Қазақстан Республикасының банк жүйесінің даму кезеңдері

ЖОСПАР

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1. ҚР БАНК ЖҮЙЕСІНІҢ ҚҰРЫЛЫМЫ ЖӘНЕ БАНКТІК ЖҮЙЕНІҢ ДАМУ ТАРИХЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.1 ҚР банк жүйесінің құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2 Қазақстандық банктік жүйенің даму тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
1.3 Қазақстан Республикаындағы банк жүйесінің реформасын жүргізу . заман туындатқан қажеттілік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11

2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ БАНКТІК ЖҮЙЕНІҢ ДАМУ КЕЗЕҢДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
2.1. 1988 ж. ҚР.ның банк жүйесін түбегейлі реформалау ... ... ... ... ... ... ... ..15
2.2. ҚР.дағы 1991 жылғы жүргізілген банк реформасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
2.3 1995 жылғы ҚР.ның банк жүйесін реформалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21

3. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БАНК ЖҮЙЕСІНІҢ КЕЛЕШЕКТЕГІ ЖАҒДАЙЫН ТАЛҚЫЛАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28
3.1 ҚР.ның қаржы секторын дағдарыстан кейінгі кезеңде дамыту ... ... ... ... ..28
3.2 ҚР.ның банк жүйесін 2011 жылға байланысты Ұлтық банктің зерттеуі..30

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...33

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 35
        
        Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті
Экономикалық факультеті
кафедрасы
Курстық жұмыс
тақырыбы: >
Орындаған: Нұрланов Н. Қ-33 ... ... Ш.У ... 2011 ... ҚР БАНК ... ҚҰРЫЛЫМЫ ЖӘНЕ БАНКТІК ЖҮЙЕНІҢ ДАМУ ТАРИХЫ.....................................................................................................5
1.1 ҚР банк жүйесінің құрылымы..........................................................................5
1.2 Қазақстандық банктік жүйенің даму ... ... ... банк жүйесінің реформасын жүргізу - заман туындатқан қажеттілік..............................................................................11
2. ҚАЗАҚСТАН ... ... ... ДАМУ ... 1988 ж. ... банк ... ... реформалау..............................15
2.2. ҚР-дағы 1991 жылғы жүргізілген банк реформасы....................................17
2.3 1995 жылғы ҚР-ның банк ... ... ... ... БАНК ... ... ... ТАЛҚЫЛАУ ....................................................28
3.1 ҚР-ның қаржы секторын дағдарыстан кейінгі ... ... ... банк ... 2011 жылға байланысты Ұлтық банктің зерттеуі..30
ҚОРЫТЫНДЫ.......................................................................................................33
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР........................................................................35
КІРІСПЕ
Қазақстан Республикасының банк жүйесінің даму кезеңдері мәселелерін қарастыру себебі, бұл ... өсіп ... ... ... ... пайдасы зор. Біз осы саланың келешек мамандары ретінде банк жүйесінің қазіргі кездегі даму проблемалары мен ... ... оның ... ... ... ... ... мақсаты банк жүйесінің қалыптасу және даму, банктерді дамыту жолындағы қолданған реформаларды қарастырамыз. ... ... ... ... ... сатысында тиімді, нәтижелі және перспективалы бағыттардың бірі банк ... ... ... ... ... ... Қазақстан экономикасы нарықтық қатынастарға көшу кезінде несиені басқарудың жүйесін және шаруашылық қызметіне банктік қызмет көрсету механизмін құру, банктер мен кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ... банк пен ... сонымен қатар, банктердің өз жүйесі шеңберіңдегі, оның жекеленген буындарының ... ... ... - ... ... ... құру, жаңа құбылыстар мен процестерді ескере отырып, принципті түрде реформалау қажеттілігінің маңызы зор екендігін дәлелдеу.
Бұл ... ... ... және ... экономиканың тәжірибесі көрсетіп отырғандай, нарықтық экономикаға өту жағдайында банк жүйесіне көмек көрсету тұрақтандырылған экономикалық өсуге жетуге ... ... ... Банк жүйесінің дамуы елдегі қаржы нарығының өркендеуіне және Ұлттық банктің өз саясатын тұрақты қалыпта жүзеге асыруына мүмкіндік береді.
Курстық жұмыстың ... ... ... ... ... ... ... зерттеу пәні ҚР-ның банк жүйесінің әр түрлі даму кезеңдеріндегі реформалардың жүргізілуі.
Қазақстан Республикасының Президенті ... ... 2006 ... 1 ... ... ... Жолдауында банк ісін дамыту мен мемлекеттік қолдау ... ... ... ... ... еліміздің банктік жүйесінен ТМД елдері тәжірибе алып жүр. Бұл әрине үлкен жетістік деуге болады.Міне, сондықтан ... ... ... ... ... банк ... даму ... деп таңдалды.
Соңғы бірнеше жылда, әсіресе 2000-жылдан бастап банк жүйесінің динамикалық дамуы жүруде. Қазақстан банк секторының жандануы және ... ... ... банк ... ... ... әлі де жеткіліксіз дәрежеде болып отыр. Бұл саланың өзіндік проблемалары шешілмей қалуда. Мұндай кемшіліктерді жою үшін банк ... жаңа ... ... ... асуы ... жұмыс кіріспе, үш бөлім, қорытынды және қолданылған әдебиеттер тізімінен тұрады. Курстық жұмыстың бірінші бөлімінде ҚР банк ... ... және ... ... даму ... ... ... бөлімде ҚР банк жүйесінің даму кезеңдеріндегі реформалар, үшінші бөлімде банктік жүйенің қазіргі жағдайы қарастырылған.Курстық жұмыстың қорытындысында жасалынған талдаудың негізгі түйіндері мен ... ... ... ... ... көздері Ілиясов Қ.Қ, Кулпыбаев С.Қ, Шеденов Ө.Қ, Смағұлова Л. жұмыстары. Сонымен қатар, экономикалық қаржылық сферадағы деректер мен ... ... ... ... ... құралдары, Ұлттық Банктің және Қаржы министрлігінің ресми сайттары.
* ... БАНК ... ... ЖӘНЕ ... ... ДАМУ ... ... банк жүйесінің құрылымы
ҚР банк жүйесінің құрылымын республика Президентінің 1995 жылғы 31 тамыздағы Заң күші бар Жарлығында ... ... ... ... ... ... ... қарастырсақ, оны > Заңы және > ережесі негізінде көруге болады.
Қазіргі кезде Қазақстан Республикасында нарықтық банк ... әр ... ... ... банктер мен несие мекемелері қызмет істеуде. Олардың ішінде:
Мемлекеттік банк - үкімет қаулысымен құрылған екінші денгейлі ... оның ... ... иеленушісі үкімет.
Инвестициялық банк - ... ... және ... инвестиция тартумен шұғылданатын екінші деңгейлі банк.
Шетелдер қатысушы банк - орналастырылған акцияларының үштен ... ... ... ... ... ... б)орналастырылған акцияларының немесе жарғылық капиталдарға қатысу үлестерiнiң үштен бірiнен астамы Қазақстан ... ... ... не ... ұқсас Қазақстан Республикасы резиденттерiнiң - заңды тұлғаларының иелiгiнде, меншiгiнде немесе басқаруында болатын Қазақстан Республикасы резиденттерiнiң - заңды тұлғаларының; ... ... ... емес тұлғалардың қаражаттарына билiк етушiлер (сенiм бiлдiрiлген адамдар) болып табылатын Қазақстан Республикасы резиденттерiнiң иелiгiнде, меншiгiнде ... ... ... екiншi деңгейдегi банк.
Мемлекетаралық банк - халықаралық шарт негiзiнде ... ... ... тұрған құрылтайшылары Қазақстан Республикасының Үкiметi (немесе ол уәкiлдiк берген мемлекеттiк орган) мен сол шартқа қол қойған мемлекеттердiң ... ... ... ... емес ... ... ... Ұлттық банктің лицензиясы негізінде кейбір банктік операция жүргізуге құқы бар банктік емес ... ... ... - осы ... сәйкес банк қызметiн жүзеге асыруға құқылы коммерциялық ұйым болып табылатын заңды тұлға.
Банктiң ресми мәртебесi заңды тұлғаны ... ... ... ... ... әрі - әділет органдары) банк ретiнде мемлекеттiк тiркеумен және банк операцияларын ... ... ... мен ... ... ... және қадағалау жөнiндегi уәкілетті органның (бұдан әрi - уәкiлеттi ... ... ... ... ... ... ... жоқ бiрде-бiр заңды тұлға "банк" деп атала алмайды немесе өзiн банк ... ... ... ... ... ... тұрған жер (почта бойынша мекен-жайы) банк тұрған жер деп танылады.
Коммерциялық банктер - ... ... ... ... ... және жан жақты кешенді қызмет көрсеттін банктер. Бұл олардың басқа арнаулы несие мекемелерінен айырмашылығы. Ал банктік емес несие мекемелерінің ... ... олар тек ... ... операциялар жүргізумен және кейбір қызмет түрін көрсетумен шұғылданады. Коммерциялық банктердің негізгі ... ... ... пайда табу.
Банктің жарғылық қоры оның міндеттемелерін қамтамасыз етіп, банктік операциялар жүргізудің негізгі көзі болып ... ... ол ... ... ... акция сату есебінен немесе құрылтайшылардың жарнасы есебінен ... ... ... мен ... ... ... ... тек ақша төлеуге міндетті. Жабық акционерлік қоғам түріндегі банктің акциясын төлеуге оның несиеге алған, кепілге ... және ... да ... ... ... ... ... акциясы алғашқы нарықта барлық құрылтайшыларға бірдей құнмен, яғни акцияның ... ... ... Жаңадан құрылған банктің оның құрылтайы қаражаттарында жарияланған жарғылық қорының елу процентін акционерлері банк тіркеуден ... ... ... ал ... ... ... бастап бір жыл ішінде түгел төлеуі қажет [10, 120б].
Жарғылық қорды молайту екі жолмен ... ... ... ... оның ішінде банктің пайдасын капиталдандыру және банктің облигациясын оның акциясына айырбастау есебінен.
Жалпы банктердің ... ... бос ақша ... ... жинақтау және оны қарыз капиталына айналдыру;
* кәсiпорындарға мемлекетке жеке тұлғаға несие беру, бағалы қағазбен операция ... ақша ... ... ... ... құралын шығару;
* экономикалық, қаржылық кеңес беру;
* эмиссиялық қызмет атқару.
Банк өзiнiң жарғысы бар толық шаруашылық есеп және ... ... ... қызмет жасайтын заңды тұлға болып табылады. Мемлекеттiк банк осы заң бойынша қызмет атқарып жоғарғы ... есеп ... ҚР ... сай ... банк деп ... ... ... иелiгiнде немесе акционерлiк капиталдың басым бөлiгi мемлекеттiк құрылтайшылардың акциясы болғанда есептеледi. Коммерциялық банктер ол өздерiнiң акционерлер жиналысында қабылданған ... ... ... ... ... ... ... өсіру жолымен.
Банктің жоғары басқарушы органы акционерлердің жалпы жиналысы, оның ағымдағы қызметін банктің басқармасы ... ... ... ... ... ... кеңесінің төрағасы және оның мүшелері, басқарманың ... және оның ... ... бас бухгалтері және оның орынбасарлары, банк бөлімшесінің бірінші басшысы және бас бухгалтері мен ... ... ... Банктің заңға сәйкес банктің басқармасының төрағасы және оның орынбасарлары, банк ... ... ... және бас ... ... Ұлттық банктің келісімімен тағайындалады. Әдетте олардың банк жүйесіндегі: төраға мен бас бухгалтер үш жылдан кем ... ал ... ... екі ... кем емес ... стажы болуы шарт. Осы айтылған қызметкерлер Ұлттық банктің келісімін үш айға ... ... өз ... әрі ... ... құқы жоқ. ... жиналысы кезекті және кезектен тыс болып бөлінеді. Кезекті жиналыс жылма-жыл есепті жылдағы банк балансы жасалғаннан ... бір ... ... ... ... ал ... тыс ... құрылтайшылардың, қадағалау кеңесінің, Тексеру комиссиясының талабы бойынша шақырылады.
Банктің ұйымдық құрылымы ... ... бір ... мен ... ... ... ... мен бөлімшелерден тұрады.
Жалпы кез келген банктің ұйымдық құрылымы банктік ... ... ... ... ... ... ... банктік жүйенің даму тарихы
Кеңес үкіметі кезінде Қазақстанның өзінің банктік ... ... жоқ, ... ... аумағында КСРО-ның орталықтандырылған несие жүйесінің филиалдары мен бөлімдері қызмет етті. Осыған байланысты банктік жүйенің тарихы Ресей тарихымен ... ... ... Ресейдің банк жүйесіне: Мемлекеттік банк, акционерлік банктер, қалалық банктер, ипотекалық несие ... мен ... да ... ... ... [8, ... ... банкі (өз қызметін 1860 жылы бастады) барлық несие жүйесінің орталық банкі болып табылады. Ол айналымға қағаз ақша шығарудың ... ... ие ... ... ... (47 банк 743 ... ... капиталы нарығында басымдық жағдайға ие болып, 1914 жылы шоғырланудың жоғары ... ... және ұсақ ... ... ... үшін ... ұсақ ... мекемелер қызмет атқарды: өзара несие беру қоғамы (11081), қалалық қоғамдық банктер (343).
Ипотекалық несие жүйесі - ... ... жер ... мен ... жер ... 10 ... жер банктері, 36 қалалық несиелік банктер мен ипотекалық несиенің басқа да банктерінен құрылды.
Несиелік ... ... ... ... дәулетті адамдарға қызмет көрсететін несиелік кооперация кеңінен танылды. Ол қарыз-жинақ кассалары мен несиелік серіктестіктерден тұрды.
1917 ... ... ... ... банк ісін ... ... монополиялы түрде өз қолына алып, нәтижесінде жеке ... ... мен ... ... ... Мемлекеттік банкпен біріктірілді. 1922 жылы Тұтыну кооперациясының банктері және Өнеркәсіп банкі құрылды.
1924 жылы акционерлік қоғам ... ... ... банкі құрылып, оның акционерлері мемлекет, кооперативтік және қоғамдық ұйымдар болды. Сөйтіп, 1925 жылы КСРО-да Мемлекеттік ... ... ... Сауда банкі және ауылшаруашылық банкі болды. Сондай-ақ Орталық ... ... ... ... банк және ... салалық, аймақтық банктер құрылды. Банктер қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді несие түрлері бойынша да ажыратылды. 1928 жылы Өнеркәсіп ... мен ... ... ... пен ... шаруашылығын ұзақ мерзімді несиелеу банкіне біріктірілді. Жалпы 1927-1929 жылдары банктердің өзіне тән ерекше қызметі - ... ... беру ... ... мемлекеттік жоспарлы қаржыландырудың түріне айналды. [3, 25б].
КСРО-да 1930-1932 жылдары жүргізілген несиелік реформаның нәтижесінде жаңа ... ... ... ұйымдастырылды. Капитал жұмсалымдарды қаржыландыру және несиелендіруге байланысты 4 арнайы банктер құрылды:
1. Промбанк, 1959ж. КСРО Құрылыс банкі ... ... ... ... ... 1959ж. оның ... КСРО ... мен Құрылыс банк арасында үлестірілді.
3. Всекомбанк, 1939ж. Всекомбанк өз жұмысын тоқтатты, ал активтері мен пассивтері 1959ж. ... КСРО ... ... ... ... 1959ж. ... да оның ... КСРО Құрылыс банк мен Мембанк арасында үлестірілді. /3, 165 б./ ... ... ... ... ... жүргізілді. Нәтижесінде, КСРО Мембанкі мен КСРО Құрылыс банкін құру негізінде: ... ... ... Агроөнеркәсіп банкі және Тұрғын үй-әлеуметтік банкі. КСРО Мембанкінің құрамына кіретін жинақ кассалары негізінде: Сыртқы экономбанк, Жинақ ... ... КСРО ... ... мен ... ... және несиелік - есеп айырысу қызмет көрсетуін тоқтатты. Ол елдің Орталық ... деп ... ... ... ... 1990 жылдың аяқ шенінде одақтық екі заң - Заң және Заң ... Осы ... сай ... маманданған банктер акцияландыру кезінде коммерциялық банктерге айнала бастады. [2, 53б].
1-кесте - ... ... банк ... қалыптасу және даму кезеңдері
1930 ж дейінгі банк жүйесі
1930-1987 жылдар
1988-1990 жылдар
1991 жылдан бастап
Ресей Мембанкі және ... ... ... КСРО ... ... ... КСРО ... еңбек жинақ кассалар жүйесі).
2. КСРО Мемлекеттік Құрылыс банкі 3.КСРО ... ... ... Банк жүйесін қайта ұйымдастыру: КСРО Мембанкі және маманданған банктер: КСРО Өнеркәсіп құрылыс, КСРО Агроөнеркәсіп, КСРО Тұрғын үй- әлеуметтік, КСРО Жинақ және КСРО ... ... ... ... ... ... құрыла бастауы
1. Егемен Қазақстаанда өзінің банк ... ... Екі ... банк ... - ... банк және ... ... жылғы Заңға сәйкес республикада екі деңгейлі банк ... ... ... ... ... банк жүйесінің жаңа даму сатысына көшті.
Қазақстан Республикасының экономикасы нарықтық қатынастарға көшу кезеңінде ... ... ... және ... ... ... қызмет көрсету механизмін құру, банктердің кәсіпорындардың қызметіне жетекшілік етуде экономикалық әдістерді қолдану, банк пен клиенттері, сонымен қатар, банктің өз жүйесі ... оның ... ... ... ... ... ... қайта құру, яғни, жаңа құбылыстар мен процестерді ескере отырып, принціпті түрде реформалау қажеттігінің маңызы зор [25, ... жыл ... ... ... ... заң ... банктік реформаны жүргізудің бастапқы кезеңдерін қамтиды.
1995 жылғы банктік реформа:
Бұл банктік реформа Ұлттық банктің 1995 жылға арналған бағдарламасына ... ... ... ... ҚР ... жасап отырған банктік жүйенің қалыптасуын үш кезеңге бөлуге болады:
1-кезең. 1988-1991 жж. - ... ... ... ... ... бір ... ... сол банктердің тиісті бөлімшелеріне беру арқылы қайта түрлендіру; алғашқы коммерциялық ... ... ... КСРО ... ... ... ... қызметтерін беруге байланысты бастапқы қадамдар жасау кезеңі.
2-кезең. 1992 аяғы 1993 жылдары - рубль ... бола ... ҚР ... ... ... ... бірқатар қызметтерін орындауға біртіндеп кірісуі, коммерциялық банктердің экстенсивті түрде қалыптасуы және ... ... ... ... ... бастапқы кезеңі.
3-кезең. 1993жылдың қараша айынан осы уақытқа дейінгі, яғни айналысқа ұлттық валютаның енгізілуіне байланысты Ұлттық банкінің ақша-несие ... ... ... ... ... алу, бюджет және банктармен қарым-қатынас орнатудың классикалық принциптерін ... ... ... ... ... ... ... білдіреді.
Бұл банктерді қайта түрлендіруге байланысты бірқатар шаралар 1994 ... орта ... ... 1995 ... ... ...
Бірінші кезекте 1994 жылы Ұлттық банктің ұсынысы бойынша Агроөнеркәсіп балансы Қаржы Министрлігінің қарамағында ... ауыл ... ... мемлекеттік қорының балансына беру шаралары іске асырылды.
Екінші кезекте, Қазақстан Әлем Банкін 1994 жылдың орта ... ... ... банкке (қазіргі Эксимбанк) және әмбебап Әлем банкке бөлу ... ... ... ... ... мамандандырылған Халық банкін әмбебап банкке түрлендіру шаралары жүргізілді. ... ... үш ... ... ... бірінші жартысы) мемлекеттік емес акционерлерден акцияларын сатып алу жолымен 100% мемлекеттік меншікті қалпына келтіру және оның ... ... ... ... мемлекеттен жалға алған ғимаратын Халық банкінің меншігіне беру, сондай-ақ 01.01.1992ж жағдайға байланысты халық салымдарының индексациялау жүйесін ... ... ... (1995 ... ... ... және 1996 жыл) Халық банкіне пластикалық дебиттік және кредиттік карточкаларды енгізу және олардың қолданылу ... ... ... ... жүйесімен қатар коммерциялық банктер үшін қысқа мерзімдік жоспарда тиімсіз болып табылатын нақты секторды орта және ұзақ ... ... ... өз ... ... ... ... банктердің болуы да қажет болды. Ондай банктерді халықаралық тәжірибеде даму банктері деп ... ... олар үшін ... ... пайда табу емес экономиканың жекелеген салаларын дамыту болып табылады.
Қазақстанда банк секторын ... ... іске ... ... Эксимбанк, Мемлекеттік даму банкі және Тұрғын үй құрылыс ... ... ... ... ... ... ... көрсетуге маманданған Халық банкі болды.
Міне, мұндай банктер қатарының жаңадан ... ... ... сай ... ... өз ... ... жүйенің екі деңгейлік құрылымын білдірді. [18, 121б].
1996-1998 жылғы банктік реформалар:
Бұл реформалар Ұлттық ... ... ... ... ... республикасының банк жүйесін реформалау бағдарламасына сәйкес жүргізілді.
Ұлттық банктің 1995 жылғы реформалау нәтижесінде қолданған шаралары қаржылық және экономикалық ... қол ... ... ... ... ... банк ... жасалған бағдарламаның арнайы негізінде жүргізілді. Оның өзіндік ... мен ... ... ... ... банк ... реформасын жүргізу - заман туындатқан қажеттілік
Қазақстан ... ... ... қатынасқа өту кезеңінде несиені басқарудың жүйесі мен шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... мен банктердің қызметін басқаруда экономикалық әдістерді кеңінен пайдалануға ауысудың мүлдем жаңа ... ... ... ... ... және ... мен клиенттердің арасындағы өзара қарым-қатынас жүйесін, сондай-ақ, банк ... өз ... - ... ... ... ... өзара қарым-қатынасты қайта құру керек, яғни, банк жүйесін жаңа ... мен ... ... ... ... ... ... банк жүйесінің реформасын жүргізудің қажеттілігін Әлемдік банктің мамандары макроэкономикадағы реформацияның жүзеге асуына кедергі келтіретін қысқа ... ... екі ... ... ... ... категорияға орталықтандырылған экономикадан мұраға қалған банктің іс-тәжірибесі мен мақсатты несиелерді мемлекеттік тұрғыдан бөлудің ескі жүйесінің ... ... ... ... ... ... ... проблемасы жатады. Проблеманың екінші категориясы: банктер (мерзімі өтіп кеткен) ссудаларды және залалға ұшыраған ... ... ... ... Бұл ... тіршілікке икемді (немесе несиені өтеу кабілеті бар) ... ... мен жеке ... ... ... ... жолын жауып тастады, қаржы ресурстарын тіршілікке икемсіз (немесе ... ... ... ... ... [25, ... ... бұрынғы ескі жүйе кәсіпорындар мен ұйымдардың арасындағы төлемдер мен есеп ... ... ... алмады.
1992 жылдың ішінде Қазақстан экономикасына салынатын несие салымдары артты. Жалпы ... өнім ... ... 1992 ... I тоқсанында 11,3%-ды құрады, IV тоқсанда -29,8%. Бұл ... өз ... ... Орталық банкісінің контокорренттік несиесімен қаржыландырылған Ұлттық банктің несиесі арқылы қайта қаржыландырудың есебінен жүзеге асырылды. Мұны мына мәліметтер ... 1992 ... I ... - ... Ұлттық банктің коммерциялық банктерге берген несие сомасы Жалпы ... ... ... ... ал осы жылдың IV тоқсанында - 17,8%, ... ... ... ... ... ... ... әкімшілік жолмен болу тіршілікке икемсіз, залалды мемлекеттік кәсіпорындарға несиенің берілуіне жол ашты, бұл өз кезегінде нашар несиелердің қалыптасуына, яғни ... ... ... ... ... ... әкеп соқтырды. 1993 жылы Ұлттық банк 7,5 млрд теңге сомасында несие берді, оның 5,6 млрд ... - ... ... ... үлесі 7,6%-ды құрады, ол бойынша қайтарылған жалпы сома 138,5 млн теңгеге немесе 3,9%-ға теңесті, қалған бөлігінің мерзімі ұзартылды.
Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... ... қайта қаржыландыру несиесіне қол жеткізгеннен кейін депозиттік ресурстарды дербес ... ... ... Оның ... бұл ... субъективті негізде орналастырған кезде банктердің жұмыс тиімділігі ... ... ... ... несие ресурстары әрдайым оңтайлы бөлінбейді.
Несиені тиімді орналастыруға кедергі келтіретін фактілердің біріне пайыздық ... ... ... ... ... ... деңгейінің төмен болуы ссудаға қажеттілікті арттырып, несие өтініші негізінде тікелей орталықтандырылып несиеленетін мемлекеттік кәсіпорындардың қаржылық ... ... ... ... бұл ... ... ... инвес - тиция үшін емес, еңбекақы төлемдеріне және материалдык ... ... ... ... ... мен ... ... атаулы пайыздық мөлшерлемесін салыстырса да жетіп жатыр: соңғысы 500%-дан да асып ... ... ... ... ... ... - 1992 ... наурыз айында - жылына 25%-ды құрады. 1992 жылдың қараша айында атаулы пайыздық мөлшерлеме 65%-ға ... ... ал ... -1000%. Сол ... ... ... несие алған кәсіпорындар өз жағдайларын түзеуге асықпады.
Осылайша, қолдау көрсетілетін мемлекеттік кәсіпорындарды тікелей несиелеудің саясатын төмен пайыздық мөлшерлеме саясатымен ... ... ... ... ... әкеп ... қәсіпорындарының өтеу қабілетін салмақтап жатпастан оларға несиені тікелей беретін мамандандырылған банктердің бұл әрекеті мерзімі өткен ссудалардың көбеюіне әкеп соқтырады, ал ... ... ... ... ... ала ... ... төмен болуы банктерге өз жинақ ақшасын толық жұмылдыруына мүмкіндік бермеді. Кәсіпорын - дар мен халық өз ... ... ... ... ... ... Азаматтар көбінесе ұзақ пайдалануға жарайтын тауарларды және жылжымайтын мүлікті сатып алатындықтан ... ... ... ... ... яғни ... тауар қорын өсірумен ғана шектелді. Нақты активтер -инфляциядан, ақша қорланымының құнсыздануынан қорғанатын бірден-бір жол болды. Салым ақша үшін төлейтін ... ... ... ... ... ысыраптың орнын толық толтыра алған жоқ. Кәсіпорындар мен халыққа тиесілі ... ... ... ... жұмылдырылмауынан орын алған несие ресурстарының жетіспеушілігі банктердің тиімді кәсіпорындарды несиелеуіне мүмкіндік бермеді.
Несие ресурстарының бөліну ... ... ... ... ... ... мен жеңілдікті несиелердің іс-тәжірибесі жағымсыз әсерін тигізді. Кәсіпорындардың өзіндік ерекшелігі бар шығынының, мәселен, халықты ... ... ... ... ... әдетке айналған тиімсіз жұмыс істеуіне байланысты шығынның орнын толтыруға арналған несие демеу қаржы ... деп ... Ол ... қаржы несиесі) Ұлттық банктің кайта қаржыландыру несиесінің мөлшерлемесіне қарағанда темен пайыздық мөлшерлемемен берілді (1992 жылдың IV ... 65% тө ... ... ... саясаты жай несие мен мемлекеттік демеу қаржы арасындағы айырмашылықты жойды. Бұл ссуданы кәсіпорындар ... ... десе де ... Ауыл ... ... есеп ... ... шегерімдерді жүргізуге жеңілдікті несиелерді берудің іс-тәжірибесі кеңінен тарады. 1992 жылы Ұлттық банктің жеңілдікті ... ... ... қайта қаржыландыру несиесінің шамамен 70%-ын немесе барлық несие салымдарының 42%-ын құрады. Жеңілдікті несиенің көп бөлігін ауыл шаруашылығы мен ... ... ... ... ... ... несие 1993 жылы негізінен жеңілдікті пайыз мөлшерлемесі (3%, 253 жэне 65%) бойынша берілді 7,5 млрд ... банк ... ... 7,6%-ы олардың үлесіне тиді, өйткені 1992 жылы пайыз мөлшерлемесіне коммерциялық банктердің белгіленген шектеулері алынғаннан кейін Ұлттық ... ... не - сие ... ... ... ... несиесінде маржа мөлшерінде сақталып қалды. Нәтижесінде орталықтандырылған несиенің орташы ... ... ... ... - лика ... 1993 жылы ... құрады. Сол жылы тұтыну бағасының индексі 2269,8% деңгейінде анықталды. [30, 22б].
Кәсіпорын борышының жаппай клирингісін жүргізу барысында Ұлттық банк ... ... ... - ... ... ... 1992 жылы осы ... берілген не - сиенің үлесі барлық жеңілдікті несиелердің шамамен 30%-ын құрайды. ... көп ... ... қалды.
Жоғарыда аталған несиелер кәсіпорындарға өз қаржылық жағдайларын жақсартып алуы үшін берілсе де, олар оның залалын қаржыландыру құралына айналды. Оның үстіне, ... және ... ... ... атаулы пайыздық мөлшерлеме мен инфляция деңгейінің арасындағы үлкен айырмашылық қаржылық ... жол ... ... жалпы сомасында үкіметке мемлекеттік емес борыштық бюджет тапшылығын жабу үшін бірілген несиенің үлес салмағы басым: 1992 ... 1 ... ол 13,7 және 11%-ды ... 1993 ... 1 ... - 1,5 және 2%, ал, 1993 жылы ... ... жабуға 877 млн теңге мөл - шерінде немесе барлық несие ... ... ... ... ... берілді.
Нәтижесінде несие салымдарының құрылымы айтарлықтай нашарлап, жарамсыз (мерзімі өткен) несиенің үлесі артты. Па - ... ... ... ... орын ... ... ... ысырабы және капитал ысырабы орасан зор сомада ... жылы ... ... ... ... ... және тұтас экономиканың қаржылық жағдайына кері әсерін ... ... ... өнім ... күрт ... ... ... кейбіреулері өндірісті мүлдем тоқтатып тастады. Есеп айырысуларда баспа-бас алмасу (бартер), алдын ала ... ... ... банк ... ... ... ... келу үшін бірнеше даму кезеңдерінен өткен болатын. Алғашқы сатыда-ақ банктер қайта мамандырылып, жаңадан ... ... ... ... ... Қазақстанда банк секторын реформалау бағдарламасын іске асыру шегінде Экспортты-импорттық банк (Эксимбанк), Мемлекеттік даму банкі және ... үй ... ... ... Мамандандырылған банктер қатарында халыққа қызмет көрсетуге маманданған Халық ... ... де ... ... ... ... ДАМУ КЕЗЕҢДЕРІ
1988 ж. ҚР-ның банк жүйесін түбегейлі реформалау
Елдің әлеуметтік-экономикалық ... ... және ... ... ... ... Кеңес Одағы Компартиясы Орталық Комитетінің Пленумы 1988 ж. 1 қантарынан бастап банк ... ... құру ... ... ... Реформаға дейін КСРО және Шығыс Еуропа социялистік елдерінде банк ... ... ... ... Сан ... шамалы несие мекемелерінде банк ісін шоғырландыру және несие беруді есеп жүргізуді мемлекеттік валюталық басқаруды орталықтарындыру ... ... ... сол ... барлық социалистік елдердің банк жүйесіне тән.
Шаруашылық механизмінің жалпы бағыты - банктердің құрылымы мен ... ... ... ... ... ... Бір банктік жүйе - басқаруды қатал орталықтандыру мен шоғырландырудан шыққан нәтиже. Ал монополизмді бұзу ... ... ... жергілікті жерлерге беру бірнеше дербес банктердің құрылуына себеп ... ... ... құру тұсындағы банк жүйесінің дамуын және ақша-несие қатынастарының маңызын арттыру мақсатында 1988 жылы қаңтарынан бастап банк ... ... ... реформа жүргізілді. Банктік реформа нәтижесінде КСРО-ның Мемлекеттік банкі және Құрылыс банктерінің мекемелері негізінде құрылды. Олар:
* КСРО Мемлекеттік ... : Оның ... - ... ... ... ... ақша ... ұйымдастыру. Ол бұрынғыдай мекемелер мен ұымдардың кассалық және несие-есеп қатынастарын жүргізбейді, оның клиенті - ... ... ... КСРО ... - ... банкі: Оның міндеті- өндіріс,
құрылыс, транспорт, байланыс салаларындағы негізі ... ... ... ... ... мен ... және олардың есеп айырысу жұмыстарын жүргізу ;
* КСРО Тұрғын үй және ... ... - ол ... үй ... мен ... ... ... қызмет көрсету үшін құрылды.
* КСРО Агролы - ... ... Оның ... ... - өнеркәсіптің кешендерінің мекемелері мен ұйымдарына қызмет көрсету.
* КСРО Жинақ банкі - ол ... ... ... ... ... ... оның негізгі міндеті - халыққа қызмет көрсету.
* КСРО Сыртқы экономикалық ... - ол ... ... сауда банкінің негізінде қайта құрылған банк. Оның міндеті - экспорт-импорт операцияларын ұйымдастыру және ол ... есеп ... ... ... ... ... орындарын несиелеу, жинақ - валюталық ... ... ... ... ... ... тиімді пайдалану халықаралық валюта және несие нарығында операция жүргізу жұмыстарын қамтамасыз ету [7, 175-176б].
Жалпы алғанда банктердің мамандырылуы банк ... ... ... ... оны ... ... жоқ, несиелік механизмге түбегейлі өзгеріс енгізген жоқ, керісінше, аумақтырақ және көп білімді, шығынды сипатқа ие болды. ... ... ... ... бюрократтық жоғары деңгейлерінің өсуі көрініс тапты.
Жаңадан құрылған банк жүйесі бұрынғыдан да көлемді, әрі ыңғайсыз, көп сатылы, көп шығынды, ... ... ... бар жүйе ... Банк ... ... буынындағы бөлімшелері жоғарғы деңгейдегі әр бір маманданған салалық банктерге өздері қызмет көрсететін клиенттері бойынша ... ... ... және оның ... ... есеп ... ... [5, 11б].
1987 ж. реформаға дейінгі банктік жүйенің мынадай кемшіліктері болды:
* вексель ... ... ... ... кешіруі, әсіресе ауыл шаруашылығына қатысты;
* шаруашылықтың барлық аяларында артық несиелеу операцияларының байқалуы;
* банк мамандандандырылуының жойылуы;
* кәсіпорындарындағы басқа да несие ... ... ... монополизмнің орнын алуы;
* пайыз мөлшерлемесінің төмеңгі деңгейде болуы;
* экономиканың әр саласының қызметіне қойылатын банк бақылауының әлсіздігі;
* бақылауға ... ... және ... ... басып шоғырлануы [1, 20б].
1987 ж. банктік ... ... ... бұрынғыша әкімшілік сипатқа ие болып қала берді, тек қана бұл жерде үш банктің монополиясын ... ... ... ... Банк ... ... құрудан кейін мамандаған банктер арасында әр түрлі қайшылықтар туындады. Сонымен ... жаңа банк ... ... мен ... арасындағы қарым-қатынасқа да кері әсерін тигізді. Банктік өзгерістердің ең елеулі кемшіліктері - банк ... ... ... мен тәсілдерін түбегейлі өзгертпей-ақ, негізінен банк шығармалылығы мен айналасу болды деп мәлімдеді кейбір сарапшылар. Банк ... ... ... ... ең ... ... - оның ... берілген нұсқау әдісімен жүргізілуі және оған айтарлықтай дайындықтың болмауы, қажетті алғы ... ... Банк ... ... ... осы ... мен ... жоюға арналды. 1988 ж. "Кооперациялар туралы " Заң қабылданып, соған сай ... ... және ... ... шұғылданатын кооперативтік банктер пайда бола бастады. Банктік кооперативтер ... ... ... жағдайларға байланысты көптеген банктердің пайда болу толқынына әкеп соқтырды. Оған мынандай статистикалық мысал келтірейік, 1989 ж. 1 ... елде 43 ... банк ... бір ... ... - 224, ал 1991 ж. аяғында олардың саны 1357-ге ... ... де осы ... ... пайданың көп бөлігін өзіне алу үшін "бір күндік "банктер құрылған. Уақыт өте олар жабылып, орнына клиенттерге ... ... ... ... ... өз ... орындамаған жаңа банктер ашылды.
Тұрмысты социолистік тұрғыдан сараптау барысында ғасырлар бойы қалыптасқан қаржы нарығының институттары мен ... ... ... ... ... ... ... концепция негізінде үлкен көріксіз КСРО Мембанкі түріндегі бір деңгейлі банктік пирамида құрылды, ал өз ... ... ... ... ... алды және бәсекелестіктің элементтерін, жарыс пен тәуекелдікті толығымен жойды. 1989 ... ... ... ... коммерциялық банктер, кооперативтік және жеке банктер қатары жұмыс істеді. Сол жылы ... ... ... ... - ... ... "Крамдс банк", қазіргі "Казкомерцбанк" және т.б. жатады.
2.2. ҚР-дағы 1991 жылғы жүргізілген банк ... жыл ... ... ... ... ... ... байқалады. 1992 жылдың 2 тоқсанында несиенің сомасы ЖҰӨ-нің 11,3 пайызын құраса, ал 4 тоқсанда 29,8 ... ... Бұл ... ... ... және ... банктердің несиесі есебінен болды, әрі бұл өз кезегінде Ресейдің Орталық банкінің контокорренттік несиесімен қаржыландырылады. Оларды келесідей мәліметтер куәләндырады: 1992 ... 1 ... ... ... ... банктерге берген несиелерінің сомасы 6,7 пайызды құраса, 4 тоқсанында 17,8 пайызды құраған. Мұндай несиелік ... ... ... ... ... ... үлестіру - өміршең емес шығынды мемлекеттік кәсіпорындарға ... беру ... ... жұмыс жасалмайтын несиелердің, яғни банктердің несиелік портфелінің нашар несиелерден құрылуына ... ... ... жылы ... банктен 7,5 млрд. теңге сомасында орталықтандырылған несие берілді, 5,6 млрд. теңгесі үкіметке, яғни олардың үлесі 75 ... ... ал олар ... ... ... сома 138,5 млн. ... немесе 3,9 пайызға тең болады, қалған бөлігінің мерзімі ұзартылған болып табылады.
Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... банктер қаржылық емес несиелерге емін - еркін кіру мүмкіндігіне ие бола ... ... ... өз бетінше шоғырландыру ынтасынан айырылуда. Бұдан басқа мұндай несиелерді субъективтік негізде орналастыруда кедергі болған тағы да бір фактор - бұл ... ... ... қарыздарға деген қажеттіліктің көбеюіне және несиелік тапсырыс бойынша орталықтандырылған тікелей несиелендірген мемлекеттік кәсіпорынның қаржылық тәжірибесінің әлсіреуіне әсер етеді.
Мемлекеттік ... ... ... ... алып, көбінесе оларды инвестор үшін емес, жалақы төлеуге және материалдық ... ... үшін ... Инфляция деңгейі мен Ұлттық банк несиесінің номиналдық пайыз мөлшерлемесін салыстыруға болады: ... 1992 жыл ... ... 25 ... жылдық мөлшерлемені құраса, бөлшек сауда бағаларының жылдық инфляциясы 500 пайыздан ... ... 1992 жылы ... ... ... ... мөлшерлемесі 65 пайызға дейін жоғарлағанда, инфляция 1000 пайызды құраған. Бұл кезде ... ... ... ... өздерінің қаржылық жағдайын жақсартуға және жұмыстарын қайта құруға асыға қоймады.
Осылайша мемлекеттік кәсіпорындарды қолдайтын тікелей несиелеу саясатының төменгі ... ... ... ... ... ресурстарды дұрыс орналастырмауға әкеледі.
Арнайы банктердің өздерінің ... ... ... ... ... ... мерзімі өтіп кеткен қарыздарының ұлғаюына әкеліп соқтырады, ал осы кезде жаңадан пайда болған нарықтық қатынастарға бағытталған ... ... ... ... қол ... ...
Төменгі пайыздық мөлшерлемесінің саясаты жинақ ақшаларды банктерге толық мөлшерде жұмылдыруға мүмкіндік берген жоқ. ... мен ... ... өздерінің жинақ ақшаларын нақты активтерге салғанды қалады. Кәсіпорындар өздерінің тауарлар қорын арттырса, азаматтар өз қаражаттарына жылжымайтын ... пен ұзақ ... ... тауарлар сатып ала бастады. Нақты активтер ақшалай қорларды құнсызданудан, ... ... ең ... ... болып табылады. Салымдар үшін төлейтін банк пайыздары инфляциядан ... ... ... ... Мекемелер мен жергілікті тұрғындардың жинақ ақшаларын жұмылдырудың жеткіліксіздігіне банктердің байланысты несиелік ресурстар жеткіліксіздігі, банктердің тиімді мекемелерге несие беруге мүмкіндік бермейді. ... ... ... ... ... ... ... және жеңілдетілген несиелерді беру тәжірибесі кері әсерін ... ... ... ... ... ... арналған, сонымен қатар кәсіпорындардың дәстүрлі тиімсіз жұмыстарын көрсететін шығындар, т.б. Олар Ұлттық банктердің қайта қаржыландыратын несиелерге қарағанда, төменгі пайыздық (1992 жылы 4 ... 65 ... ... ... ... беріледі. [7, 225б].
1992 жылы Ұлттық банктің несиелерінің үлесі барлық қайта қаржыландырылған несиелерінің 70 пайызын немесе барлық несиелік салымның 42 ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылық және дайындаушы кәсіпорындардың үлесіне тиді.
1993 жылы мақсаты үкіметтік ... ... ... несиелер жеңілдетілген пайыздық мөлшерлемелермен 3, 25, 65 пайызға беріледі. ... банк ... ... ... есеп ... ... кезінде қарық кәсіпорындарға субсидиялық жеңілдетілген несиелер берді. 1992 жылы осы мақсаттарға берілген несиелердің үлесі барлық жеңілдік несиелерінің 30 ... ... ... ... ... ... ...
Дегенмен жоғарда аталған несиелер кәсіпорынның қаржылық жағдайын жақсартуға берілгенімен де, олар кәсіпорындар шығындарын қаржыландырудың ... ... ... ... ... және ... ... бойынша номиналды пайыздық мөлшерлемесі мен инфляция деңгейінің арасындағы үлкен айырмашылық қаржылық алып - сатарлыққа мүмкіндік туғызды. ... ... ... ... ... емес ... бюджеттің тапшылығын жабу үшін үкіметке берілген несиенің үлес ... ... 1992 жылы 1 ... олар тиісінше 13,7 және 11 пайызды құраса, 1993 жылы 1 ... 1,5 және 2 ... ал 1993 жылы ... ... ... 877 млн. теңге берілді немесе ол несиенің барлық сомасының 11,8 ... ... ... жылы 1 ... ... төленбеген есеп айырысу құжаттары 5 млн. теңге құраса, 1992 жылы 1 қаңтарда 11,2 млн. теңге құраса, 1992 жылы ... 384 млн. ... ... ... 12,3 ... ... ... несиелердің жалпы сомасы 84,1 пайызды құрады. 1993 жылы мерзімі өтіп кеткен төлемдер 91,5 млн. теңгеден 5,5 ... ... ... ... 60есе жоғары өсті.
1992 жылдың соңында Қазақстан мен Ресей, екі елдің кәсіпорынның қарызын ... ... алу ... екі ... ... қол қойды, ол қарыздар сомасы 1992 жылдың аяғында 80 млн. теңгені құраған.
1993 жылғы қараша айында Ұлттық банкке ... ... ... ақша несие саясатын жүзеге асыру, бюджетпен банктер мен өзара қарым қатынаста ... ... ... ... қызметтерін реттеу жүйесін нығайтуға қатысты толық жауапкершілік жүктелді.
Ұлттық валютаның еңгізілуі сәтінен бастап, 1995 жылға дейін ... ... ... ... ... қызметін реттеп отыратын нормативтік құжаттарды қарастыру және қабылдау тұрғысындағы дәстүрлерімен тәжірибесі жоқ Ұлттық банк ... ... ... - ... ... ... ... қолға алды. [31, 10б].
Кәсіпорындардың жұмыс тәжірибесінде ... ұғым ... ... Еңбекақы берешектері айларға созылды, ауылдық жерлерде жылдан да асты. Кәсіпорындарды тоқтатып ... ... ... ... ... ... жиі орын ала бастады. Нәтижесінде жұмыссыздық өсті. Халықтың ... ... ... ... 1- ... 1992 ж. ... ... табысы 7,9 есе өскенде тұтыну тауарларының бағасы 30,6 есе ... ... өсу ... 3,8 есе асып ... 1993 ж. ... ... баға ... ақшалай табыс индексінен екі есе жоғары болды. Осы уақытта ... ... ... ... ... ... ... 1992- 1996 ж.ж. Халықтың тұрмыс деңгейінің негізгі ... ... ... тауарларының баға индексі
30,6
22,65
12,58
1,60
1,28
Жұмысшылар мен атаулы қызметкерлердің орташа айлық еңбекақылары (теңгемен)
4625
рубль
128
рубль
1726
теңге
4786
теңге
6841
теңге
Өткен жылғы нақты еңбекақы (%)
65
78
68,5
100,4
100,6
Осындай ... ... ... ... 1993 ж. 2965 ... 59 ... бақшасы, 2959 орынды аурухана жабылып, 769 медицина қызметкері жұмыстан босатылды, жалпы білім беретін мектептерде 472 оқушы орны, 40 мың оқушыға ... 939 ... күн ... 29 кешкі мектеп пен мектеп-интернаттар, 15 мектептен тыс мекеме, 82 кітапхана және 92 клубтық мекеме және т.б. ... ... ... ... ... ... ... шиеленістер күшейді.
Ақша массасын қысу саясаты (таргеттеу) негізгі құралы болып табылады. Инфляцияның қарқынын бәсеңдету үшін коммерциялық банкілердің кредиттік ... ... ... ... банк 1992-1993 жж. резерв қорына аудару мөлшерін 15-18 %-ға дейін, қайта қаржыландыру мөлшерлемелерін 80-240 %-ға дейін ... Бұл ... ... төмендегі 2 - кестеден көруге болады.
3-кесте. Қайта қаржыландыру ... ... және 1992 -1996 жж. ... ... ең ... ... резервтерінің талаптары.
Құарлдар атауы, ақша айналымының көрсеткіштері
1992
1993
1994
1995
1996
Қайта қаржыландыру мөлшерлемелері, ... ... ... ... ... көріп тұрғанымыздай несие мөлшерлемелері бұл кезеңде өте жоғары ... 300-400 ... ... одан да жоғары. Егер мемлекеттік кәсіпорындарды несиемен қолдау ... ... ... ... ... құрайтынын ескерсек, ақша жиынын таргеттеу көптеген шаруашылық субъектілерінің жұмысына нұқсан келтірді.
2.3 1995 жылғы ҚР-ның банк жүйесін ... ... ... ... ... ... ... банктік жүйенің басты кемшіліктеріне мыналарды жатқызуға болады:
а) Ұлттық (орталық) банк қызметіне байланысты:
* мемлекеттің қаржы ... ... ... Ұлттық Банк пен Қаржы министрлігі қызметтерінің жеткіліксіз ... ... ... ... ... ... ... жеткіліксіздігі;
* екінші деңгейдегі банктер қызметін қадағалау және реттеу жүйесінін, баяу құрылуы;
* валюталық ... және ... ... ... ... қалушылық;
* макроэкономикалық процестерді жедел түрде талдау, оларды болжау және ... ... ... ... төмендігі;
* осы уақытқа дейін пайдаланылып келген Ұлттық Банк пен ... ... ... ... есеп ... ... ... және нарықтық экономика талаптарына сай келмеуі;
* Ұлттық банк жүйесіндегі еңбек ақының төмендігінен кадрлардың кету деңгейінің ... ... ... ... ... ... ... тарапынан белгіленген экономикалық (қазіргі пруденциалдық) нормативтер мен банк клиенттерінің құқықтарын тікелей бұзған банктердің нарықта қызмет ете беруі;
* қаржы ресурстарын ... іс ... ... ... ... субъектілерін несиелеу барысында жобаларды бағалау деңгейінің және банк үшін несие беруден туындайтын тәуекелді бағалау дәрежесінің, ... ... ... жасалатын бақылаудың қанағаттанарлықсыз деңгейде болуы;
* орта және ұзақ мерзімде ірі жобаларды дербес түрде ... іске ... ... ... банктердің капиталдану деңгейінің жеткіліксіздігі;
* прогрессивті қаржы құралдарын және технологияларды пайдаланып, игерудің баяулығы;
* банк қызметкерлерін кәсіби жағынан даярлаудың ... ... ... ... бұрынғы салалық мамандандырылған банктерді қайта түрлендіруге байланысты бірқатар шаралар 1994 жылдың орта ... ... 1995 ... ... ... ... 1994 жылы ... Банктің ұсынысы бойынша Кабинет Министрлігінің Қаулысына сәйкес арнайы құрылған комиссия Қазагроөнеркәсіп банкіне ... ... ... ... ... ... ... нақты төлем қабілеттілігін ескермей, Жоғарғы Кеңес пен Үкіметтің шешімі бойынша өткен жылдардағы берілген) байланысты мерзімі өткен қарыздарды ... ... ... ... министрлігінің қарамағында құрылған ауыл шаруашылығын қаржылық қолдау мемлекеттік ... ... беру ... іске ... ... ... ӘлемБанкін 1994 жылдың орта кезеңінде Мемлекеттік Экспорттық-импорттық банкке (қазіргі Эксимбанк) және әмбебап акционерлік ӘлемБанкке бөлу шаралары жүзеге ... ... ол ... ... ... ... ... үлесі -- 35%-ды құрады. Бұл бір ... ... ... ... мен ... емес акционерлер қаржыларын өзара бөлуге мүмкіндік берсе, екінші жағынан Әлем банктегі монополияны жоюға мүмкіндік жасады.
Үшінші кезекте, мемлекеттік мамандандырылған Халық банкін ... ... ... ... ... Түрлендіру мынадай үш кезеңдік қамтыды.
Бірінші кезеңде (1995 жылдың 1 - ... ... емес ... ... ... алу ... 100 % мемлекеттік меншікті қалпына келтіру және оның ... ... ... ... мемлекеттен жалға алған ғимаратын Халық банкінің меншігіне беру, сондай-ақ 01.01.1992 жылғы жағдайға байланысты халық салымдарын индексациялау жүйесін ... ... ... кезеңде (1995 жылдың екініші жартысында және 1996 жылы), Халық банкіне пластикалық дебеттік және кредиттік карточкаларды енгізу және олардың қолданылу ... ... ... ... ... (1997 ... ішінде), Халық банкісінің алдында Ұлттық Банк белгілеген пруденциалдық нормативтерге сәйкес 01.01.1998 жылы бастап салымдарды мемлекеттің толық, кепілдемесінен ұжымдық сақтандыруға ... ... ... ... ... дайындық жасап және жекешелендірудің бірінші кезеңін бастау міндеті ... ... ... банк -- ... ... мемлекеттің үлесі (61%, 1994 жылдың сәуіріне) анықталып, ондағы негізгі борышқор-кәсіпорындардың бір бөлігі 1995 жылы ... ... ... ... ... ... ... әмбебап банк -- Кредсоцбанктегі мемлекеттің үлесі -- 40,3% мөлшерінде (1994 жылдың сәуіріне) анықталды. 1995 жылдың ... ... ... ... оның ... ... ... үлесін сату бағдарламасын Ұлттық Банк даярлауға тиіс болды.
Коммерциялық банктер үшін нақты секторды қысқа мерзімді несиелеу тиімсіз болып ... орта және ұзақ ... ... ... өз ... ... ... мемлекеттік банктерді құру қажеттігі туды. Ондай банктерді халықаралық тәжірибеде даму банктері деп атайды, себебі олар үшін басты мақсат пайда табу ... яғни ... ... ... ... ... саналады.
Сонымен, Қазақстанда банк секторын реформалау бағдарламасын іске ... ... ... банк ... ... даму банкі және Тұрғын үй құрылыс банкі құрылды. ... ... ... халыққа қызмет көрсетуге маманданған Халық Жинақ банкі де болды. [29, ... даму ... -- бұл банк ... маңызды салаларында тиімді инвестициялық жобаларды ұзақ мерзімді несиелеуді жүзеге асыруға ... ... ... ... ... ... банк ... -- бұл Қазақстан үшін ... ... даму және ... ... ... ... ... экспорттық несиелер мен инвестицияларға сақтандыру және кепілдеме беру үшін Әлем ... ... ... ... үй құрылысы банкі -- бұл тұрғын үй құрылысын ... ... ... несиелеуге, халық үшін тұрғын үй жинақ шоттарын қалыптастыру, ипотекалық несиелеу жүйесін құру мақсатында құрылған ... банк ... -- бұл ... ... ықпалымен ретінде құрылған банк. Бұл банкті құру туралы жарғыға сәйкес, ол небары 4 ... ... ... ... ... ... ... 1995 жылғы реформалау нәтижесінде қолданған шаралары қаржылық және экономикалық тұрақтылыққа қол ... Ең ... ... ... ... мен ... әрі қарай дами түсті.
Банктерді қайта қаржыландыру тетігі ... ... 1995 ... ... ... ... директивті несиелерді беру тоқтатылды. Орталықтандырылған көздер есебінен берілетін несиелер көлемі мен мерзімі қысқарып, экономиканы несиелеу қызметі Ұлттық Банктен екінші ... ... ... ... Банк ... ... тән қызметке: қысқа мерзімді өтімділігін қолдап отыру мақсатында екінші деңгейдегі банктерге несие беру, Үкіметке несие беру және ... және ... ... ... көшті.
1995 жылдың бірінші жартысында Ұлттық Банктін екінші деңгейдегі банктерге берілетін несиелері несиелік ресурстар аукционы арқылы 3 ай мерзімге дейін ... ал ... ... ... ... мемлекеттік бағалы қағаздардың қайталама нарығына өте бастады. Сөйтіп, банкаралық несиелер нарығы дами түсті. 1995 жылы қыркүйек айынан 6астап ломбардтық несиелеу ... ... ... ... өсу ... шек қою мақсатында Ұлттық Банк айналысқа өзінің қысқа мерзімді ноталарын шығару арқылы ақша массасын реттеп отырды.
1995 жылы Ұлттық Банк ... ... ... ... ... ... ... Инфляция қарқынын төмендету арқылы оның мөлшерлемесін төмендетті. ... 1995 ... ... ... ... ... 8,9%-дан, қыркүйек айында - 2,4%-ға дейін төмендету нәтижесінде қайта қаржыландыру мөлшерлемесі: 210%-дан 45%-ға дейін ... Айта ... тағы да ... ... жетістіктерге қол жеткізілді.
4- кесте - 1995-2005 жж банк жүйесінің негізгі көрсеткіштері
Уақыты
Банктер саны
Активтер көлемі, млрд тг
Берілген ... ... млрд ... ... млрд ... қор, млрд тг
Кіріс, млрд тг
01.04.1995 ж.
153
127
48
9,7
12,8
4,59
7,79
01.10.1995 ж.
148
215
106
15,8
23,5
6,74
31,00
01.01.1996 ж.
143
177
74
23,1
26,5
11,2
42,00
01.04.1996 ... ... ... ҚР-ның Ұлттық Банкінің жылдық есебі, 2005 ж.
Берілген кестеде елімізде жүргізілген банк ... оң ... ... ... Тек ... қана ... сапалық көрсеткіштер де жақсарды: банктердің капиталдануы, олардың активтердің, депозиттік базалары мен кірістері бірнеше ... есе ... ... ... ... ... ҚР-ның банк жүйесі ТМД елдері ішінде алдыңғы қатарға шығып, көш бастады.
1995 жылы ... ... ... ... бағдарламасын жүзеге асыру орта мерзімді бағдарламаныжасауға мүмкіндік туғызды.
Оның мақсаты мен міндеттері тұтастай алғанда, 1995 жылғы жасалған бағдарламамен ... ... ... ... банк ретінде атқарған қызметі кезінде жинақталған тәжірибесі оған экономикасы дамыған елдерге тән, ... ... сай ... ... ... ... ... көшу міндеттерін жүктеді.
1995 жылы 15 ақпан айында Қазақстан Республикасы Призедентінің қаулысымен бекітілген, 1995 жылы арналған Қазақстандағы банктік ... ... ... ... ... ... 1995 ... соңына дейін сәтті жүзеге асырылған жағдайда келесілерге қол жеткізу мүмкіндігі болжанған:
Ұлттық банкінің негізінен классикалық орталық банктерге тән валюталық және ... ... ... ... ... жиынтығын енгізуді аяқтау және оны пайдалану. Бұл өз кезегінде Ұлттық банкке тиімді ақшалай несиелік саясатын жүргізуге және банктік заңдармен ... ... ... ... ... ... толығымен орындалуына мүмкіндік береді. [16, 129б].
Экономикалық ынталандыруды дұрыс қолдану мен нормативтік реттеуді жетілдіру және Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... ... қызметінің сапасын жақсартуды жүзеге асыру; олардың капиталдандыру деңгейін жоғарылату және ... ... сай ... ... қалыптастыру.
Банкаралық несиелік және валюталық нарықтарды дамыту және тереңдету жолдарымен оларда қалыптасатын пайыздық мөлшерлемелер мен айырбас бағам тұрақтылығына қол жеткізу, ал ... банк ... тек ... тікелей және жанама реттеу құралдарымен ғана ықпал етеді.
Республикалық бюджеттің тапшылығын Ұлттық банкінің тарапынан тікелей несиелеуден бас ... оның ішкі және ... ... ... ... емес әдістері арқылы қаржыландыруға көшу.
Шаруашылық жүргізуші субъектілері арасында төлемдердің қауіпсіз, уақытылы және тиімді жүзеге ... ... ... ... жүйесінің сапалы қызмет ететін жаңа деңгейіне қол жеткізу және ұзақ мерзімді ұлттық төлем жүйесін дамыту.
Орта және ұзақ ... ... ... ... емес ... жүйесінің негізін қалау.
Бағдарламаның өткірлігіне қарамастан істің нақты жағдайын ескере отырып, оны жүзеге асырады.
Ең алдымен ақша несиелік реттеудің құралдары және ... дами ... ... ... ... ... ... өзгерістер болды. 1995 жылы қаңтар айынан бастап директивті несиелерді беру ... ... ... ... берілетін несиелердің көлемі және мерзімі қысқарады. Экономиканы несиелеу қызметі негізінен Ұлттық банктен екінші деңгейлі банктерге көшті және олар өз кезегінде ... ... ... ... ... бос қаражаттарын, халықтың жинақ ақшаларын тарту және ... ... ... ... есебінен қамтамасыз етуге бейімдейді.
1995 жылдың 1 жартысында Ұлттық банктің 2 деңгейлі банктерге беретін несиелерінің негізгі массасы аукцион ... ... 3 ай ... ... 2 жартысында операциялардың барлық ауыртпалығын мемлекеттік бағалы қағаздардың 2 ... көше ... ... ... ... ... ... дамыды. Қыркүйек айынан бастап, ломбарттық несиелеу жүйесі енгізілді. Базалық ақшалардың ... ... ... ... әр ... ... банк айналысқа бағалы қағаздарды шығару жолымен ақша ... ... ... ...
1995 ж. Ұлттық банк қайта қаржыландыру мөлшерлемесінің жоғарлауын қарастыруға әкелді. Инфляция қарқыны 1995 ж қаңтарында 8,9 пайыздан 2,4 ... ... ... ескеріп, қыркүйекте қайта қаржыландыру мөлшерлемесі біртіндеп 210-нан 45 пайызға дейін төмендеді. Кейінгі айлардағы инфляцияның өсуі (айына 4,4) 20 қарашадан бастап ... ... ... ... ... 52,5 ... дейін арттыруына мәжбүр етті. Бұл өзгерістер өз кезегінде 2 деңгейдегі банктердің пайыздық саясатында да ... ... ... жылы Ұлттық банк мемлекеттік бағалы қағаздар нарығының дамуын қамтамасыз етті, ашық нарықтағы ... ... Бұл ... 1, 2 ... ... етуі ... ... Нәтижесінде 1995 ж. айналыс мерзімі 3 айлық қазынашылық вексельдің көлемі 4,1 ... ... ... ... 6 ... қазынашылық вексельдер 0,8 млрд. теңгені айналысқа шығарды. Екінші нарықтағы операциялар көлемі жыл бойы 11,4 млрд. теңге құраса, оның ішінде ашық ... ... 2,2 ... ... ...
Жылдар
Банктер саны
Активтер көлемі, млрд тг
Өзіндік капитал, млрд ... ... саны , млрд ... ... ... ... сыйақының орташа есепті мөлшерлемесі, %
2000 ж.
46
530
92,6
286,4
18,8
2001 ж.
42
818
132,0
489,1
15,3
2002 ж.
37
1145
162,8
672,5
14,1
2003 ж.
35
1678
233,9
978,1
14,9
2004 ж.
35
2689
347,2
1484,3
13,7
2005 ж.
34
4515,1
586,9
2842,7
13,7
5-кесте 2000-2005 жж. ҚР-ның банк ... өсі ... ... банктің жылдық есебінің және Ұлттық банктің статистикалық бюллетенінің деректері бойынша құрастырылды
Кестеде көрсетілген 6 жыл ішінде банктердің жалпы саны 12 ... ... Бұл ... ... 6 жыл ... таза активтер 8,5 есе, меншікті капитал 6,3 есе, экономиканы кредиттеу 9,9 есе ... ... ... ... кредиттер бойынша орташа есептелген мөлшерлеме 2000 жылмен ... 5%-ға ... ... ... дейін кеміді.
1995 жылы Қазақстандық банкаралық валюталық қор биржасындағы АҚШ ... ... алу ... ... банктің позитивті тенденцияларын ескерсек, кәсіпорындардың ішкі валюталық нарықтағы шетел валютасындағы экспорттан түсетін ... ... ... сату ... 30 ... ... ... мүмкіндігін қарастырса, кейін оны мүлде алып тастау қарастырылады. Жыл соңында биржадан тыс ... ... даму алды және ... ... ... ... асып кетті.
1995 жылы алтын валюталық резервтерді басқару бойынша көптеген жұмыстар жүзеге ... 1995 жылы ... ... ... ... ... валюта резервтерін басқару тұжырымдамасын бекітті.
Ұлттық банк алтын валюта резервтерін көбейту ... ... мен ... ... ... сату және ... алу операцияларын жүргізді.
Мұндай ақша несие саясатын жүргізу нәтижесі 1995 жылы монетарлық бағдарламаларға жүктелген параметрлер негізінен орындалады. Ол инфляцияның орташа ... ... 24,1 ... 4,8 ... ... ... ... Әрі шетел валюталары бойынша теңгенің бағамы тұрақтанады.
Қазақстан ... ... ... банк ... туралы мәліметтер мына кестеде берілген:
6-кесте 2000-2003 жж ҚР-ғы несие жүйесі туралы мәліметтер
Несие жүйесінің элементтері
2000 ж. желтоқсан
2001 ж. ... ж. ... ж. ... ... банктердің барлығы:
48
44
38
35
оның ішінде:
мемлекеттік
1
2
2
2
мемлекетаралық
1
1
-
-
Шетел капиталының қатысуымен, оның ішінде: - ... аса, оның ... ... ...
9/7 ... ...
9/6 ...
10/4 ... ... ... отырғанымыздай, банктеріміздің саны жылдан жылға азаюда. 90-шы жылдардың басында олардың саны 200-ден асты, сөйтіп банк жүйесін ... ... ... саны 35-ке ... (06.2003 ж.) ... Жалпы банктер қатарына мемлекеттік банктер (мемлекеттің 100% қатысуымен құрылған) саны - 2. ... ... ... ... ... ... кеңейе түсуде, олардың саны - 16, яғни жалпы банктер санының жартысына жуғын ... [8, ... ... ірі ... 2004 жылғы 1 шілдедегі рейтингі
Банктер
Активтері, млрд тг
Өзіндік капиталы, млрд ... таза ... млрд ... ... ... ... банк
61,5
8
4,6
11
0,4
Каспий банк
56,4
9
7,3
8
2,5
АБН АМРО банк
47,4
10
4,6
12
2,5
журналының деректері бойынша, №5, 2005 ж.
Кестеде көріп тұрғанымыздай рейтинг бойынша ... ... ... Казкоммерцбанк 1-ші орынды алып тұр. Бұл банктің ... банк ... ... ... ... - 19 %, ... жиынтық капиталдағы үлесі - 21 %, пайдадағы үлесі 24 % құрайды
* ҚАЗАҚСТАН ... БАНК ... ... ДАМУЫ
+ ҚР-ның қаржы секторын дағдарыстан кейінгі кезеңде дамыту
Жаһандық қаржы-экономикалық дағдарыс жаппай жалпы әлемдiк ауқымдағы және сол ... ... ... қаржылық қатынастардың қолданыстағы модельдерiнiң кемшiлiктерiн көрсеттi. Әлсiз жақтары мемлекеттiк реттеу құрылымында және қаржы институттарының өздерiнiң ... ... ... проблемалары тәуекелдердi басқару жүйелерiнiң жетiлмеуiнде және қазiргi заманғы үрдiстерге және қабылданатын тәуекелдер деңгейiне (дәрежесi бойынша және ... ... ... сәйкес келмеуiнде, корпоративтiк басқару деңгейiнiң төмен болуында, айқындылықтың ... және ... ... терiс үрдiстерге сезiмтал болып отырған бизнес-модельдердiң тиiмсiздiгiнде пайда болды. ... ... ... ... ... бiрi ... секторының анықталған проблемаларын жою қажеттiлiгi, жiберiлген қателердi түзету және тұрақты әртараптандырылған өсудi қамтамасыз ету ... ... ... ... ... заманғы, тұрақты және бәсекеге қабiлеттi қаржы жүйесiн құру жөнiндегi жұмысты жалғастыру қажет. [20, 330б].
Осы ... ... ... ... мен ... ... жаңа деңгейiне көшу бөлiгiнде қаржы секторын дағдарыстан кейiнгi кезеңде төмендегiлер арқылы дамыту болып ... 1) ... ... ... ... 2) ағымдағы қаржы-экономикалық дағдарыс ... ... ... тұрақсыздық факторларына және құбылыстарына жол бермеу бойынша жағдайлар жасау; 3) ... ... ... ... iске ... ... ретiнде инвестициялық белсендiлiктi ынталандыру; 4) ... ... сол ... ... ... көрсетулердi тұтынушылар тарапынан елдiң қаржы секторына сенiмдi нығайту.
Мемлекеттiң қаржы ресурстарын жұмылдырудағы күш-жiгерi бiрiншi кезекте iшкi инвесторларға бағдарланады. ... iшкi ... ... ... ... және iшкi, оның iшiнде көлеңкелi секторда айналыстағы жинақ ақшаны тез және ауқымды тарту жөнiндегi құралдарды жедел енгiзу қажет. ... ... ... ... ... қатысты жағдайларда ресурстардың шектеулiлiгi шетелдiк инвесторлардың қаражаттары мен ресурстарын индустриализациялау бағдарламасын қаржыландыру процесiндегi жоғары маңыздылығын айқындайды.
Қазақстан қаржы секторының сыртқы қарыз ... ... ... ... тәжiрибесi қаржыландырудың iшкi көздерiн тарту жөнiндегi жұмысты жандандыруды басым бағыт ретiнде айқындайды. Бұл ретте ел iшiнде қаржы ресурстарын жұмылдыру жөнiндегi ... ... ... ... ... ... жетiлдiрудi талап етедi. Институционалдық инвесторлардың қаражатын тарту. Мемлекеттiк органдар мен ... ... ... ... ... тиiмдiлiгiн арттыру жөнiндегi жұмыс жалғасады, бiрiншi кезекте мемлекеттiк-жеке әрiптесте. ... ... ... құру ... экономикалық дамуының негiзгi басымдықтарының бiрi болады. Мемлекеттiк-жеке әрiптестiк тетiктерiн пайдалану экономиканың стратегиялық маңызды ... ... ... ... ... ... болуы тиiс. Әрiптестiктiң осы түрi бiр жағынан алғанда, жеке кәсiпкерлiк бастаманың әлеуетiн iске асыруға және дамытуға әрi институционалдық инвесторлардың ... ... ... ... ... экономиканың әлеуметтiк маңызды секторларында мемлекеттiң функцияларын ... ... ... Инвестициялық жобаларды қаржыландыру көздерi ретiнде iшкi және сыртқы ресурстарды тиiмдi тарту үшiн ... ... ... жобаны iске асыру осы жоба бойынша негiзгi өндiрiстiк тәуекелдердi көтеретiн iрi инвестордың болуын көздейдi. ... ... ... ... оларды жүзеге асыру үшiн ресурстар беретiн сыртқы және iшкi ... ... ... ... ... ... бере отырып борыштық бағалы қағаздарды шығару есебiнен жүзеге асырылатын болады. Сонымен қатар инвестициялық жобаларды жоспарлауды және iске асыруды тиiстi дәрежеде ... ... ету және ... ... ... ... қаржыландыру шеңберiнде мемлекеттен бизнеске тәуекелдердi қайта бөлу және жинақтаушы зейнетақы қорларының шығындарын өтеу ... ... ... шаралар әзiрленедi. Сонымен қатар мемлекеттiк-жеке әрiптестiк шеңберiндегi инвестициялық жобаларды қаржыландыруға тартылған зейнетақы ... ... ... ... кепiлдiгiнiң бiрi болады Тиiмдi мемлекеттiк-жеке әрiптестiктi қамтамасыз ету жөнiндегi мiндеттердi шешу ... ... ... ... ... ... ... зерделеу негiзiнде инфрақұрылымдық жобаларды iске асыру үшiн жинақтаушы зейнетақы қорларының активтерiн тартуды жандандыру болады. Халықтың және ... ... ... ... ... және ... тұлғалардың екiншi деңгейдегi банктердегi депозиттерi қаржы секторын қорландырудың негiзгi көзi болып қалады. Мемлекет осы құралға сенiмдi ... және оның ... ... ... ... ... Бұған кiрiстер деңгейi тұрғысынан алғанда қолайлы болатын, ... ... ... ... ... ... бойынша өтеуге кепiлдiк беру, нарықтық тәуекелдердi сақтандыру құралдарын дамыту, қаржы нарықтарының қатысушылары қызметiнiң және олардың құралдарының ... ... ... ... ... ... ... арқылы қол жеткiзiледi. Бұдан басқа, Қазақстанның ... ... ... ... ... ... ... кепiлдiк берiлген кредиторлардың басымдығын белгiлеу және жеке тұлғалардың банкроттығы институтын енгiзу бөлiгiнде жан-жақты зерделеу ... ... ... қаржы құралдарына инвестициялаудан алынған кiрiстерге салық салу ырықты, сондай-ақ түрлi қаржы құралдарына қаржы салу туралы шешiм қабылдауға қатысты бейтарап ... тиiс. ... ... ... ... ... ... салық салуды одан әрi жетiлдiру жөнiндегi мәселе зерделенетiн болады. Сондай-ақ жинақтаушы сақтандыруға кепiлдiк беру ... ... ... ... ... қарыз алу құралдарын дамыту. Нөлдiк тәуекел дәрежесi бар қаржы құралдары эмитенттерiнiң бiрi ретiнде Үкiметтiң рөлi ... ... ... ... ... және ... зейнетақы жүйесiн қоса алғанда, қаржы нарығының жекелеген сегменттерiн дамыту және ... ... ... және ... ... ... бола отырып мемлекеттiк сектордың активтерiн және мiндеттемелерiн басқару стратегиясын әзiрлеу қажет. Үкiмет борышының қауiпсiз ... ... ... ... ... ... ... қалыпты мөлшерiнiң болуы кiрiстiлiк ауытқымасын құру, қысқа мерзiмдi және ұзақ мерзiмдi перспективалардағы күтулердi дұрыс бағалау, қаржы құралдарының тәуекелiн дұрыс ... ... және ... ... алу ... ... үшiн ... айналыстағы мемлекеттiк бағалы қағаздардың жеткiлiктi көлемiн қамтамасыз етуге мүмкiндiк жасайды.
+ ҚР-ның банк жүйесін 2011 жылға байланысты ... ... ... ... ... Банкі 3-тоқсанда жүргізген тоқсан сайынғы зерттеуінің қорытындылары бойынша ... ... ... ... ... қорландыру көздерінің шектелмегенінен қарамастан, банк секторының кредиттік белсенділігі біртіндеп қалпына ... ... ... сапалы заемшылар үшін бәсекелестік күресі одан әрі күшейе түсуде, бұл ретте мұндай заемшылардың ... ... ... ... ... мақсатында банктер ұсынылатын өнімдердің құрылымын жетілдіріп, кеңейтуде, сондай-ақ бизнесінің ерекшелігін ескере отырып, клиенттерді бағалаудың жеке ... ... ... ... жаңа кредиттерді беру кезінде консерватизмнің жоғары деңгейі сақталуда. ... ... ... ... ... ... жөніндегі жұмыс жалғастырылды. Банк секторының белсенділігін одан әрі көтеруді және несие ... ... ... ... үдерісін жылдамдатуды банктер салық ауыртпалығын жұмсарту бөлігінде заңнамаға ... ... ... және ... ... ... іске қосумен байланыстырады.
1. Банктер корпоративтік сектор тарапынан кредиттік ресурстарға сұраныстың өсуінің сақталып отырғанын атап өтуде ... ... ... жж. ... ... ... ... жасалып отырған кезеңде кредиттерге сұраныстың ұлғайғанын атап өткен банктердің үлесі 2011 жылғы 2-тоқсандағы 79%-дан аздап төмендеп, 76% ... Бұл ... ... ... ... ... және ... клиенттердің әлеуетті тәуекелдерін бағалауды есептегенде, кредиттеу мерзімдерінің ұлғаюы динамикасы сақталды. Жалпы ... ... ... көбіне айналым қаражатын қаржыландырумен, қолда бар берешекті ... ... ... ... ... инвестициялар берумен көрсетілген. Банктер заемшылардың қызметті қаржыландырудың басқа ... ... іс ... ... тоқсандағы деңгейде сақталғанын да атап өтіп отыр.
2. Корпоративтік заемшылар тарапынан сұраныс ... ... сол ... ұзақ ... ... ... сұраныс байқалады.
2-диаграмма. Мерзімдері мен валюталары бойынша заемдарға сұраныстың өзгеруі
Заңды тұлғалар тарапынан ұлттық ... - ... ... деген сұраныстың басымдығы жалғасуда. Бұл ретте қысқа мерзімді кредиттерге ... ... өсу ... 2011 ... 3-ші ... ... тоқсанмен салыстырғанда үдеді, ал ұзақ мерзімді кредиттердікі баяулады (2-диаграмма).
1. Банктер 2011 жылғы 3-тоқсанның қорытындылары ... ... ... ... ... ... азаюын көрсетеді (3-диаграмма).
3-диаграмма. Банктердің кредиттік тәуекелді қабылдауы
2-тоқсанмен салыстырғанда валюта тәуекелі (3-тоқсандағы күтулер, банктер бұрын жасаған ... ... ... ... ... ... ... көтерілді, бұл осы тәуекелдің Еуроаймақта, АҚШ-та проблемалардың өсуіне ... ... ... ... ... ... көңіл бөлетін негізгі тәуекелі кредиттік тәуекел болып қалып отыр. Осы тәуекел түрінің ... ... ... ... ... ... төменгі сапасына байланысты. Бұл ретте 3-тоқсанда оның деңгейі мүлдем өзгерген жоқ - респондент банктердің 16% осы ... ... ... саны 14% ... ... ... тәуекелді ұлғайту туралы мәлімдеді. 4-тоқсанда банктердің 22% кредиттік ... ... ал 14% - оның ... ... ... бұл ... көріп отырғанымыздай комерциялық банктердің қазіргі жағдайы болашақта үлкен жетістіктерге жеткеді ... ... ... келтірілген мәліметтерді ескере келе 10 жыл ішіндегі банк жүйесінің дамуы мен проблемаларын тұжырымдауға болады.
Банк жүйесінің дамуын төмендегі ... ... ... болады.
Біріншіден, 1990 жылдар басындағы өзгерістер. Алғашқы заң актілерінің қабылдануы Қазақстан Республикасының жеке банк жүйесінің қалыптасуы. Осы ... ... ең ... ... ... ... ... Орталық банктің Ұлттық банк болып құрылып, өз саясатын экономикамызды тұрақтандырып, өсуін ... ... іске ... Екі ... банк ... алғашқы қадамдары.
Екіншіден, 1995-1998 жылдар аралығындағы банктік реформалар. Ең маңыздылары және ... ... Осы ... ... ... ... ... банк қызметтерінің дамуы. Ел экономикасын несиелеу және инвестиция тарту мәселелерінің шешімдерін таба бастауы. Банктік талаптың өсуі және банктердің реттелуі.
Соңғы кездегі ең ... ... 1999 ... ... ... ... ... еркін өзгермелі курсын енгізуі болды. Осыдан кейін доллар бағамы валюта нарығындағы сұраныс пен ұсыныстың қалай қалыптасатынына байланысты анықталады, ал Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... резервін айырбас бағамын белгілі бір деңгейде ұстап отыру үшін ... ... ... ... олай ... ... ... ел экономикасының тұрақтылығы қамтамасыз етіліп, экономикалық өсу нәтижесінде банктік жүйенің дамуы және ондағы банктердің рөлін атап көрсетуге болады. ... жүйе - ... ... ең маңызды және біртұтас құрылымдарының бірі. Банктер халық шаруашылығы қызметінің барлық деңгейіндегі ... ... ... ... Олар ... ұдайы өндіріс үрдісіне қатысушыларының экономикалық мүдделерін қанағаттандыру жүзеге асырылады.
Соңғы кездегі банктік сектордың дамуын сандық көрсеткіштер арқылы көрсететін болсақ: Ұлттық ... ... - ... ... ... ... ... мен сақтандыру компанияларының активтері - 6,0 млрд. долларға, зейнетақы жинақ қорының - 1,5 ... ... ... және ... несие беру көлемінің өсуі, оның ішінде: Ұлттық банктің экономикадағы несиелері - 577 ... ... ... - 17,8% ... ... ... несие берудің - 33% жетуі, шағын кәсіпкерлікке несиенің 14,7%-дан 24,2%-ға өсуі. [12, 7 ... және ... ... ... ақша ... - 906,2 млрд. теңге, қолма-қол ақша айналымы - 202,8 млрд.теңге, депозиттер - 703,3 ... ... ... өсуіне арналған несиелер - 703,3 млрд. ... ... ... барлығы банк жүйесінің дамуын, банктік қызметтің өскендігін, халықтың банкке деген сенімінің артуын көрсетеді. Банктер экономиканы дамытудың негізгі факторларының бірі ... ... ... ... ... алғашқы жылдардағы банктердің қызмет істеу аясының тар болуы. Ұлттық банктің инфляция деңгейін қалыпты жағдайда ұстап тұра алмауы, банктердің тұрақсыздығын ... ... ... ең ... ... Қор ... нақты экономикаға капиталды тарту механизмі өз принциптері деңгейінде жұмысістемей ... ... ... мен ... ... активтері әлі негізгі инвестициялық ресурстарға жетпеуі, бұл тәжірибе әлем елдерінде кең қолданылуда және экономикалық өсудің негізгі факторы болып саналады.
3) Құрылыс ... ... және ... несие механизмін жетілдіру. [14, 5 б.]
Бұл аталған проблемалардың шешу бағыттарын ... банк және ... ... ... ... ... ... сақтандыру нарығын халықаралық принциптер мен стандарттар негізінде ... ... ... ... ... ... көлемін көбейту, инфрақұрылымды инвестициялық инструменттер негізінде көтеру. [10, 7-8 б.]
Осы проблемаларды шешуде банктердің рөлі үлкен болмақ.
Қорыта келгенде, банктік ... ... оның ... даму ... ... ең ... ... бірі болып қалады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:
+ ҚР-ғы банктер және банктік қызмет туралы Заң.- Алматы: Дәнекер, 2002.-72 ... ... Б.А. ... ... ... ... қатынастары.- Алматы: Экономика, 2000.-328 б.
+ Сейітқасымов Ғ.С. ... ... ... Экономика, 2001.-466 б.
+ Лаврушин О.И. Банковское дело.- Москва: Финансы и статистика, 1999.-73 с.
+ ... ... 2000 ... ... жылдық есебі.- Алматы, 2000.-84б.
+ Мақыш С.Б. Коммерциялық банктер ... ... ... ... ... Основные направления ДКП Национального Банка на 2003-2005 годы // Банки Казахстана. - Алматы. - №1. - 2003. - ... ... И.А. ... ... в финансовую систему страны //Банки Казахстана. - Алматы. - №12. - 2002. - ... ... К.М. ... ... ... ... накопительных пенсионных фондов // Банки Казахстана. - Алматы. - №9. - 2002.-С.51-56
+ Марченко Г.А. Пути ... ... ... ... // ... Казахстана. - Алматы. - №10. - 2002. - С.2-6
+ Нурсеит И.А. ... ... и ... ... ... Казахстана // Банки Казахстана. - Алматы. - №7. - 2003. - С.15-22 555
+ Лисак Б.И. Актуальные проблемы развития банковской ... ... / Б.И ... // Банки Казахстана. - 1999. - № 1. - С. ... ... ... ... ... Г.С жетекшілігімен оқу құралы - м. ЮНИТИ, 2001;
+ Көшенова Б.А. ... ... ... Оқу ... ... 1999. - 234б.
+ Көшенова Б.А. Ақша. ... ... ... ... Оқу ... / - ... ... 2000;
+ Куанова Г. А. Депозиты в банковской системе Казахстана // Саясат (Политика). - 2000. - №6-7. - С.63 - 68.
+ ... Л. ... ... депозиттік операциялардың қалыптасуы // Экономика негіздері=Основы экономики. - 2004. - №1. - Б.30-31 ... ... Цели ... низкая инфляция, высокая капитализация, евростандарт / Казахстанская правда, 2003, №37.
19. Е.В.Белик. Реинжиниринг процесса управления кредитными рисками // ... и ... 2001. -№10 - ... ... 31 ... 1995 жылғы "Қазақстан Республикасындағы банктер және банктік қызмет туралы" Заң күші бар ... ... ... года / ... ... 2002, ... ... управления кредитными рисками в коммерческом банке // Финансист. - 1998. №10, -с.28.
23. Л.Г. Батракова Экономический ... ... ... ... ... - ... 2000. 343 - ... КазНУ. Серия экономическая. Р.И. Смагулова Проблемные кредиты и работа с ними, 2002 -№2 . - ... ... ... подходы к оценке кредитного риска банков // Банковское дело, 2000, №7 - с.22-24.
26. Данные статистического ... ... ... РК. - ... ... 2002 - 85 с.
27. К.Д.Валравен. Управления рисками коммерческого банка: Вашингтон, ИЭР Мирового банка,1992.- 64 ... 218 23.05 1997 ... "ҚР ... банктерде активтер мен баланстан тыс талаптарды жіктеу және олар ... ... ... ... ... ... ... Статистический сборник / под ред. А.А.Смаилова - Алматы: Агентство РК по статистике, 2002. - 588 ... ... ... Учебник / под ред. Е.Ф..Жукова. - Москва, 1998, 454-с.
31. Н.Литвинова. Шампанское без ... // ... ... - 2002, №7-8, с ... ... учебник / под ред. О.И. Лаврушина - Москва: Финансы и статистика, 1998. - 576-с.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасында салық жүйесінің қалыптасуы және оның даму кезеңдері, сонымен қатар кезеңдерде енгізілген өзгерістерді талдау, бюджеттің салықтық түсімдері және фискалдық саясатты ұйымдастыру тәсілдері60 бет
Жалпы психология213 бет
Корпоративтік табыс салығы: алыну механизмі және жетілдіру мәселелері жөнінде72 бет
Салық жүйесінің мәні мен мазмұны. Қазақстан Республикасының салық жүйесі20 бет
Салық жүйесінің экономикалық мәні мен маңызы58 бет
Қазақстан Республикасы салық жүйесі21 бет
Қазақстан Республикасының салық жүйесі және оның элементтері35 бет
ХХ ғасырдағы Қазақстанның Конституциялық дамуының негізгі кезеңдері71 бет
Қазақстандағы аударма өнерінің даму кезеңдері17 бет
"Жас мәселесі және психикалық дамудың заңдылықтары."3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь