бет
Алматы қаласының сейсмо-белсенділігін зерттеу әдістері, нәтижелері және оларды талқылау42 бет
Цунами әкелетін зардаптары5 бет
Cу тасқыны, одан қорғану жолдары11 бет
Excel программасын іске қосу және одан шығу10 бет
Азаматтарды хабар-ошарсыз кетті ден танудан туындайтын жағдайла21 бет
Ауылшаруашылық тұрғындарының құқықтық нормаларының түсінігі20 бет
Африканың шөлдену аймақтарының проблемалары19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь