Ультрадыбыс

Кіріспе
Дыбыс дегеніміз не?
Негізгі бөлім
а) Ультрадыбыс;
ә) Ультрадыбыстың қасиеттері;
в) Ультрадыбыстың әсері;
б) Диагностиканың дыбыстық әдістері.
Қорытынды
Ультрадыбыстың диагностика мен фармацияда қолданылуы
        
        Жоспар
Кіріспе
Дыбыс дегеніміз не?
Негізгі бөлім
а) Ультрадыбыс;
ә) Ультрадыбыстың қасиеттері;
в) Ультрадыбыстың әсері;
б) ... ... ... ... ... мен фармацияда қолданылуы
Дыбыс
Дыбыс-серпімді орта бөлшектерінің толқын түрінде таралатын ... ... ... Осы ... адам ... ... есту ... әсер еткенде дыбыс түйсігін туғызады. Адам құлағы жиілігі 20 Гц -20·10³Гц аралығындағы дыбысты ести алады. Ал жиілігі 20 Гц ... ... адам ... ... Оны ... деп атайды. 10 Гц-тен 1013 Гц -ке дейінгі дыбыстарды гипердыбыстар деп атайды.
Дыбыстың негізгі жиілігі - ... ... ал оның ... ... жиыны дыбыс тембрі деп аталады. Дыбыс интенсивтілігі -толқынның таралу бағытына перпендикуляр қойылған бірлік бет (S) арқылы ... ... ... ... ... таситын энергия мөлшеріне тең. Яғни дыбыс интенсивтілігі (I) мына формуламен өрнектеледі: I = E/St ; Мұндағы Е - ... S - ... t - ... ... 20·10³ Гц ... ... ... деп атайды. Оларды адам естімейді. Ал, ... ... ... тұрғыдан былайша түсіндіріледі.
Негізгі мембрана бірімен-бірі өте нашар байланысқан көлденең талшықтардан ... ... ... ... ... ... өз алдына меншікті тербелісін жасап тұруы мүмкін. Егер ... ... ... ... ... келтірсек, онда негізгі мембрананың кейбір бөліктері ғана болмаса, оның өзі түгелдей ... ... ... ... ... ... 20 Гц дыбыс толқындары негізгі мембрананы тербеліске түсіре алмайды. Сөйтіп ондай дыбыстарды да адам құлағы ... Олай ... адам ... ... есту шегі 20 герц ... ... екен.
Орыстың атақты физигі және физиологы П.П. Лазарев естудің шегін былайша ... ... ... есту жолына бұрыш жасай орналасқан. Егер дыбыстың жиілігі 20,000 Гц болса, онда оның толқын ұзындығы 0,6 сантиметрдей болады. Бұл кезде ... ... ... ... ... ... ... кетеді де, оның кейбір бөліктері қарама-қарсы әсер күшін сезбейді. Сөйтіп тербеліс есту сүйектеріне берілмейді. Олай ... ... ... адам ... естімейді. Ондай дыбыстарды бұдан бұрын айтқанымыздай ультрадыбыстар деп атайды.
Ультрадыбыстың қасиеттері
Толқын ... ... ... ... өзін ... тұрған құралдың жан-жағына бірдей таралады. Былайша айтқанда, естілетін дыбыс толқынын бір ғана ... ... етіп ... ... ... ... адамның сөйлеген сөзі оның барлық жағына бірдей естіліп тұрады. Ал, ... ... ... ... сияқты барлық жаққа бірдей таралмайды. Ол белгілі бір бағытта тарайды. Дыбыс та, жарық та ... ... ... бұл екеуінің тарауындағы мұндай айырмашылық неге байланысты? Оның толқын ұзындығы мен жолай кездесетін кедергінің ... ... ... ... ... ... байланысты екені анықталды. Естілетін дыбыстардың толқын ұзындықтары 1,4-1,5 ... ... ... Ал ... толқынының ұзындығы миллиметрдің он мыңдаған үлесімен өлшенеді. Олай болса, адам сөйлегендегі естілетін ... ... ... адам ... ... ... әлдеқайда үлкен үлкен болады. Ендеше естілетін дыбыс толқыны жан-жаққа ... ... Ал ... ... ... ... көзінің шамасынан әлдеқайда кіші. Сондықтан да ол бір шоқ болып бағытталады.
Зерттеулер нәтижесінде дыбыс толқыны неғұрлым кіші ... ... ... оны ... шоқ түрінде алуға болатындығы анықталды.
Байқап қарасақ, көрінетін жарық сәулесінің толқын ұзындығы мен өте мол ... ... ... ... ... ... ... қысқалығы ультрадыбыс сәулелерін де (жарық сәулелері сияқты) бағытталған түрде алуға ... ... ... ... ... жарық сәулелері секілді шағылысады, сынады және фокустелінеді.
Ультрадыбыс энергиясы. Ультрадыбыстың тамаша қасиеттерінің бірі - ... өте көп ... ... ... материалдық бөлшектердің серпімді тербелісі болғандықтан, өзі таралған ортада белгілі бір ... ... ... Ал біз ... ... жиілігі естілетін дыбыстың жиілігіне қарағанда жүз мың және миллион есе артық екенін білеміз. Олай болса, ... ... ... дыбыстарға қарағанда миллион есе артық энергия тасымалдайды екен. Ультрадыбыс толқындары тасымалдайтын энергия механикалық толқындардың қайсысының болса да ... ... ... көп ... ... ... ... қаншалықты аз екенін төмендегі мысал айқын көрсетеді. Егер бір шәйнек суды сөйлегенде шыққан дыбыстан ... ... ... жылуға айналдырылған энергиясы арқылы қайнатқымыз келсе, Москва қаласының бүкіл тұрғынының бір тәулік бойы үздіксіз қатты сөйлеуі ... ... еді, ал ... ... ... ... 20 ... қайнатады. Бұдан естілетін дыбыс энергиясының өте аз екенін аңғарған шығарсыз.
Ал, ультрадыбыс энергиясының көптігі соншалық, оның ... ... ... ... ... тәрізді металдарды ұнтақтауға, араласпайтын екі сұйықты араластырып (мысалы керосин мен су), ... ... ... және ... ... ... өте қатты кристалдарды кесуге, тесуге, өңдеуге болады.
Ультрадыбыстың әсері
Ультрадыбыс толқындарының механикалық-динамикалық, физикалық-химиялық және жылулық әсерлері болады. Осыларды жеке-жеке ... ... ... ... толқындарының биологиялық әсерлерін қарастырғанда акустикалық қысымның үлкен роль атқаратынын ... жөн. ... ... ... көп ... сайын, оның толқын ұзындығы қысқара береді де, қысым түйіндері біріне-бірі жақын орналасып, ультрадыбыстың механикалық әсері арта ... ... ... ... ... әсер ... оның ... бүтін болғанымен ішінің үлкен өзгеріске ұшырайтыны белгілі болып отыр. Ультрадыбыс әсерінен клетка өтімділігі арта түседі. Цитоплазмада ... ... ... ультрадыбыстың механикалық әсерін дәлелдейді. Ультрадыбыс шығарғышпен клетканың кішкене бір ауданына әсер еткенде оның, яғни клетканың ішінде өзгерістер пайда болады. ... ... ... ультрадыбыс пен микроағындар қосылып, механикалық-динамикалық әсер етеді.
Ультрадыбыстың физикалық-химиялық жағдайын тексеру үшін ... ... ... ... он үш ... 12-16 ... бойы әсер ... Сонда кейбіреулерінің түсі өзгерген. Мысалы, мөлдір триптофан ерітіндісі алдымен ... ... ... ... ... ... енсе, гистидин ерітіндісі сары түске айналған. Осы зерттеудің нәтижесінде алдымен ... ... амин ... ... ... ... ... емдік қасиетін пайдаланған кезде оның химиялық әсерінің қандай болатынын ... жөн. 1961 жылы И.Е. ... ... 6*103-104 Вт/м2 ультрадыбыспен ақ тышқанның ұрығына әсер етіп, ондағы нуклеин қышқылының қалай өзгеретінін тексерген. Сонда 24 сағат ішінде ешқандай да ... ... ... тек бір ... ғана ... байқаған. Ал енді интенсивтілігі 2*104 Вт/м2 ультрадыбыспен әсер еткенде нуклеин қышқылы азайып температурасы алты градусқа көтерілген. Осыған ... ... ... ... ... ... азая береді деген қорытындыға келген. Ал, енді Эльпинердің айтуына қарағанда ультрадыбыстың химиялық әсері интенсивтілігі жоғары ультрадыбыстарда ғана пайда болады ... ... ... ... ... деп аталады. Ультрадыбыспен бір затқа әсер еткенде оны, сол зат жұтып алады да, ультрадыбыс энергиясы жылулық энергияға айналады. ... ... ... ... әр түрлі екі ортаның шекарасына келіп түскенде жылулық әсер қатты ... ... таза ... ультрадыбыспен өңдегендегі көтерілген температурасының сол майға құм, шыны және т.б. ... ... ... ... көтерілген температурасынан әлдеқайда аз болатыны дәлелденді. Малдың сүйегі мен етін ультрадыбыспен бөлек-бөлек өңдегенде олардың температурасы еті сылынбаған сүйектің ... ... аз ... ... ... ... әсер еткен орында жылулық әсер мен механикалық күші пайда болады. Ол екеуі химиялық процестердің жүруін тездетеді. Олай ... бұл ... ... ... ... ... ... интенсивтігі ультрадыбыс толқындары биологиялық объектілерді өзгеріске ұшыратады. Оған ... ... ... ... ... және басқа да орындар механикалық өзгеріске ұшырайды. Ол ... ... ... ... Ал, енді ... төмен ультрадыбыстан кавитация пайда бола алмайды. Мұндай ультрадыбыстар массаж жасай отырып, қан айналысын жақсартады. Соның әсерінен жылу пайда ... ... ... тағы ... әсер етілген ультрадыбыстың пайдал немесе пайдасыз болуы тек оны интенсивтілігіне ғана емес ... ... ... өңдеу уақытының ұзақтығына да, өңдеу методикасына да байланысты болады.
Сонымен ультрадыбыс емдеу ісіне ... ... ... Оның ... әсері микромассажға, жылулық әсері - эндогендік жылуға, физикалық-химиялық ... зат ... мен қан ... жақсартуға өте пайдалы екен.
Диагностиканың дыбыстық әдістері.
Жан-жануардың, адамның ... ... ... ... ... тұрғанда дыбыс шығарады. Мысалы, жүрек, ішек-қарын, қан айналысы кезінде ... ... Бұл ... сау кезіндегі шығаратын дыбысы мен ауырған кезіндегі дыбыс ... ... ... Атап айтқанда, тон жоғарылығы, тембрі, ұзақтығы, қаттылығы әр түрлі келеді. Мысалы, жүрек жұмысы кезінде екі дыбыс айқын білінеді. Оны ... тоны деп ... ... ... төмен, күңгірттеу және созылмалы болса, екінші дыбыс - жоғары және ... ... ... ... ... жүрек қарыншасы жиырылғанда (оны систола кезіндегі дыбыс деп атаса), екінші дыбыс ... ... ... ... ... Ол диастола кезіндегі дыбыс делінеді. Ал жүрек ауруға ұшыраса осы ... ... ... Сол ... ішкі ... ... да, дыбыс сипаты өзгереді. Ішкі органдар мен жүрек соғысының дыбыстарын тыңдап, диагноз қою әдісін ... деп ... ... ... ... ... үшін стетоскоп пен фонендоскоп қолданылады. Стетоскоптың бір ұші тарлау, екінші ұшы кеңдеу ... ... ... ... ұшы ауру ... жерге жапсырылады да, тарлау ұшымен тыңдайды. Ал тыңдалатын дыбысты күшейту үшін фонендоскоп деген құрал пайдаланылады. Бұл құрал тыңдалатын оймыштан және ... ... екі ... ... Екі түтікше дәрігердің екі құлағына кигізіледі де, оймыш ауру ... ... ... екі ... ... ... бір ... тыңдалған дыбысқа (стетоскоп) қарағанда күшейіп шығады. Ал стетоскоп пен фонендоскопты біріктірсек онда, стетофонендоскоп деп аталады. Бұл құралдағы оймышпен жүрек ... ... ... өкпе ... ... ... әр ... ұрып көріп, одан шыққан дыбысты тыңдау әдісін перкуссия деп атайды. Дененің әр жерін саусақпен немесе кішкене балғамен ұрып көрсе, онда ... ... ... ... Бұл ... ... дыбыс деп атайды. Серпімді тканьдерді немесе ауа толған дене қуысын ұрғанда перкуторлық дыбыс резонансқа түсіп, ол дыбыс күшейіп ... Ал ... ... ... ... ... бөлекше естіледі. мысалы құрсақ қуысында сұйық көбірек ... ... онда ... өте ... және ... ... ... кезде электрондық стетоскоп пайдаланылады. Ол құралмен дыбысты тыңдап қана қоймай, ол дыбыстың графигін сызып ... да ... ... ... ... ... ... диагностика (эхолокация) кеңінен қолданылады. Осы әдіс арқылы адам ағзасының ... ... ... түрліше бітімдердің (ісік, жалқаяқ - ірің, бауыр мен ... ... және т.б.) ... ... және ... дәл ... болады. Сонымен қатар ультрадыбыстық эхолокация хирургияда, онкологияда, гинекологияда және т.б. ... ... ... дельфиндер, жарқанаттар, ұшпа шегірткелер шығарады.
Ғылым мен техникада ультрадыбысты алу үшін пьезоэлектрлік эффект деген құбылыс ... Бұл ... ... ... ... ... механикалық деформациялағанда (мысалы қысқанда не созғанда) олардың ... ... ... ... ... ...
Пьезоэлектрлік эффект кварц, турмалин, сегнет тұзы, қант (бір түрі науат), қара тікен тұз және т.б. бірқатар ... ... ... ... ... екі ... ... шағылады. Мысалы, бұлшық ет - сүйек қабығы - ... ... ... қуыс ... ультрадыбыс жақсы шағылады. Сондықтан адам ағзасындағытығыздығы әртүрлі бітімдеріанықтауға болады. Осы әдісті ультрадыбыстық локация ... ... ... ... ... ... Д және ... дыбысты қабылдаушыдан және электрондық осцилографтан тұрады. Қабылдаушы қабылдаған импульстарының айырмасы нұсқаның жатқан тереңдігін көрсетеді, ал ... ... ... ... ... ... көптеген диагностикалық тәсілдер бар. Мысалы: эхоэнцефалография - мидағы ісікті және мидың ... ... ... ... - ... ... ... офтальмологияда - көз ортасының бітімін анықтау және т.с.с. УД-локациямен қатар ... ... ... ... ... ... қолданылады. Акустикалық қасиеті әр түрлі екі ортаның шекарасында ультрадыбыс жұтылады.
Медицинада диагностика мақсатында ультрадыбыстық ... ... ... қолданылады. Қазіргі кезде қолданылатын ультрадыбыстық аппараттардың көптеген түрлері бар. Солардың ішінде кең тараған импульстік - ... ... Бұл ... ... ... үш ... (ұзындығы, ені және биіктігі) кескінің алуға және ... ... ... ... Ағзаның кескінін жұмсақ-табаққа, (гибкие дискеты), олар компакт дискке және магнитооптикаға жазып алуға болады. Сонымен қатар допплер қисықтарына автоматты түрде ... ... ... ... ... ... ... қолайлы ультрадыбыстық аппараттар қолданылады. Бұл аппараттар қолдану мүмкіншілігі шағынан стационарлық аппараттардан кем ... ... ... және ... ... алынады. Өндірісте магнитострикциялық және пьезоэлектрлік сәулелерді қолданады. Біріншісі төмен жиіліктегі ультрдыбыстарды алу үшін (200 КГц), екіншісі 50 МГц ... ... ... алуға қолданады.
Төмен жиіліктегі ультрадыбыстар ауада жақсы таралады. Ол жоғарлаған сайын ауадан таралу ... ... ... ... ... ... ... ауада мүлдем таралмайды. Газды сұйықтыққа қарағанда ультрадыбыстар аз жұтады. ... ... ... ... және ... ... ...
Ультрадыбыстың көмегімен сварка, пайка, бөлшектерді тазалау, сұйықтықтарды стерилдеу, ... ... ... және ... ... асады. Сонымен қатар ультрадыбысты молекулярлы физикада, биологияда және фармацияда әртүрлі химиялық реакцияларды жүргізу кезінде еру ... ... үшін ...
Дыбысты сол сияқты дыбыс генераторы да шығарып береді. Атап айтқанда, дыбыс ... ... ... ... ... ... немесе магнитострикциялық материалдардан жасалған пластинкалар мен стерженьдер, телефон мембранасы, органдық трубалар, үрмелі музыкалық аспаптар, ... ... Адам мен ... ... ... ... тербелмелі жүйеге жатады. Дыбыс көздерінің тербелісін туғызу көбінесе соққы, т. б. әсер еткенде (ішектер, ... ... ... Ауа ... ... ... орай аққанда құйындардың түзілуі және құйындардың сол денелерден бөлінуі далада дыбыс шығарады. Мысалы, жел соққан кезде сымдар мен ... ... ... ... ортаға тараған сайын оның интенсивтігі кеми береді.
Пайдаланылған әдебиеттер
* ... ... ... ... ... Қайнар 1990ж.
* Фрели С.Ә және Тиморева А.В, Жалпы физика курсы. І-том. // Алматы, Мектеп баспасы 1971ж.
* Савельев ... ... ... ... ... І-том // Алматы 1977ж-508бет.
* А.Н.Ремизов. Медицинская и биологическая физика Москва 1987ж.
5. Бират ... ... ... Алматы "Қарасай" 2010ж-198б.

Пән: Физика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жұмыс орнындағы инфра және ультрадыбыстардың әсер етуінің алдын – алу шаралары.7 бет
Ультрадыбыстық зерттеу: міндеттері, проблемасы және шешу жолдары10 бет
Шу мен дірілдің, ультрадыбыстың адам организіміне әсері9 бет
Шу мен дірілдің, ультрадыбыстың адам организіміне әсері 2. статикалық электр тоғы. жайтартқыштарды есептеу 3. электр тоғы зақымынан қорғанудың техникалық әдістері25 бет
Шу мен дірілдің, ультрадыбыстың адам организіміне әсері жайлы15 бет
Шу мен дірілдің, ультрадыбыстың адам организіміне әсері жайлы ақпарат10 бет
Шу мен дірілдің, ультрадыбыстың адам организіміне әсері туралы11 бет
Шу мен дірілдің, ультрадыбыстың адам организіміне әсері туралы мәлімет18 бет
Шу мен дірілдің, ультрадыбыстың адам организіміне әсері. Статикалық электр тоғы11 бет
Шу мен дірілдің, ультрадыбыстың адам организіміне әсері. Статикалық электр тоғы. Жайтартқыштарды есептеу. Электр тоғы зақымынан қорғанудың техникалық әдістері7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь